Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Бизнесийн статистик хичээлийн лекц №11

Дисперсийн шинжилгээ ба хи квадрат
by

bulgaa bulgaa

on 6 June 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Бизнесийн статистик хичээлийн лекц №11

БҮЛГИЙН ЗАН ТӨЛӨВИЙГ СУДЛАХ НЬ
Хи квадрат тестийн арга Дисперсийн шинжилгээний тооцооллын дэс дараалал Нэг хүчин зүйлийн дисперсийн шинжилгээ Статистикийн судалгааны нэг томоохон чиглэл нь түүвэр судалгааны мэдээлэл ашиглан тодорхой таамаг дэвшүүлж түүнийг үнэлэх явдал байдаг. Энэхүү дэвшүүлсэн таамаглалыг гипотиз гэх ба Хи квадрат (х2) тест, дисперсийн шинжилгээний аргуудыг ашиглан судалгаанд дэвшүүлсэн гипотезийг шалгана. Дээрх аргууд нь түүвэрлэн судалсан хэд хэдэн нийдмийн дундаж болон харьцангуй хэмжигдэхүүний ялгааг үнэлдэг байна. Хи квадрат тестийн арга Хи квадрат тестийн аргыг хэрэглэхдээ Ажиглалтын давталт гэдэг нь түүвэр судалгааны үр дүнд гарсан тохиолдлын тоо юм. Хүлээгдэж буй давталтыг тооцоолохдоо дэвшүүлсэн Но гипотезийн нийт магадлал түүний эсрэг магадлалыг хэрэглэнэ. Ажиглалтын болон хүлээгдэж буй онолын давталтуудыг ашиглан хи квадратын утгыг х2=∑(fa-fx)/fx томъёогоор тооцоолно. Үүнд:
fa - ажиглалтын давталт
fx - хүлээгдэж буй давталт Хи квадратын утгыг Пирсоны Х2 тархалтын авч ашиглана. Эдийн засгийн үзэгдэлд олон тооны хүчин зүйл нөлөөлөхөөс гадна судалгааны явцад зарим онцлог нөхцөл байдал гарч болох юм. Дисперсийн шинжилгээний тооцооллын дэс дараалал Үзүүлэлтүүдийн үл нийцэх явдал нь зөвхөн цэвэр тохиолдлын шинжтэй гэж үзээд “тэг таамаглал “ (Но) дэвшүүлж хэрвээ ямар нэгэн хүчин зүйлийн нөлөөллийг судлах тохиолдолд энэхүү гипотезийг хүлээн зөвшөөрөх, няцаахад гол асуудал чиглэгдэнэ.
Ингэснээр судлагдаж буй юмс үзэгдэлийн тодорхой хувийн жин, үзүүлэлтүүд нь цэвэр тохиолдлын чанартай эсвэл тодорхой зүй тогтол, төлөв байдлыг илэрхийлж байна уу? гэдгийг дүгнэх боломж олгодог. Хи квадрат тестийн арга нь “Хамааралгүй” гэсэн гол гипотез дэвшүүлж шалгах тул х2тооцоолсон > х2онол бол Но гипотез зөв, х2тооцоолсон < х2онол бол Но гипотез няцаагдана. Тухайлбал: Ийм нөхцөлд харилцан хамаарал, нөлөөллийг судлахад дисперсийн шинжилгээг ашиглана. 1. Үр дүнгийн үзүүлэлтүүд нөлөөлж буй зарим хүчин зүйл мэдэгдэхгүй байх, мэдэгдэж байсан ч түүнийг тоогоор илэрхийлэх боломжгүй байх. 2. Хүчин зүйл тус бүрийн нөлөөллөөс гадна харилцан уялдаатай хос хүчин зүйлийн нөлөөлөл байх нь бий. Ийм нөхцөлд харилцан хамаарал, нөлөөллийг судлахад дисперсийн шинжилгээг ашиглана Дисперсийн шинжилгээний зорилго нь: Ажиглалтын тоо харьцангуй цөөн байх нөхцөлд үр дүнгийн үзүүлэлтэд нөлөөлж буй хүчин зүйлийн нөлөөллийг судлахад оршино.
Энэхүү зорилгыг хэрэгжүүлэхийн тулд хоёроос илүү тооны түүвэр нийдмийн дунджуудын хооронд зарчмын ялгаа байхгүй гэсэн тэг таамаглал (Но ) дэвшүүлж үнэлгээ өгнө.
Өөрөөр хэлбэл х2 тестийн арга нь түүврийн харьцангуй хэмжигдэхүүнүүд ижил гэсэн таамаглал дэвшүүлж байсан бол дисперсийн шинжилгээгээр түүврийн дунджуудын хооронд зарчмын ялгаа байхгүй, ижил гэсэн таамаглал дэвшүүлдэг байна. Дисперсийн шинжилгээний аргачлалын дараалал: 1. Хэлбэлзлийн квадратуудын нийлбэрийг тооцох 2. Дисперси бүрд тохирох хэлбэлзлийн чөлөөт гишүүдийн тоог олох
3. Дисперсүүдийг тооцоолох 4. Дисперсүүдийн хоорондын харьцааг тодорхойлж үнэлэлт өгөх эдгээр болно. Хэлбэлзэлийн квадратуудын нийлбэрийг тооцох
Дисперсийн хувьд үндэслэн ерөнхий хэлбэлзэл нь бүлэглэлтийн хэлбэлзэл, үлдэгдэл хэлбэлзлийн нийлбэртэй тэнцүү гэж үзэж болно.
Sер= Sбүл+Sүл

Ерөнхий хэлбэлзлийн квадратуудын нийлбэрийг дараах томьёогоор тооцно.
Sер= ∑▒〖(х-→┬х2)〗2

Бүлгийн хэлбэлзлийн квадратуудын нийлбэрийг дараах томьёогоор тооцно.
Sбүл=∑n1 (xj-x)2

Үлдэгдэл хэлбэлзлийн квадратуудбн нийлбэрийг олохдоо хэлбэлзлийн нийт дүнгээс бүлгийн хэлбэлзлийг хасна.
Sүл=Sер-Sбүл
. Хэлбэлзлийн квадратуудын нийлбэрийг тооцсоны дараа энэхүү нийлбэр тус бүрд тохирох чөлөөт гишүүдийн тоог олно.
Энэ нь: Ерөнхий дисперсийн хувьд ажиглалтын нэгжийн тооноос нэгээр цөөн (n-1) байна. Дисперси бүрд тохирох хэлбэлзлийн чөлөөт гишүүдийн тоог олох Кс=n-1
Бүлгийн дисперсийн хувьд бүлгийн тооноос нэгээр цөөн (R-1) байна. К1=R-1
Үлдэгдэл дисперсийн хувьд ажиглалтын нэгжийн тооноос бүлгийн тоог хассантай (n-R) тэнцүү байна. К2= n-R Дисперсүүдийг тооцоолох Эрдэм шинжилгээний удирдагч: Д.Ариунжаргал
Магистрийн зэрэг горилогч: З.Даваасүрэн
Full transcript