Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

IKONY

No description
by

Marta Balu

on 15 January 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of IKONY

Co znajdziemy na ikonach?
Ikony, ukazujące życie, mękę, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa ilustrują cudowne, niezgłębione i tajemnicze wydarzenia, lecz nie przekazują obrazu Boga w Trójcy Jedynego, czyli Tajemnicy Trójcy Świętej w Jedności i Jedności Trójcy Świętej. Temu celowi służą symboliczne ikony przedstawiające Trójcę Świętą. W przeciwieństwie do poglądu, że Bóg stworzył świat, lecz pozostawił go własnemu losowi, Bóg w Trójcy Jedyny nigdy nie opuścił swego dzieła i troszcząc się o nie zesłał jedynego zrodzonego Syna i Ducha Świętego.
IKONY
NARODZINY CHRYSTUSA
Zgodnie ze starą tradycją w sztuce chrześcijańskiego Wschodu miejscem narodzin Jezusa jest grota, a nie stajenka (jak w obrazach katolickich). We wzgórzach otaczających Betlejem znajdowało się bowiem wiele jaskiń, do których pasterze zapędzali swoje stada na noc i gdzie kryli się w razie niebezpieczeństwa.
„Narodziny Chrystusa”
Ikona powstała w XVII wieku na Krecie, obecnie przechowywana również na terenie Szwajcarii. Widzimy na niej Marię, klęczącą przez Dzieciątkiem, która w matczynym geście wyciąga ku niemu rękę. Obok widzimy pasterzy, którzy klękają na znak oddawanemu Jezusowi hołdu. W tle natomiast anioł ogłasza dobrą nowinę, a także nadjeżdżają Trzej Magowie. Na pierwszym planie – Józef.
Ewangelia wg Łukasza opisuje, jak rodzice Jezusa przybyli do świątyni przedstawić Bogu swego syna i złożyć ofiarę oczyszczającą. Nastąpiło wówczas spotkanie wiekowego Symeona z Mesjaszem. Ikonografia kościoła wschodniego wyróżnia dwie wersje tego przedstawienia. Spotkaniem Pańskim (gr. hypapante) określa się scenę przed świątynią. Jeśli natomiast ma miejsce ona wewnątrz świątyni, na tle ołtarza – jest to Ofiarowanie Chrystusa, które jednak również nosi grecką nazwą Hypapante. W kościele zachodnim przyjęto natomiast nazwę Ofiarowanie Chystusa albo Oczyszczenie Marii.
„Ofiarowanie Chrystusa w świątyni”
Ikona napisana w 1408 roku na terenie Rosji przez wybitnego ikonopisarza, Andrieja Rublowa. Obecnie w Muzeum Rosyjskim w Sankt Petersburgu. Na obrazie ukazani są Maria i Józef, składający ofiarę z gołębi, przedstawiający Bogu swego pierworodnego syna. Oprócz wskazanych postaci widoczny jest także Symeon, kierowany przez Ducha Świętego. Rozpoznaje on w Jezusie Jedynego Zbawiciela i bierze Dzieciątko w ramiona.
"Chrzest Chrystusa"
Ikona datowana na XVII wiek, powstała w Grecji, obecnie w Kolekcji Amber, Koelliken. Na ikonie możemy podziwiać personifikację Jordanu jako antycznego boga rzek z amforą oraz personifikację morza pod postacią nimfy wodnej, dosiadającej potwora morskiego, wszystko to w wodach Jordanu.
Ikona powstała w środkowej Rosji w XVII wieku, obecnie znajduje się w zbiorach prywatnych na terenie Szwajcarii (Lucerna). Ikona została napisana prawdopodobnie w Jarosławiu. Ukazuje Jezusa, który odwraca się ku swym uczniom (skromnie odziani mężczyźni w grocie), aby uświadomić im, że oto wypełnia się to, co zostało zapowiedziane.
