Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Монголын нууц товчоо

No description
by

Sengun Lh

on 14 September 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Монголын нууц товчоо

Н.Золзаяа
XIX зууны үед Оросын үнэн алдартны шашны төлөөлөгч, судлаач П. Кафаров гэгч Манжийн хааны ордны хүмүүст авилга өгөн байж, номын сангаас нь нэгэн судрыг сэм авахуулан хуулбарлажээ. Энэхүү хуйвалдаан нь Монголын түүхийн хамгийн гайхамшигт сурвалжийг хүн төрөлхтний өмнө дэлгэн тавьсан юм.
Энэ нь монгол хэлээр, хятад галигаар бичсэн “Юан Чао Би Ши” гэгдэх “Монголын Нууц Товчоо” байлаа
.

Кафар
ов өөрөө дорно дахин судлаач хүн байсан боловч санамсаргүй олсон судраа огт уншиж чадахгүй байжээ. Учир нь, хятад ханз дээр монгол хэлээр бичсэн судар байсан аж. Хятадууд ханзийг нь хараад унших гэхээр тэр чигээрээ монгол үг учраас ойлгодоггүй, тийм л “гайхалтай нууцлаг судар” байжээ. Энэхүү сударт нүүдэлчдийн эрин үеийн түүхийг бичиж үлдээсэн юм.

Кафаров гайхамшигт олзоо орос хэлэнд хөрвүүлэн 1866 онд хэвлүүлжээ.
Харин Цэнд гүн хэмээх монгол хүн хятад үсгээр бичсэн эхээс нь монгол хэл рүү хөрвүүлсэн боловч түүнийг барьж аван хороож, гар бичмэлийг нь оросууд Ленинградын Дорно дахины дээд сургууль руу авч явсан байна. Хожим үүнийг мэдсэн
Ц.Дамдинсүрэн
гуай Дорно дахины дээд сургуульд очиж, Цэнд гүний эхийг орос эхтэй нийлүүлээд орчин цагийн монгол хэлэнд буулгаж хуучин монгол үсгээр 1946-1947 онд хэвлүүлсэн байна. Монголын Нууц Товчоо нь 1950-иад оны үед англи, хятад, япон зэрэг олон орны хэл дээр хэвлэгдэн гарчээ.

Монголын нууц товчоо (судлагдсан байдал)
Монголын нууц товчоо хэмээх уг зохиолын хуучин монгол бичгээр бичигдсэн эх одоог хүртэл олдооогүй байдаг бөгөөд хятад үсгээр монгол хэлэн дээр бичигдсэн эх хятадаас олдсон байдаг байна. Тиймээс ч хятадууд заримдаа Чингис хааныг өөрсдийнх мэтээр ярьдаг биз.Анх хятад үсгээр эсвэл Уйгар монгол үсгээр бичигдсэн эсэх нь тодорхойгүй боловч 13-р зууны үед монголчууд хятад үсэг хэрэглэж байсан гэх таамаг ч байдаг ба уг зохиолыг шууд хятад үсгээр монгол хэл дээр зохиосон байж болох ба эсвэл анх уйгар монгол үсгээр бичигдээд хожим хятад үсгээр бичигдсэн эх нь алдагдсан байж болох юм гэж үзжээ. тэгээд хятад үсгээр монгол хэл дээр бичигдсэн зохиолыг гол болгон судалсаар иржээ. 13-р зууны монгол хэл нь өнөөгийн бидний монгол хэлнээс нэлээн өөр байсан тул тэр бүр хүн болгон уншаад ойлгоход хэцүү учраас утга алдагдуулахгүй хэл найруулгын онцгой шинж чанарын хаяж гээгдүүлэлгүйгээр орчуулсан байдаг.
монголын нууц товчоо судлалын зарим асуудал
Монголын Нууц Товчоо нь XIII зууны Монголын түүхэн үйл явдлыг үнэнээр нь гаргаж бичсэн төдийгүй, тухайн цагийн ардын дуу, цэцэн үг, шүлэглэлийг өргөнөөр илэрхийлсэн утга зохиол, соёлын хосгүй, үнэт бүтээл юм. Уг зохиолын бүлэг бүрт шүлэглэсэн яриа, хүүрнэсэн үг байхаас гадна монгол хэлний үг найруулах, холбох арга, үргэлжилсэн үгийн зохиолын бүхий л жишээг бүрэн гаргасан байдаг.
Соёлын хосгүй үнэт бүтээл
монголын нууц товчооны эх сурвалж
Ерөнхийлөгчийн зарлиг
2004 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлиг гарч, монголын их хаадын угсаа гарал, монголчуудын үндэсний түүх, хэл, бичиг соёл, ардын аман зохиол, бөө мөргөл, зан заншлын их нэвтэрхий толь, монгол хэлний үгийн урлагийн сонгодог бүтээл, он цаг тооллын бичиг болох Монголын Нууц Товчоог айл өрх бүр өргөө гэрийнхээ хойморьт залан дээдэлж байх, бүх шатны боловсролын байгууллагын суралцагсдад үе шаттайгаар судлуулахыг нийт эрдэмтэн судлаач багш нарт уриалсан юм. Мөн шижир алт, цалин цагаан мөнгөөр чимэглэсэн эрдэнийн чулуун шигтгээ бүхий Монголын Нууц Товчоог урлан бүтээж, Төрийн хүндэтгэлийн өргөөний хойморьт залахыг зарлигдсаны дагуу Их Монгол улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойн баяраар уг хосгүй бүтээлийг урласан билээ.
Монголын нууц товчоо
Анхаарал тавьсан та бүхэнд баярлалаа!
Full transcript