Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Literature: ARMM

No description
by

Bryan Louis

on 7 February 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Literature: ARMM

Background and Literary Forms Autonomous Region in Muslim Mindanao History and Background OTHERS POEMS FOLK TALES MYTH:
ANG UNANG HARI NG BEMBARAN For the most part of the Philippines' history, the region and most of Mindanao has been a separate territory, which enabled it to develop its own culture and identity. The region has been the traditional homeland of Muslim Filipinos since the 15th century, even before the arrival of the Spanish who began to colonize most of the Philippines in 1565. Muslim missionaries arrived in Tawi-Tawi in 1380 and started the conversion of the native population to Islam. In 1457, the Sultanate of Sulu was founded, and not long after that the sultanates of Maguindanao and Buayan were also established. At the time when most of the Philippines was under Spanish rule, these sultanates maintained their independence and regularly challenged Spanish domination of the Philippines by conducting raids on Spanish coastal towns in the north and repulsing repeated Spanish incursions in their territory. It was not until the last quarter of the 19th century that the Sultanate of Sulu formally recognized Spanish sovereignty, but these areas remained loosely controlled by the Spanish as their sovereignty was limited to military stations and garrisons and pockets of civilian settlements in Zamboanga and Cotabato,until they had to abandon the region as a consequence of their defeat in the Spanish-American War.In 1942, during the early stages of Pacific War (a theater of the Second World War), troops of the Japanese Imperial Forces invaded and overran Mindanao. Three years later, in 1945, combined United States and Philippine Commonwealth Army troops liberated Mindanao, and with the help of local guerrilla units ultimately defeated the Japanese forces occupying the region. I Sing
by Imelda Morales Aznar

I sing because of your heart-shaped hands, I sing
Because of the folds in your skin. They catch
My kisses the way leaves drink sunshine and I sing

Because you’re fragrant as a dream
Of cotton and wisps of foggy air
At dawn. Because it feels as if
I’m holding a cloud when I put your foot
On my palm, I sing. If I put my cheek near your little lips I’m kissed
By the gentlest, sweetest breath. I sing
Because your laughter is a song whose chords
Play in my heart.

Your smile, pure miracle
Blossoming before me, makes me sing.
And I’m warmed to my soul by your gentle eyes
Whose depths cradle sparks of sweet days coming,
And I sing for the perfectness of things. SULU'S POEM

Adventure stories were my game
And so I heeded Starfleet's call
A starship pilot I became
To visit planets large and small

I drive the ship through vacuum black
Warmed briefly by the breath of star
There's Chekov here to watch my back
Scott keeps the engines up to par

McCoy in Sickbay heals our wounds
And on the bridge with cocoa eyes
Smart, sweet Uhura, hear her croon,
The voice of Starship Enterprise I'm busy working at my shift
I navigate the sea of space
I see the Vulcan's eyebrow lift
A smile lights up the Captain's face

A wink from Pavel makes me grin
It's cute how Kirk thinks we don't see
Commander Spock and he are in
A love of bonded loyalty

Their pure affection radiates
Although they try to keep it hushed
It warms my heart to see these mates
As through the endless sky we're rushed

Their dedication to their love
Is mirrored in the way we feel
About our ship, this silver dove
We do our jobs, from crown to keel. 19 Brothers of Basilan


Should I, in that split second decide to run away?
Or be like one of the Nineteen who chose to stay

My poor mind is not addled at the callousness
Was it not Man, the first brute -- since Abel's case?

Even the thought terrifies me, will I be able to fight?
In a strange terrain, with a gun, without light?

