Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Renesans

No description
by

Piotr Czajkowski

on 1 April 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Renesans

Ramy czasowe
XIV w. - XVI w. we Włoszech
XV w. - XVI w. w krajach Europy północnej
XVI w. - XVII w. w Polsce
Najważniejsze wydarzenia
Nazwa i jej znaczenia:
kryzys papiestwa i reformacja,
zdobycie Konstantynopola,
odkrycia geograficzne,
dzieło Mikołaja Kopernika,
wynalezienie druku.
Termin „renesans” (z franc. renaissance) jest równoznaczny z terminem „odrodzenie”. Termin ten posiada wiele aspektów:
odrodzenie się człowieka w duchu chrześcijańskim,
odnowienie ludzkiego życia poprzez „oczyszczającą siłę miłości”,
przywrócenie wzorów antycznych,
rozwój sztuki poprzez udoskonalenie dziedzictwa mistrzów starożytnego Rzymu,
„Odradzanie się” Europy przełomu XV/XVI wieku.
Filozofowie
Erazm z Rotterdamu
Nicollo Machiavelli
Tomasz Morus
Giovanni Pico della Mirandola
Michel de Montaigne
Marsilio Ficino
Francis Bacon
Giordano Bruno
Najważniejsze pojęcia:
Humanizm
Prąd filozoficzny kierujący uwagę myśli ludzkiej na osobę i sprawy człowieka.
Terencjusz: „Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”.
Antropocentryzm
Poglądy stawiające człowieka w centrum zainteresowania.
Sztuka
Malarstwo

Utopia
Życie w zgodzie z naturą, w równości między ludźmi, w pełnej harmonii i spokoju, bez pieniędzy i wyzysku materialnego; pewna ideologia zakładająca radykalizm w realizacji zamierzeń, opierająca się bardziej na fantazji o idealnym ustroju niż realiach; dziś „utopijny” to wyidealizowany, nierealny, istniejący w wyobraźni.
Utwór Tomasza Morusa pt. Utopia z 1516 r..
zainteresowanie człowiekiem i otaczającym go światem
przedstawianie scen religijnych w nowym ujęciu (zeświecczenie interpretacji)
dążenie do pogodzenia antyku z ideologią chrześcijańską, wiary z wiedzą, intuicji z rozumem
trójwymiarowość i perspektywa(zbieżna i powietrzna)
realizm w przedstawianiu świata i człowieka
gloryfikacja dłoni w portretach
schemat włoskiego portretu (układ centralny, symetryczny, zamknięty w trójkącie równoramiennym, na tle okna lub pejzażu)
alegorie i myślenie symboliczne (każde pojęcie abstrakcyjne ma umowny obraz wyrażający jego treść)
różnorodna skala barw, cieni i odcieni
wykorzystanie światła i półcieni w oddaniu nastroju obrazu
pojawienie się tonda (okrągła kompozycja)
techniki: mokry fresk, tempera na drewnie, olej na płótnie
Predestynacja
Nieodwracalność losu, przeznaczenie; pogląd o przeznaczeniu człowieka, odgórnie nadanym przez Boga (pośmiertne losy człowieka są ustalone jeszcze za jego życia).
Irenizm
Z gr. eirene – pokój, postawa hołdująca zgodzie i pokojowi między ludźmi; otwartość i życzliwość na tle społecznym i wyznaniowym

