Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Rusland, Sovjet Unie en weer Rusland

No description
by

Tycho van Denderen

on 30 October 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Rusland, Sovjet Unie en weer Rusland

Rusland, Sovjet Unie en weer Rusland
Door: Tycho van Denderen
Oorzaken van de Russische Revolutie
- In Rusland weinig handel > weinig rijke mensen
- Boeren stonden bij landeigenaren in het krijt en werden lijfeigenen
- 1861 afschaffing lijfeigenschap > grotere verschillen arm en rijk

Politieke partijen
- 1898 marxisten richten 'Sociaal - Democratische Arbeiderspartij' op
fabrieksarbeiders moeten revolutie uitvoeren
- 1901 'Socialisten-Revolutionairen' opgericht
boeren moeten revolutie uitvoeren
- 1905 'Constitutionele Democraten' opgericht
democratische staat met grondwet
De Revolutie
- 1904 Rusland in oorlog met Japan
> grote nederlagen > verzet tegen regering
- 1905 staking breekt uit > Nicolaas II introduceert 'oktober-manifest':
1. Doema opgericht
2. meer vrijheid
3. grondwet
4. parlement
Er veranderde eigenlijk niets in Rusland
Raspoetin en de tsarenfamilie
- Alexej, zoon van Nicolaas II, leed aan hemofilie
- Raspoetin (1872-1926) verbeterd toestand van Alexej
- Raspoetin kreeg veel invloed in Tsarenfamilie
- Burgers vonden invloed van Raspoetin slecht > Raspoetin werd vermoord
Na het 'oktober-manifest'
- Revolutionairen blijven aanslagen plegen
- Minister Pyotr Stolypin moet revolutionairen de kop in drukken
- Stolypin heeft veel succes, maar gaat dood tijdens een aanslag in 1911)
De Eerste Wereldoorlog
- 1914 eerste wereldoorlog brak uit
- 1915 groot gebied van Rusland veroverd
- Door de oorlog > grote gebrekken in Rusland
1. Veel boeren in het leger > tekort aan voedsel
2. Fabrieken produceren voor leger > tekort voor de burgers
3. Mensen vluchtten voor de oorlog > vele vluchtelingen hadden voedsel en onderdak nodig
- 1917 tsarenfamilie gevangen genomen in Jekaterinenburg
- 1918 familie doodgeschoten nadat een leger Jekaterinenburg naderde > lichamen op geheime plek begraven
- 1991 (resten van) tsarenfamilie teruggevonden > opnieuw begraven
Na de Februarirevolutie
De Februari revolutie
- 1916 veel stakingen door gebrek aan voedsel + stijgende prijzen
- 1917 politie kon staking niet meer stoppen > leger moest op het volk schieten > soldaten weigerde > ze vermoorden hun officieren
- 12 maart 1917, regering afgezet > Doema benoemt Voorlopige Regering (o.l.v Kerenski)
Voorlopige Regering
- Russen verwachten verbetering die er niet komt
- De macht was eigenlijk in handen van de sovjet
- Regering kon niets doen zonder toestemming van de Sovjets
Oktoberrevolutie 1917
- Lenin was leider van bolsjewieken
- Lenin was voorstander voor vrede met Duitsland en Oostenrijk-Hongarijen > Duitsers sturen Lenin naar Rusland
- Meeste bolsjewieken wilde samenwerken, maar Lenin wilde alleen de macht in handen krijgen
- Lenin overtuigde de bolsjewieken dmv propaganda
- Door grote aanhang (boeren, soldaten en arbeiders) kregen bolsjewieken veel invloed in de sovjets
Bolsjewieken vs. mensjewieken
Bosjewieken
1. macht veroveren + socialisme
invoeren (revolutie)
2. kleine partij
3. weinig arbeiders
4. Lenin
Doel: socialistisch Rusland door revolutie


