Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Интеллектуалды тұлғаны қалыптастыруда дарындылықтың ықпалы

No description
by

Bibigul Sarsen

on 25 June 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Интеллектуалды тұлғаны қалыптастыруда дарындылықтың ықпалы

6М010003-Педагогика және психология мамандығы бойынша педагогика ғылымдарының магистрі академиялық дәрежесін алу үшін дайындалған магистр диссертациясы
Интеллектуалды тұлғаны қалыптастыруда дарындылықтың ықпалы
Нұрмұханова Бибігүл Сарсенқызы

Ғылыми жетекші:
п.ғ.к.ХАА академигі, профессор Н.С.Сарсенова Нұрзила Сарсенқызы

Зерттеу объектісі
Жалпы білім беретін орта мектептегі оқыту процесі
Зерттеу пәні
Оқушының интеллектуалдық әлеуетін қалыптастыруға дарындылықтың тигізетін ықпалын зерттеу
Зерттеудің ғылыми жаңалығы
мәдени философиялық, педагогикалық, психологиялық және экономикалық білімдер жүйесіндегі оқушының интеллектуалдық әлеуеті ұғымы нақтыланды;
оқушының академиялық дарындылығы ұғымының мәні, оның сипаттамалары мен құрылымдық компоненттері нақтыланып анықталды;
жеке тұлғаның интелектуалдық әлеуетін қалыптастырудағы дарындылықтың мәні ашылып көрсетілді;
оқушының интелектуалдық әлеуетін қалыптастыруға дарындылықтың тигізетін ықпалы анықталды.
ҚР әлеуметтік-саяси, экономикалық өсуі-интеллектуалды дамыған, талантты және дарынды, жан-жақты ойлауға, басекеге қабілетті, жаңа идеяларды айтып қозғай алатын адамдарға мұқтаж. Сондықтан білім беру саласында оқушының дербес туа біткен қабілеттерін, когнитивтік және креативтік қабілеттерін дамыту маңызды міндет болып отыр
Зерттеу мақсаты
Жалпы білім беретін орта мектептегі білім беру процесінде оқушының интеллектуалдық әлеуетін қалыптастыруға дарындылықтың тигізетін ықпалын зерттеу
Зерттеудің міндеттері
1. Мәдени философиялық, педагогикалық және психологиялық білімдер жүйесінде оқушының интеллектуалдық әлеуеті ұғымын нақтылау;
2. Оқушының академиялық дарындылығы ұғымының мәнін, сипаты мен құрылымын анықтау;
3. Интеллектуалдық әлеуеттің қалыптасуындағы дарындылықтың мәнін ашу;
4. Оқушының интеллектуалдық әлеуетін қалыптастыруға дарындылықтың тигізетін ықпалын анықтау.
Зерттеудің өзектілігі
Жеке тұлғаның интеллектуалды әлеуетін қалыптыстыруға ықпалын тигізетін дарындылық тәрізді оқушының қабілеттілігіне психологиялық тұрғыдан талдау жүргізе отырып, екі жақты байланыстыра отырып зерттеу
Зерттеу мәселесі
Қарама-қайшылық
Интеллектуалдық әлеуеті қалыптасқан, дарынды жеке тұлғалардың қоғамға қажеттілігі мен мектептегі білім беру үдерісінде оқушының интеллектуалдық әлеуетін қалыптастырып, дарындылығын дамытудың жеткіліксіздігі арасында
"Интеллектуалдық әлеует"
"интеллект"
"әлеует"
Интеллект дегеніміз
-мидағы бейнелеу іс-әрекетінің тұтастығы мен үйлесімділігі, адамның ақыл-ой қабілетінің барлық жиынтығы. Ол индивидтің қасиеті

