Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

geleneksel türk evi

orta anadolu bölgesi
by

sinem peker

on 4 January 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of geleneksel türk evi

ORTA ANADOLU
BÖLGESi Eskişehir ve Ankara Evleri

Eskişehir ve Ankara evleri genel olarak aynı özelliklere sahiptirler.
Genellikle iki katlı ve sade yapılardır. Evler taş temeller üzerine ahşap olarak yapılmışlardır. Ahşap
harpuştaların arası kerpiç veya tuğlalarla doldurulmuştur. Çatı örtüsü genelde oluklu kiremittir.
Evlere sokak ile giriş kapısı arasındaki avludan geçilmektedir. Evlerin mimari düzeni avlu etrafında
geliştirilmiştir. Alt katlarda ambarlar, hizmetkarların odaları, mutfaklar, helalar bulunmaktadır. Konutların ön cephelerindeki iki tarafa pencereli köşe odası, daha büyük ve önemlidir.
Ankara iklimi kış aylarında soğuk, yaz aylarında sıcak geçtiğinden evler genellikle kışlık ve yazlık olarak iki ayrı bölümden meydana gelmiştir. Kışlık bölüm aile fertlerinin daha çok yaşadığı zemin veya orta katlardır. Bu bölümlerin duvarları taş veya kalın kerpiçten yapılmıştır. Üst katlar daha çok yazlık bölüm olarak kullanılır. Ahşap merdivenlerle çıkılan bu bölüme “Hayat” ismi verilir ve bu mekan evin avlusuna veya dışarıya açılır. Odalar Hayatın çevresinde yer almakta olup özellikle tavanlar en güzel şekilde bezenmişlerdir.
Odunpazarı konutları genelde iki tip olarak yapılanmıştır. İlk tip konutların girişleri sokaktan, bahçeleri arkadadır. İkinci tip konutlar ise bahçeler önde, konutlar bahçe içinde olacak şekilde;1, 2, veya 3 katlı olarak yapılmışlardır. Kapı ve pencereler az sayıdadır ve genellikle de küçük boyuttadırlar. Pencereler dıştan tahta kapaklarla ve ya kafeslerle örtülüdür. Çoğu kez pencereler iki sıra halindedir. Bazen bu duvarların önüne geniş sedirler ve divanlar yerleştirilmiştir. Odaların döşemeleri ahşap olup bu odalarda ocaklar ve gömme dolaplara yer verilmiştir.
Ankara ve Eskişehir evleri arazi konumundan ötürü düzgün bir arazide yapılmadıklarından zemin katlarda araziye uyum sağlanmıştır. Üst katlarda yapının bütünü ile uyum sağlamak amacıyla cumbalara yer verilmiştir. ODUNPAZARI EVLERİ ANKARA EVİ İÇ MEKAN DÜZENLERİ NİĞDE
Aksaray, Nevşehir, Kayseri ve Konya illerine komşu olan Niğde, güneyde
Bolkar dağları ile İçel ilinden, güneydoğu ve doğudan Aladağlar’ın oluşturduğu doğal sınırlar ile de Adana ilinden ayrılır. Çamardı ve Ulukışla ilçeleri ise Akdeniz bölgesinde kalmaktadır.
Termal kaynakları, ören yerleri, doğal güzellikleri,dağ ve kış turizm olanakları ve zengin tarihi doku,bu güzel kenti turizm merkezi yapabilecek önemli unsurlardır.Halkın esas geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.
Niğde ilinin Merkez ilçe, Altunhisar, Bor, Çamardı,Çiftlik ve Ulukışla olmak üzere 6 ilçesi mevcuttur. Ancak ;
Geleneksel Niğde evleri Niğde ili merkez Kadıoğlu sokak ve Cullaz sokakta
bulunmaktadır. Aşağı Kayabaşı mahallesi, Kadıoğlu sokakta ve Songur Mahallesinde yer alan bu yapı topluluğu Niğde kentindeki Geleneksel Türk evi özelliklerini ayrıntılı bir biçimde yansıtmaktadır. YAPILARIN GENEL ÖZELLİKLERİ

