Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Musammatlar

No description
by

Batuhan HASAN

on 30 April 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Musammatlar

Musammat, en az 4, en çok 10 dizeli bendlerden kurulmuş nazım biçimidir. Her bend bir bütündür.
Musammat, genellikle, aruz ölçüsünün uzun kalıplarıyla yazılır ve her konuda yazılabilir.
Musammatlar
Murabba
Murabba, 4'er dizelik bendlerle kurulan nazım biçimidir.
Murabba, en az 3, en çok 7 bend olur.
Batuhan HASAN
10/B 254

Musammatlar
Muhammes, 5'er dizelik bendlerle kurulan nazım biçimidir. En az 4, en çok 7 bend olur.
Muhammes
Musammatların her birinin iki çeşiti vardır:
a- Müzdeviç (Birleşen)
b- Mütekerrir (Tekrarlanan)
Müzdeviç Musammat:Her bendin son dizeleri ya da son beyitleri birbirle­riyle uyaklı olan musammat biçimidir.

Mütekerrir Musammat: Her bendin son dizeleri ya da son beyitleri hiç değiş­meden tekrarlanan musammat biçimidir.
Musammat'ın başlıca çeşitleri şunlardır:
Murabba (Dörtlü)
Muhammes (Beşli)
Müseddes (Altılı)
Müsebba (Yedili)
Müsemmen (Sekizli)
Muaşşer (Onlu)
Terkîb-ı Bend
Tercî-i Bend

Bunlardan, Divan edebiyatında en çok kullanılan murabba,
muham­mes, müseddes, terkîb-i
bend ve tercî-i bend'dir.
Başlıca çeşitleri şunlardır:
a- Müzdeviç Murabba(1. Murabba Örneği):aaaa bbba ccca...
b- Mütekerrir Murabba(2. Murabba Örneği):aaaA bbbA cccA…
c- Terbi (Dörtleme): Bir şairin bir gazelinin her beytinin üstüne başka bir şairin ikişer dize eklemesiyle, söz konusu gazelin murabba haline getirilmesi­dir.
(aa)aa (bb)ba (cc)ca...
Eklenen dizelerin aynı ölçüyle yazılmış olması, beyitlerin 1'inci dizele­riyle uyaklı olması ve eklendikleri beyitle anlamca kaynaşması gerekir.

Perîşan-hâlin oldum sormadın hâl-i perişanım
Gamından derde düştüm kılmadın tedbîr-i dermanım
Ne dersin rüzgârım böyle mi geçsin güzel hânım
Gözüm canım efendim sevdiğim devletli sultânım
(...)
Nazar kılmazsın ehl-i derd gözden akıdan şeyle
Yamanlıktır işin uşşak ile yahşi mıdır böyle
Gel Allahı seversen bendene cevr etme lûtf eyle
Gözüm canım efendim sevdiğim devletli sultânım
* * *
Niçin gönlün demâdem zulm ile bidâda râgıbdır
Güzeller sen gibi olmaz cefâ senden ne vâcibdir
Senin tek nazenine nâzenîn işler münâsibdir
Gözüm canım efendim sevdiğim devletli sultânım
* * *
Gözümden dem-be-dem bağrım ezip yaşım gibi gitme
Seni terk etmezem çün ben beni sen dahi terk etme
Amandır zâlim olma ben gibi mazlumu incitme
Gözüm canım efendim sevdiğim devletli sultânım
* * *
Fuzûlî şîve-i ihsanın ister bir gedâyındır
Dirildikçe seg-i kuyun ölende kâk-i payındır
Gerek öldür gerek ko hükm hükmün rây rayındır
Gözüm canım efendim sevdiğim devletli sultânım
Fuzuli
Ölçü: Mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün
2. Murabba Örneği (Bütünü 7 benddir.)
Başlıca çeşitleri şunlardır:
a- Müzdeviç Muhammes(1. Muhammes Örneği):aaaaa bbbba cccca...
(1. Muhammes Örneği)
b- Mütekerrir Muhammes(2. Muhammaes Örneği: aaaaA bbbbA ccccA... ya da aaaAA bbbAA cccAA...
1. Muhammes Örneği (Bütünü 5 benddir.)
Ne mümkin oldu gam-ı firkatinle ülfet edem
Ne çâre var talebinden senin feragat edem
Ne kaadirim ser-i kuyun vara ziyaret edem
Ne fırsat oldu sana hâlimi hikâyet edem
Ne vüs'at oldu ki hicran gamın rivayet edem
(...)
Ne bâd-ı âh ile ol servi eyledik meyyal
Ne eyledi eser ol mû-mivâna kil ile kaal
Salâh-ı kâr ise şimdengerü hayâl-i muhal
Ne arz-ı hâle meded var ne dilde sabra mecal
Ne çâre neyleyeyin bilmezin ne halet edem
(...)
Yanında eyleyip agyâr ben gedâyı garîb
Düşürdü râh-ı beyâbân-ı hecre bit-takrîb
Ne çâre çünki değilmiş visalin ana nasîb
Kapında ölmeğe Nev'î'ye mâni oldu rakîb
O seg komadı ki bir lâhza istirahat edem
Nev’î
1. Muhammes Örneği (Bütünü 5 benddir.)