(потенциал, латынның potentia-күш) ұғымы қолдағы бар құралдар, қорлар, көздер ретінде анықталды. Ол мақсатқа жету, жоспарды жүзеге асыру, міндеттерді шешу үшін пайдаланылуы мүмкін және ол жеке адамның, қоғамның, мемлекеттің белгілі бір саладағы мүмкіндігі // Болшая Советская энциклопедия
Әлеует
Жеке тұлғаның интеллектуалды әлеуеті мынадай қасиеттерге ие:
1. ол белсенді болуға, іс-әрекетте жүзеге асыруға қабілетті;
2. ол жаңа буын алдыңғы буынның жинақтаған білімдерін, құндылықтарын және тәжірибелерін мұра тұтады;
3. іс-әрекеттің барлық түрін өзіне біріктіреді
Философиялық білім жүйесінде
бастапқы құрылатын күшке ие, уақыт бойынша өзгеретін қабілеттіліктен тыс қандай да бір абстрактылы категория
Психологиялық-педагогикалық білімдер жүйесінде
оқуға қабілеттілік, құзыреттілік, шығармашылық, өзін-өзі реттеу, ақыл-ойдың бірегейлілігі.
Әлеуметтік-экономикалық білімдер жүйесінде
ел ресурстарының интеллектуалдық даму деңгейінің кешенді сипаттамасына, білім беру саласы мен ғылымды, үдемелі ғылыми-техникалық прогресті жеке тұлғаның басқаруына қатысты
Интеллектуалдық әлеует
Дарындылық
1972 жылы АҚШ-тың білім жөніндегі комитеті
қарым-қатынас және жетекшілік;
көркем өнер;
спорт;
интеллектуалды;
шығармашылық және өнімді ойлау.
Ресейлік ғалымдар
іс-әрекеттегі қабілеттілігі;
басқалардан ерекше дербес психологиялық ерекшеліктер;
физикалық жасынан бірнеше жылға артық дамыған қарқынды ақыл-ой дамуына ие;
ғылым мен техниканың қандай да бір саласы бойынша қабілеттілікке ие;
жеке реттелмеген қабілетке ие, тб.
Дарындылықтың түрлері
практикалық іс-әрекетінде;
танымдық іс-әрекетінде;
көркем-эстетикалық іс-әрекетінде;
қарым-қатынас іс-әрекетінде;
рухани құндылық іс-әрекетінде.

Дарындылықтың қалыптасу дәрежесі
өзекті дарындылық
әлеуетті дарындылық
Көріну формасы бойынша
ашық дарындылық;
жасырын дарындылық.
Әртүрлі іс-әрекеттегі дарындылықтың көріну аясы
жалпы дарындылық;
арнайы дарындылық.
Жас ерекшелігі бойынша
ерте оянған дарындылық;
кеш оянған дарындылық.
Интеллектуалды тұлға қалыптасу үшін дарындылық қадағаланып, басқарылып отырылуы керек
Л.С.Выгодский "дарындылықтың табысты дамуы үшін эмоционалды бай мәдени орта құру қажет"
"Мәдени орта"
=
"Инновациялық даму ортасы"
Инновациялық орта қалыптастыратын инновациялық технологиялар
1. ТРИЗ технологиясы;
2. Интеллектті дамыту технологиялары:
жылдамдату;
тереңдету;
байыту;
проблемаландыру.
3. Саралап оқыту;
4. Зерттеу бағытындағы оқыту;
5. Жеке тұлғаға бағдарланған оқыту.
Интеллект
(лат.intellectus-түсіну, тану) - бұл танымға және мәселені шешуге жалпы қабілеттілік, индивидтің барлық танымдылық қабілеттері: сезіну, қабылдау, жады, ұсыну, ойлау, елестету
М.А.Холодная "интеллектің 5 құрылымы"
ҚИШӨБ
1. Құзыреттілік;
2. Интеллектуалдық ұсыныс
3. Шығармашылық;
4. Өзіндік реттелу;
5. Ойлаудың бірегейлігі.
Қорытынды
Жеке тұлғаның интеллектуалдық әлеуеті
талданып, нақтыланды;
анықтама берілді;
құрылымдық компоненттері анықталды.
Дарындылықтың негізгі құрылымдық компоненттері анықталды;
интеллектуалды тұлға қалыптастыруда дарындылықтың тигізетін ықпалы анықталды;
дарынды оқушылардың жеке тұлғалығын дамыту моделі құрылды;
интеллектуалдық әлеуетті қалыптастыруға әсер ететін факторлар айқындалды.
Тұжырым
Инновациялық технологиялар негізінде ұйымдастырылып құрылған ортада жоспарлы басқару нәтижесінде дарындылық жеке тұлғаның интеллектуалдық әлеуетін қалыптастыруға негіз бола алады
Отандық ғалымдар мен зерттеушілер
Ы.Алтынсарин Ж.Әбділдин
А.Құнанбаев К.Әбішев
С.Торайғыров А.Байтұрсынов
Ж.Аймауытов М.Дулатов
Ш.Уалиханов М.Жұмабаев