These men knew and dealt with death for they have lived
for others and for those like me who just writes poetry and read. You and I

You and I are meant to be, thats all I can say
Being far from you is killing me slowly
Abreasting to others makes my heart stop living
Loving you always, ecstacy for my being

Troy's for Helen then Helen is you darling
This distance that separate us my sweet apart,
leaves my heart in pieces keeping my head in parts
saying, praying, please, tear this distance in half

Our distance may seem bad, but good test for our love
Surviving this will keep us invulnerable
Unyielding for the rest of our relationship
But how long can we wait? question concern myself

I'm willing to wait, say those words and im relieve
How pathethic it is if we waste this feeling?
Now and forever until the next painful death
My hearts for you until i kiss my very end Future from past

I’d come to speak about our past
Memories so full of lust
Friendship that will surely last
A love that will never pass

Time separates without fail
My hope is we would not pay
How glad would I ever feel
If the words love you, you’ll say

Please remind me of those days
Sweetened by our love so grace
In my mind dark clouds appear
Coz it’s you I remember

Torn between two mountain hills
Can’t afford to lose your kiss
My blessings to do my best
Sweet don't lose the love you kept Si Amomongo at si Iput-Iput
(Ang Gorilya at ang Alitaptap) “Huwag maliitin ang maliliit dahil may magagawa silang di magagawa ng malalaki”

Isang gabi, naglalakad si Iput-Iput, (ang alitaptap) patungo sa bahay ng kanyang kaibigan.Nang mapadaan siya sa tapat ng bahay ni Amomongo (ang gorilya), tinanong siya nito.
“Hoy, Iput-Iput,bakit lagi kang may dala-dalang ilaw?”
Sumagot si Iput-Iput. “Dahil natatakot ako sa mga lamok.”
“Ah, duwag ka pala,” ang pang-uuyam ni Amomongo. “Hindi ako duwag!” , ang nagagalit na sagot ni Iput-Iput.
“Kung hindi ka duwag, e bakit lagi kang may dala-dalang ilaw?”, ang pang-aasar ni Amomongo.
“Nagdadala ako ng ilaw para kapag nilapitan ako ng mga lamok at kakagatin ay makikita ko sila kaagad at nang sa gayo’y maipagtanggol ko ang aking sarili.”, ang tugon ni Iput-Iput.
Tumawa nang malakas si Amomongo. Kinabukasan, maaga utong gumising at ipinamalita sa lahat ng kapitbahay na kaya daw laging may dalang ilaw si Iput-Iput ay dahil duwag ito. Kaagad na kumalat sa buong bayan ang balita.