Mensjewieken
1. grote partij van arbeiders
2. samenwerking met vakbonden
en andere partijen
Doel: Rusland verbeteren, macht in handen krijgen en socialisme invoeren
Bolsjewieken grijpen de macht
- 7 november 1917 Lenin zette met zijn partij de regering af
- Sovjet steunde Lenin en leverde soldaten
- 8 november Lenins partij vormden nieuw regering:
Raad van Volkscommissarissen

Raad van Volkscomissarissen
Minister-president: Lenin
Minister van buitenlandse zaken: Trotski
Minister van nationaliteiten: Stalin
De mislukte verkiezingen
- 25 november 1917, Voorlopige Regering had verkiezingen georganiseerd
- Bolsjewieken verloren zwaar, maar ondanks dit bleven ze alleen regeren

Bolsjewieken verboden vrije verkiezingen
Oorzaken succes bolsjewieken
- Voorlopige Regering kon door oorlog andere problemen van de burgers niet oplossen > kritiek op Voorlopige Regering
- Propaganda van bolsjewieken werkte goed
- Bolsjewieken waren goed georganiseerd (beter dan haar tegenstanders)
- De bolsjewieken waren de grootste partij in de grootste steden > beheersten belangrijkste steden > veel macht
- Andere partijen hadden geen vertrouwen in bolsjewieken
- Bolsjewieken arresteerden hun tegenstanders d.m.v politieke politie (Tsjeka)
De burgeroorlog
- 1918 bolsjewieken sluiten vrede met Duitsland en Oostenrijk-Hongarije: vrede van Brest-Litovsk
- Rusland moest landen afstaan aan hen:
1. Polen
2. Baltische landen
Gevolg: groot deel van bevolking, landbouwgrond en industrie verliezen
- Burgers verzetten zich tegen de bolsjewieken als gevolg van dit vredesakkoord
- Frankrijk en Engeland steunde de tegenstanders van bolsjewieken > troepen sturen
- 1918 einde WOI > buitenlandse troepen worden teruggehaald (1919)
Bolsjewieken vs. de Witten
- De Witten zijn verzetsgroep tegen de bolsjewieken
Redenen van verzet:
1. vrede van Brest-Litovsk
2. ondemocratisch aan de macht gekomen
3. veel burgers verloren door bolsjewieken hun bezit
4. politieke politie arresteerde tegenstanders van de partij
- 1920 einde burgeroorlog > bolsjewieken bezaten hele Russische rijk, behalve zelfstandige staten:
Finland, Polen en Baltische eilanden
Gevolgen burgeroorlog:
veel tegenstanders van bolsjewieken vluchtten uit Rusland > veel geleerde mensen verlaten Rusland
Bolsjewieken nemen maatregelen
- 1917 bolsjewieken krijgen o.l.v Lenin de macht in Rusland
- Om de macht niet te verliezen namen ze maatregelen:
1. andere politieke partijen waren verboden
2. politieke politie opgericht
3. vroegere bovenlaag werd ontslagen in hun functies + bezit werd ingenomen + vele werden gevangen genomen > vele vluchtten naar het Westen
4. bestrijden van kerken d.m.v propaganda
Bolsjewieken veranderen onderwijs en gezin
Veranderingen in het gezin
- Toen bolsjewieken macht grepen was helft van de bevolking analfabeet
- De partij wilde nieuwe communistische samenleving:
1. volgens ideeën van Marx en Lenin
2. industrie moest snel ontwikkelen
3. er moest geen armoede meer zijn
4. onderwijs was erg belangrijk
5. veranderingen in gezinnen