Yapıların ana taşıyıcı elemanı olan duvarlar genelde ince yönü, kaba yönü ve moloz taştan inşa edilerek, duvar örgüsünde genellikle kum ve kireç karışımından oluşan harç kullanılmıştır. Genelinde duvarlarda ahşap hatıllara yer verilmiştir.
Duvarların masifliği çeşitli sayıda pencerelerle giderilmeye çalışılmıştır. Örtü sisteminde genelde ahşap tavan tekniği ile doğrudan duvarlara, sivri kemer yardımıyla taş veya mermer ve ahşap sütunlara istinat ettirilmiştir.Sokaktaki yapılar genelde konut mimarisinde ele alınmıştır. Zemin +1 katlı olup sokak ortasında veya köşe başlarında yoğunlaşmışlardır. Girişleri genelde çift kanatlı ahşap kapı iledir. Ahşap kapıdan zemine giriş sağlanır. Ara bölmeden genelinde karşılıklı çift veya tek taş basamaklarla birinci katta yer alan ahşap bal-kona ulaşılır.
Balkondan avluya ve avludan ise odalara ulaşılır. Zemin ve birinci kat, birbirine orantılı pencerelerle aydınlatma sağlanmıştır. Genelde yapıya ait bahçe vardır ve bahçe giriş kapıları anıtsal özelliktedir. Yapılar düz damlı iken çoğunlu-ğu kırma çatı ile örtülmüştür.Birçoğu zamanında özgün özelliğine sahipken zamanla bakımsızlık nedeniyle harap vaziyettedir. Çoğunluğun da kitabe ve vakfiye olmamasına karşın,kitabesi olan yapılar eşliğinde, gerekse üslup bakımından 19.yy. Geç Osmanlı yapı topluluklarıdır. NİĞDE SİVİL MİMARİ ÖRNEKLERİ Fertek, Niğde ili merkeze bağlı küçük bir beldedir.Tarihi evleri ile ünlüdür.
Fertek'te farklı ve özel bir doku var. Hemen girişte bir kahvede yaşlılar oturuyor. Bunların birçoğu Kore gazisi. Fertek bol bol okumuş adam, paşa çıkartmış bir yer. Taş evleri ile ünlü olan fertek te Yunanistan'dan gelen muhacirler var.
Rumlar'dan kalma avlulu taş evlerin kimisi bahçe duvarından sonra epey mesafe içeride, kimi bahçe duvarından hemen sonra başlıyor.Hem taş hem de ahşap işçiliğinin bir arada olması bu evleri özel hale getiriyor. FERTEK SOKAKLARINDAN GÖRÜNÜM NİĞDE SİVİL MİMARİ ÖRNEKLERİ Niğde sivil mimarisinin meydana gelmesinde yörenin ikliminin
ve burada yaşamış olan toplumların büyük etkisi olmuştur.
Niğde sivil mimarisini oluşturan yapıların büyük çoğunluğu yöreye özgü sarı trakit taşından yapılmıştır. Niğde ve yöresinde yapılmış olan bütün dini, sivil ve remi yapılarda aynı
taş kullanılmıştır. Bunların büyük çoğunluğu da cephelerde yer almıştır. Ayrıca siyah renkli bazalt taşı sağlamlığından ötürü zemin katların köşelerinde, kapı, pencere sövelerinde ve çıkmaları taşıyan konsollarda uygulanmıştır. Bunun yanı sıra duvarların arasındaki hatıllarda, kapı lentolarında, balkon ve çıkmalarda, kapı ve pencerelerde, dolaplarda, yüklüklerde de ahşaptan yararlanılmıştır. Evlerin balkon ve pencere parmaklıklarında, kafeslerinde, tokmaklarında ve kilitlerinde demir ve pirinçten yararlanılmıştır. Niğde sivil mimarisinde kerpice hemen hiç yer verilmemiştir. Bu yöredeki evler Kayseri ve Nevşehir evleri ile yakın benzerlikler göstermektedir. Yalnızca Niğde’ye 13 km. uzaklıkta bulunan Bor’da taşın yanı sıra kerpiç de kullanılmıştır. Niğde sivil mimarisinde, temellerde moloz taşa yer verilmiştir. Cephede olmayan yan duvarlarda ve avlu duvarlarında ise moloz taş yoğun biçimde kullanılmıştır.
Üst örtülerde hasır ve toprak, en üstte de Çorak ismi verilen sıkıştırılmış killi toprak kullanılmıştır. Kiremitli çatı kullanımı ise bu yörede çok azdır. Üst örtüde bazen Hezen Örme ismi verilen ağaçlarla kapatıldığı, üzerlerine tahta, hasır ve saz örtüldüğü de görülmektedir. Eski Niğde evleri plan tipini iç sofalar oluşturmaktadır. Tek katlı evlerde doğrudan doğruya sofaya geçilmektedir. Evin merkezini oluşturan bu sofaya da bütün odalar açılmaktadır. Azınlıklardan kalan bazı evlerin sofaları ise haç biçimindedir.