Ne mümkin oldu gam-ı firkatinle ülfet edem
Ne çâre var talebinden senin feragat edem
Ne kaadirim ser-i kuyun vara ziyaret edem
Ne fırsat oldu sana hâlimi hikâyet edem
Ne vüs'at oldu ki hicran gamın rivayet edem
(...)
Ne bâd-ı âh ile ol servi eyledik meyyal
Ne eyledi eser ol mû-mivâna kil ile kaal
Salâh-ı kâr ise şimdengerü hayâl-i muhal
Ne arz-ı hâle meded var ne dilde sabra mecal
Ne çâre neyleyeyin bilmezin ne halet edem
(...)
Yanında eyleyip agyâr ben gedâyı garîb
Düşürdü râh-ı beyâbân-ı hecre bit-takrîb
Ne çâre çünki değilmiş visalin ana nasîb
Kapında ölmeğe Nev'î'ye mâni oldu rakîb
O seg komadı ki bir lâhza istirahat edem
Nev’î
2. Muhammes Örneği (Bütünü 5 benddir.)
Yârabbi hasretiyle benim alma canımı
Bir dahi göreyin meh-i nâ-mihribânımı
Cananımı cefâ kılıcı nev-civânımı
Şahin bakışlı yârimi rûh-i revanimi
Sultanımı efendimi şah-i cihanımı
* * *
Dâyim tasavvurum bu idi âşinâ ola
Gün yüzünün teveccühü benden yana ola
Aşk-ı nihânı derd-i derûna deva ola
Kim der idi anı bu kadar bîvefâ ola
Sultânımı efendimi şâh-ı cihanımı
(...)
Ne bâd-ı âh ile ol servi eyledik meyyal
Ne eyledi eser ol mû-mivâna kil ile kaal
Salâh-ı kâr ise şimdengerü hayâl-i muhal
Ne arz-ı hâle meded var ne dilde sabra mecal
Ne çâre neyleyeyin bilmezin ne halet edem
(...)
Yanında eyleyip agyâr ben gedâyı garîb
Düşürdü râh-ı beyâbân-ı hecre bit-takrîb
Ne çâre çünki değilmiş visalin ana nasîb
Kapında ölmeğe Nev'î'ye mâni oldu rakîb
O seg komadı ki bir lâhza istirahat edem
Nev'î
MÜSEDDES-MÜSEBBA-MÜSEMMEN-MUAŞŞER
Müseddes (Altılı):6'şar dizelik bendlerle kurulan nazım biçimidir.
a- Müzdevic Müseddes: aaaaaa bbbbaa ccccaa..
b- Mütekerrir Müseddes: aaaaAA bbbbAA ccccAA.
Müsebbâ (Yedili): 7'şer dizelik bendlerle kurulan nazım biçimidir.
Müsemmen (Sekizli): 8'er dizelik bendlerle kurulan nazım biçimidir.
Muaşşer (Onlu): 10'ar dizelik bendlerle kurulan nazım biçimidir.
Bunlarda da dize kümelenişi ve uyak örgüsü murabba, muhammes ve mü­seddeslerde olduğu gibidir; müzdevic ve metekerrir biçimleri vardır.
TERKIB - I BEND VE ÖZELLIKLERI
Terkîb-i bend, 5-10 beyitlik bendlerden kurulur.
Dize kümelenişi ve uyak örgüsü şöyledir: aaaaaaaaaaaabb ccccccccccccccdd... aa xa xa xa xa xa bb cc xc xc xc xc xc dd.
Terkîb-i bend'de, her bend iki parçadan birleşiktir:
Vasıta
: Bendlerin son beyitleridir. Vasıta beytinin dizeleri kendi aralarında uyaklıdır.
Terkîbhane
: Vasıtanın üstündeki beyitlerin bütünüdür.
Şemada görüldüğü üzere, bunların uyak örgüsü iki çeşittir:
a-Bütün dizelerde birtek uyak kulla­nılmaktadır(Terkîb-i bendlerin bu biçimi bir çeşit müzdevic müsammat'tır).
b-Beyitlerin ayak örgüsü, gazel biçiminde olduğu gibidir. Bu ikin­ci biçim daha yaygındır.
Bendlerin sayısı da en az 5, en çok 10 olur.
Terkîb-i bend biçimi ile, felsefî ve toplumsal düşünceler, zamanın kötülükle­rinden yakınmalar ve mersiyeler (ağıtlar) yazılır.
Türk edebiyatında terkîb-i bend biçimi ile yazılan şiirlerin en ünlüleri, Baki'nin
Kanunî Mersiyesi