Veranderingen in het onderwijs
1. jonge arbeiders moesten technische opleiding volgen
2. leerlingen gingen naar fabrieken om te kijken hoe je moest werken + arbeiders uit fabrieken kwamen lesgeven op scholen
3. op school werd verteld dat de tsaren slecht waren
4. meer projecten en taken in het onderwijs
1. vrouw kreeg zelfde rechten als de man
2. scheiden was makkelijker geworden
3. ouders konden kinderen afstaan aan nieuwe kindertehuizen
4. propaganda voor het ongetrouwd leven
5. abortus werd toegestaan
Economische macht
- Bolsjewieken wilde de hele economie in hun macht > veel bedrijven in handen van de partij
- Boeren moesten productie afstaan aan de staat > boeren gingen zo min mogelijk produceren
-Bolsjewieken konden de bedrijven niet goed leiden > productie daalt
Gevolg: Hongersnood in Sovjetunie (naam voor Rusland van bolsjewieken)
Nieuwe Economische Politiek (NEP)
- 1921 Lenin voerde NEP in:
1. (kleine) bedrijven/winkels werden teruggeven aan oorspronkelijke eigenaren
2. boeren moesten maar een klein deel van productie af te staan, de rest mochten ze zelf beheren
Gevolgen NEP: productie industrie + landbouw stijgt
- 1927 productie was weer gelijk als die van 1913
Communistische partij onderverdeeld in drie groepen
De radicale
- 1924 dood van Lenin > strijd om de macht binnen communistische partij
Gevolg: er ontstaan drie partijen uit de communistische partij
1. de radicale
2. de gematigde
3. mix tussen radicale en gematigde
1. communisme moet zo snel mogelijk worden ingevoerd
2. tegen de NEP
3. wilden het communisme ook in andere landen van de wereld
4. de partij zou de revolutie in de andere landen organiseren
5. voorkomen dat Sovjetunie het enige communistische land was
Doel: wereldrevolutie
Leider: Trotski (minister
van defensie en buiten-
landse zaken)
De gematigde
1. niet snel revoluties in andere landen
2. langzaam invoeren van het communisme
3. voor de NEP
4. boeren meer vrijheid geven
Doel: het langzaam invoeren van communisme
Leider: Boecharin (lid van partijbestuur Politburo)
Mix van radicale + gematigde
1. niet snel revoluties in andere landen
2. snel invoeren van communisme in Sovjetunie
3. goede industrie in de Sovjetunie
4. tegen NEP
Doel: snel invoeren van communisme in Sovjetunie
Leider: Stalin (secretaris-generaal van de communistische partij
Stalin schakelt tegenstanders uit
- Stalin sluit met zijn partij een verbond met de gematigde > schakelt de radicalen uit
> Trotski afgezet en later verbannen en vermoord
- Na het verbond gesloten te hebben, werd Boecharin uit zijn functie ontslagen en later werd hij vermoord
- Stalin had zijn overwinning te danken aan twee factoren:
1. aan zijn handige optreden als partijsecretaris
hij kreeg alle informatie over wat er in de partij gebeurde > hij had veel invloed in de partij (benoemen en ontslaan partijleden)
2. aan zijn functie als leider van de middengroep
middengroep vond ideeën van radicalen niet haalbaar en gevaarlijk, de ideeën van de gematigden vonden ze niet communistisch genoeg > ze kozen de partij van Stalin