Nang mabalitaan ito ni Iput-Iput, nagalit siya. Dali-dali siyang lumipad patungo sa bahay ni Amomongo. Gabi noon at natutulog na ang gorilya, ngunit itinapat niya ang kanyang ilaw sa mukha nito hanggang sa ito ay magising. “Hoy, gorilya, bakit ipinamamalita mong duwag ako? Upang mapatunayan ko sa’yong hindi ako duwag, hinahamon kita sa isang labanan. Magkita tayo sa sa plasa sa susunod na Linggo ng hapon.”
Pupunga-pungas na nagtanong ang gorilya. “Mayroon ka bang mga kasama?”
“Wala!”, ang sigaw ni Iput-Iput. “Pupunta akong mag-isa.”
Nangiti si Amomongo sa tinuran ni Iput-Iput. Dili’t isang maliit na insekto ang humahamon sa kanya ng away.
Nagpatuloy ang alitaptap. “Hihintayin kita sa plasa sa susunod na Linggo sa ganap na ikaanim ng hapon!”
“Magsama ka ng mga kakampi mo dahil magsasama ako ng libu-libong gorilya na mas malalaki pa sa akin.” Sinabi ito ni Amomongo upang takutin ang alitaptap, na sa pakiwari niya ay nasisiraan ng ulo. Ngunit sumagot si Iput-Iput: “Hindi ko kailangan ng kakampi. Darating akong mag-isa! Paalam!”
Dumating ang araw ng Linggo. Bago pa mag-ikaanim ng hapon ay nagtipon na ang mga dambuhalang gorilya sa plasa ngunit nadatnan na nila ang alitaptap na naghihintay sa kanila.
“Maya- maya, tumunog ang kampana ng simbahan bilang hudyat ng oras ng orasyon o pagdarasal. Iminungkahi ni Iput-Iput sa mga gorilya ma magdasal muna sila. Pagkatapos magdasal, agad sinabi ni Iput-Iput na nakahanda na siya. Inutusan ni Amomongo ang kanyang mga kasama na humanay. Pumuwesto siya sa una bilang pagpapakilalang siya ang pinuno ng
mga ito. Dagling lumipad si Iput-Iput sa ilong ni Amomongo at inilawan niya ito. Hinampas ng kasunod na gorilya si Iput-Iput ngunit kaagad itong nakaalis kaya ang tinamaan ng gorilya ay ang ilong ni Amomongo na halos ikamatay nito. Dumapo si Iput-Iput sa ilong ng pangalawang gorilya. Hinampas ng pangatlong gorilya si Iput-Iput ngunit kaagad itong nakalipad, kaya ang nahampas niya ay ang ilong ng pangalawa na ikinamatay nito. Muli, inilawan ni Iput-Iput ang ilong ng pangatlong gorilya. Hinampas ng ikaapat na gorilya si Iput-Iput na kaagad na kalipad. Muli, namatay ang pangatlong gorilya dahil sa lakas ng pagkakahampas ng ikaapat na unggoy sa ilong nito. Nagpatuloy ang ganitong pangyayari hanggang si Amomongo na lamang ang natirang buhay na gorilya na halos hindi makagulapay dahil sa tinamong sakit. Nagmakaawa ito kay Iput-Iput na patawarin na siya, at huwag patayin. Pinatawad naman siya ni Iput-Iput, ngunit simula ng hapong iyon, nagkaroon na ng malaking takot ang mga gorilya sa mga alitaptap.

