Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Ang Morpolohiya

No description
by

archiel alba

on 17 July 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Ang Morpolohiya

Morpolohiya
Ay isang bahagi ng lingguwistika na nagsusuri sa kahalagahan ng morpema ng isang wika at pagsasama ng mga ito upang makabuo ng salita.
MGA URI NG MORPEMA
Morpemang Leksikal
Morpemang Pangkayarian
1. Morpemang Ponema
2. Morpemang Salitang- ugat
3. Morpemang Panlapi
Kung nag babago ang kahulugan o kasarian dahil sa pag dagdag ng ponemang /a/ o kontradiksyon ng /o/ sa /a/, ang /a/ o /o/ ay itinuturing na ponema.
Morpemang Salitang- ugat
Binubuo lamang ng salitang- ugat

Malayang morpema. Ito ay maaaring makapag- isa o may taglay nakahulugan kahit walang kasamang panlapi.
Morpemang Panlapi
Ito ay uri ng morpema na idinurugtong sa salitang- ugat na maaaring makapagpabagong kahulugan ng salita ngunit hindi nakakatayong mag0 isa ang mga panlapi at kailngan idugtong sa salitang- ugat upang magkaroon ng kahulugan.

Di- malayang morpema. Hindi makikita ang tiyak na taglay na kahulugan hanggang hindi naisasama sa ibang morpema.
Halimbawa:
Salamat!
Ang Morpolohiya
(Palabuuan)

Morpema
Halimbawa:
Mabait= ma + bait
Matalino= ma + talino
Nagluluto= nag + lu + luto
Matubig= ma + tubig
Anyo ng Morpema
Ito ang tawag sa nabuong salita.

Pinakamaliit na yunit ng wika na may kahulugan.

Ito ay maaring salita o bahagi lamang ng salita.

Ito ay laging may kahulugang taglay sa sarili.
Morpemang Ponema /a/ at /o/
Halimbawa:
Gobernador - Gobernadora
Konsehal - Konsehala
Kapitan - Kapitana
Abogado - Abogada

Halimbawa:
Indak
Sayaw
Itlog
Langit
Bahay
Yaman
Talino
Sipag
Bata
Sulat
Morpemang Leksikal
May tiyak na kahulugan at kabilang dito ang mga panggalan, panghalip, pandiwa, pang- uri, at pang- abay.
Morpemang Pangkayarian
Walang tiyak na kahulugan at kailangang makita sa isang kayarian o konteksto ang mga ito upang magkaroon ng kahulugan.
Halimbawa:
Dahon
Lakad
Ganda
Karunungan
Halimbawa:
Ang
Si
Ng
Pero
Dahil
Kung
Kahit
Sa
Mga Pagbabagong Morpoponemiko
Pagbabagong Morpoponemiko

Ito ay ang anumang pagbabago sa karaniwang anyo ng isang morpema dahil sa impluwensya ng katabing ponemang panlapi.
Ang mga nakaiimpluwensyang ponema ay maaaring yaong sinusundan ng morpema o yaong sumusunod dito.
Halimbawa:
[Pang-] + Paaralan = Pampaaralan
Uri ng Pagbabagong Morpoponemiko
I. Asimilasyon

II. Pagpapalit ng ponema

III. Metasis

IV. Pagkaltas ng Ponema

V. Paglalago
I. Asimilasyon
Halimbawa:
Pang- + bansa = Pangbasa - Pambasa
Mang- + bola = Mangbola - Mambola
Pang- +babae = Pangbabae - Pambabae
Labing- + pito = Labingpito - Labimpito
Pang- + tali = Pangtali - Pantali/Panali
Pang-, + gabay = Panggabay
Pang-, matanda = Pangmatanda
Dalawang Uri ng Asimilasyon
Asimilasyong parsyal o di- ganap
-Pagbabago sa unang morpema
- /ng/ napapalitan ng -/m/ o -/n/ depende sa ponemang kasunod nito.
Halimbawa:
Pangdalaga - Pandalaga
Kasinglinis- Kasinlinis
Pangbansa- Pambansa
Asimilasyong ganap
-Pagbabago ng kapwa panlapi at salitang- ugat
Halimbawa:
Pang- + tali = Pantali o Panali
Pang- + punas = Pamunas
Pang- + palo = Pamalo
Pang- + takot = Panakot
II. Pagpapalit ng Ponema
Kapag ang /d/ ay nasa pagitan ng dalawang patinig kaya ito'y pinapalitan ng ponemang /r/.
Halimbawa:
ma + damot = maramot
ma + dunong = marunong
tawa + han = tawanan
bukid + in = bukirin
bago + hin = baguhin
Ang ponemang /d/ sa hulihan ng s.u kapag hinulapian ng -an o -in, and /d/ ay nagiging /r/.
/h/ = /n/
/o/ = /u/
III. Metasis
Pagpapalit ng posisyon ng panlaping /in/ kapag ang kasunod na ponema ay ang mga ponemang /l/, /y/, /o/.
Halimbawa:
Yaya + in = yayain - niyaya
Laro + in = laroin - nilaro
IV. Pagkaltas ng Ponema
Pagkaltas ng ponemang patinig sa huling pantig ng s.u kapag ito'y hinulapian.
Halimbawa:
Lagay + an = Lagyan
Sakay + an = Sakyan
Takip + an = Takpan
V. Paglalagom
Mas mga pinaikling salita.
Halimbawa:
Hintay + ka = teka
Sandali = dali
Nasaan na = asan
Semantika
Pag-aaral na tumatalakay kung paano nabibigyang kahulugan ang mga salita batay sa paggamit nito sa pangungusap o pahayag.
Metolohika
-Ay pag- aaral ng sitaks o ang ugnayansa pagitan sa loob ng pangungusap, at ng mga kahulugan sa pormal na pananalita.
Sintaksis
-Ang pag- aaral ng sintaks ay sumasaklaw sa pag- aayos at pagkakasunod- sunod ng mga mrpema at mga salita sa isang malaking bahagi ng parirala, sugnay at pangungusap.
- Nagmula sa salitang Griyego na
Syntattein
na ang kahulugan ay pagsasama- sama at
Tasis
(taxis) na ang kahulugan ay pagkaakayos.
z
Full transcript