, Bağdatlı Ruhî'nin
Terkîb-i Bend'i
, Ziya Paşa'nın
Terkîb-i Bend'idir.
16'ncı Bend
Dünyâ talebiyle kimisi halkın emekte
Kimi oturup zevk ile dünyâyı yemekte
* * *
Yok derdine bir çâre eder mîr ü gedâdan
Sen çektiğin âlâmı gerek sakla gerek de
* * *
Âyân-ı cihandan kerem umma anı sanma
Asâr-ı atâ ola ya pâşâda ya bekde
* * *
Matbahlarına aç varanlar değenek yer
Derbanları var göz kapıda el değenekte
* * *
Bir devrde geldik bu fena âleme biz kim
Asâr-ı âtâ yok ne beşerde ne melekte
* * *
Agyâr vefadan dem urur yâr cefâdan
Ademde vefa olmaya var ola köpekte
* * *
Evc-i feleğe bastı kadem câh ile câhil
Erbâb-ı kemâlin yeri yok zîr-i felekte
* * *
Yâ Râb bize bir er bulunup himmet eder mi
Yoksa günümüz böyle felâketle geçer mi
** İlk 7 beyit terkibhane, son beyit vasıtadır.
Bağdatlı Ruh
Terkib-i Bend Örneği (Bütünü 17 benddir.
10'uncu bend
Ey sâhib-i kudret kanı insaf ü mürüvvet
Rindân-ı mey-âşâma niçin olmaya rağbet
* * *
Kısmetleri dersen ezelî cevr ü cefâdır
Cevr ola niçin zevk u safa olmaya kısmet
* * *
Dersin ki bugün eylemeyen yarın eder zevk
Çok mu iki gün bendelerin eyleye işret
* * *
Hacetlerimiz kaadir iken kılmağa hâsıl
Salmak kereminden bizi feryada ne hacet
* * *
Nâçâr çeker halk bu zahmetleri yohsa
Âdem kara dağ olsa getirmez buna takat
* * *
Hâlin kime açsan sana der hikmeti vardır
Öldürdü bizi âh bilinmez mi bu hikmet
* * *
Bîhûde dönüp neyler ola başımız üzre
Halkın bu felek dediği dolab-ı meşakkat
* * *
Bîhûde yeter döndü hemen terkini kusa
Kim aksine devr eylemeden yeğdi yıkılsa
** İlk 7 beyit terkibhane, son beyit vasıtadır.
TERCI - I BEND VE ÖZELLIKLERI
Tercî-i bend de, terkîb-i bend gibi, 5-10 beyitlik bendlerden kurulur.
Dize kümelenişi ve uyak düzeni şöyledir: aaaaaaaaaaaaaaBB ccccccccccccBB... aa xa xa xa xa xa BB cc xc xc xc xc xc BB...
Tercî-i bend'de de, her bend iki parçadan birleşiktir:
1- Vasıta: Bendlerin son beyitleridir, 1'inci bendin vasıta beytinin dizeleri ken­di aralarında uyaklıdır; bu beyit (vasıta beyti), hiç değişmeden, öteki bendlerin sonlarında da tekrarlanır.
2- Tercîhane: Vasıta'nın üstündeki beyitlerin bütünüdür. Şemada görüldüğü üzere, bunların uyak örgüsü de terkîbhane'de olduğu gibidir.
Terkîb-i bend ile Tercî-i bend arasındaki fark, vasıta beytinin her bend so­nunda değişip değişmemesinden ibarettir.
Tercî-i bend'in birinci biçimi, bir çeşit mütekerrir musammat'tır.

Sıdk ile terk edelim her emeli her hevesi
Kıralım hâil ise azmimize ten kafesi
İnledikçe eleminden vatanın her nefesi
Gelin imdada diyor bak budur Allah sesi
(...)
Mahv eder kendini bülbül bile hürriyet için
Çekilir mi bu belâ âlem-i pür-mihnet için
Dîn için devlet için can çekişen millet için
Azme hâil mi olurmuş bu çürük ten kafesi
* * *
Memleket bitti yine bitmedi hâlâ sen ben
Bize bu hâl ile bizden büyük olmaz düşman
Dest-i âdâdayız Allah için ey ehl-i vatan
Yetişir terk edelim gayrı hevâ vü hevesi
Namık Kemal
1. Murabba Örneği (Bütünü 4 benddir.)
Full transcript