"Wjazd Jezusa do Jerozolimy"
W przedstawieniach Narodzenia Chrystusa Matka Boża spoczywa na posłaniu rozścielonym bezpośrednio na ziemi, patrząc na Dzieciątko złożone w żłobie, a często też niewiasty kąpiące nowonarodzonego. Józef zawsze siedzi w oddaleniu, zatopiony w myślach. Zbawiciela adorują pasterze, a Trzej Magowie zbliżają się z oddali w orszaku konnym.
"Narodziny Chrystusa"
Obraz powstały w Grecji, również w XVII wieku, aktualnie w Kolekcji Amberg, Koelliken. W centrum kompozycji ukazana jest Maria oraz Dzieciątko. Po lewej stronie Trzej Magowie zwracają się do Marii, zza wzgórza wyłaniają się aniołowie. Na pierwszym planie umieszczono: Józefa i zwróconego ku niemu pasterza a także 2 kobiety, przygotowujące kąpiel dla Dzieciątka.

OFIAROWANIE
Powstała w Grecji, w XVII wieku, obecnie w Kolekcji Amber, Koelliken. Do ołtarza podchodzą Maria, Józef i prorokini Anna, z prawej strony kroczy pochylony Symeon i z rąk Marii przejmuje Dzieciątko. Mnogość czerwonych elementów – czerwona tunika Chrystusa, ołtarz nakryty czerwonym obrusem, czerwona kotara – mają za zadanie podkreślić boskość Jezusa.
JEZUS W ŚWIĄTYNI
Na ikonach, które przedstawiają Jezusa w świątyni zazwyczaj zasiada on na podwyższonym tronie, między faryzeuszami. Przykładowe ikony to ta znajdująca się na Kremlu w Moskwie, będąca ikoną świąteczną Połowy Pięćdziesiątnicy, powstała w XVI wieku, a także ikona z Pskowa, stworzona w XVII wieku, gdzie Chrystus w złotej szacie siedzi na najwyższym stopniu szerokiej ławy. Jego stopy spoczywają na dwustopniowym podnóżku, obitym czerwoną tkaniną.
CHRZEST
Wszystkie Ewangelie mówią, że Jezus przybył nad Jordan, do Poprzednika Pańskiego św. Jana Prodromosa, by zostać przez niego ochrzczonym. W malarstwie ikonowym przyjęto schemat: Jezus, chrzczony przez św. Jana, stoi w wodach Jordanu. Świadkami są aniołowie z ręcznikami na brzegu rzeki. Często występują także pogańskie bożki i morskie stwory.
Jako datę powstania podaje się rok 1600. Ikona napisana jest zgodnie z zasadami szkoły kreteńskiej. Obecnie w rękach prywatnych, na terenie Szwajcarii (Lucerna). Podobnie jak na poprzedniej ikonie, Jezusowi towarzyszy pogański bóg rzek pod postacią personifikacji Jordanu, siedzący z amforą. Człowiekiem dotykającym głowy Chrystusa jest św. Jan. Widzimy także trzech aniołów – dwóch z nich składa głowy w pokorze, trzeci patrzy w niebiosa, wyczekując zstąpienia Ducha Świętego. Interesującym faktem jest przedstawienie Jana w szatach antycznych, a nie w zwierzęcej tunice (co było charakterystyczne dla ikon, które powstały po XV wieku).
PRZEMIENIENIE
Z wyjątkiem św. Jana wszyscy ewangeliści opisują wydarzenie, gdy Jezus, zabierając Piotra, Jakuba i Jana, udał się na wysoką górę. Tradycja chrześcijańska przyjmuje, że górą tą jest góra Tabor. Malarze starali się precyzyjnie oddać opisy Ewangelii i umieszczali na obrazach nie tylko sam moment przemienienia, ale też dwie dodatkowe sceny, ukazujące jak Chrystus wraz z uczniami wchodzi i schodzi z góry. Podczas samego Przemienienia Jezus ukazany jest w olśniewająco białej szacie na tle ciemnej aureoli (boskość kryła się w ciemności!).
