Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Untitled Prezi

No description
by

baagii baagii

on 16 April 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Untitled Prezi

Эрхэм хурандаад...гишүүдэд,ахмад Ц.Рэнцэнжүгдэр "..." сэдэвт судалгааны ажлын явц , үр дүнг танилцуулж байна. Анхаарал тависанд баярллаа. Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуулийг дээр дурьдсанчлан Хилийн эрлийн сэдвээр зохион байгуулж байгаа тохиолдолд хилийн зөрчил гарсан мэдээллийг аваад Хилийн отрядын томилгоот бүлгүүдэд команд өгсний дараа хил зөрчигчийн байдалд үнэлгээ хийж хил зөрчигчийн байж болзошгүй районыг тодорхойлж, Хилийн эрлийн үед хэрэгжүүлэх цогцолбор арга хэмжээг Хил Хамгаалалтын 1 дүгээр ангийн дүрмийн “Отрядын хэсэгт хилийн эрэл явуулах” гэсэн 8 дугаар бүлгийн 134 дүгээр зүйлд заасны дагуу зохион байгуулна.
Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуулийн тактик àæèëëàãààíû òîãëîëò äóóññàíû äàðàà ñàëáàðóóäûã áàéíãûí áàéðëàëäàà áóöàан зэвсэг техник, эд зүйлс, бие бүрэлдэхүүнийг байрлуулсны дараа сургалтын үндсэн хэсэг дууссанд тооцно.
Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуулийг зохион байгуулж явуулснаар хүрсэн ололт амжилт, алдаа дутагдалд үнэлгээ хийж ажлыг үргэжлүүлэн тусгай төлөвлөгөөгөөр зохион байгуулах ажлыг Хилийн отрядын мэргэжлийн албадаас томилогдсон баг тусгайлан явуулж бие бүрэлдэхүүнд дүнг хүргэн холбогдох материалыг хадгалалтад авснаар уг Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургууль бүрэн дууссанд тоонцох боломжтой юм үзэж байна.
Судалгааны ажлын үр дүнг дээр байдлаар тодорхойлон гүйцэтгэлийг 90%-тай, цаашид хилийн 9 дүгээр отрядын хариуцсан хилийн хэсэгт “Хилийн эрэл” сэдвээр Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуулийг зохион байгуулж, явуулах төлөвлөлтийн баримт бичгүүдийг зөвлөмж хэлбэрээр боловсруулахаар төлөвлөн ажиллаж байна.
Ахмад Ц.Рэнцэнжүгдэр би хил судлалын ухаанаар магистрын зэрэг горилсон “ХО-ын сургалт бэлтгэлийг боловсронгуй болгох нь” сэдэвт судалгааны ажлыг магистрын дипломыг боловсруулах стандарт шаардлагыг ханган төлөвлөгөөт хугацаанд бүрэн хийж дуусгах боломжтой байгааг танилцуулж илтгэе. Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуулийг бэлтгэх дээрх баримт бичгүүдээс Ñóðãóóëèéí áîäëîãî-òºëºâëºãºº íü õàìãèéí ãîë ¿íäñýí áàðèìò áè÷èã ìºí. Ñóðãóóëü ÿâóóëàõ áîäëîãî-òºëºâëºãººã ÖÁÇ çóðàã äýýð áîëîâñðóóëж дараах асуудлуудыг тусгасан байна. ¯¿íä:
ñóðãóóëèéí ñýäýâ, çîðèëãî, ÿâóóëàõ õóãàöàà;
ñóðãóóëüä îðîëöóóëàõ á¿ðýëäýõ¿¿í;
ìîòîðåñóðñ, ñóì ãàëò õýðýãñýë áîëîí äóóðèàëãàí ¿ç¿¿ëýõ õýðýãñëèéí çàðöóóëàëòûí íîðì;
ñóðãóóëèéí øàò, òýäãýýðèéí ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà, ñóðãóóëèéí àñóóäëóóä, óäèðäàã÷ààñ àâ÷ ÿâóóëàõ àðãà õýìæýýí¿¿ä;