Sokağa yönelik evlerin cepheleri çıkmalarla hareketlendirilmiştir. Niğde evlerinde değişik biçimlerde çıkmalarla karşılaşılmaktadır. Bu çıkmalar dikdörtgen, üçgen ve yarım daire şeklindedir.
Bazı örneklerde ise taş konsollar üzerine binen çıkmalara da rastlanmaktadır. Cephedeki pencereler demir parmaklıklarla ve kafeslerle kapatılmıştır. Buradaki demir kafesler S harfi şeklinde kıvrımlar meydana getirmiş, ayrıca damın üzerine yerleştirilen değişik formlardaki çörtenler de cephenin zengin
bir görünüm kazanmasına neden olmuştur. Niğde evlerinde bezeme olarak taş süslemeler ön plandadır. Katları birbirinden ayıran mukarnaslı profilli silmeler, pencere aralarındaki mukarnas ve iyon başlıklı sütuncuklar pencereleri çevreleyen silme ve kemerler de görülmektedir. Çıkmaların üzerine oturduğu konsollar stilize edilmiş arslan, ejder, at gibi şekillerde yapılmıştır. Bazı çörtenler de bunlara benzer şekilde arslan başlarını andırmaktadır. İç mekânlarda dolap ve yüklükler ile tavan göbekleri ahşap bezemelerle kaplanmıştır.
Niğde’de yeni yapılanmanın yoğunlaşmasından ötürü eski evlerden çok az örnek günümüze gelebilmiştir. Bu evlerin başında Kadıoğlu Konağı, Resul Özkul Evi gelmektedir. Bununla beraber Kültür Bakanlığı ildeki 55 evi tescil ederek koruma altına almıştır. Niğde’nin Aşağı Kayabaşı Mahallesi’ndeki Kadıoğlu Sokağı ile Sungur Mahallesi’ndeki Cullas Sokağı evleri koruma altında olup, Niğde evlerinin tipik örnekleri burada bulunmaktadır. Geleneksel Konya Evleri Konya evlerinin kerpiç malzemeli, ağaç kirişli, hasır ve kamış üzerine toprak örtülü, düz damlı, toprak renkli, kübik biçimli tipik bir orta Anadolu Evi olmasının yanı sıra bir yaşam biçiminin özetidir. Geleneksel Konya Evlerinin kerpiçten yapılmış, kübik yapılı, düz damlı evlerdir, ancak 19. yüzyılda Konya'ya gelen Marunîlerin taştan evler yapmışlardır, Hem Müslümanların hemde Marunîlerin yaptığı evlere bakıldığında planın aynı olmakla birlikte malzemenin ve dış cephenin farklı olduğunu görülmektedir. Müslüman evleri cumbalı, Marunî evleri ise balkonludur.
Konya Meramda bağ evlerinin yapıldığını, kışın şehirde yazın bağda yaşandığını bilinmektedir, bağ evlerinin daha basit planlı olup, Meramdaki Cimcimler Evi, bağ evlerine bir örnek olup bu evin daha sonra hem yaz hem kış için kullanılmaya başlanmıştır. Konya evlerinin özellikleri; "Konya evleri genelde L planlı ve 2 katlı olarak yapılır. Avlu hayatın geçtiği yer olduğundan buraya hayat denir. Tuvalet, yakacak damı, ahır, samanlık,
yemeğin pişirildiği örtme hayatta yer alır. Buzdolabının henüz kullanılmadığı zamanlarda gıdalar örtme ve evin alt katı olan izbede saklanır. Ayrıca avluda misafirler için hariciye bulunmaktadır. Yine avluda pekmez yapımı için çaraş yer almaktadır. 19. yüzyıla kadar evlerin odalarında ocak bulunurken daha sonra soba kullanılmaya başlamıştır. Evlerde pencereler genelde güneye açılır. Böylece kışın soğuk rüzgârlardan korunmuş olur. 19. yüzyılda evin içine hamam girer. Evde bulunan başoda herkesin toplandığı yemeğin yendiği yerdir. Aile halkı sadece yatacağı zaman buradan ayrılır. Avlu duvarlarıyla çevrili kısma harem, avlu içerisindeki eve de Harim denir". NEVŞEHİR
Nevşehir ve yöresi volkanik tüf ve lavlarla kaplı olmasından ötürü, doğal yapı çevre koşulları sivil mimariyi de etkilemiş ve bu bölgede farklı bir yapılanmaya neden olmuştur. Yörede taşın fazla ağacın az oluşu, tüflerin kolaylıkla oyulabilmesi yapılanmayı tüflerin içerisine veya taş evlere yöneltmiştir.