Powstania tej ikony historycy upatrują w pierwszej połowie XVI wieku, w Mołdawii. W dniu dzisiejszym jest do zobaczenia w Muzeum Sztuki w Bukareszcie.
Widzimy na niej Jezusa, stojącego między Mojżeszem a Eliaszem, który otoczony jest niesamowitą jasnością. Promienie tej jasności powalają na ziemię Piotra, Jakuba i Jana. Po lewej stronie umieszczona jest scena z Biblii chronologicznie wcześniejsza: uczniowie wraz z Chrystusem wchodzą na górę Tabor, a po prawej późniejsza: wszyscy z tejże góry schodzą, odwracając się i z trwogą spoglądając za siebie (mimo błogosławieństwa Chrystusa).
Ikona powstała w XVII wieku w środkowej Grecji. Obecnie w Kolekcji Amberg, Koelliken. W przeciwieństwie do poprzedniej ikony, na tej nie ma sceny wejścia i zejścia na górę. Przemieniony Jezus stoi na tle nimbu, składającego się z ciemnego kręgu i nałożonych na niego kwadratów (symbol boskości), które tworzą formę gwiazdy ośmioramiennej (symbol przyszłego wieku).
Święto wskrzeszenia Łazarza
Wjazd Chrystusa do Jerozolimy, Andrzej Rublow,1405r, sobór Błagowieszczeński
Chrystus Zbawienie Dusz
Konstantynopol (?), początek XIV wieku
Zbawiciel o Srogim Wejrzeniu
szkoła moskiewska, druga połowa XVI wieku, Ikonenmuseum, Recklinghausen
Chrystus Emmanuel
37x32cm, malował Simon Uszakow, 1697, Narodowe Muzeum Monastyru Nowodziewiczego, Moskwa
Chrystus Niedrzemiące Oko
szkoła moskiewska, początek XVI wieku, Ikonenmuseum, Recklinghausen
Chrystus Zbawiciel i Dawca Życia
Malował metropolita Joan Zographos, 1393-1394, Staatliche Museen, Berlin
Chrystus Pantokrator
135x73cm, malarz pracujący dla arcybiskupa Konstantyna w Ochrydzie, 1262-1263
Rosja, druga połowa XVI wieku, Kolekcja Amberg, Kölliken
Trójca Święta
Paternitas, Rosja, XVII wiek, Ikonenmuseum, Recklinghausen
PRZEDSTAWIENIA TRÓJCY ŚWIĘTEJ
Starotestamentowa Trójca Święta
fragment mozaiki w lunecie północnej ściany absydy w kościele San Vitale, Rawenna, druga ćwierć VI wieku.
malował Andriej Rublow, ok 1422-1437, Galeria Trietiakowska, Moskwa
Grecja, XVI wiek
Gościnność Abrahama
Bizancjum, koniec XIV wieku. Muzeum Benakiego, Ateny.
Chrystus Święte Milczenie, XIX w, Akademia Duchowna w Moskwie.
Chrystus Anioł Wielkiej Rady
CHRYSTUS POD POSTACIĄ ANIOŁA ALBO SERAFINA
Chrystus Ukrzyżowany Serafin, szkoła moskiewska, ok 1600 r.
Zbawiciel z Mokrą Brodą
Mandylion
Chrystus Pantokrator
Chrystus Tronujący
Wizerunek Chrystusa Nie Ludzką Ręką Stworzony
Chrystus Zbawiciel
Pantokrator adorowany przez Cesarza Konstantyna IX Monomahosa i cesarzową Zoe
Wniebowstąpienie Chrystusa
Święto wskrzeszenia Łazarza Grecja ok.1600r
Wskrzeszenie Łazarza. Monaster Cyrylo-Biełoozierski. XV w
Ostatania wieczerza: Ikona aut. Szymona Uszakowa, XVII w
Obmywanie stóp. Szkoła moskiewska, XV w.