ANG MASAMANG KALAHI Buhat nang mapatakbo ni Toniong Tandang si Tenoriong Talisain ay
humanap na ng ibang libutan at madaling nakapamayagpag na muli ang
Talisain.
Ang mga Katyaw na leghorn doon ay madaling nasilaw sa balitang bilis at lakas ni Tenoriong Talisain. At madali niyang naging kaibigan ang
pinakamagandang sa mga banyagang manok na si Lolitang Leghorn.

Isang araw ay galit na galit na umuwi si Denang Dumalaga.
“Naku!”ang bulalas ng dumalaga. Ako pala ay sinisiraan ni Tenoriong
Talisain. Ako raw ay naging kasintahan niya…”
“Diyata’t?”ang bulalas din ni Aling Martang Manok.
“At katakot-takot na paninira raw laban sa mga kalahi ang ginagawa ng
Talisaing iyan. Tayo raw ay ikinahihiya niya. Masamang lahi raw tayo…”
Gayon din ang ikinagalit ni Toniong Tandang nang siya’y dumating. Napakasamang manol iyang si Tenoriong Talisain,”ang wika ng tandang.
“Kangina’y nakita ko. Kung lumakad at magslita’y ginagaya ang mga leghorn. Ang balita ko pa’y nagpasuklay ng balahibo upang maging mistulang leghorn na. Nakapanginginig ng laman.” “Bayaan ninyo siya,”ang wika ni Aling Martang Manok. “Pagsisisihan din
niya ang kanyang ginawang iyan.”
Ilang araw, pagkatapos ay dumating si Toniong Tandang na kasama si
Tenoriong Talisain. Gusut-gusot na ang balahibo ng katyaw. Pilay pa ang isang paa, pasa-pasa ang buong katawan at hindi halos makagulapay.
“Bakit ano ang nangyari?”ang tanungan ng mga kalahing manok.
“Iyan pala ay maluwat nang kinaiinisan ng mga katyaw na Leghorn,”ang
wika ni Toniong Tandang. “Kangina’y nakita ko na lamang na pinagtutulungan ng apat na katyaw na leghorn.”
“Bakit hindi mo pa pinabayaang mapatay?”ang wika ng mga kalahing
manok. “Tayo rin lamang ay ikinahihiya niya at itinatakwil pa…”
“Talaga nga sanag ibig ko nang pabayaan.”ang wik ni Toniong
Tandang.”Ngunit hindi rin ako nakatiis. At talagang namang kung hindi ako sumaklolo’y nasirang Tenoriong Talisain na siya ngayon.”
“Nakita mo na, Tenoriong Talisain!” ang wika ni Aling Martang Manok.
“Iyang kalahi, kahit masamain mo’y talagang hindi makatitiis.