òàêòèêèéí áîäëîãî /ñóðãóóëü ýõëýõ ¿åèéí õî¸ð òàëûí äýýä øàòíû àíãè, ñàëáàðûí áàéðëàë, á¿ëýãëýë, гүйцэтгэх ¿¿ðýã áîëîí ñóðãóóëèéí óäèðäàã÷èéí /çàõèðàã÷èéí/ øèéäâýð, ñóðãàãäàæ áàéãàà àíãè, ñàëáàð áîëîí çýðãýëäýýõ хилийн отрядын ¿¿ðýã /òýäíèé ãàðãàæ áîëçîøã¿é øèéäâýðèéã çààõã¿éãýýð/;
õî¸ð òàëûí áàéëäààíû àæèëëàãààã òîãëîæ áîëçîøã¿é ðàéîí /çààã/-óóä, áàéëäààíû áóóäëàãà õèéõ õýñýã /õýðýâ áàéëäààíû áóóäëàãà õèéâýë/;
ñóðãóóëèéí ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä /ñóðãàлтад ашиглагдаж байгаа газар орны хэсгийн ¿¿ðãèéí ã¿í, ºðãºí, удирдлагын бүлгээс áàéëäààíû àæèëëàãààã çîõèîí áàéãóóëàõàä íîîãäîõ öàã, ìàðøèéн õóðä, õ¿÷ õýðýãñëèéí боломж, хилийн манааны íÿãòðàë/ Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуулийг бэлтгэх ажлын хүрээнд боловсруулж байгаа баримт бичгүүд нь сургалтыг нэгдсэн бодлого, төлөвлөлттэй, урьдчилан бэлтгэгдэж, зохион байгууллагдсан байх шаардлагыг хангасан байх зарчмаар дараах үндсэн баримт бичгүүдийг боловсруулна. Үүнд:
Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуульд бэлтгэх клендарчилсан төлөвлөгөө;
Сургуулийн зохион байгуулалтын заавар;
Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуулийн бодлого-төлөвлөгөө;
Тактикийн хээрийн сургуулийн аюулгүй байдлыг хангах төлөвлөгөө;
Дундын хянагч нарын нэгдсэн ба хэсэгчилсэн төлөвлөгөө
Тактикийн даалгавар, захирамжууд
Газар орны туршуулын төлөвлөгөө
Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуулийг удирдах төлөвлөгөө
Цагийн байдлыг хөгжүүлэх төлөвлөгөө
Байлдааны буудлагатай тактикийн хээрийн сургуульд
Байн цагийн бүдүүвч
Цель заах журам
Сум галт хэрэгслийн тооцоо
Гал удирдах, холбоо зохион байгуулах журам зэрэг болно. Хилийн албаны тàêòèêèéí õýýðèéí ñóðãóóëь нь Хилийн отрядын дарга, штаб, бие бүрэлдэхүүний алба-байлдааны ажиллагааг явуулах нэг ерөнхий сэдэв, бодомжоор газар орон, улирал, цаг уур, хоногийн шилжилтийн төрөл бүрийн нөхцөлд их талбайд, манай нутаг цөмрөн халдсан зэвсэгт халдлагыг няцаах, алан хядах, зохион байгуулалттай гэмт хэргийн бүлгийг устгах, хил зөрчигчийг эрж баривчлах, хилийн эрэл хийх, операц явуулах мөн ерөнхий цэргийн байлдааны ажиллагааг явуулах, гамшиг онцгой нөхцөл байдал үүссэн үед ажиллах зэрэг асуудлаар дадлагжуулахад хилийн албаны хээрийн сургуулийг чиглүүлнэ.
Хилийн албаны тàêòèêèéí õýýðèéí ñóðãóóëèéí ÿâöàä нийт бүрэлдэхүүн íýãýí áîäëîãîîð òàñðàëòã¿é ºðíºí õºãæèõ öàãèéí áàéäàëä ÿíç á¿ðèéí ãàçàð îðîí äýýð, ÿìàð ÷ íºõöºëä ¿¿ðãýý ïðàêòèê äýýð çàâñàðëàãàã¿é ÿâóóëàí ñóðãàí äàäëàãàæóóëäàãò уг сургалтын ìºí ÷àíàð îðøèíî.
хилийн албаны онцлогт тохируулан нэг хилийн отрядын хүч хэрэгсэл, бүрэлдэхүүн оролцосон Хилийн албаны тактикийн хээрийн сургуулийг 1,5-2,5 хоногт багтаан зохион байгуулж болох юм гэсэн саналтай байна.