NEVŞEHİR SİVİL MİMARİ ÖRNEKLERİ
Nevşehir evlerinin çoğunda kapılar kemerlidir. Bunların üst kısmına da stilize edilmiş sarmaşık ve rozet motifleri işlenmiştir. Çoğu kez de evlerin kanatlı ve giyotin pencereleri ikişer veya üçerli olup, etrafları da bitkisel motiflerle doldurulmuştur. İkinci katları destekleyen konsolların üzerleri de yine kabartma motifleri ile bezenmiştir. Nevşehir evleri çoğunlukla iki katlıdır. İklim nedeniyle de yaz aylarında üst kat
odaları, eyvanları, konuk odaları ve mutfakları başlıca kullanım alanlarıdır. Alt katlar
yaz ve kış aylarında işlevlerini sürdürürler. Dıştan yüksek duvarlarla ayrılmış avluda
genellikle ev işleri yapılmaktadır. Ambar, ahır, samanlık, tandır evi alt katta yer
almaktadır. Alt katların zemini ve avlu taş veya sertleştirilmiş toprakla döşenmiştir.
Avluya açılan odalardan birisinde ev halkının yaşamı sürdürülür, yemek yenir ve
aynı zamanda burada yatılırdı. Avluya açılan tandır evi çoğunlukla tonozlu olup,
derinlemesine dikdörtgen planlıdır. Bunların ortasında kayalara oyulmuş tandıra
yer verilmiştir. Tandır evinin yanlarında yer katı odaları veya üzeri tonozlu eyvanlar
sıralanmıştır. Revaklı giriş eyvanından merdivenle üst kat eyvanına çıkılmaktadır.
Üst kattaki eyvan bazen odaların arasında, bazen de yan taraftadır. Bazı örneklerde
de bu eyvanın odalara çıkan merdivenin bitiminde olduğu da görülmüştür. Üst
kat odalarının bir bölümü taş konsolların yardımıyla dışarıya çıkıntılıdır. Buradaki
odalarda ocaklar, yüklükler, dolaplar, sekiler, musandıralar, raflar ve lambalıklar
bulunmaktadır. Nevşehir evlerindeki ocakların ayrı bir özellikleri vardır. Bunlar dikdörtgen biçimli olup, altları taştır. Yanlarına dolaplar veya nişler yerleştirilmiştir. Yörede ağaç çok az olduğundan çoğu kez odalardaki yüklükler ahşap kapak yerine perde ile kapatılır. Evlerin konuklara ayrılan odaları daha zengin ve özenle döşenmiştir. Döşemeye ve sedirlere yöreye özgün kilim ve halılar serilmiştir. Bu odalar dikdörtgen biçimli olup, ikişer, üçer pencere ile avluya veya sokağa açılırlar. XIX.yüzyılda yapılmış olan daha eski evlerde pencereler demir parmaklıklı, kepenkli veya kafesli idiler. Alt kattaki pencereler üst kattakilere göre çok daha küçük olarak yapılmıştır. Bunlarda yalnızca havalandırma ön plana çıkmıştır.
Günümüze gelen ve orijinalliğini koruyan evler daha çok Nevşehir alesi’nden aşağıya doğru uzanan alanda ve Kahveci Dağı’nın yamaçlarında görülmektedir. Kale çevresindeki sokaklar hem dar, hem de dolambaçlıdır. Bu sokaklar kaleye doğru arazi konumundan ötürü hem dik, hem de asamaklıdır. Bu sokaklar boyunca da birbirlerine benzeyen, beyaz badanalı, iki veya üç katlı, cephelerinde revakları olan üzerleri de düz damla örtülmüş evler sıralanmıştır. Evlerde kullanılan yöresel taşlar beyaz, gri ve açık kahverengi tonlarında değişmektedir. Bunlar arasında Kavak Kepezi denilen sert taşlar özel çekiçlerle işlenmektedir. Bunun dışında Yapraklı Seki denilen taş, sarı renkte olup, diğerine göre çok daha serttir. Ayrıca beyaz renkteki Sulusaray taşı da hem yumuşak, hem de ısıyı koruduğundan evlerin iç bölümlerinde kullanılmıştır. PLAN TİPLERİ
Kapadokya evinde plan, odaların bir sofa çevresine dizilmesiyle oluşur. Oda, biçimi, büyüklüğü, nitelikleri pek az değişken bir yaşama birimidir. Odalar arası alan diyebileceğimiz sofa ise, her özelliğiyle değişkendir. Bu yüzden ev tipini sofa belirler. İç Sofalı Tipler: 18. yüzyıldan itibaren belirginleşmiş, ancak 19. yüzyılda yaygınlaşmıştır. Kentlerin kalabalıklaşması, arsanın küçülmesi ve değer kazanması daha içe dönük ve sıkışık planlamaları gerektirmiştir. Daha rahat yaşama biçiminin arzulanması, tozdan, soğuktan kaçılması, sofa alanını da her zaman kullanma ihtiyacı, bu tipin tercih edilmesinin sosyal nedenleri arasındadır. Bu derli toplu plan, daha çok sayıda odaya yer veriyor, yanyana gelen odalar sayesinde duvarlar azalıyor ve ekonomi sağlanıyordu. Bir başka görüşe göre ise orta sofalı plan tipi, Orta Asya'dan beri kullanılan bir tip olup Anadolu Türk mimarisinde daha çok medrese, cami, köşk gibi yapı türlerinde uygulanmışken 18. yüzyıldan itibaren önce büyük kentlerde yönetici evlerinde sonra da çevresinde tekrar uygulama alanı bulmuş bir ev tipidir. İç sofalı tipte bir yönde simetri görülür Mağara evlerinde ise kayalar oyulmak sureti ile bir orta mekânın çevresine odalar yapılmıştır. Çoğu kez de orta mekân kubbe ile yanlardakiler de kemerlerin yardımıyla yarım kubbelerle üzerleri örtülmüştür. Ürgüp’teki Kayakapı Mahallesi eski bir yerleşim yeri olup, günümüzde Dünya Kültürel Mirası içerisindedir. Zamanla terk edilen bu evler bugün koruma altına alınmıştır. Kayakapı Mahallesi’nde günümüze gelen evlerden en tanınmışı Esat Ağa Sokağı’ndaki Esat Bey Konağı’dır. Bunun yanında Yusuf Ağa Konağı bulunmakta olup, her iki konak ta XIX.yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilmektedir. Bu evlerin Taka olarak isimlendirilen kemerli bir düz nişi, aynalığı, yüklüğü bulunmaktadır. Geometrik motiflerle, çeşitli rozetlerle ve renkli taşlarla dikkati çeken yapılardır. ESAT BEY KONAĞI YUSUF PAŞA KONAĞI ÜRGÜP EVLERİ KARAMAN EVLERINI OLUŞTURAN ETKENLER 1.Tarihi Etkenler: Karaman’daki mevcut yerel mimaride Karamanoğlu Beyliği devrinin mimariözellikleri hakimdir. Karamanoğulları bu toprakları aldıklarında burada mevcut Bizans konutlarını ve yanlarında taşıdıkları Topakev yurtlarını kullandılar. Hitit döneminin Hilâni evlerine benzeyen mabeyinli evler Anadolu’nun en eski konut örnekleri olarak kabul edilebilir. Osmanlı döneminde yeni gelişmelerle oda ve sofa gibi iki önemli mekânın biçimlendirdiği konutların en güzel örnekleri Karaman’da inşa edilmiştir. Yapılardaki süslemeler, Karamanoğlu dönemine ait bir yapı olan Dikbasan (fasih) Camisi iç süslemeleriyle benzerlik gösterir. 2.Sosyal ve Kültürel Etkinlikler: Türk evini biçimlendiren etkenlerin en önemlisi içinde yaşanan hayattır. Türk toplumunda aile toplumun en küçük birimidir. Ev ise ailenin yaşama biçimine göre tasarlanmış bir kültür birimidir. Bu sosyal ve kültürel etkileşim evin tasarımına da yansımıştır. Bu sebeple Türk evinin mekânsal kaynağı, Topakev-Türk odası ilişkisinden hareketle Anadolu öncesi, Orta Asya Türk çadırlarına bağlanmıştır.
3. Ekonomik Etkenler: Türk şehirlerinde evler sahibinin ekonomik gücüne göre tasarlanıp inşa ediliyordu. Zenginler büyük, çok odalı konaklar inşa ettiriyordu. Şehir halkı birbirine benzeyen mütevazı evlerde oturmaktaydı. Karaman’da hayatlı, tek veya iki katlı evler yaygındı.
4. Çevresel Etkenler: Türk Evi gibi Karaman evlerinin en karakteristik belirleyicisi çevresel etkenlerdir. Bunlar coğrafi şartların zorunlu kıldığı yapı malzemesi ve yapım teknikleridir. Bu sebeple Karaman’da kerpiç duvarlı, düz toprak damlı bir konut mimarisi gelişmiştir. KARAMAN EVLERININ GENEL ÖZELLIKLERI