Noong unang araw, kakaunti ang mga tao sa mundo at marami sa kanila ang mangmang at walang tao sa kanilang gawain at bagamat di pa umuunlad ang lugar na ito ay masasabing maganda na. Sa buong Bembaran, kulang lamang na 20 pamilya ang nasasakop ng Ayonan, si Diwantandaw Gibon.
At sapagkat malapit sa dagat ang Bembaran ang mga alon ay sumasalpok sa gitna nito. Nababatid ng mga tao na walang kasingganda ang kanilang pook. Batid nilang ligtas sila sa kanilang mga kaaway pahintulot buhat sa kinatatakutang tagapayong ispiritwal, si Pinatolo i kilid, ang kakambal na isipiritu ni Diwatandaw Gibon, ang unang hari ng Iliyan at Bembaran. Walang palagiang anyo ang ispiritung ito. Sa dagat, ito ay buwaya; sa lupa ito ay isang tarabosaw* at sa himpapawid, ito ay isang garuda. Isang araw ang mga tao sa Torogan ay nabahala sapagkat napansin nila na malungkot ang Ayonan. Inanyayahan ni Mabowaya Kaladanan, isa sa mga nakatatanda, na magpunta s torongan upang tulungan ang Ayonan sa kanyang suliranin. Nang ang lahat ay naroroon na, nagtanong si Dinaradiya Rogong, isang iginagalang na pinuno, sa kapulungan kung may nakakaalam sa lugar, na kasingganda at kasingyaman ng Bembaran, na kung saan may nakatirang prinsesa na maaaring mapangasawa ni Diwatandaw Gibon. Ang lahat
ay nag-isip sumandali ngunit walang makapagsabi ng ganoong lugar. Tumayo si Dinaradiya Rogong at iginala ang kanyang paningin sa mga taong nangakakatipon upang alamin kung ang lahat ng tao roon ay dumalo. Pagkatapos ay namataan niya ang isang mangingisdang nakaupong malapit sa pinto at malayo sa karamihan. Tinawag niya ito at tinanong “Samar, sa lahat ng iyong pangingisda sa iba,t ibang lugar, nakarating ka na ba sa isang lugar na kasingganda ng Bembaran, na may isang magandang prinsesa na maipapantay sa ating Ayonan?” Ngumiti ang mangingisda at nagsalita: “Opo, dato, alam ko ang ganyang lugar at ito’y di maihahambing sa ganda sa anumang bagay rito. Ito’y tinatawag na Minango’aw at
ang pangalan ng hari ay Minangondaya a Linog. Ang hari ay may isang anak na babae na pinangalanang aya Paganay Ba’i, ang pinakamagandang babae sa pook.”
Nang marinig ng mga tao ang sinabi ng Samar, napagusap–usapan sila. Marami
ang naniniwala sa kanyang sinabi sapagkat siya’y isang mangingisda at maaaring nakita
niya ang lugar. Ngunit nagalit si Dinaraduya Ragong sapagkat siya’y marami ring nalakbay
at kailan man sa kanyang paglalakbay ay hindi siya nakatagpo o nakarinig ng tungkol dito.
Naisip niyang nagbibiro ang Samar o niloloko sila kaya’t nagbabala siya: “Mag-ingat ka sa
iyong sinasabi. Nakapaglakbay ako sa maraming lugar at kalian ma’y di ko narinig ang
ganyang lugar. Mabuti pa’y magsabi ka ng totoo ‘pagkat hahanapin naming ang lugar na ito,
at parurusahan ka naming kapag hindi naming natagpuan ito.”
Tiningnan ng Samar ang datu at nakita niyang namumula sa galit ang mukha nito.
Lumundag siyang palabas sa torogan. Nagpunta ang ibang pinuno sa Dinariya a Rogong at
hinikayat siyang hanapin ang Minago’aw a Rogong. Nang sumunod na araw, naghanda sila
sa kanilang paglalakbay at nanguha at naghanda ng pagkain at ilang pangangailangan.
Nang handa na ang lahat, umalis ang pangkat ngunit sa halip na maglayag sa karagatan,
sila’y naglakbay sa dalampasigan at nagtatanong sa mga tao kung saan nila matatagpuan
ang Minago’aw. Ngunit wala kahit sinuman ang nakarining sa ganoon lugar.
*tarabosaw – isang higanteng kumakain ng tao at hayop
garuda – agila
Pagkatapos ng isang buwan paglalayag, nakakita sila, isang madaling araw, ng
dalawang mangingisdang nag-aaway. Nang halos magpang-abot na ang dalawa,