Хилийн отрядын хэмжээний тактикийн хээрèéí сургуулийн бэлтгэл нь дараах ажлыг багц байдлаар хангаснаар хэрэгжинэ. Үүнд:
àíõíû ºãºãäºõ¿¿íèéã òîäîðõîéëîõ /ñóðãóóëèéí ñýäýâ, çîðèëãî, ñóðãóóëèéí øàòóóä, áîëîâñðóóëàõ àñóóäëóóä, ñóðãóóëüä îðîëöîõ òàëóóäûí á¿ðýëäýõ¿¿í, ñóðãóóëü ÿâóóëàõ ðàéîí, ñóðãóóëèéí ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà, ìîòîðåñóðñ, ñóì ãàëò õýðýãñëèéí çàðöóóëàõ íîðì ãýõ ìýò/;
ÒÕÑ-èéã áýëòãýæ ÿâóóëàõàä øààðäàãäàõ áàðèìò áè÷ã¿¿äèéã áîëîâñðóóëàõ;
ñóðãóóëü õèéõ ðàéîíûã áýëòãýõ;
óäèðäëàãûí îôèöåðóóäûã áýëòãýõ;
ñóðãóóëüä îðîëöîõ çàõèðàã÷, øòàá, àíãè, ñàëáàðóóäûã áýëòãýõ çýðýã àðãà õýìæýýí¿¿ä áàãòäàã. Гурав. Хилийн отрядын сургалт оновчтой зохион байгуулах арга зам, сургалтын хэлбэрийг боловсронгуй болгох санал, зөвлөмж боловсруулах.
ХО-ын сургалт бэлтгэл нь МУ-ын ҮАБ, улсын хилийн халдашгүй дархан байдлыг хангах чиг үүрэг, ХХБ-ын хэтийн хөгжил, улсын хил хамгаалалтын эрэлт хэрэгцээнд нийцсэн, бие бүрэлдэхүүнийг албаны үйл ажиллагааг зохион байгуулахад хэрэгтэй бүхэнд сургах зорилготойгоор явагдах зарчмын дагуу “...ХО-ын сургалт бэлтгэл нь тухайн хилийн хэсгийн албаны хэрэгцээнд төвлөрсөн байх...” гэсэн агуулгаар боловсруулах нь зүйтэй юм.
Мөн ХО-ын СБ-ийн сургалтын тасгаас тодорхой агуулга, багтаамж үгүй хичээлийн нэрсийн жагсаалтыг тушаалаар батлуулан сургалтыг зохион байгуулж, байгаа нь сургалт явуулах цаг хугацаатай зохицохгүй, хичээлийн агуулгын уялдаа холбоо бүрдэхгүйд хүрч улмаар СБ-ээр дэвшүүлсэн зорилгыг хангахад сөргөөр нөлөөлж буй нэг хүчин зүйл болж байгаа юм. Тиймээс ХО-ын СБ-ийн төлөвлөлтийн баримт бичгүүдийг боловсрол судлалын ухааны зарчим, нийтлэг хандлагын дагуу, УХХ алба, ХО-ын хэрэгцээ, боломжид үндэслэн дараах байдлаар эрэмбэлэн тогтоож, боловсруулах нь зүйтэй болов уу.
Үүнд:
Сургалтын төлөвлөгөө;
Хичээлийн хөтөлбөр;
Ээлжит хичээлийн цаг, сэдвийн төлөвлөлт тус тус болно.
