Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Undnii us

No description
by

Munkhnasan Tundev

on 12 April 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Undnii us



Хот, суурин газрын хүн амын ундны усны чанар, аюулгүй байдалд хийсэн шалгалтын дүнгээс Мэргэжлийн хяналтын
ерөнхий газар Баянөлгий аймгийн Дэлүүн, Ногооннуур, Бугат, Улаанхус, Толбо, Дорноговь аймгийн Алтан ширээ, Даланжаргалан, Замын-Үүд, Мандах, Өлзийт, Говь-Алтай аймгийн Баян-Уул, Тайшир, Хөх морьт, Цээл, Эрдэнэ, Ховд аймгийн Чандмань, Үенч, Дөргөн, Өмнөговь аймгийн Манлай, Цогтцэций, Өвөрхангай аймгийн Арвайхээр, Баян-Өндөр, Зүүнбаян-Улаан, Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай, Адаацаг, Дэлгэрцогт, Луус, Говь-Угтаал, Өлзийт, Хулд, Дэлгэрхангай, Сайхан овоо, Сүхбаатар аймгийн Баяндэлгэр, Онгон, Завхан аймгийн Их-Уул, Сантмаргаз, Тэлмэн, Тосонцэнгэл, Цагаанхайрхан, Цагаанчулуут, Цэцэн-Уул, Эрдэнэхайрхан, Дөрвөлжин, Шилүүстэй сумдын усанд ус зөөлрүүлэх төхөөрөмж суурилуулах ЦААШИД: Төвлөрсөн ус хангамжийн усанд халдваргүйжүүлэлт хийдэггүй аймгуудын усанд нянгийн бохирдол стандартад заасан норм хэмжээнээс өндөр тодорхойлогдсон ба судалгаагаар гэдэсний халдварт өвчин нь нянгийн бохирдолттой шууд сул хамааралтай гарсан байна.
Говийн аймгуудад хийсэн химийн хорт бодисын шинжилгээгээр 29 сумын усанд стандартын шаардлага хангахгүй гарсан нь тухайн нутгийн оршин суугчдын эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөлөл үзүүлэх түвшинд байгаа ба усны хатуулаг, магни, фтор, иодын агууламж Говь-Алтай аймгийн хүн амын хоол боловсруулах эрхтний болон зүрх судасны тогтолцооны өвчлөлд нөлөөлж байгааг судалгаагаар тогтоосон байна. Дүгнэлт Судлаач И.Болормаагийн хийсэн “Ундны усан дахь фтор, иодын агууламж, эрүүл ахуйн үнэлгээ” судалгааны дүнгээр Монгол улсын хэмжээнд 216 сумын хүн ам фтор бага, 24 сумын хүн ам фтор их усыг ундандаа хэрэглэж байгаа ба ундны усны фторын агууламж хамгийн өндөр байгаа Сүхбаатар, Дорноговь аймгийн хүн амын дунд шүдний флюроз өвчний тархалт их байгаа ба хүн амын ундны усан дахь фторын агууламж шүдний флюроз өвчинтэй шууд хүчтэй хамааралтай байгааг судалсан байна. Судалгааны дүн Судлаач Д.Гомбосүрэнгийн хийсэн “Говь-Алтай аймгийн хүн амын эрүүл мэнд, усны хүчин зүйлийн эрүүл ахуйн үнэлгээ 1998 он” судалгааны дүнгээр
тус аймгийн хоол боловсруулах эрхтний өвчлөлийн түвшинд усны хатуулгын нийт хэмжээ 13.7%-иар, магнийн ионы агуулга 9.5%-иар,