nangagsidating ang mga lalaki sa Bembaran at sumigaw si Diwatandaw Gibon, “Hinto!
Kung kayo’y maglalaban, masasaktan kayo o mamamatay at magdurusa anuman ang
mangyari. Isipan ninyo ang inyong mga pamilya!” Huminto sa pag-aaway ang dalawa at
tinanong ng hari kung saan sila nakatira. Sumagot ang isa sa kanila, “Dato, ako’y taga-
Minango ‘aw.” Nang marinig nila ito, nagalak ang pangkat sapagkat natapos na ang
kanilang paghahanap.
Inutusan ng Ayonan ang mga mangingisda na lumipat sa kanilang bangka upang
patnubayan sila sa pagpunta sa kanyang lugar. Sa paglalakbay pinagtatanong nila ang
mangingisda na kanya naming sinagot sa kanilang kasiyahan. Noong papalapit na sila sa
bukana ng look, nakiusap ang mangingisda na magpauna sa kanila sa kanyang sariling
bangka upang ipagbigay-alam sa kanyang hari ang kanilang pagdating at ibalita sa kanya na
sila’y mga kaibigan, at hindi mga pirata. Pagkalunsad nito, dali-dali siyang nagtuloy sa
torogan ibinalita sa Ayonan ang tungkol sa mga panauhin. Tinipon ng hari ang kanyang
mga nasasakupan at napagkasunduan nilang salubungin ang mga panauhin sa
dalampasigan. Naghanda ng isang malaking piging ang hari ng Minango’aw para sa kanyang mga
panauhin. Nag-handa ang mga babae ng masasarap na pagkain. Pagkakain nag mga
panauhin ay inaliw nila sa pamamagitan ng sayaw kolintang, sagayan at ang lahat ng uri ng
paligsahan sa pag-wait o sak’ba. Nang matapos na ang lahat ng uri ng palaro, tumayo at
nangusap ang tagapag-salita ng hari at tinanong ang mga panauhin kung bakit sila
nakarating sa Minango’aw. Ang kinatawan ng Diwatandaw Gibon ay tumayo. Sinabi niya
na dinala nila ang kanilang batang hari at magalang na ipinakilala. Pagkatapos ay nalaman
ng mga tao na ang sadya ng mga panauhin ay upang pakasalan ng Ayonan ang kanilang
prinsesa.
Tinanggap ang handog at ang paghahanda ay nagsimula. Napakasaya ni
Diwatandaw at ang kasal ay ginanap sa gitna ng kasayahan at labis na pagpipiyesta.
Namalagi si Diwatandaw Gibon sa Minango’aw ng limang taon at sa panahong ito’y
nanganak ng dalawang lalaki ang kanyang kabiyak. Hinandugan siya ng kanyang biyenan
ng korona nito at kapangyarihan. Sa buong panahong naturan, hindi niya dinalaw ang
Bembaran at nagyon siya’y puno ng malakas na pag-asam at pananabik na makabalik sa
kanyang lupain. Nilapitan niya ang kanyang biyenan at nagsabi: “Aking biyenan, kung
pahihintulutan ninyo, nais kong makabalik sa Bembaran. Ibig kong makita kahit ang damo
ng pook na aking sinilangan.”
Tumango si Minangondaya Linog. “Tama ka. Humayo k.” Pagkatapos ay
tinawagan niya ang kanyang dalawang apo, inakbayan ang bawat isa at sinabi sa
nakatatanda: “Ikaw ay si Tominaman sa Rogong. Balang araw pupunta ka sa Bembaran,
ang lugar ng iyong ama. Katungkulan mong paunlarin ang lugar at pasayahin ang mga tao
ng Bembaran.” Bumaling sa nakababata at sinabi: “Ikaw ay si Mangondaya Boyisan.
Bilang bunso dapat mong tulungan ang iyong kapatid sa pagpapaunlad ng Bembaran at
Minango’aw. Humanda ka sa pagtulong at pagtatanggol sa mga tao sa dalawang lugar na
ito.” Naghanda ng isang malaking piging ang hari ng Minango’aw para sa kanyang mga
panauhin. Nag-handa ang mga babae ng masasarap na pagkain. Pagkakain nag mga panauhin ay inaliw nila sa pamamagitan ng sayaw kolintang, sagayan at ang lahat ng uri ng paligsahan sa pag-wait o sak’ba. Nang matapos na ang lahat ng uri ng palaro, tumayo at
nangusap ang tagapag-salita ng hari at tinanong ang mga panauhin kung bakit sila nakarating sa Minango’aw. Ang kinatawan ng Diwatandaw Gibon ay tumayo. Sinabi niyana dinala nila ang kanilang batang hari at magalang na ipinakilala.