ХО-ын сургалт бэлтгэлийг зохион байгуулах цаг хугацааны үе шатанд дараалсан байдлаар хилийн отрядын нийт бие бүрэлдэхүүний өмнөх мэдлэг, чадвар, дадлагад суурилан хөгжүүлэх хэлбэрээр сургалт бэлтгэлийг зохион байгуулах боломжтой гэж үзэж байна. өөрөөр хэлбэл Хилийн отрядын сургалтын үечлэл бүрт сургалтын нэг сэдвийг дэвшүүлэн тавьж, 1 дүгээр бүлэгт дурьдсан сургалтын хэлбэрүүдийг шат дараалан хэрэгжүүлэх замаар сургалтыг зохион байгуулж, эцэст нь нийт бүрэлдэхүүнийг хамарсан “Тактикийн хээрийн сургууль явуулж дуусгана. Жишээлбэл: Тухайн хилийн отрядын сургалтын нэгж хугацаанд “Хилийн эрэл, түүнийг зохион байгуулж явуулах дадлага, чадварыг дээшүүлэх” гэсэн сэдвийг дэвшүүлэн тавьж болно. энэ тохиолдолд бие бүрэлдэхүүний сургалтын хүрээнд офицер, ахлагч, хугацаат ба гэрээт цэргийн алба хаагчид, ХХТГишүүдэд гүйцэтгэх үүрэгтэй нь холбоотой агуулгаар дараах байдлаар зөвхөн хилийн эрэлтэй холбоотой хичээл сургалтыг зохион байгуулах нь зүйтэй гэж үзэж байна. Хоёр. Хилийн отрядын сургалт бэлтгэлийг зохион байгуулан явуулж буй өнөөгийн байдал, үр дүнд нөлөөлж буй хүчин зүйлсэд шинжилгээ хийж үнэлэлт өгөх зорилтын хүрээнд
Хилийн отрядын улсын хилийн халдашгүй дархан байдлыг хангах нь “Хилийн алба”, “Хилийн эрэл” áîëîн “Тóñãàé ¿¿ðýã”-ийг ã¿éöýòãýõ áýëòãýë ñóðãàëòûí үр дүнгээс шууд шалтгаалж байгаа юм. Хилийн отрядын сургалт бэлтгэл нь тухайн хариуцсан хилийн хэсгийн онцлог, хилийн цагийн байдал, байгаль, цаг уур зэрэг олон хүчин зүйлстэй харилцан хамааралтайгаар зохион байгууллагдаж байдаг хэдий ч зөвхөн хариуцсан хэсгийн хилийн халдашгүй дархан байдлыг хангах албаны хэрэгцээн дээр төвлөрөх шаардлагатай нь гол онцлог юм. Тиймээс Хилийн отрядын сургалт, бэлтгэлийн ¿íäñýí öºì íü òàêòèêèéí áýëòãýë áàéна гэж үзэж байна.
Хилийн отряд, застав, харуулын болон öýðãèéí àëáàí õààã÷ íýã á¿ðèéí áýëòãýë ñóðãàëòûí íèéëáýð öîãö íü òàêòèêèéí áýëòãýë áàéõ áºãººä ýíý íü “Хилийн алба”, “Хилийн цэргийн тактик”, “Галын бэлтгэл”, “Эрх зүй”, “Жàãñààë”, “Биеийн тамир”, “Тóñãàé ¿¿ðãèéí áýëòãýë”, “Хîëáîî”, “Иíæåíåð”, “Эìíýëýã”, “Аð òàë”-ûí хичээлүүд нь тухайн Хилийн отрдяын улсын хилийн халдашгүй дархан байдлыг хангах çîðèëãî, ¿¿ðýãòýé íÿãò óÿëäàí õýðýãæäýã байх шаардлагатай юм.
ХХБ-ын бие бүрэлдэхүүний сургалт нь УХХ-д шаардлагатай бүхэнд сургах зарчимд тулгуурлан явагдах бөгөөд сургалтад хамрагдаж байгаа бүрэлдэхүүнээс хамаарч сургалтыг дараах байдлаар ялгамжтай тогтоодог. Үүнд:
Албаны болон цагийн байдлын өрнөлтийн үед үүрэг гүйцэтгэх бэлтгэл олгох сургалт;
Штабын бэлтгэл;
ХХЕГ-ын бие бүрэлдэхүүний бэлтгэл сургалт;
ХО-ын бие бүрэлдэхүүний бэлтгэл сургалт тус тус болно.
Суралт зохион байгуулах зааврын дагуу ХО-ын бие бүрэлдэхүүний сургалт бэлтгэлийг тухайн хичээлийн жилийг календарийн хугацаагаар тооцон ХО-ын даргын 02 тоот тушаал гаргах замаар зохион байгуулж явуулдаг. ХХБ-ын бие бүрэлдэхүүний сургалт бэлтгэлийг 1-4 дүгээр сар хүртэл 1 дүгээр үе, 7-10 сар хүртэлх хугацаанд тус тус 2 үе болгон зохион байгуулдаг нь ХХБ-ын үйл ажиллагаа, улсын хил хамгаалах эрх ашигт нийцүүлсэн онцлог болж байгаа юм. Öýðãèéí сургалтын хэлбэрүүд нь ерөнхий сургалтын хэлбэрүүдээс албаны онцлогт нийцсэн өвөрмөц онцлог бүхий ялгаатай дараах хэлбэрүүдийг ашигладаг. Үүнд:
ëåêö;
ñåìèíàð;
á¿ëãèéí äàñãàë;
òàêòèêèéí øóóðõàé äàäëàãà;
òàêòèê-æàãñààëûí õè÷ýýë;
ñóðãàí çààâàðëàõ õè÷ýýë;
ñàëáàðûí áàéëäààíû áóóäëàãà;
øòàáûí нэгдсэн ба хэсэгчлэсэн äàäëàãà;
öýðãèéí òîãëîîì;
Тактикийн аргачилсан цогцолбор дасгал;
êîìàíä-øòàáûí ñóðãóóëü;
êîìàíä-øòàáûí хээрийн ñóðãóóëü;
òàêòèêèéí õýýðèéí ñóðãóóëü;
áàéëäààíû áóóäëàãàòàé òàêòèêèéí õýýðèéí ñóðãóóëü тус тус болно.