шээс бэлгийн замын тогтолцооны өвчлөлд фтор 8.34%-иар, иод 0.8%-иар, зүрх судасны тогтолцооны өвчинд иодын агууламж 8.7%, усны нийт хатуулаг 6.96%, магнийн ионы агууламж 4.7%-иар нөлөөлж байна гэж тогтоосон байна. Судалгааны дүн ГОЛ МӨРӨН, БУЛАГ ШАНД Дундговь, Өмнөговь, Говь-Алтай, Дорноговь аймгийн ихэнх сумын төвийн ундны ус селений үзүүлэлтээр эрүүл ахуйн шаардлага хангахгүй байна Говь-Алтай аймгийн Бигэр (9.4 мг/л), Чандмань (6.5 мг/л), Дорноговь аймгийн Алтанширээ (89.3 мг/л), Хөвсгөл (13.0 мг/л), Сайншанд (9.2 мг/л), Дундговь аймгийн Дэлгэрцогт (12.2 мг/л), Хулд (21.2 мг/л) сумдын худгийн усан дахь манганы агууламж стандарт үзүүлэлтээс хэт өндөр байгаа нь тодорхойлогдсон байна. Говь-Алтай аймгийн Шарга, Бигэр, Чандмань, Эрдэнэ сумд, Дорноговь аймгийн Мандах, Хатанбулаг, Хөвсгөл, Өргөн, Сайншанд, Дундговь аймгийн Говьугтаал, Цагаандэлгэр, Эрдэнэдалай, Луус, Өлзийт, Баянжаргалан, Гурвансайхан сумын худгийн усанд хүнцэл стандартад заасан дээд хэмжээнээс их илэрсэн байна. Говь-Алтай аймгийн Чандмань (хамгийн их утга 0.13 мг/л) сумын худгийн усанд хром Монгол улсын стандартад (0.05 мг/л) заасан дээд хэмжээнээс их илэрсэн болно. Говь-Алтай аймгийн Шарга (0.37 мг/л), Бигэр (0.14 мг/л), Чандмань (0.09 мг/л), Эрдэнэ (0.08 мг/л) сумын худгийн усанд хар тугалга ундны усны эрүүл ахуйн шаардлага (0.01 мг/л) хангахгүй Өмнөговь аймгийн Цогт-овоо, Номгон, Дундговь аймгийн Өндөршил сумын усанд стандартаас их гарсан байна. Говь-Алтай аймгийн Чандмань, Эрдэнэ, Цогт, Цээл, Бугат, Дарви, Алтай, Есөнбулаг сум, Дорноговь аймгийн Хатанбулаг, Хөвсгөл, Замын-үүд сум, Дундговь аймгийн Цагаандэлгэр, Дэлгэрцогт, Дэрэн, Дэлгэрхангай, Хулд, Өндөршил, Баянжаргалан, Гурвансайхан сумын төвийн худгийн усны мөнгөний агууламж 17-142 дахин их байна. Шинжилгээнд хамрагдсан сумдын
30.6%-д магнийн агууламж эрүүл ахуйн зохистой түвшнээс бага
53.2%-д эрүүл ахуйн зохистой түвшинд
16.2%-д стандартад заасан норм хэмжээнээс их гарсан байна Сумдын усны магни Сумдын хүн амын ундны усны
4.1% маш зөөлөн
33.1% нь зөөлөн
46% нь хатуувтар
14.2% нь хатуу ангилалд хамрагдаж байна. Сумдын усны хатуулаг маш зөөлөн устай аймаг 1,
зөөлөн устай аймаг 10,
хатуувтар устай аймаг 11, Хатуулаг Говь-Алтай аймгийн Чандмань, Шарга, Бигэр, Эрдэнэ, Цогт, Цээл, Бугат, Дарви, Алтай, Тайшир, Есөнбулаг сум, Эрдэнэдалай, Дорноговь аймгийн Хатанбулаг, Хөвсгөл, Замын-үүд, Их-Хэт, Өргөн, Сайншанд, Алтанширээ, Дундговь аймгийн Цагаандэлгэр, Дэлгэрцогт, Говьугтаал, Дэрэн, Дэлгэрхангай, Хулд, Өндөршил, Баянжаргалан, Гурвансайхан, Луус, Өлзийт сумдад