Het Stalinisme
- 1929 Stalin had de macht in de Sovjetunie > hij regeerde als een alleenheerser
- Stalinisme = het bewind van Stalin (1929-1953)
- Stalin wilde de Sovjetunie in een moderne industriestaat veranderen
- NEP werd geannuleerd ipv NEP kwamen er Vijfjarenplannen
- Vijfjarenplan = een plan waarin de regering bekend maakt wat er in die vijf jaar door de industrie en de landbouw geproduceerd moet worden
- Stalin regeerde dmv een planeconomie
- Stalin deed tijdens zijn regiem veel aan
zelfverheerlijking (standbeelden,
propaganda, zelfportretten, steden naar
zichzelf noemen en zijn verjaardag werd
elk jaar groots gevierd)
Landbouw gecollectiviseerd
- Stalin wilde landbouw collectiviseren, dan kon het platteland goedkoop voedsel, arbeiders en geld leveren
- Boeren mochten niet voor zichzelf werken > boerderijen samengevoegd tot een groot staatsbedrijf (kolchozen)
- Kolchozen worden geleid door partijleden van Stalin's partij
- Mechaniseren v/d landbouw > veel boeren zonder werk > boeren als arbeiders naar de fabrieken
- Collivisatie had weinig succes > eenheden van Stalin naar het platteland om boeren te dwingen om mee te werken
- Rijke boeren (koelakken) weggevoerd > arme boeren nemen hun bezit over
- Overige boeren bleven zich verzetten > vee vermoorden + oogst vernielen
Gevolg: landbouwproductie daalde sterk > hongersnood
- Na 10 jaar hele landbouw gecollectiveerd, nadelige gevolgen:
1. boeren werkten niet hard op kolchozen, productie blijft laag
2. boeren leven veel eentoniger