дээрх сургалтын хэлбэрүүдээс хамгийн онцлог, ач холбогдолтай нь тактикийн хээрийн сургууль юм.
Òàêòèêèéí õýýðèéí ñóðãóóëü íü үүссэн цагийн байдлын өрнөлтийн дагуу хилийн отрядын хүч хэрэгслийг нэгтгэн çîõèîí áàéãóóëàõ áà óäèðäàæ ÿâóóëàõ òàëààð äàðãà, øòàá, öýðãèéã äàäëàãà ïðàêòèêòàé áîëãîæ ñóðãàõ õàìãèéí äýýä õýëáýð гэж үздэг байна. Мөн Хилийн цэргийн дээд сургуулийн судлаачид албаны сургалтын технологийг “Хилийн албаны мэргэжлийн мэдлэг, дадлага, чадварыг олгох үйлийг зохион байгуулж, явуулах арга, хэлбэр, хэрэгслийг хамгийн оновчтой байдлаар ашиглах үйлдлийн эрэмбэ дарааллын зохистой хувилбар” [Хилчин сэтгүүл.2010.11.№11. д/х В.Жавхланцогт. Хилийн албаны сургалтын технологийг боловсронгуй болгох арга зам. Нийтлэл.]гэж тодорхойлсон байна.
Сургалтын технологийг судлаачид “...ХО-ын СБ-ын технологи нь сургах ба суралцах, ажиллагааны жигдрэлтийг хангах үйлдлийн нэгдэл байх бөгөөд дээрх тодорхойлолтод үндэслэн хичээлийн агуулга хоорондын уялдаа бүхий стандарт, арга зүйн оновчтой хувилбар бүхий дараах бүтэцтэй байхаар загварчилж болох юм. Үүнд:
Сургалтын зорилго;
Агуулга;
Хэлбэр;
Хэрэглэгдэхүүн;
Арга;
Үр дүн;
Үнэлгээ тус тус болно...” [] гэж загварчилсан нь оновчтой хувилбар гэж үзэхэд хүргэж байна.
Сургалтын технологийн дээрх агуулгаас үндэслэн сургалтыг үүсэн бий болж болзошгүй хилийн цагийн байдлын өрнөлтийн үед үүрэг гүйцэтгэх дадлага, чадвар эзэмшүүлэхэд чиглүүлэн зохион байгуулахад чухал хэсэг нь “Сургалтын хэлбэр” байна. Уг мэдлэг дадлага олгох үйл явцыг сургалтын технологи хэмээн боловсрол судлалын шинжлэх ухаанд тодорхойлон нэрлэдэг байна. Анх 1950-д оны үеэс сургалтад техникийн ололт амжилтыг нэвтрүүлж эхлэхтэй холбогдон технологи гэдэг үг сургалтад нэвтэрч эхлэсэн байна.
