Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Wymierzając sprawiedliwość...

No description
by

Ala Kaszyca

on 22 November 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Wymierzając sprawiedliwość...

Wymierzając sprawiedliwość...
...czyli o polskim sądownictwie

Władza sądownicza w Polsce należy do sądów i trybunałów.

Zadania poszczególnych sądów

Sądy powszechne mają do wypełnienia następujące zadania:
orzeczenie o naruszeniu prawa
,
stwierdzenie winy i ewentualne wymierzenie kary, rozstrzyganie sporów prawnych między ludźmi.
Zadaniem sądów administracyjnych jest
rozstrzyganie sporów między obywatelami, a organami władzy w zakresie decyzji administracyjnych
(np. w zakresie budownictwa, podatków).
Właściwość sądów wojskowych w czasie pokoju jest z reguły
ograniczona do przestępstw
(ewentualnie także wykroczeń)
popełnionych przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej.

Trybunały
Trybunał Stanu (TS)
– w Polsce konstytucyjny organ władzy sądowniczej, którego główne zadanie polega na
egzekwowaniu odpowiedzialności najwyższych organów i urzędników państwowych za naruszenie Konstytucji lub ustawy, w związku z zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania, jeśli czyn ten nie wyczerpuje znamion przestępstwa

(inaczej: popełnienie deliktu konstytucyjnego) oraz za przestępstwa pospolite i skarbowe w przypadku Prezydenta RP.
Trybunał Konstytucyjny (TK)
– organ sądownictwa konstytucyjnego w Polsce, znany także w ustrojach innych państw. Jego podstawowym zadaniem jest
kontrolowanie zgodności norm prawnych niższego rzędu (rangi ustawowej lub podustawowej) z normami prawnymi wyższego rzędu
, przede wszystkim z Konstytucją i niektórymi umowami międzynarodowymi (tzw. "sąd nad prawem").

Co gwarantuje obywatelom konstytucja?
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje każdemu obywatelowi
prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy
bez
nieuzasadnionej zwłoki
przez
właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd
.
Polska podpisała i ratyfikowała również Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka gwarantującą wszystkim osobom prawo do
sprawiedliwego i publicznego rozstrzygnięcia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd.

DO JAKIEGO SĄDU SKIEROWAĆ SPRAWĘ?

Najczęściej sądem właściwym jest w sprawach cywilnych sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a w sprawach karnych i wykroczeniowych sąd miejsca popełnienia czynu zabronionego (przestępstwa lub wykroczenia).

Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy stanowi
wykładnię prawa
i decyduje,
jak należy rozumieć trudne, niejednoznaczne przepisy.
Sąd Najwyższy to
sąd kasacyjny.
Mieści się w Warszawie. Do tego sądu wnosi się kasację, czyli zaskarżenie wyroku lub postanowienia wydanego przez sąd II instancji.
Sąd Najwyższy nie rozpoznaje ponownie sprawy, ale sprawdza czy sądy powszechne i wojskowe prawidłowo zastosowały prawo przy orzekaniu. Nie we wszystkich kategoriach spraw można wnieść kasację. Kasacja musi być złożona przez adwokata lub radcę prawnego, bądź prokuratora.

SĄDOWNICTWO POWSZECHNE


To sądy apelacyjne, sądy okręgowe i sądy rejonowe.
Rozstrzygają one sprawy cywilne, rodzinne, nieletnich, z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, gospodarcze, upadłościowe, karne, w tym o wykroczenia, penitencjarne oraz prowadzą księgi wieczyste i rejestry.

Sądownictwo powszechne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że osoba, która nie jest zadowolona
z rozstrzygnięcia jej sprawy przez sąd, może odwołać się od tego orzeczenia (wyroku, postanowienia).
Można zatem wystąpić do sądu wyższej instancji
(nazywanego sądem odwoławczym) o zmianę
tego orzeczenia.
Sąd drugiej instancji może:
utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie - co oznacza, że obowiązuje orzeczenie, które zaskarżyliśmy;
zmienić zaskarżone orzeczenie - co oznacza wydanie nowego orzeczenia w sprawie;
uchylić je i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji - co oznacza, że sprawa zacznie się od początku.


O tym, czy sprawa ma być rozstrzygana w pierwszej instancji przez sąd rejonowy czy przez sąd okręgowy decyduje charakter sprawy.
Sądy I instancji:
sąd rejonowy (w tym wydział grodzki),
sąd okręgowy.
Sądy II instancji:
sąd okręgowy,
sąd apelacyjny.

Sądy rejonowe są jednostkami sądownictwa najbliższymi dla obywateli. Rozpatrują wszystkie sprawy, z wyjątkiem zastrzeżonych dla sądu okręgowego.
W dużych miastach sąd rejonowy może być utworzony dla jednej lub kilku dzielnic tego miasta - tak jest w Krakowie, Łodzi, Warszawie i Wrocławiu.
W większości sądów rejonowych działają wydziały grodzkie (zwane także sądami grodzkimi), gdzie rozpoznawane są drobne sprawy z zakresu prawa cywilnego i karnego, w tym wykroczenia.

Sądy okręgowe
Sądy okręgowe znajdują się w największych miastach, jest ich 45 i rozpoznają odwołania (od orzeczeń wydanych przez sądy rejonowe, a więc funkcjonują jako (odwoławcze). Jednocześnie rozpatrują niektóre sprawy o większym ciężarze gatunkowym (bardzo duża wartość roszczenia, poważne przestępstwa itp.) i wówczas funkcjonują jako sądy pierwszoinstancyjne.
Sąd apelacyjny
Sąd apelacyjny działa tylko jako sąd II instancji, czyli rozpoznaje odwołania od orzeczeń sądu okręgowego. W Polsce jest 11 takich sądów w największych miastach: Białymstoku, Gdańsku,Katowicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu,Rzeszowie, Warszawie, Wrocławiu i Szczecinie.
SĄDOWNICTWO ADMINISTRACYJNE

Sądy administracyjne powołane zostały do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
Postępowanie przed sądem administracyjnym jest dwuinstancyjne.Pierwsza instancja to Wojewódzkie Sądy Administracyjne (WSA), których jest 14
Drugą instancją jest Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), który znajduje się w Warszawie



Wybór odpowiedniego sądu administracyjnego, do którego skierujemy sprawę, zależy od miejsca siedziby organu, na którego działalność wnosimy skargę.
WSA
orzeka w sprawach skarg przede wszystkim na:
decyzje administracyjne
(np. zgoda na budowę, nakaz zapłaty podatku);
akty prawa organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej
(np. ustalanie stawek podatków lokalnych, zasady parkowania
w mieście);
na bezczynność organów administracji.
Od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych przysługuje nam skarga kasacyjna, którą wnosimy do NSA.

GŁÓWNE ZASADY DZIAŁANIA W POLSKIM SĄDOWNICTWIE
dwuinstancyjność,
sprawiedliwość,
jawność,
niezawisłość,
zasada domniemania niewinności,
oskarżony ma prawo do obrony,
zasada nieusuwalności sędziego.

Kto może zostać sędzią?

Ten kto:
posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
ukończył wyższe studia prawnicze;
jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego;
osoba o nieskazitelnym charakterze,
ukończył 29 lat;
złożył egzamin sędziowski lub prokuratorski;
ukończył aplikację sędziowską w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury lub pracował w charakterze asesora prokuratorskiego - co najmniej przez trzy lata przed wystąpieniem o powołanie na stanowisko sędziego.

Full transcript