Sovjetunie wordt industriële staat
ten koste van zware offers en dwang
- Zware industrie kreeg voorrang in Vijfjarenplan
leger moderniseren dmv moderne wapens + voertuigen
Gevolg: lichte industrie (productie gebruiksgoederen loopt terug
> tekort aan gebruiksgoederen voor burgers
- Door Vijfjarenplan wordt de SU ipv landbouw staat een industriële staat:
1. er ontstaan nieuwe steden, oude steden groeien
2. productie van zware industrie stijgt enorm
Gevolg: zware offers + dwang:
1. werkomstandigheden verslechterden
2. leef + woonomstandigheden verslechterden
3. staat bepaalde beleid, in de fabriek bepalen de partijleden het beleid
4. betrapt op sabotage > vermoord/werkkamp
5. te laat komen op werk/niet komen > ontslag/dwangarbeid

Stalin regeert met harde hand
- Stalin hield verzet tegen hem met veel geweld tegen > verdachten werden naar werk kampen in Siberië weggebracht
- Stalin was erg bang voor verraad en was erg wantrouwend > politieke politie moest alle verdachten arresteren
In het leger en de partij mogen zich geen verraders bevinden (leger moet gezuiverd worden), te beginnen met leiders van de partij en hoge officieren
Gevolg: velen gearresteerd + terechtgesteld > vermoord
Veranderingen onderwijs en gezin teruggedraaid
Stalin draaide de veranderingen in het onderwijs terug
Stalin draaide de veranderingen in het gezin terug
- De veranderingen in het onderwijs en het gezin, die de bolsjewieken hadden ingevoerd, hadden niet de gewenste resultaten opgeleverd
Gevolg: Stalin maakte de veranderingen ongedaan
1. het klassieke systeem met strenge discipline werd weer ingevoerd
2. school uniformen werden weer verplicht
3. leerlingen bezochten niet meer de fabrieken
4. arbeiders mochten niet meer naar de scholen om de leerlingen te vertellen over de fabrieken
5. geschiedenisleraren waren verplicht de Russische geschiedenis te verheerlijken
1. scheiden werd weer moeilijker gemaakt
2. ongetrouwd samenwonen mocht officieel niet meer
3. abortus werd verboden
4. vrouwen moesten meer slecht betaald werk doen:
In de fabrieken en in het huishouden
De Tweede Wereldoorlog
- Duitsers waren heel erg anti-communistisch en vonden Russen een minderwaardig ras > de Duitsers waren in Rusland nog wreder dan in andere landen
Gevolg: 25 miljoen Russen dakloos + de industrie werd volledig verwoest
- Een groot deel van de bevolking steunde Stalin toch > voor de Russen was de Tweede Wereldoorlog een nationale strijd
- de Russen noemen WOII ook wel de Grote Vaderlandse Oorlog
Na de oorlog:
- Rusland werd gezien als een van de twee grootste mogendheden ter wereld
- Stalin maakte deel uit van de Grote Drie (Churchill, Roosevelt en Stalin) > Stalin kreeg veel macht in Oost-Europese landen > hij stelde communistische regeringen aan
- Rusland maakte tijdens WOII veel propaganda tegen de
Duitsers:

Kolchozen vs. Sovchozen
- Kolchoz = collectief landbouwbedrijf, opgezet door de staat. Ontstaan door het samenvoegen van kleine boerderijen
- Verschillen kolchozen en sovchozen:
1. kolchoz door boeren bestuurd, in sovchoz hebben boeren veel minder invloed
2. boeren in sovchoz zijn in loondienst (vast inkomen), het inkomen in een kolchoz hangt af van opbrengst en je functie in het bedrijf
3.sovchoz verbouwd één product, kolchoz meerderen
4. gehele oogst sovchoz is van de staat, in een kolchoz wordt een deel voor lage prijzen verkocht aan de staat, het andere deel wordt voor hogere prijzen verkocht > boeren verdelen de opbrengst
5. boeren sovchoz hebben geen eigen grond, op een kolchoz mag de boer een klein stukje grond hebben (producten mogen de boeren verkopen op een kolchoz markt)
Stalin stuurt nog meer verdachten naar kampen
- Na WOII hoopten de burgers op een nieuw tijdperk met Stalin, zonder terreur
- Stalin 's wantrouwen groeiden na WOII > de hoop van de burgers werd geen werkelijkheid
- Alle Russen werden na terugkeer uit West-Europa getest op betrouwbaarheid > vele kwamen niet door de test en werden naar kampen in Siberië gestuurd
- Ook kleine, niet-Slavische (islamitische) volken werden verdacht, zij waren bezet geweest door de Duitsers > Stalin stuurde hele stammen naar kampen (Kalmukken)
- Joden werden ook verdacht > verwijderd uit regering en partij + discriminatie
- Ieder contact met het Westen werd verboden > radiozenders werden verstoord, mensen die in contact waren geweest met het Westen waren verdacht en werden in de gevangenis gegooid
Na de dood van Stalin
- 5 maart 1953 Stalin overlijdt (73 jaar)
- Niemand van het Politburo had zoveel macht als Stalin > collectief leiderschap
- collectief leiderschap = alle beslissingen worden door de hele groep genomen
- Het collectief leiderschap wijzigden het bewind van Stalin:
1. Beria, de chef van de politieke politie werd ontslagen
2. politieke politie kreeg minder personeel, materiaal en bevoegdheid > macht werd kleiner
3. in de kampen waren opstanden uitgebroken > veel gevangenen vrijgelaten
4. censuur werd minder streng
5. de verheerlijking van Stalin werd gestopt
6. bevolking kreeg meer inspraak
- Het einde van het harde bewind van Stalin heet ook wel destalinisatie
De toespraak van Chroesjtsjov
- 1956 voor het eest na de dood van Stalin kwam communistische partij bijeen
- Chroesjtsjov was de sterkste man en hield een toespraak, waarin hij kritiek uitte op Stalin 's bewind (persoonsverheerlijking en terreur)
- De mensen hadden nooit willen inzien dat hun grote held Stalin een verschrikkelijke terreur uitoefenden, na de toespraak geloofden ze dit wel
- 1961 Chroesjtsjov houdt dezelfde toespraak, maar nu in het openbaar > alle sporen van Stalin werden uitgewist (zijn lichaam werd uit het mausoleum verwijderd, standbeelden werden weggehaald, naar hem genoemde steden kregen een andere naam en geschiedenisboeken werden herschreven)
- Westerse onderzoekers dachten aan andere redenen voor de toespraak:
1. Chroesjtsjov kon zo de communistische partij
onschuldig maken
2. door zijn toespraak won hij ook de liberalen voor zich
3. hij kon zo de bevolking uit hun angst halen
De productie van consumptiegoederen blijft laag
- 1956 Chroesjtsjov machtigste man in het Politburo
- Collectief leiderschap afgeschaft
- Chroesjtsjov wilde dat door de industrie en landbouw meer producten voor de burgers werden gemaakt > chemische industrie moest worden verbeterd (plastics, kunstmest etc.)
Gevolg: 1. inkomens van arbeiders moeten met 40% stijgen
2. de werkweek werd verkort tot 40 uur
- Chroesjtsjov wilde ook de VS inhalen op militair gebied > wapenproductie steeg ten koste van andere industrieën > er werd te weinig voor de burgers geproduceerd + producten hadden slechte kwaliteit
- Brezjnev (1964-1982) volgde Chroesjtsjov op
Gevolg: 1.censuur werd weer ingevoerd
2. mensen met andere ideeën werden vervolgd
- Ook Brezjnev wilde dat er meer consumptiegoederen geproduceerd zouden worden
- Klein deel Russische industrie gemoderniseerd met behulp van Italiaanse, Engelse en Franse ondernemers (Fiat fabriek gevestigd in Rusland)
- Russische industrie bleef nog steeds ver achter bij de Westerse (behalve de wapenindustrie)
- 1982 Brezjnev overlijdt, men noemt zijn tijd 'periode van stagnatie'
Russische industrie ligt nog steeds ver achter op
de Westerse
De landbouw wordt verbeterd
- Chroesjtsjov wil de landbouw verbeteren
Gevolg: hij neemt maatregelen voor de verbeteringen van de landbouw:
Grotere bedrijven
- Veel kolchozen samengevoegd om nog grotere bedrijven te vormen
- Een paar kolchozen worden omgezet in sovchoze
- Sovchoz = staatsbedrijf
Uitbreiden van het landbouwgebied