Өнөөдөр сургалтын технологи гэдэг ойлголтыг өргөн хүрээнд дэлхийн улс орнуудын сурган хүмүүжүүлэх ухааны эрдэмтэд ойлгож тодорхойлдог байна. Барууны зарим орнуудад сургалтанд техник хэрэгсэл ашиглах гэж тодорхойлдог байна. Мөн Японы эрдэмтэн Т.Сакамото “сургалтын технилоги гэдэг боловсролыг буюу анги дахь сургалтыг системчлэх гэж нэрлэж болох сэтгэхгүйн системчлэх аргыг сурган хүмүүжүүлэх ухаанд нэвтрүүлэх явдал” [сургалтын технилогийн шинэчлэл. Эмхтгэл.УБ.1999 он.94х 46]гэж тодорхойлсон байна. Харин нь Монголын эрдэмтэн судлаачид дараах байдлаар тус тусын судалгааны бүтээлүүддээ тодорхойлсон байна. Тухайлбал Ч.Лхагважав “сургалтын технилоги гэдэг бол тэр өөрчлөлтийг буюу чанарын хувиргалтын үйл явцыг зохион байгуулах соёл буюу ур ухаан, арга зам” [сургалтын технилогийн шинэчлэл. Эмхтгэл.УБ.1999 он.94х 24], Ш.Сарантуяа “...технилоги нь хүмүүс өөрсдийнхөө хүсэл, хэрэгцээг хангахын тулд хамгийн шинэлэг зүйл, шинэ бүтээл болон шинжлэх ухааны нээлтийг ашиглах арга замууд.” [сургалтын технилогийн шинэчлэл. Эмхтгэл.УБ.1999 он.94х 46], Д.Ванчигсүрэн “сургалтын буюу хичээлийн технилоги гэдэг нь сэтгэл зүй, сурган хүмүүжүүлэх болон удирдлагын ухааны зүй тогтолд тулгуурлан боловсруулагдсан аливаа үйлдлийг гүйцэтгэхэд хамгийн оновчтой эрэмбэ, дэс дарааллын хувилбар” [сургалтын технилогийн шинэчлэл. Эмхтгэл.УБ.1999 он.94х 32] гэж тус тус тодорхойлсон байна. Судалгааны ажлын зорилго:
Хилийн отрядын сургалтыг улсын хил хамгаалах үйл ажиллагааны онцогт нийцүүлэн боловсронгуй болгох санал, зөвлөмжийг боловсруулах.
Судалгааны ажлын зорилт:
Сургалтын онол, арга зүй ба цэргийн сургалт бэлтгэл, ХХБ-аас сургалт, бэлтгэлийг зохион байгуулах талаар баримталж буй бодлого чиглэл, туршлага сургамжид шинжилгээ хийх;
Хилийн отрядын сургалт бэлтгэлийг зохион байгуулан явуулж буй өнөөгийн байдал, үр дүнд нөлөөлж буй хүчин зүйлсэд шинжилгээ хийж үнэлэлт өгөх;
Хилийн отрядын сургалт оновчтой зохион байгуулах арга зам, сургалтын хэлбэрийг боловсронгуй болгох санал, зөвлөмж боловсруулах.
Судалгааны объект:
Хилийн отрядын албаны сургалт, бэлтэл.
Судалгааны зүйл:
Хилийн отрядын сургалт, бэлтгэлийн зохион байгуулалт.
Судалгааны ажлын хязгаарлалт:
Хилийн отрядын сургалт бэлтгэлийн хүрээнд “Хилийн албаны хээрийн сургууль”-ийг зохион байгуулж, нэвтрүүлэх арга зам.
Судалгааны арга:
Судалгааны ажилд задлан шинжлэх хийгээд нэгтгэн дүгнэх, социологийн болон ажиглалт, харьцуулалтын аргуудыг хэрэглэсэн.
Судалгааны ажлаар хүрэх үр дүн:
Хилийн отрядын сургалтыг албаны эрэлт хэрэгцээ, хариуцсан хэсгийн онцлогт нийцсэн, бие бүрэлдэхүүн, алба нэгжийг үүсэж болзошгүй бодит цагийн байдалд ойртуулсан тактикийн хээрийн сургалтын хэлбэрийг нэвтрүүлэх зөвлөмж боловсруулахад оршино. Сэдвийн судлагдсан байдал:
Хилийн отрядын сургалт бэлтгэл нь Хил хамгаалах байгууллагын “Сургалт бэлтгэл хөтөлбөр”, сургалт зохион байгуулах зааварын дагуу зохион байгууллагдаж, улсын хил хамгаалах албаны эрэлт хэрэгцээнд нийцүүлэн явагддаг нь Хил хамгаалах онол, зүй тогтолтой салшгүй холбоотой юм. Тиймээс Хилийн отрядод зохион байгууллагдах “Сургалт бэлтгэл”-ийн агуулгыг улсын хил хамгаалах онол, арга зүйн нь суурь зарчмыг тодорхойлох шаардлагатай. Энэхүү үндэслэлээр авч үзвэл улсын хил хамгаалах онол, арга зүйн талаар Цэргийн шинжлэх ухааны салбарын зарим эрдэмтэнд тухайлбал Мэдээлэлжүүлэлтийн олон улсын академийн академич, доктор(Sc.D), профессор Ш.Арвай Доктор(Ph.D), профессор Ц.Ганболд, Доктор (Ph.D), профессор Н.Наранжамжц зэрэг эрдмийн зэрэг хамгаалсан бүтээлүүдийг дурьдаж болно.
