Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Copy of Үнэт цаасны зах зээл дэх салбарын шинжилгээ

Ж.Даваадалай
by

Davka Jagaa

on 23 December 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of Үнэт цаасны зах зээл дэх салбарын шинжилгээ

Үнэт цаасны зах зээл дэх салбарын шинжилгээ Ж.Даваадалай
BA08D404 Сэдвийн үндэслэл Манай улсад үнэт цаасны зах зээл хөгжөөд 20-иод жил болсон байна. Хөрөнгө оруулагчид өөрийн эзэмшиж буй үнэт цаасныхаа үр ашгийг нэмэгдүүлэх, хүлээгдэж буй өгөөжийг урьдчилан таамаглах зорилгоор суурь шинжилгээг хийх шаардлагатай бөгөөд энэхүү шинжилгээний бүрэлдэхүүнд салбарын шинжилгээ чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Иймээс би энэхүү сэдвийг сонгон авч судалгааны ажлаа хийсэн юм. Судалгааны ажлын ерөнхий агуулга Үнэт цаас, үнэт цаасны зах зээлийн тухай ойлголт
Үнэт цаасны зах зээл дэх салбарын судалгаа
Уул уурхайн салбарын салбарын шинжилгээ Судалгааны ажлын зорилго Судалгааны ажилдаа үнэт цаасны зах зээлийн төлөв байдал, үнэт цаасны зах зээлд оролцогчдын судалгаа хийсэн. Мөн монголын хөрөнгийн биржээс ангилдаг 5 салбаруудаас хамгийн өсөлттэй салбар болох уул уурхайн салбарыг сонгон авч түүндээ хөрөнгө оруулалтын судалгаа хийж мөн салбарын шинжилгээний арга зүйн дагуу уул уурхайн салбарыг шинжлэн хөрөнгө оруулах таатай нөхцөл бүрдсэн эсэхийг судлахаар зорилоо. "Үнэт цаас" гэж Засгийн газар болон бусад эрх бүхий этгээдээс гаргасан өрийн бичиг /бонд/, компанийн бүх төрлийн хувьцаа, компанийн гаргасан, эсхүл гаргахаар санал болгож буй хувьцааг худалдах, худалдан авах эрхийн опцион, хөрөнгө оруулалтын сангийн хувьцаа, түүнчлэн Санхүүгийн зохицуулах хорооноос энэ хуульд нийцүүлэн үнэт цаас гэж тодорхойлсон баримтыг хэлнэ.
Үнэт цаасыг хамгийн ерөнхий байдлаар тодорхойлбол үнэт цаас гэдэг нь өмчийн эзэнг илэрхийлсэн баримт бичиг юм Үнэт цаасны зах зээл дэх салбарын шинжилгээ Ж.Даваадалай
BA08D404 Үнэт цаасны зах зээл дэх салбарын шинжилгээ Ж.Даваадалай
BA08D404 Сэдвийн үндэслэл Манай улсад үнэт цаасны зах зээл хөгжөөд 20-иод жил болсон байна. Хөрөнгө оруулагчид өөрийн эзэмшиж буй үнэт цаасныхаа үр ашгийг нэмэгдүүлэх, хүлээгдэж буй өгөөжийг урьдчилан таамаглах зорилгоор суурь шинжилгээг хийх шаардлагатай бөгөөд энэхүү шинжилгээний бүрэлдэхүүнд салбарын шинжилгээ чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Иймээс би энэхүү сэдвийг сонгон авч судалгааны ажлаа хийсэн юм. Судалгааны ажлын ерөнхий агуулга Үнэт цаас, үнэт цаасны зах зээлийн тухай ойлголт
Үнэт цаасны зах зээл дэх салбарын судалгаа
Уул уурхайн салбарын салбарын шинжилгээ Судалгааны ажлын ерөнхий агуулга Үнэт цаас, үнэт цаасны зах зээлийн тухай ойлголт
Үнэт цаасны зах зээл дэх салбарын судалгаа