химийн хорт бодисыг шүүх төхөөрөмжийн сонголтыг хийж суурилуулан ундны усны стандартын шаардлага хангуулах ЦААШИД: 1984-1993 онд Туул голын усанд хийсэн 10 жилийн шинжилгээний дүнд хийсэн судалгаагаар Туул голын ус харьцангүй цэвэр ба 2 дугаар зэргийн бохирдолттой ангилалд хамаарч байсан бол 2007-2012 онуудад хийсэн шинжилгээний дүнгээр Сонгинын гүүрээс эхлэн эрс бохирдож, Төв аймгийн Алтанбулаг сумын Туул-Овоотын гүүр орчимд голын цэвэршилт ажиглагдахгүй байна. Дүгнэлт Нийгмийн эрүүл мэндийн хүрээлэнд хийсэн “Уур амьсгалын өөрчлөлт, ундны усны чанар, аюулгүй байдал, хомсдлын хамаарал, эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөөлөл 2012 он” судалгаагаар ундны усны нийт эх үүсвэрийн 751 (17.3%) нь нян судлалын үзүүлэлтээр шаардлага хангахгүй, үүнээс төвлөрсөн эх үүсвэрийн 11.2%, төвлөрсөн бус эх үүсвэрийн 26.5% нь нян судлалын үзүүлэлтээр стандартын шаардлагад нийцэхгүй байна. Төвлөрсөн бус эх үүсвэрийн усны нянгийн бохирдолт нь төвлөрсөн эх үүсвэрээс 2.4 (CI95% 2.1-2.7) дахин илүү бохирдолтой байгаа нь статистикийн ач холбогдол бүхий ялгаатай байна. Гэдэсний халдварт өвчин нь усны хэрэглээ, ундны усны аммиакийн агууламж, төвлөрсөн болон төвлөрсөн бус усан хангамжийн нянгийн бохирдолтой шууд сул хамааралтай байгааг тогтоосон байна. Судалгааны дүн Шалгалтанд хамрагдсан аймаг, нийслэлийн ундны ус хангамжийн эх үүсвэрт 27.5%-д эрүүл ахуйн хамгаалалтын бүс, 45%-д энгийн хамгаалалтын бүсийн дэглэм зөрчигдсөн /Баянхонгор, Баянөлгий, Увс, Эрдэнэт, Хөвсгөл, Архангай, Дорноговь, Улаанбаатар, Сүхбаатар/
Архангай, Хөвсгөл, Говьсүмбэр, Өвөрхангай, Завхан, Булган, Сэлэнгэ, Говь-алтай аймгийн төвлөрсөн ус хангамжийн усанд халдваргүйжүүлэлт хийхгүй хүн амд түгээдэг
Аймгуудын 62.5%-д усны чанар аюулгүй байдалд дотоодын хяналт хийх лабораторигүй байна /Баянхонгор, Баянөлгий, Дорноговь, Говь-Алтай, Увс, Сэлэнгэ, Ховд, Булган, Хөвсгөл, Завхан, Говьсүмбэр, Төв/ Илэрч буй нийтлэг зөрчил “Уу булан” –аас Төв аймгийн Алтанбулаг сумын нутаг Туул овоотын гүүр хүртэл 8 цэгээс 2007-2012 онуудад авсан нийт 144 дээжинд хийсэн шинжилгээний дүнг “Гадаргын усны цэврийн зэргийн ангиллын норм”-д заасан шалгуур үзүүлэлтүүдтэй харьцуулан үнэлгээ дүгнэлт өглөө.
Ууссан хүчилтөрөгчийн хэмжээ Сонгинын гүүр орчмын усанд эрс багасч 4 дүгээр зэргийн бохирдолттой ангилалд хамаарч байна. Туул голын усны эрүүл ахуйн үнэлгээ Нийт 13 дээж авч, хими, нян судлалын шинжилгээ хийлгэн гадаргын усны цэврийн зэргийн үзүүлэлттэй харьцуулан үнэлгээ дүгнэлт өглөө.