Мөн цэргийн сургалтын онол, практикийн асуудлуудыг доктор(Ph.D), профессор Ц.Эрдэнээ “Ерөнхий зориулалтын цэргийн салаа, салбарын байлдааны бэлтгэл суралтыг боловсронгуй болгох асуудал” сэдэвт бүтээлдээ, доктор(Ph.D), профессор Ч.Улаанхүү “Дайны бус цэргийн ажиллагаанд оролцох бие бүрэлдэхүүнийг сургаж бэлтгэх нь” сэдэвт бүтээлүүддээ докторын төвшинд, дэд хурандаа Ц.Лхагвасүрэн “Гэрээт хилчдийн сургалт, бэлгэлийг боловсронгуй болгох нь” сэдэвт бүтээлээрээ магистрын төвшинд, Хилийн цэргийн дээд сургуулийн зарим төгсөгчид “Сургалт бэлтгэл”-ийг боловсронгуй болгох чиглэлээр бакалаврын төвшинд хийсэн ажлууддаа тус тус тусгасан байна.
Доктор(Ph.D), профессор Ц.Ганболд, Д.Баатар нарын “Штабын бэлтгэл-сургалт” бүтээл нь хилийн отрядын удирдлагын сургалт бэлтгэлд ашиглах хилийн цэргийн сургалтын онол арга зүйн чиглэлээр тулгуур сурах бичиг болж байна.
Хилийн отрядын сургалт бэлтгэлийг бүрэн хэмжээгээр зохион байгуулах онол арга зүй, сургалтын хэлбэрийн талаар тусгайлан хийсэн судалгаа шинжилгээний бүтээл, ном, сурах бичиг, гарын авлага өнөөдөр хараахан алга байгаа нь энэхүү сэдвийг сонгон судлах үндэслэл болсон. ХО-ын сургалт бэлтгэлийг зохион байгуулахад дараах зөрчил дутагдал оршиж байна. Үүнд:
ХХБ-ын хэмжээнд нэгдсэн хөтөлбөр, төлөвлөлт бүхий сургалтын сэдэвтэй байдаг нь байгаль цаг агаар, газар зүй, хилийн цагийн байдлын хувьд янз бүр, харилцан адилгүй ачаалал бүхий хилийн хэсгүүдэд байрлаж буй ХО-ын эрэлт хэрэгцээг хангахгүй байна;
Сургалтын хэрэглэгдэхүүн ном сурах бичиг, гарын авлага дутагдалтай байдаг;
Сургалтыг ХО-ын албаны дарга нар, зарим офицеруудаар заалгадаг нь юу заахаа мэддэггүй, мэдээжийн зүйлийг ярьж, цаг үрсэн байдлаар залхаадаг;
Сургалтын агуулгад ХО-ын алба хаагчдын эрэлт хэрэгцээ төдийлэн тусгагдаагүй байдаг;
Албанд тулгарч байгаа бэрхшээлт асуудлыг шийдвэрлэх гарц, зөвлөмж, аргачлалын талаар сургалтад тусгах асуудал ихээхэн дутагдалтай байдаг зэрэг болно Нэг. Сургалтын онол, арга зүй ба цэргийн сургалт бэлтгэл, ХХБ-аас сургалт, бэлтгэлийг зохион байгуулах талаар баримталж буй бодлого чиглэл, туршлага сургамжид шинжилгээ хийх зорилтын хүрээнд
Монгол Улс нь “Мэдлэгт суурилсан” хөгжлийн чиг хандлагыг сонгосон бөгөөд Хил хамгаалах байгууллага/цаашид ХХБ гэх/ ч уг зарчмын дагуу үйл ажиллагаагаа зохион байгуулж явуулах нь зайлшгүй юм. Энэ нь Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал баримт бичгийн 1,2,4 дэх хэсэгт “...Аюулгүй байдалд хандах хандлага, түүнийг хангах үйл ажиллагаа нь мэдлэг, мэдээлэл, дүн шинжилгээнд суурилна...” гэж зааснаар баталгаажсан байна.