Уул уурхайн салбарын салбарын шинжилгээ Судалгааны ажлын зорилго Судалгааны ажилдаа үнэт цаасны зах зээлийн төлөв байдал, үнэт цаасны зах зээлд оролцогчдын судалгаа хийсэн. Мөн монголын хөрөнгийн биржээс ангилдаг 5 салбаруудаас хамгийн өсөлттэй салбар болох уул уурхайн салбарыг сонгон авч түүндээ хөрөнгө оруулалтын судалгаа хийж мөн салбарын шинжилгээний арга зүйн дагуу уул уурхайн салбарыг шинжлэн хөрөнгө оруулах таатай нөхцөл бүрдсэн эсэхийг судлахаар зорилоо. Судалгааны ажлын зорилго Судалгааны ажилдаа үнэт цаасны зах зээлийн төлөв байдал, үнэт цаасны зах зээлд оролцогчдын судалгаа хийсэн. Мөн монголын хөрөнгийн биржээс ангилдаг 5 салбаруудаас хамгийн өсөлттэй салбар болох уул уурхайн салбарыг сонгон авч түүндээ хөрөнгө оруулалтын судалгаа хийж мөн салбарын шинжилгээний арга зүйн дагуу уул уурхайн салбарыг шинжлэн хөрөнгө оруулах таатай нөхцөл бүрдсэн эсэхийг судлахаар зорилоо. Салбарыг шинжлэх
• Салбарын шинжилгээг зайлшгүй хийх шаардлагатай бөгөөд үүнийг тухайн салбарын шинжээчид болон брокерийн пүүсүүд бусад хөрөнгө оруулалтын институцууд хийдэг. Дараах үе шатуудтай:
 Эдийн засгийн бүтцийн өөрчлөлтүүд
 Салбарын амьдралын мөчлөгийн шинжилгээ
 Бизнесийн мөчлөг тодорхойлох Үнэт цаасны зах зээлийн хөгжлийг тодорхойлогч хүчин зүйлүүд:

Капиталчлал (Үнэт цаасны зах зээлийн хэмжээ)
Хөрвөх чадвар
Үнэт цаасны зах зээлийн тогтворгүй байдал
Үнэт цаасны зах зээлийн хөгжлийн индекс
Үнэт цаасны салбарын шинжилгээний арга зүй:
Салбар гэдэг нь ижил төрлийн үйл ажиллагаа явуулж буй компаниудын нийлбэр цогц юм. Ирээдүйд ашигтай гэсэн салбарт хөрөнгө оруулагчид хөрөнгө оруулдаг. Судалгааны дүгнэлт Үнэт цаасны зах зээлийн үзүүлэлтүүд 1995-2007 онуудын хооронд ерөнхийдөө тогтмол өсөлттэй байснаа 2008 оны дэлхийн эдийн засгийн хямралын үеэр зарим үзүүлэлт буурсан үзүүлэлттэй гарсан. Гэхдээ сүүлийн жилүүдэд эрчимтэй нэмэгдэх хандлагатай байгаа
Мөн үнэт цаасны зах зээлд оролцогчдын тоо жил ирэх тусам нэмэгдэж, хөрөнгө оруулалтын хэмжээ ч сүүлийн жилүүдэд огцом нэмэгдэх хандлагатай байна.
2011 оны 12-р сарын байдлаар МХБ-д бүртгэлтэй компаниудын нийт зах зээлийн үнэлгээ 1 их наяд 373.9 тэрбум төгрөг буюу өмнөх онтой харьцуулбал 496 тэрбум (36,2 %-иар) төгрөгөөр өссөн үзүүлэлттэй байна. Энэхүү өссөн үзүүлэлт нь манай хөрөнгийн зах зээлийн хөгжил эрчимтэй явагдсаныг харуулна. Мөн хөрөнгийн зах зээлийг бүрдүүлэгч компаниудын зах зээлийн үнэлгээ эрчимтэй өссөн нь нийт зах зээлийн үнэлгээ өсөхөд нөлөөлсөн. Монголын хөрөнийн биржээс ангилдаг 5 салбаруудаас сүүлийн жилүүдэд хамгийн өсөлттэй салбар нь уул уурхайн салбар болоод байна. Энэ салбар нь цаашдаа бүр улам ихээр давамгайлах төлөвтэй байна. Уул уурхайн салбарын хувьд хөрөнгө оруулалтын хэмжээ сүүлийн жилүүдэд огцом нэмэгдэж байна. Энэ салбарыг ерөнхийд нь амьдралын мөчлөгийн