Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Nederlandse dialecten

Een korte presentatie over dialectologisch onderzoek
by

Marc van Oostendorp

on 9 February 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Nederlandse dialecten

onderzoek naar nederlandse dialecten
marc van oostendorp
meertens instituut
Hoeveel dialecten zijn er in Nederland?
Dat hangt er maar vanaf hoe
verfijnd we kijken (er
zijn geen wetenschappelijke
criteria).
Fonologische Atlas Nederlandse Dialecten: 720 locaties
Syntactische Atlas Nederlandse dialecten: ongeveer 320 locaties
Jo Daan-kaart: zo'n twintig onderscheidingen
Wat is het verschil tussen taal, dialect en accent?
De verschillen zijn vooral sociaal-politiek
'Een taal is een dialect
met een leger en een vloot.'
De belangrijkste reden waarom we het Fries als een aparte taal beschouwen en bv. het Limburgs niet, is dat de Friezen zelf een lange strijd hebben gevoerd voor erkenning
De 17e-eeuwse dichter Gysbert Japiks
Onderzoek naar het Fries wordt gedaan aan de Fryske Akademy.
Dialectonderzoek op het Meertens Instituut
Opgericht in jaren 30 als 'Dialectenbureau' van de KNAW.
'Wetenschappelijk ambtenaren' verzamelden gegevens die door hoogleraren van universiteiten werden bestudeerd.
Vanaf jaren vijftig groeide aandeel eigen onderzoek.
Eind jaren negentig werd onderzoek verbreed naar 'taalvariatie'.
Toch zijn in die tijd ook twee grote taalatlasprojecten opgezet.
moet hebben gemaakt
moet gemaakt hebben
gemaakt hebben moet
gemaakt moet hebben
hebben moet gemaakt
hebben gemaakt moet
Ik denk dat hij die koek ....
Kaart uit de Syntactische Atlas van Nederlandse Dialecten
Een van de doelen van modern dialectonderzoek is: onderzoeken wat er mogelijk en onmogelijk is in taal.
deze volgordes komen niet of nauwelijks voor
deze volgordes vinden we regelmatig
Redenen om variatie te bestuderen:

- Er is geen enkele bekende taal die over lange tijd stabiel is.
(Waarom?)
- Iedere taal met meer dan een handjevol sprekers vertoont variatie.
(Waarom?)
- Toch zijn er ook grenzen aan die variatie
, zoals we net hebben gezien
.
(Waar komt die vandaan?)
- Iedere taal moet waarschijnlijk gezien worden als een samenspel van het individuele en het sociale, van menselijke natuur en menselijke cultuur
generalisatie: moet moet voor hebben staan. gemaakt kan op alle drie de plaatsen staan.
Stadsdialecten
Een bijzondere rol bij taalverandering spelen stadsdialecten
Bijvoorbeeld bij het verdwijnen van naamvallen
Middeleeuwen:
die cleine man (nom.)
des cleinen mans (gen.)
den cleinen man (dat.)
den cleinen man (acc.)
de cleine vrouw (nom.)
der cleinen vrouw (gen.)
der cleinen vrouw (dat.)
de cleine vrouw (acc.)
we hebben nu alleen nog naamvallen bij pronomina (ik/mij, etc.)
het verdwijnen begon in de 14e eeuw, in de steden
Brugge
De zwanenzang van het dialect
waar encyclopedieën ooit plechtige, in de standaardtaal geschreven papieren uitgaven waren...
worden ze nu op internet gezet in het dialect
Er verschijnen populaire
tv-series in het dialect
en de bijbel is vertaald (hier in het Gronings,
rechtstreeks uit het Hebreeuws, Aramees en Grieks
Driessen (2006)
In 1995 meldde nog 27% van de Nederlandse ouders dat ze onderling dialect spraken

In 2003 was dit nog maar 18%
Europees Handvest voor regionale talen
Nederland heeft drie regionale talen erkend: Fries ('volgens deel 3'), Limburgs en Nedersaksisch ('volgens deel 2')
Erkenning volgens deel 2 betekent dat er geen materiële ondersteuning wordt geboden.
Een paradox
terwijl de officiële erkenning groter wordt, en ook de culturele waarde die men aan de streektaal toekent groeit, neemt het aantal sprekers af
mogelijke verklaring: wat verdwijnt, wordt daardoor waardevol;
dialect verliest de rol van dagelijkse omgangstaal en wint die van cultureel onderscheidingsmiddel
De digitale schatkamers
Bij ons onderzoek hebben we heel veel schatten opgedolven, die u kunt bekijken. gebruiken voor eigen onderzoek, enz.
Je vindt die hier:
http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/collecties/databanken
data zijn gratis te raadplegen via:
http://www.meertens.knaw.nl/projecten/mand/
data zijn gratis te raadplegen via:
http://www.meertens.knaw.nl/sand/zoeken/
Werken op het Meertens Instituut
Op dit moment werken op het Meertens Instituut ongeveer 8 taalkundig onderzoekers in vaste dienst (niet allemaal full-time) en ongeveer evenveel cultuuronderzoekers (waaronder ook neerlandici)
Daarnaast promovendi en postdocs
Ons geld komt vooral van de KNAW
Full transcript