Yapı Malzemesi olarak taş,ahşap,kerpiç ve bu ana malzemelerin yanı sıra, maden, saz, hasır (dam örtüsünde) alçı (ocaklarda) gibi ikinci derecede kullanılan yapı malzemeleri de bulunmaktadır . Kerpiç
bölgenin geleneksel yapı malzemesidir. Kerpiç yığma olarak iki ana, bir kuzu şeklinde kullanılmıştır. Kerpiç duvarlar saman, saç kılı katkılı kireç ve sarı topraktan oluşan sıva üzerine badanalıdır.
Temellerde moloz taş duvarlar kullanılmıştır İç bölmelerde tek katlı kerpiç duvar, tuğla duvar veya bağdadi duvarlar kullanılmıştır.
Toprak dam bölgede geleneksel olarak şöyle yapılmaktadır. Yuvarlak veya dörtgen kirişler saz, üzerine hasır, bunun üzerine özel karılmış toprak serilmektedir.
20. Yüzyıldan sonra bu toprak örtünün üzerine beşik ya da kırma çatılı evler inşa edilmiştir. TOPAKEV ÖRNEĞİ Plân Tipleri:
1.Mabeynli Evler: Karaman ve Konya çevresinde eski ve yaygın bir plân tipidir. Bu plânda evin kapısından bir geçit mekânı olan mabeyine girilir. Sağında ve solunda birer oda bulunur. Bazı örneklerde odaların arkasında mutfak, kiler yer alır. Bu plânın en iyi örneği Hacı Ömer Ağa Evi’dir.Bu plân iç sofalı plânın öncüsüdür.
2.İç Sofalı Plânlı Evler: Karaman’da İç Sofalı plânın değişik örneklerine rastlanır. Sofanın çıkma yaptığı örnekler olduğu gibi odaların cephede çıkma yaptığı örnekler de fazladır. İki katlı olan bu evlerde,oda sayısı iki ile beş arasında değişmektedir. 19.yüzyılın ortalarından sonra yaygılaşan bu plândaki evler sayıca fazladır.
3.Orta Sofalı Plân: Bu plânda sadece Tartanlar Evi yapılmıştır. Haçvari olan sofanın pahlanmış köşelerinden odalara girilir. 4.Cephe Düzeni:
Karaman evlerinde Orta Anadolu evlerinin yalın cephe özellikleri görülür. Ancak, 19.yüzyıl evlerinde değişik çıkma türleri uygulanmıştır. Çıkmalarla odalar ve sofalar genişletilmiş, aydınlatılmıştır. Çıkmadan iç bahçeye ve sokağa hâkim olarak düzenlenmiş evlerin pencereleri eskiden ahşap kafesliydi. 19. yüzyıldan sonra demir parmaklık yapılmaya başlanmıştır. Sofalar cephede çıkma yapan
iki kolon veya payanda ile taşınır. Bazen cephede odalar dışarıya çıkma yaparlar. Bağdadi olarak sıvanmış konsollu çıkmalar da vardır. Arsanın müsait olmadığı kısımlarda düzelti çıkmaları (gönye) da yapılmıştır.
Saçaklar toprak damlı evlerde duvarları koruyacak şekilde saz, ahşap, çörtenli olarak düzenlenmiştir.
19.yüzyıl evlerinde ahşap kaplanmış ve bağdadi olarak yapılmıştır. Çörtenler köşelerde stilize insan başı, ejder şeklindedir. Bunların fonksiyonel olmaktan çok koruyucu anlamları vardır. 5. Süsleme:

Karaman evlerinin dış süslemesi oldukça sadedir. Dış süslemede önemli olan ahşap kapılar üzerindeki ahşap oyma kanatlarıdır. Bunların en iyi örneği Hacı Ömer Ağa evinin kapısıdır. İç kısımlarda oda kapıları, tavanlar, yüklükler ve ağzı açıklar ve içteki ahşap direkler ahşap süslemelere sahiptir.
Karaman evleri dış görünüşlerinin sadeliğine karşılık iç kısımlarında büyük sanatkârane ve devrinin önemli örneklerini teşkil eden süsleme programlarına sahiptirler. Bunların Anadolu Türk evinin süsleme programı bakımından önemleri büyüktür. BİZİ DİNLEDİĞİNİZ İÇİN
TEŞEKKÜR EDERİZ. SOKAK DOKUSU Birbirinin görüş alanını etkilemeyecek şekilde tek veya iki katlı olarak yapılan evler, yörede fazlaca bulunan taş malzemeden inşa edilmiştir.Temel seviyesinde kara taş kullanılan evlerin üst kısımları ise kesme taş malzemeyle tamamlanmıştır.Yer yer çıkmalarla ve bunları destekleyen taş konsollarla hareketlendirilen cepheler, yan yana oluşturulan evlerde sokak dokusunu zenginleştiren önemli unsurlardır. KAYSERİ GELENEKSEL KAYSERI EVLERINDE SÜSLEME