эхлэлтийн үед авч үзэж болно. Эхлэлтийн үед хөрөнгө оруулагчид ашигтай гэж үзсэн салбарт их хэмжээний хөрөнгө оруулдаг. Уул уурхайн салбар нь Монголын хөрөнгийн биржийн ангилсан 7 салбараас хамгийн их өсөлттэй яваа салбар. Манай оронд өдгөө 80 төрлийн ашигт малтмалын 1170 орд газар байгаа гэсэн тооцоо бий. Үүнээс ашиглалтанд орсон үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа орд газрууд цөөнхи буюу 20 гаруй хувийг л эзэлнэ. Одоогоос 10-аад жилийн өмнө л гэхэд Эрдэнэтийн Уулын баяжуулах үйлдвэр монголын томоохон орд газарт орж зэсийн олборлолтоороо дэлхийн эхний 10т багтдаг байсан бол одоо 40-р байранд жагсаж яваа. Оюутолгойн орд гэхэд л Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрээс 4 дахин том орд. Дэлхийн томоохон зэсийн орд газруудын нэг юм. Хайгуул өрөмдлөг хийгдээгүй олон орд газрууд бий. Эхлэлтийн үедээ явж буй нь эндээс харахад л ойлгомжтой харагдаж байгаа юм. Харин Уул уурхайн салбар дотор компаниудын амьдралын мөчлөгийг тодорхойлж болох юм. Бүхэл бүтэн салбараар нь амьдралын мөчлөгийг тооцно гэдэг тун хэцүү. Харин хөрөнгө оруулагчид компани тус бүрээр нь ангилж хөрөнгө оруулдаг.
Жишээ нь:
Тавантолгойн ХК-г авч үзье.
Тавантолгойн орд газар нь 45 жил үйл ажиллагаагаа тасралтгүй явуулсан. 7,5 тэрбум тн нүүрсний нөөцтэй бөгөөд 2006 оноос хойш нүүрсний олборлолт эрс нэмэгдсэн. 2011 онд л гэхэд 5,8 сая тонн нүүрс олборлосон. Энэ компаний хувьд эхлэлтийн үеийг даван тэлэлтийн үедээ явж байгаа гэж үзэж болно. Энэ үед компаниуд бүтээгдэхүүнээ нэмэгдүүлэн сайжруулж, хөрөнгө оруулагчид хөрөнгө оруулалтын хэмжээгээ тогтворжуулан нэмэгдүүлэх сонирхолтой байдаг. 2. Оюутолгой ХХК-г авч үзье.
Оюутолгой ХХК нь 2001 онд анх нээгдсэн бөгөөд ойролцоогоор 30 сая тонн зэс, 720 тонн алтны нөөцтэй монгол орны хамгийн том зэс, алтны уурхай юм. 56%-ийг Канадын Айвенхоу Майнз, 10%-ийг Рио Тинто, 34%-ийг Монголын засгийн газар эзэмшдэг бөгөөд одоогоор бүтээн байгуулалтын шатандаа явж байгаа. 2012 оны 3-р улиралд анхны олборлолтоо хийх төлөвлөгөөтэй байгаа юм. Энэхүү уурхайг тэлэлтийн үед авч үзнэ. Хөрөнгө оруулагчид маш ихээр сонирхож байгаа. Ер нь уул уурхайн салбарыг зөв хайгуул өрөмдлөг хийгээд нөөцийг нь үнэн зөв тодорхойлж зөв арга барил зөв бодлого хэрэгжүүлж ашиглавал эрсдэл харьцангуй бага байдаг салбар юм. 3. Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэр-г авч үзье.
Орос монголын хамтарсан энэ үйлдвэр нь 34 жил тасралтгүй үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа бөгөөд 7,5 сая тонн зэс, 100 гаруй тонн молибдений нөөцтэй юм. Үүнийг тогтворжилтын үед байгаа гэж үзэж болно. Одоо 30 жил ашиглах нөөцтэй ба энэ үед үйлдвэрүүд тогтворжиж борлуулалт нэмэгддэг боловч өмнөхөөсөө өчүүхнээр буурдаг. 2. Оюутолгой ХХК-г авч үзье.