Монгол Улсын ҮАБ, хилийн халдашгүй дархан байдлыг хангах үйл ажиллагааг гардан зохион байгуулж байгаа ХХБ, тэр дундаа ХО-ын улсын хамгаалалтын үр дүн бие бүрэлдэхүүний албаны мэдлэг чадвартай шууд холбоотой бөгөөд түүнийг зөвхөн сургалтаар хангах боломжтой юм.
Сургалт бол нийгэм-түүхийн туршлагыг хойч үедээ дамжуулах үйл явц буюу тодорхой тогтолцоо бүхий мэдлэг, чадвар, дадал төлөвшүүлэх явц юм.
Сургалт-мэдлэг, чадвар, төлөвшлийн чанарын өөрчлөлт болох суралцхуйг хэрэгжүүлдэг зохион байгуулалтын тогтолцоо-суралцах, сурхуйн нэгдэл юм. Иймд сургалт нь мэдлэг, чадвар, дадлыг дамжуулах, үйл явц, түүнчлэн тасралтгүй боловсрол эзэмшихэд зайлшгүй шаардагдах танин мэдэх үйл ажиллагааны арга ч гэж үзэж болно.
Харин Öýðãèéí сургалт ãýäýã íü öýðãèéí àëáàí õààã÷èä ýõ îðон, улсын хилийн халдашгүй дархан байдлыг хангах ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýõýä çàéëøã¿é øààðäàãäàõ ìýäëýã, ÷àäâàðûã ýçýìøүүлэх, түүнийг үүссэн ямарч цагийн байдлын өрнөлтийн үед ашиглах äàäëàãà олгох ¿éë ÿâö юм.  
Судалгааны ажлын үндэслэл:
Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдал тэр дундаа хилийн халдашгүй дархан байдлыг хангах тусгайлсан чиг үүрэгтэй Хил хамгаалах байгууллагаас хилийн орон зайд явуулж байгаа үйл ажиллагааны үндсэн нэгж нь Хилийн отряд юм. Энэ нь Хилийн отрядын улс хил хамгаалах ажиллагаа нь Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлыг хангах үйл ажиллагааны голлох чиглэлүүдийн нэг болохыг харуулж байгаа юм.
Хилийн отрядын улсын хил хамгаалах ажиллагааны үр дүн нь хилчдийн улсын хил хамгаалах албаны мэдлэг, чадвар, дадлагатай шууд холбоотой байдаг нь Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлыг хилийн орон зайд хангах үйл ажиллагаанд ХО-ын сургалт бэлтгэл чухал байр суурь эзлэж байна гэж үзэхэд хүргэж байна.
Хил хамгаалах байгууллагаас сүүлийн жилүүдэд сургалтыг боловсронгуй болгох чиглэлээр 2008 онд баталсан “Сургалт, бэлтгэл 2012”-г хэрэгжүүлж дуусан өнөөдөр мөн Хил хамгаалах байгууллагын даргын 2013 оны 2 дугаар сард баталсан “Сургалт бэлгэл 2016” хөтөлбөрийг боловсруулан хэрэгжүүлэхэд бэлэн болоод байна.
ХХБ-ын хэмжээнд 5 жилийн хугацаатай хэрэгжиж дууссан “Сургалт, бэлтгэл-2012” хөтөлбөрийн хүрээнд явагдсан сургалтын үр дүнг баталгаажуулан бэхжүүлэх, цаашид хөгжүүлэн боловсронгуй болгох шаардлагатай байгаа бөгөөд Хилийн отрядын бие бүрэлдэхүүний эрэлт хэрэгцээ, албаны шаардлагад нийцсэн сургалтыг явуулах стандарт төлөвлөгөө, хөтөлбөр, хил хамгаалалтын онцлогт тохирсон сургалтын хэлбэрийг бий болгох зэрэг асуудал үгүйлэгдэж байна. Тиймээс улсын хил хамгаалалтад гарч буй хэрэгцээ, шаардалга, хувьсал өөрчлөлттэй зохицсон сургалтын арга зүй, хэлбэрийг боловсронгуй болгох, бие бүрэлдэхүүнийг сургаж, дадлагажуулах асуудлаар судалгаа хийх зайлшгүй шаардлага буй нь энэ сэдвийг сонгон судлах үндэслэл болсон.
Full transcript