- Grote gebieden in Siberie en Kazachstan werden klaargemaakt voor landbouw
- In deze nieuwe gebieden werden sovchozen aangelegd
Gevolgen van de maatregelen
- Bedrijfsgrootte en landbouwgebied nam extreem toe
- Gevolgen waren teleurstellend, de productie nam namelijk niet toe (de grond in de nieuwe gebieden was niet geschikt voor landbouw)
- De gronden werden na enkele jaren niet meer gebruikt voor landbouw
Landbouw verbeteringen Brezjnev
- Na Chroesjtsjov probeert ook Brezjnev de landbouw te verbeteren:
Chemische industrie
- De chemische industrie moest sterk verbeterd worden voor het produceren van bestrijdingsmiddelen en kunstmest, dit zou dan gunstig zijn voor de landbouw
Loonsverhoging
- De boeren van de sovchozen kregen loonsverhoging, dan verdiende ze evenveel als fabrieksarbeiders en dit maakte werken in de landbouw aantrekkelijker > meer mensen gaan in de sovchozen werken
Eigen grond
- De boeren van de kolchozen kregen een eigen stukje land, waar ze eigen producten mochten verbouwen en deze mochten ze dan op de markt verkopen
Gevolg: meer mensen gingen in de kolchozen werken
De pogingen tot het opvoeren van de productie
mislukken
- Net als Chroesjtsjov faalde ook Brezjnev in het opvoeren van de productie > er was te weinig eten
Gevolg: er moest veel voedsel (graan) worden geïmporteerd uit de VS
- Veel Russen trokken naar de steden, omdat jonge Russen dachten dat daar meer mogelijkheden zouden zijn
Het Russisch verleden veranderd
- De communistische partij heeft zichzelf het recht gegeven om te bepalen welk beeld de leerlingen in Rusland van de geschiedenis moeten hebben
- Geschiedschrijvers moeten zorgen dat de leerlingen dit beeld krijgen, anders krijgen ze hun werk niet gepubliceerd en worden ze waarschijnlijk ontslagen
- De geschiedenisleraren op scholen moeten de partij en de regering verdedigen
- De werkelijke gebeurtenissen die de partij niet aanstaan, worden uit de geschiedenis verwijderd
Gorbatsjov
Gorbatsjov wil SU hervormen
- Gorbatsjov in 1985 opvolger van Brezjnev
> Gorbatsjov werd secretaris-generaal van communistische partij en later werd hij leider van de SU
- Gorbatsjov was de eerste leider van de SU die toegaf dat het slecht ging met de SU: de achterstand op het Westen werd groter
- De oorzaak was de planeconomie
- De meerjarenplannen hadden slechte resultaten in landbouw en industrie opgeleverd:
Falende industrie en landbouw
- Industrie en landbouw produceerden te weinig
- Hetgeen wat ze produceerden was van slechte kwaliteit
Doel: Gorbatsjov wilde de productie opvoeren en bovendien goede producten maken
Verspilling
- Veel grondstoffen en energie werden verspild of nutteloos gebruikt
- De grondstoffen werden gebruikt om producten te produceren die niemand wilde hebben
Doel: Gorbatsjov wilde dat de beschikbare grondstoffen en de energie zuinig werden gebruikt en dat meer mensen de producten wilden kopen
Milieuvervuiling
- Het milieu in de SU was sterk vervuild door de industrie en de landbouw
- Deze produceerden zeer goedkoop en de fabrieken waren zeer vervuilend
- Ook het ongeluk in Tsjernobyl in 1986 droeg bij aan de milieuvervuiling
Doel: Gorbatsjov wilde het milieu in de SU verbeteren
Verouderde industrie
- In de SU waren er nooit vernieuwingen doorgevoerd in de industrie
Gevolg: De industrie in de SU was zeer verouderd
Doel: Gorbatsjov wilde vernieuwingen doorvoeren in de Russische industrie, zodat de industrie milieuvriendelijker en meer/sneller kon produceren
Glasnost
- Gorbatsjov vond dat er om de slechte resultaten te verbeteren, glasnost (mondigheid) nodig was
- Voorheen was het verboden om kritiek uit te oefenen op de communistische partij > niemand kon zijn mening uiten over de falende planeconomie
- Door de glasnost veranderde dit > de vrijheid van meningsuiting nam toen
Gevolg: de media ging de partij en staatsinstellingen bekritiseren
- Volgens Gorbatsjov was 'glasnost' nodig om de hervorming (perestrojka) uit te voeren, de belangrijkste hervorming was het afschaffen van planeconomie
Markteconomie
Van planeconomie naar markteconomie?
- Gorbatsjov wilde een socialistische economie
1. Individuen mochten geen bedrijf/landbouwgrond hebben
2. Familiebedrijven zonder personeel waren toegestaan
3. Kleine bedrijven waarvan een aantal mensen eigenaar is (coöperatieven), waren ook toegestaan
- Overgang van plan- naar markteconomie bracht grote moeilijkheden mee
- De planeconomie werkte in de SU niet meer en men kon niet overstappen op een markteconomie:
1. De bureaucraten werkten tegen, want bij een markteconomie zouden ze hun macht verliezen
2. In de SU wisten niet genoeg mensen hoe een markteconomie werkten (te weinig ervaring)