Хатуулгаараа зөөлөн /2.6±0.05 мг-экв/л/ усны ангилалд, кальци, /30.01±8.46 мг/л/ магни, /13.56±5.05 мг/л/ хлорид, /16.54±1.53 мг/л/ төмрийн агууламж эрүүл ахуйн зохистой түвшинд
Аммиак, /0.015±0.01 мг/л/ нитрат, /0.69±0.13 мг/л/ нитрит /0.004±0.007 мг/л/, нянгийн тоогоор норм хэмжээнд байна Хөвсгөл нуурын усны эрүүл ахуйн үнэлгээ Аймаг, нийслэлийн төвлөрсөн ус хангамжийн усны 602 сорьцонд хийсэн шинжилгээний дүнгээр нянгийн тоо 60 сорьц буюу 10.1%,
Сумдын усны 471 сорьцонд хийсэн шинжилгээгээр 19,6%-д нянгийн тоо зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс тус тус их гарсан байна. Нян судлалын шинжилгээ Увс, Сүхбаатар, Говь-Алтай аймгуудад стандартад заасан норм хэмжээнээс их

МАГНИ Аймаг, нийслэлийн төвлөрсөн ус хангамжийн худаг, нассосны болон дамжуулах станц, УТЦ-ээс 602 дээж
218 сумын 471 гүний худаг
БААН, иргэний гаргасан гүн өрмийн худаг 455
Хүн ам унд ахуйдаа байнга хэрэглэдэг 87 гол мөрөн, 63 булаг шанд
Хэрэглэгчийн түвшинд 525 айл өрхийн ус
Говийн 5 аймаг 65 сумын 144 дээжинд химийн хорт бодис тодорхойлох шинжилгээ хийлгэсэн
Нийт -2347 дээжинд хими нян судлал, хүнд металлын шинжилгээ хийлгэж үнэлгээ дүгнэлт өгсөн ЛАБОРАТОРИЙН ШИНЖИЛГЭЭНД ХАМРАГДСАН БАЙДАЛ “Ариун цэврийн тухай”
“Усны тухай”
“Хот суурины ус хангамж, ариутгах татуурга, ашиглалтын тухай”
“Ундны усны MNS 900-2005” стандартын хэрэгжилтэнд хяналт тавьж үнэлгээ дүгнэлт өгөх Шалгалтын зорилго Туул голын Сонгинын гүүрийн орчим Хүрээлэн буй орчинд нийлүүлэх цэвэршүүлсэн бохир ус. Ерөнхий шаардлага MNS 4943:2011 стандартад заасан хүлцэх хэмжээнээс Биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч 1.5 дахин, Химийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч 1.5 дахин, умбуур бодис 8.6 дахин их бохирдолттой хоногт 160.0-165.0 мян.м/куб бохир усыг нийлүүлсэнээс Туул голын бохирдол “их бохирдолттой” ангилалд хамрагдаж байгаа тул төв цэвэрлэх байгууламжийн техник технологийн шинэчлэлийг өндөр түвшинд хийх шаардлагатай байна ЦААШИД: Архангай, Хөвсгөл, Говьсүмбэр, Өвөрхангай, Завхан, Булган, Сэлэнгэ, Говь-алтай аймгийн төвлөрсөн ус хангамжийн эх үүсвэрт халдваргүйжүүлэлтийн төхөөрөмж суурилуулах
Хөдөөгийн хүн амын ундны усны чанар, аюулгүй байдалд хяналт шалгалт хийхэд хүндрэлтэй байгаа тул ундны усанд хими, нян судлалын шинжилгээ хийх зөөврийн лабораторитай болох асуудлыг шийдвэрлэх ЦААШИД: Биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч Сонгинын гүүрээс эхлээд нормоос 5 дахин их байгаа ба 5 дугаар зэргийн буюу “их бохирдолттой” ангилалд хамаарч байна. Химийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч Налайх, Баянзүрх, Зайсангийн гүүр орчмоос авсан усанд бохирдолт багатай, Уу булан, Сонсголон гүүр орчмын бохирдолттой, Сонгино, Туул тосгон, Туул овоотын гүүр орчмын усанд их бохирдолттой ангилалд тус тус хамаарч байна. Исэлдэх чанар голын дээд хэсгээр 2 дугаар зэргийн ба цэвэр ангилалд, Сонгинын гүүрээс эхлэн 3 дугаар зэргийн бохирдолттой ангилалд хамаарч байна. аммиак голын дээд хэсгээр бага бохирдолттой, цэвэршүүлсэн бохир ус нийлүүлж буй цэг Сонгинын гүүрээс эхэлж их бохирдолттой ангилалд тус тус хамаарч байна Говь-алтай аймгийн Чандмань, Цээл, Дарви, Хөх-морьт, Тайшир, Говьсүмбэр сумын Баянтай, Дорноговь аймгийн Даланжаргалан, Их-хэт, Дэлгэрэх, Алтанширээ, Мандах, Хатанбулаг, Хөвсгөл, Дундговь аймгийн Говь-угтаал, Дэрэн, Луус, Хулд, Өлзийт, Өндөршил, Өмнөговь аймгийн Ханхонгор, Цогт-овоо, Баяндалай сумын ундны усанд төмөр стандарт хэмжээнээс давсан үзүүлэлттэй тодорхойлогдсон. Анхаарал тавьсанд баярлалаа
Full transcript