Machiawelizm
Postawa wyrażająca się cynizmem, brakiem skrupułów w dążeniu do realizacji swoich celów, dopuszczająca zdradę, podstęp, a nawet zbrodnię.
Włoskiego pisarz – Nicollo Machiavelliego.
Reformacja i kontrreformacja
Reformacja
Ruch religijno-społeczny zapoczątkowany ogłoszeniem w Wittenberdze przez M. Lutra w 1517 roku, 95 tez dotyczących konieczności zreformowania bogacącego się i odchodzącego od zasad wiary Kościoła katolickiego.
Doprowadził do rozłamu w chrześcijaństwie i utworzenia nowych wyznań, zwanych protestanckimi
Malarze i ich dzieła
Andrea del Verrocchi (Chrzest Chrystusa)
Raffaelo Santi ( Szkoła ateńska, Madonna ze szczygłem)
Michał Anioł ( Freski Kaplicy Sykstyńskiej)
Tycjan (La Bella, Wenus, Miłość Ziemska i Niebiańska)
Albrecht Dürer (Czterej jeźdźcy apokalipsy, Autoportret)
Hans Holbein Młodszy (Portret Jane Seymour)
Lucas Cranach (Madonna z jabłonią))
Pieter Bruegel (Wesele chłopskie, W krainie pieczonych gołąbków, Ślepcy, Zima)
Giorgione (Śpiąca Wenus, Burza)
Jan van Eyck (Ołtarz Gandawski, Portret małżonków Arnolfini
Marcin Kober ( Portret Stefana Batorego, Portret Anny Jagiellonki)
Hieronim Bosch (Niesienie krzyża, Wóz z sianem)
Masaccio ( Trójca Święta, Wygnanie z raju)
Piero della Francesca (Chrzest Chrystusa, Sen św. Hieronima)
Sandro Botticelli (Narodziny Wenus, Triumf Wiosny)
Leonardo da Vinci (Człowiek witruwiański, Madonna w Grocie, Mona Lisa, Anna Samotrzecia, Dama z łasiczką, Ostatnia Wieczerza)
Architektura
Kontrreformacja
Nurt w Kościele katolickim kształtujący w XVI–XVII w. reformę życia kościelnego, zwalczający reformację w celu odbudowy własnej potęgi oraz politycznych, gospodarczych i kulturalnych wpływów.
Soboór trydencki (1545–63) - wojna trzydziestoletnia.
arkadowe dziedzińce,
widokowe balkony,
skrzyńce, czyli kasetonowe stropy z rozetami lub głowami,
sklepienia z ornamentami wyciskanymi w szlachetnym wapienno-gipsowym tynku,
okna zwane lunetamiumieszczone często poniżej sklepień, we wgłębieniach,
ściany upiększano fryzami, freskami lub wielobarwnymi sgraffitami (zeskrobywanie według wzoru kilku warst z barwnych tynków),
ceglaną, gotycką czerwień zastąpiły jasne elewacje,
sztuka służyła człowiekowi, budowano więc zamki, pałace, ratusze, kamienice, dwory,
renesansowe kaplice rodowe.
Renesans a inne epoki
Renesans a starożytność
Twórcy renesansowi wzorowali się na starożytnych Grekach i Rzymianach. Korzystali z ich osiągnięć, kultury i historii. Wszystkie cechy renesansowego malarstwa, rzeźby, architektury, literatury i innych dziedzin mają swoje źródło w antyku.
Horacajnizm - swoiste poszukiwaniee złotego środka poprzez połączenie dwóch antycznych filozofii życia: epikureizmu i stoicyzmu.
Wiele dzieł nawiązuje do mitologii, np. obraz Leonarda da Vinci "Leda z łabędziem".
Ważniejsze budowle
Renesans a średniowiecze
Wiek XIX postrzegał renesans jako epokę postępu naukowo-technicznego, wyrafinowanej kultury materialnej, indywidualizmu, hedonizmu, a nawet ateizmu, przeciwstawiając go ostro średniowieczu, któremu przypisywał cechy przeciwne.
Nurty filozoficzne
Rzeźba
Humanizm renesansowy
Zafascynowanie kulturą starożytnej Grecji i Rzymu, oraz antropocentryzm.
Odrodzenie znajomości literatury i języków klasycznych (łaciny i greki)
Odnowę naukowej i filozoficznej myśli starożytnej, a także klasycznej poezji i sztuki.
realizm,
zainteresowanie postacią,
naturalizm,
studia nad anatomią,
krzywizny,
umieszczano obok siebie różne postaci, naśladujące naturę, zachowując przy tym układ przestrzenny,
duże znaczenie zaczęła odgrywać kompozycja, przestrzeń wokół dzieła,
wprowadzono również pomniki konne, cechujące się wielkim realizmem, monumentalnością wykonania i mistrzostwem technicznym.
Arystotelizm
Doktryna filozoficzna stworzona przez Arystotelesa obejmująca m.in. koncepcję budowy rzeczy z biernej materii i kształtującej ją formy, teorię poznania opartego na doświadczeniu i intuicyjnym określaniu z niego prawd ogólnych, zasadę umiaru będącego podstawą etyki.
Był on podstawową ramą teoretyczną dyskusji filozoficznych i źródłem wpływów.
Arystotelizm miał mocną pozycję na uniwersytetach, a także w Kościele katolickim.
Rzeźbiarze i ich dzieła
Donatello (Dawid, kondotiera Erasmo da Narni)
Andrea del Verrocchio (Chrystus i Niewierny Tomasz)
Michał Anioł (Madonna z Brugii)
Lorenzo Ghiberti (Rajskie wrota)
Antonio Pollaiuolo (Apollo i Dafne)