- Bedrijven maken producten die klanten willen hebben en gaan kopen
- Bestuur van bedrijven mag zelf beslissen welk product er wordt gemaakt en hoe dit wordt gemaakt
- Bedrijven kunnen failliet gaan en overbodige werknemers kunnen worden ontslagen (werkloosheid kan ontstaan)
- Er moet hard worden gewerkt en er moeten vernieuwingen komen om voor te lopen op concurrenten

Planeconomie

- Staat bepaald welke producten er worden gemaakt en zij bepaald de prijs ervan
- Verkoop wordt door de staat geregeld
- Er was geen werkloosheid, want de staat betaald het loon van de arbeider
- Concurrentie bestond niet
Gevolg: bedrijven werken niet hard en voeren geen vernieuwingen door

Op naar de markteconomie
- September 1990, het parlement van de SU geeft Gorbatjsov het recht om over te gaan op de markteconomie
- De markteconomie hoefde niet meer socialistisch te zijn
- Individuen mochten eigenaar worden van een (staats) bedrijf, ze mochten 'geprivatiseerd' worden
- Gorbatsjov beloofde aan de SU het volgende:
"Переход от плановой экономики к рыночной экономике будет в пределах пятисот дней"
Oftewel:
"De overgang van planeconomie naar markteconomie zal er binnen vijfhonderd dagen zijn"
De communistische partij geen eenheid meer?
- Toen Stalin aan de macht was in de SU was tegenstand verboden > de partij was een hechte eenheid
- Alle partijleden hielden zich aan de zogenaamde partijlijn (de mening van Stalin)
- De glasnost veranderde dat echter: er kwam meer vrijheid van meningsuiting, dus werd er kritiek gegeven op de partijleider (Gorbatsjov) en de partij was geen hechte eenheid meer
- Openlijke oppositie tegen de partijleider werd toegestaan
De tegenstanders van Gorbatsjovs politiek bestond uit twee groepen:
Groep 2
Groep 1


- Deze groep bestaat uit bureaucraten, conservatieve communisten en een deel van het leger
Opvattingen:
1. Gorbatsjov ging veel te ver
2. In het hele land was er chaos en schaarste
3. Gorbatsjov liet toe dat de partij zijn macht verloor, dat mocht niet volgens hen
- Boris Jeltsin was hun leider, hij was tevens de premier van de Russische Republiek
Opvattingen:
1. Gorbatsjov ging niet ver genoeg
2. Gorbatsjov deed zijn werk niet goed
3. Vrijemarkteconomie is het beste voor de SU
De SU is geen eenheid meer
- De SU bestaat uit vijftien republieken met een eigen regering, de Russische Republiek (met Moskou) is veruit de machtigste
- Alle belangrijke beslissingen worden genomen door de regering van Moskou
- Glasnost: burgers konden meer zelfstandigheid eisen
Gevolg: Grote demonstraties voor zelfstandigheid in o.a Armenië en Azerbajdzjan, ze verdreven ook hun minderheden
- De Islamieten in Azerbajdzjan verdreven de Christenen uit Armenië en omgekeerd > regering in SU sturen soldaten om de orde te herstellen
- 1990 Litouwen verklaard zich onafhankelijk van de SU, maar door boycot van Gorbatsjov stelde ze de onafhankelijk uit
Oost-Europa onafhankelijk en de Koude Oorlog
- In de landen die Stalin na de oorlog onafhankelijk van de SU had gemaakt drong de glasnost door > d.m.v grote demonstraties werd de communistische regering afgezet
- Gorbatsjov liet de landen onafhankelijk worden
- De Koude Oorlog: sinds WOII zagen de SU en het Westen elkaar als vijanden, maar door Gorbatsjov werd de band verbeterd
- Gorbatsjov en Reagan sluiten overeenkomsten
Gevolg: VS en SU verbeteren hun band
Glasnost en Perestrojka teruggedraaid
- 1990: de groep die vond dat Gorbatsjov te ver was gegaan kreeg meer macht
Kritiek van deze groep op Gorbatsjov:
1. de SU dreigde uiteen te vallen
2. de economie was chaotisch
3. de communistische partij had te weinig macht
4. Oost-Europa was weggegeven > macht SU verzwakt
Gevolgen:
1. vrijheid van meningsuiting werd beperkter
2. Minister Sjevardnadze (die had gezorgd voor betere banden met het Westen) trad af
3. In de landen waar demonstraties waren tegen de regering greep het leger in
die de tsaar met een revolutie wilde afzetten
Full transcript