Шетел ғалымдары мен зерттеушілері
Л.А. Белобжеский, В.Ф. Венда, В.Г. Доброхлеб, А.Г. Дубинский, Г.И. Егорова, А.Ж. Кебульганов, И.С. Ладенко, Р. Левин, В.В.Орлов, А.И. Субетто, В.В. Суворов, В.К. Финн, В.В. Чешев, Э. Шредингер, Н.М.Римашевская, Г.Р.Аглямова, Д.Косьмин, А.И.Субетто, Энгельмеер П.К., Лук А.Н., Теплов Б.М., Выготский Л.С., Шадриков В.Д., С.Л.Рубинштейн, П.Я.Гальперин, М.Н.Скаткин, Лейтес Н. С., Л. Термен, Дж.Рензулли, Е.П.Торренс, К.А.Хеллер, Дж.Перлет, М.Карне, Х.Пассов, К.А.Текакс, Ф.Фримен, Л.Халлингуарт, А.Шведел, Ф.Уильямс және т.б.
ҚР Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Қазақстан – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты жыл сайынғы Қазақстан халқына жолдауы
«...Орта білім жүйесінде жалпы білім беретін мектептерді Назарбаев зияткерлік мектептеріндегі оқыту деңгейіне жеткізу керек. Оларды оқыту нәтижесі оқушылардың сындарлы ойлау, өзіндік ізденіс пен ақпаратты терең талдау машығын игеру болуға тиіс...»
интеллектуалды, дарынды оқушылар бар екендігі анықталды және олар о/е 19,8%;
бейнелік креативтілік бойынша о/е 5,11%;
ауызша креативтілік бойынша о/е 6,7%;
танымдық қызығушылығы бойынша о/е 8,12% көрсетті

Жоғарғы сынып оқушыларының жеке тұлғалық дамуын кешенді зерттеуге байланысты А.К.Сатованың жүргізген зерттеулерінің нәтижесіне сүйене отырып жүргізген зерттеу нәтижесі
Үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған мамандандырылған № 30 мектеп-гимназиясы;
Облыстық ұлттық дарынды балаларға арналған гимназия;
Ж.Досмұхамбетов атындағы дарынды балаларға арналған лицей;
Атырау облыстық дарынды балаларға арналған ұлттық гимназия;
Жалпы білім беретін №19, №21 орта мектептері
Зерттеу жұмысына қала мектептері мен гимназиялардың 9-11 сынып оқушыларынан 80 оқушы, 20 мұғалім қатысты
1. Е.А.Климовтың жіктемесіне сәйкес жеке тұлғаның кәсіби бағыттылылын зерттедік;
2. Д.Ж.Голондтың методикасы бойынша жеке тұлғаның типін анықтау жұмыстарын жүргіздік;
3. Е.А.Голмштоктың қызығушылық картасының көмегімен танымдық қызығушылықтарын зерттедік;
4. Е.Торренс тестінің көмегімен креативтілік деңгейін анықтадық, т.б.зерттеу жұмыстарын жүргіздік
Бақылау мектептері ретінде жалпы білім беретін орта мектептер таңдалды
Эксперименттік мектептер
Full transcript