Kendine özgü süsleme özellikleri ile dikkat çeken Kayseri evlerinde başlıca süsleme unsurları şunlardır:
A. Taş
B. Ahşap
C. Duvar ve Tavan Resimleri Dış Mekanda Taş Süsleme Geleneksel Kayseri evlerinde özellikle dış cephede taşın ihtişamıyla karşılaşılır. Kesme taş malzemeyle cephelenen evlerde taşın üzeri sıvanmayarak sade bırakılmıştır. Cephede düzgün ve temiz işçiliğiyle taş, yüzeyi dümdüz bir mermer gibidir. Keskin hatlarla belirlenen cephede taşlar öyle yerleştirilmiştir ki, derz izleri bile fark edilemeyecek kadar düz ve simetriktir. Dışa taşırılan taşlarla oluşturulan kat silmeleri de düzgün cephelere hareketlilik katmıştır.
Önemle ele alınan cephelerin en güzel örneklerinden biri Şükriye Yapışlar Evi’dir a. Cepheler b. kapılar

Kayseri evlerinde dış mekanda taş süslemenin en çok yoğunlaştığı bölüm evlerin giriş kapılarıdır. İki bölüm halindeki kapıların etrafı, taşın çeşitli şekilleriyle bezenmiştir. Müslüman ve Hıristiyan evlerinde üslup olarak farklılaşan kapılar, göz alıcı etkileriyle özeldirler. Kapılar Müslüman evlerinde eyvan tarzında, Selçuklu taş işçiliğinde ele alınırken Hıristiyan evlerinde daha yüzeysel ve antik etkilidir. c. konsol ve çıkmalar
Genellikle iki katlı olarak yapılan Kayseri evlerinde ikinci kat, birinci kata göre dışarıya taşırılarak taş konsollar üzerine oturtulmuştur. Hem estetik hem de işlevsel olan taş konsollar düz, volütlü veya oval olarak farklı şekillerde kat aralarında bağlantıyı sağlayan cepheyi anlamlandıran güçlü mimari elemanlardır d. pencereler