Оюутолгой ХХК нь 2001 онд анх нээгдсэн бөгөөд ойролцоогоор 30 сая тонн зэс, 720 тонн алтны нөөцтэй монгол орны хамгийн том зэс, алтны уурхай юм. 56%-ийг Канадын Айвенхоу Майнз, 10%-ийг Рио Тинто, 34%-ийг Монголын засгийн газар эзэмшдэг бөгөөд одоогоор бүтээн байгуулалтын шатандаа явж байгаа. 2012 оны 3-р улиралд анхны олборлолтоо хийх төлөвлөгөөтэй байгаа юм. Энэхүү уурхайг тэлэлтийн үед авч үзнэ. Хөрөнгө оруулагчид маш ихээр сонирхож байгаа. Ер нь уул уурхайн салбарыг зөв хайгуул өрөмдлөг хийгээд нөөцийг нь үнэн зөв тодорхойлж зөв арга барил зөв бодлого хэрэгжүүлж ашиглавал эрсдэл харьцангуй бага байдаг салбар юм. Ерөнхий дүгнэлт
Ерөнхийд нь дүгнэхэд монголын үнэт цаасны зах зээл бий болоод төдийлөн удаан хугацаа өнгөрөөгүй ч энэ зах зээлийн хувьд сүүлийн жилүүдэд өссөн үзүүлэлттэй байна. 2008 оны дэлхийн эдийн засгийн хямрал манай орны хувьд ч мөн адил хүчтэй нөлөөлсөн нь харагдаж байна. Сүүлийн жилүүдэд Уул уурхай, Хөдөө аж ахуй, Барилга тээвэр гээд харьцангуй өсөлттэй салбаруудыг дагаад гадны хөрөнгө оруулалт нэмэгдэж манай орны хувьд хөгжил дэвшилд ихээхэн нөлөөлж байгаа юм. Ялангуяа уул уурхайн том орд газруудыг түшиглээд сүүлийн жилүүдэд манай орны хөгжлийн түвшин үсрэнгүй байдалд орох шинэ үе ирээд байна. Цаашдаа энэ салбарыг төр засгаас оновчтой бодлого явуулаад хөгжүүлвэл манай улс хөгжингүй орнуудын түвшинд очих боломж судалгааны үр дүнгээс илт харагдаж байгаа юм. Ерөнхий дүгнэлт
Ерөнхийд нь дүгнэхэд монголын үнэт цаасны зах зээл бий болоод төдийлөн удаан хугацаа өнгөрөөгүй ч энэ зах зээлийн хувьд сүүлийн жилүүдэд өссөн үзүүлэлттэй байна. 2008 оны дэлхийн эдийн засгийн хямрал манай орны хувьд ч мөн адил хүчтэй нөлөөлсөн нь харагдаж байна. Сүүлийн жилүүдэд Уул уурхай, Хөдөө аж ахуй, Барилга тээвэр гээд харьцангуй өсөлттэй салбаруудыг дагаад гадны хөрөнгө оруулалт нэмэгдэж манай орны хувьд хөгжил дэвшилд ихээхэн нөлөөлж байгаа юм. Ялангуяа уул уурхайн том орд газруудыг түшиглээд сүүлийн жилүүдэд манай орны хөгжлийн түвшин үсрэнгүй байдалд орох шинэ үе ирээд байна. Цаашдаа энэ салбарыг төр засгаас оновчтой бодлого явуулаад хөгжүүлвэл манай улс хөгжингүй орнуудын түвшинд очих боломж судалгааны үр дүнгээс илт харагдаж байгаа юм. Ерөнхий дүгнэлт
Ерөнхийд нь дүгнэхэд монголын үнэт цаасны зах зээл бий болоод төдийлөн удаан хугацаа өнгөрөөгүй ч энэ зах зээлийн хувьд сүүлийн жилүүдэд өссөн үзүүлэлттэй байна. 2008 оны дэлхийн эдийн засгийн хямрал манай орны хувьд ч мөн адил хүчтэй нөлөөлсөн нь харагдаж байна. Сүүлийн жилүүдэд Уул уурхай, Хөдөө аж ахуй, Барилга тээвэр гээд харьцангуй өсөлттэй салбаруудыг дагаад гадны хөрөнгө оруулалт нэмэгдэж манай орны хувьд хөгжил дэвшилд ихээхэн нөлөөлж байгаа юм. Ялангуяа уул уурхайн том орд газруудыг түшиглээд сүүлийн жилүүдэд манай орны хөгжлийн түвшин үсрэнгүй байдалд орох шинэ үе ирээд байна. Цаашдаа энэ салбарыг төр засгаас оновчтой бодлого явуулаад хөгжүүлвэл манай улс хөгжингүй орнуудын түвшинд очих боломж судалгааны үр дүнгээс илт харагдаж байгаа юм. Анхаарал тавьсан та бүхэнд баярлалаа
Full transcript