Muzyka
odkrycie greckich i rzymskich ideałów,
dominowała religijna, wokalna muzyka polifoniczna a cappella (chór bez instrumentów),
istotą polifonii jest równoczesne prowadzenie kilku różnorzędnych głosów wokalnych lub melodii instrumentalnych,
wszystkie głosy równie ważne,
zwiększenie ilości głosów do czterech i więcej, sprawiło, że popularność zdobywają takie formy jak: motet, msza i madrygał (świeca pieśń polifoniczna). Obok form wokalnych zaczęły pojawiać się formy instrumentalne pisane na lutnię i organy.
Platonizm
Filozofia Platona charakteryzująca się przekonaniem, że prawdziwym i rzeczywistym bytem jest tylko byt idealny.
Powrót humanistów do zainteresowania kulturą starożytną.
Głównym ośrodkiem renesansowego platonizmu byłą Florencja. Tam powstała w 1462 r. Akademia Florencka, mająca odradzać tradycję Akademii Platońskiej.
Filozofia przyrody
Szukano nowych dróg wyjaśniania zjawisk przyrodniczych, opartych na obserwacji, eksperymencie, oraz szerszym wykorzystaniu matematyki.
W początkowym okresie często łącząna z magią i alchemią.
Filozofia przyrody w znaczący sposób przyczyniła się do rozwoju metody naukowej i stała się podstawą do wyodrębnienia się nauki z filozofii.
Zdobycie Konstantynopola
29 maja 1453 roku Konstantynopol został zdobyty przez wojska tureckie sułtana Mehmeda II. Zajęcie miasta i śmierć ostatniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna XI Dragazesa spowodowały ostateczny upadek, istniejące od 395 roku, Cesarstwa Bizantyjskiego. Upadek Cesarstwa Bizantyjskiego zamknął czasy epoki średniowiecznej, tak jak przed wiekami czasy starożytne zamknął upadek Cesarstwa Zachodniego.
Druk
W 1450 r. Gutenberg wynalazł druk, który przyśpieszył obieg informacji, zmniejszył przestrzeń, wspomógł reformację, rozpowszechnił ideały humanizmu (m.in. kult młodości – moda, maniery, sztuka), zintensyfikował edukację i potrzebę umiejętności czytania oraz wprowadził reklamę i wzmógł konkurencję.
Odkrycia geograficzne
Przełom XV/XVI w. nazywa się Wiekiem Wielkich Odkryć. Zetknięcie się z innymi cywilizacjami pokazało, że kultura europejska nie jest jedyna. Wyprawy przyniosły korzyści wielostronne: bogacenie się, rozwój miast i portów, handel, nowe inwestycje, konkurencyjność i rywalizację, a przede wszystkim, zmianę w myśleniu - z ascetycznego na afirmujący życie i człowieka, z zamkniętego - na rozbudzonego ciekawością świata i otwartego na poznawanie.
Renesans w Polsce
O obrotach sfer niebieskich
Odkrycia astronoma zrewolucjonizowały wizję świata. Uwolniły myślenie o otaczającej rzeczywistości i stały się impulsem do refleksji nad miejscem człowieka w świecie. Pokazały, co może nieskrępowany ludzki umysł oraz zachęciły do obserwacji i poszukiwań.
Literatura
W renesansie rozpoczęło się kształtowanie języków literackich. Języki narodowe zaczęły być wprowadzane do życia naukowego i kościołów. Łacina nie była już najważniejsza.
Gatunki lietrackie
Starożytność:

tren,
pieśń,
elegia,
dialog,
fraszka,
tragedia,
sielanka.
Średniowiecze:

sonet,
kronika,
kazanie,
misterium.
Nowości:

esej,
nowela,
literatura, błazeńska,
publicystyka.
Trzej prekursorzy:
Dante Alighieri (1265-1321) jego sławne dzieło to "Boska komedia", napisana po włosku. Choć powstało w późnym średniowieczu ma wiele cech renesansowych, a między innymi: świeckość autora, zainteresowanie człowiekiem, użycie języka narodowego czy nawiązania do poezji antycznej.
Giovanni Boccaccio (1313-1375) włoski twórca słynnego Dekameronu w którym (jak nikt przed nim) oddał obyczajowość włoską swoich czasów. Pisał zbiory mitograficzne i biograficzne np.: "O sławnych niewiastach"; "Żywot Dantego"; pisał również poematy epickie, romanse, wiersze; swoją inspiracje czerpał z literatury ludowej, którą się interesował. Jest twórcą noweli nowożytnej.
Francesco Petrarca (1304 - 1374) autor słynnych Sonetów do Laury.
Anglia
Tomasz Morus - "Utopia"
William Shakespeare (1564-1616) - najpopularniejszy dramaturg literatury światowej. Pozostawił po sobie ogromny dorobek dramaturgiczny:
tragedie ("Hamlet", "Makbet", "Otello", "Romeo i Julia", "Król Lear")
dramaty historyczne składające się na cykl kronik ("Ryszard III"; "Henryk V")
baśnie dramatyczne ("Sen nocy letniej")
komedie ("Poskromienie złośnicy")
Francja
Pierre Ronsard - pisał ody, sonety do rozmaitych panien, hymny, a nawet epopeję, "La Franciade", wzorowaną na eposach starożytnych.
Francois Rabelais - "Garantua i Pantagruel", ta powieść jest wielką satyrą dlatego została potępiona przez tych których wyśmiewa.
Michel de Montaigne - jest autorem wielu aforyzmów i twórcą gatunku literackiego - eseju; nazwa wzięła się od jego dzieła "Prób" - słowo to w oryginale brzmi Essais.
Teatr elżbietański
Główni przedstawiciele:
William Szekspir
Christopher Marlowe
Ben Jonson

Dramat szekspirowski
brak zasady 3 jedności,
wielowątkowość akcji,
przemieszanie tragizmu z komizmem,
brak chóru,
sceny zbiorowe.
„Złoty wiek kultury polskiej”
Takim określeniem nazywano wiek XVI w Polsce za czasów Jagiellonów (Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta); to czas rozkwitu Rzeczypospolitej szlacheckiej, z przestrzeganiem zasad tolerancji religijnej i spokojem wewnętrznym; ogłoszona zostaje wtedy teoria heliocentryczna Kopernika, Akademia Krakowska staje się ośrodkiem naukowym znanym w świecie, powstają pierwsze utwory literackie i publicystyczne w języku polskim, przekładano najwybitniejsze dzieła literatury europejskiej na język polski.

Walka o język ojczysty
W połowie XV w. Jakub Parkoszowic stworzył pierwszy traktat o zasadach pisowni i rozpoczął tym samym społeczną debatę.
Jan Mączyński w 1564 r. wydaje pierwszy słownik łacińsko – polski, a fakt ten czyni z języka polskiego równorzędny z łaciną język.
W 1568 r. Piotr Statorius wydaje pierwszy podręcznik polskiej gramatyki.
Jan Kochanowski
– czołowy polski humanista, najwybitniejszy przedstawiciel epoki; w swojej twórczości podejmował tematykę filozoficzną, patriotyczną, moralną, zajmował się wsią, naturą i pięknem świata, pisał o człowieku i jego codzienności; ma w swoim dorobku cykl pieśni, trenów, fraszek; jego utwory mają przemyślaną kompozycję, są wierne tradycji antycznej i urozmaicone, bogate w figury stylistyczne,

Mikołaj Rej
– twórca piszący po polsku, z bogatym dorobkiem, niezwykle czynny i aktywny, choć jego dzieła nie mogą dorównać Kochanowskiemu; napisał m.in. Żywot człowieka poczciwego,

Andrzej Frycz Modrzewski
– czołowy publicysta i pisarz polityczny polskiego odrodzenia; autor znanej rozprawy wpisanej do indeksu ksiąg zakazanych: O poprawie Rzeczpospolitej,

Piotr Skarga
– publicysta, rozmiłowany w ojczyźnie, autor słynnych Kazań sejmowych.
Najwybitniejsi polscy pisarze
katedra Santa Maria del Fiore,
kościół San Pietro in Montorio,
pałac Medyceuszy,
pałac Rucellai,
Villa Rotonda,
bazylika św. Piotra.
RENESANS
Full transcript