Pocałunek Judasza.Caravaggio
Ukrzyżowanie ikona bałkańska XVII
Złożenie ciała. Kreta XVIw.
noli me tangere XXw. , Angela Heuser
Zmartwychwstanie
Niewiasty u grobu około 1475 r.
Sceny z życia Matki Bożej
Narodzenie Matki Bożej
Wprowadzenie do świątyni Matki Bożej
Zwiastowanie
Zwiastowanie
Zaśnięcie Matki Bożej
Sobór Matki Bożej
Wizerunki Matki Bożej z Chrystusem
Wizerunki Matki Bożej z Chrystusem Emmanuelem
Tobą raduje się,Łaski Pełna,
Całe stworzenie,
Chóry aniołów i ludzki ród.
O święta świątynio i raju duchowy,
Dziewictwa chlubo, w Ciebie wcielił się
I Dzieckiem był przedwieczny Bóg nasz.
Wnętrzności bowiem Twoje tronem uczynił
I łono Twoje większym było od nieba.
Tobą raduje się, Łaski Pełna,
Całe stworzenie.
Wizerunki Matki Bożej Orędowniczki Chalkopratejskiej
Hymn z anafory św. Bazylego Wielkiego
Matka Boża bez Dzieciatka
HODEGETRIA, ta która wskazuje drogę
Hodegetria – przedstawienie Matki Bożej z Dzieciątkiem. Maria prawą dłonią wskazuje na Chrystusa Emanuela trzymanego przez Nią na lewym ramieniu.
Matka Boża Smoleńska
Kopia ikony z XVI-XVII wieku
Matka Boża Tricheirousa
Inaczej Matka Boża Trójręka
Matka Boża Częstochowska
Ikony z wizerunkiem Marii Glykofilusy
z gr. słowo Glykofilusa oznacza "obdarzajaca słodkim pocałunkiem"
XIX -wieczna kopia w Monasterze Terapontowskim
Matka Boża Włodzimierska
Matka Boża Podkubeńska (Tołgska)
Matka Boża Pelagonitissa
Matka Boża Dońska
MATKA BOŻA GLYKOFILUSA
Glykofilusa malowana wg. ikony z XVI w. 21x21x2,5 na desce,tech olejno-żywiczna, złocona z kowczegiem. Autor J. Duma
MATKA BOŻA KYKKOTISSA
Malwina Wójcik, technika malarska: tempera żółtkowa
MATKA BOŻA GALAKTOTROFUSA
Malwina Wójcik, technika malarska: tempera żółtkowa
MATKA BOŻA KRZEW GOREJĄCY
MATKA BOŻA ŻYCIODAJNE ŹRÓDŁO
MATKA BOŻA POCIESZYCIELKA STRAPIONYCH
tempera/deska, srebro laserowane, wym. 36 x 31 cm, Rosja , XIX w.
Pokrow: Matka Boża Opieki /Pokrow/ (25 x 32,5 cm)
WELON MATKI BOŻEJ (POKROW)
Moce niebiańskie
ANIOŁOWIE
Archanioł Gabriel, Bizancjum, czwarta ćwierć XIV wieku, katolikon monastyru Chilandar, Athos.
Cud archanioła Michała w monastyrze Dochiariu na górze Athos
Archanioł Michał, Jarosław, około 1300, Galeria Trietiakowska, Moskwa
Sobór archaniołów, fresk (fragment), trapeza monastyru św. Dionizego, Athos, 1603
Archanioł Michał
Archanioł Gabriel
Archanioł Rafał
Archanioł Uriel
Król Dawid, Rosja VII w.
Trójca Święta, Andriej Rublow
Prorok Eliasz, Rosja XIX w.
Dwunastu Apostołów
Święty Piotr Apostoł
Święty Paweł Apostoł
Św. Andrzej Apostoł
Zstąpienie Ducha Swietego, połowa XV w.
Jan Teolog, początek XVI w.
CAŁY WSZECHŚWIAT IKON
DZIĘKUJEMY
Full transcript