Evlerin dış cephesinde önemle ele alınan pencereler form olarak çeşitlilik göstermektedir. Mazgal veya farklı kemer formlarıyla biçimlendirilen pencereler genellikle küçük boyutludur. Sade dikdörtgen bir pencere bile etrafı dışarıdan vurgulanan kesme taşlarla çerçevelenmiştir. e. balkonlar
Cephede genellikle eyvan şeklinde ele alınan balkonlar bezeme açısından önemli bölümlerdir. Bazen ahşapla kapatılarak değerlendirilen balkonlar bazen de kemerle dışa açılmıştır. f. çörtenler

Karasal iklimin hüküm sürdüğü Kayseri’de kışlar yağışlı ve uzun geçtiğinden kesme taşla yapılan düz toprak damlı evlerde kar ve yağmur suları cepheden çörtenlerle atılmıştır. Yuvak adı verilen mono blok bir taş yardımıyla eğimlenen damlarda fonksiyonel bir işlevi olan çörtenlerde, taş bezemenin yoğunlaştığı elemanlardır. Orta Anadolu Evleri
Anadolu'daki yerleşmeler, gelenekler, bölgesel veriler, uygulama ilkeleri ve koşullara bağlı olarak biçimlenirler. Bu oluşum ve biçimlenmede Anadolu insanının yaşamının ve toplum yapısının etkisi açıkça görülür.
Anadolu'daki geleneksel konut yerleşmeleri, planlama ilkeleri ve mekânsal örgütlenmeler açısından benzerlikler gösterir. Bölgesel özellikler yerleşmelerin dağınık ya da toplu dokuda oluşmasında etkendir. Yerleşmelerde yalın ve doğal biçimler etkilidir. Geleneksel Anadolu evi dış çevre ve iç çevre olarak ele alınabilir. DIŞ ÇEVRE
Bazen bir çeşme ya da bir dinsel merkezin bulunduğu meydanı çvreleyen sokaklarla oluşan mahalleler yeleşmenin özelliğini yansıtırlar. Sokaklar topografik özelliklere uyar ve genellikle insanla beraber yüklü bir hayvanın geçebileceği ölçektedir. Bazı yerleşmelerde sokak üzerine taşan saçaklar kapalı, samimi ve değişken perspektifli mekân etkileri oluştururlar. Bu organiksokakları bölgesel özelliklere göre bazen ahşap payandalı ya da taş konsollu çıkmaları ile yapı kütleleri, bazen de yüksek bahçe ya da avlu duvarları sınırlar. İÇ ÇEVRE
Bahçe, avlu ve avluyu çevreleyen mekânlardan oluşur. Herşey kullanıcının yaşama biçimi ve günlük eylemlerine göre tasarlanmıştır. Genel özellikler şöyle özetlenebilir:

· Pratiklik
· İşlevsellik
· Çevre koşullarına uyum
· Çözüme iç mekânla başlayıp dışa doğru geliştirmek ve bütünleştirmek
· Malzeme ve gereçleri en yakından seçmek
· Çözümde, strüktürde, görünüşte yalınlık
· İşlevsel çözümlerin planlamadaki önceliği
· İç ve dış çevre arasında plan düzeninden doğan sıkı bir ilişki vardır. Zemin kat genelde sokakcephesinde kapalı tutulmuştur. Üst katlarda çıkmalarla sokağa açılır. Evler yaşamın yoğun olarak geçtiği bahçe ya da avluya yönelirler.
· Evlerin plan şemaları ve kullanılan malzemeler Anadolu'nun değişik bölgelerinde değişik koşul ve bileşenlerde ortaya çıkmaktadır. Bunda iklim, çevresel koşullar, yöresel topografik durum gibi pek çok etken söz konusudur. · Yerleşmelerle ilgili bölgesel veriler şu yapım gruplarını karşımıza çıkarmaktadır:

· Güneydoğu Anadolu'nun taş konut mimarisi
· Doğu Anadolu'nun ahşap hatıllı taş mimarisi
· Doğu Karadeniz Bölgesi'nin tipik ahşap iskeletli ev mimarisi
· Marmara Bölgesi'nin ahşap konut mimarisi
· Ege ve Akdeniz Bölgesi'nin kübik düz damlı, taş konut mimarisi
· Orta Anadolu'nun özellikle Kapadokya yöresine özgü taş ve kerpiç konut mimarisi
· İç Batı Anadolu ve Orta Anadolu küçük yerleşmelerindeki kerpiç dolgulu ahşap konut mimarisi.
Full transcript