Pagkatapos ay nalaman ng mga tao na ang sadya ng mga panauhin ay upang pakasalan ng Ayonan ang kanilang prinsesa.
Tinanggap ang handog at ang paghahanda ay nagsimula. Napakasaya ni
Diwatandaw at ang kasal ay ginanap sa gitna ng kasayahan at labis na pagpipiyesta.

Namalagi si Diwatandaw Gibon sa Minango’aw ng limang taon at sa panahong ito’y nanganak ng dalawang lalaki ang kanyang kabiyak. Hinandugan siya ng kanyang biyenan ng korona nito at kapangyarihan. Sa buong panahong naturan, hindi niya dinalaw ang Bembaran at nagyon siya’y puno ng malakas na pag-asam at pananabik na makabalik sa kanyang lupain. Nilapitan niya ang kanyang biyenan at nagsabi: “Aking biyenan, kung pahihintulutan ninyo, nais kong makabalik sa Bembaran. Ibig kong makita kahit ang damong pook na aking sinilangan.”
Tumango si Minangondaya Linog. “Tama ka. Humayo k.” Pagkatapos ay
tinawagan niya ang kanyang dalawang apo, inakbayan ang bawat isa at sinabi sanakatatanda: “Ikaw ay si Tominaman sa Rogong.

Tinanggap ang handog at ang paghahanda ay nagsimula. Napakasaya ni
Diwatandaw at ang kasal ay ginanap sa gitna ng kasayahan at labis na pagpipiyesta.
Namalagi si Diwatandaw Gibon sa Minango’aw ng limang taon at sa panahong ito’y
nanganak ng dalawang lalaki ang kanyang kabiyak. Hinandugan siya ng kanyang biyenan
ng korona nito at kapangyarihan. Sa buong panahong naturan, hindi niya dinalaw ang Bembaran at nagyon siya’y puno ng malakas na pag-asam at pananabik na makabalik sa
kanyang lupain. Nilapitan niya ang kanyang biyenan at nagsabi: “Aking biyenan, kung pahihintulutan ninyo, nais kong makabalik sa Bembaran. Ibig kong makita kahit ang damong pook na aking sinilangan.”
Tumango si Minangondaya Linog. “Tama ka. Humayo ka.” Pagkatapos ay
tinawagan niya ang kanyang dalawang apo, inakbayan ang bawat isa at sinabi sa nakatatanda: “Ikaw ay si Tominaman sa Rogong. Balang araw pupunta ka sa Bembaran,
ang lugar ng iyong ama. Katungkulan mong paunlarin ang lugar at pasayahin ang mga taong Bembaran.” Bumaling sa nakababata at sinabi: “Ikaw ay si Mangondaya Boyisan. Bilang bunso dapat mong tulungan ang iyong kapatid sa pagpapaunlad ng Bembaran at
Minango’aw. Humanda ka sa pagtulong at pagtatanggol sa mga tao sa dalawang lugar na ito.” Ang pamana ko lamang sa inyo ay ang mahahalagang manang-ari at iba pang ari-arian. Alagaan ninyo ang mga ito, lalung-lalo na ang torogan, ang tore, ang bangkang Rinamentaw, ang tatlong agong, Magindaya a Oray, Rogongan at Momongano Dayiring.”

Pagkatapos mawika ang mga ito, namatay si Diwatandaw Gibon. Namahala sa lahat si Aya Paganay Ba’i. Inutos niya na palamutian ang torogan at pinatugtog sa mga tao ang lahat ng mga agong. Iniutos niyang isabit ang lahat ng bandera sa paligid ng torogan at sa harap ng bakuran nito.

Nagtayo ang mga tao ng osonan upang ipahiwatig sa lahat ng kalapit na upang dumalo sa libing ng patay na hari at pinagsabihan rin ang lahat ng kamag-anak ng kanyang limang asawa.

Pagkalibing sa Ayonan, ipinaayos ang kasal ng kanyang anak na lalaking si Tominamansa Rogong kay Prinsesa Lalawanan ng Jolo. Pagkatapos ng kasalan, namuno si Tominaw sa Rogon sa Bembaran na sinusundan ang bakas ng kanyang ama, ang matalinong Haring Diwatandaw Gibon, ang unang hari ng Iliyan a Bembaran. PROVERBS Tausug: In lasa iban uba di hikatapuk.

Tagalog: Ang pag-ibig at ubo ay hindi maitatago.

English: Love and a cough cannot be hidden. Tausug: In ulang natutuy mada sin sug.
Tagalog: Ang natutulog na alimango ay matatangay ng agaos.
English: A sleeping crab will be carried by the current. Tausug: Wayruun asu bang way kayu.

Tagalog: Kung walang usok, wala ring apoy.

English: There is no smoke where there is no fire. Tausug: Atay nagduruwaruwa wayruun kasungan niya.

Tagalog: Kung ang isa ay hindi makapag disisyon, siya ay walang kinabukasan.

English: One who cannot decide will have no future. Tausug: Ayaw mangaku daug salugay buhi.

Tagalog: (1) Huwag aaminin ang pagkatalo haggang ikaw ay nabubuhay. or (2) Hanggang maybuhay, may pag asa.

English: Never admit defeat as long as you live. The Muslim cultural communities may be classified into thirteen (13) major ethno-linguistic groups. These are the: Jama Mapuns of Cagayan de Tawi-Tawi; the Iranons of Cotabato; the Kaagans of Davao del Norte, Davao del Sur and Davao Oriental; the Kalibugans of Zamboanga; the Maguindanaos of Maguindanao; the Maranaos of Marawi; the Palawanons and Molbogs of Palawan; the Samas of Tawi-Tawi; the Sangils of Sarangani; the Tausugs of Sulu; the Yakans of Basilan, and the Bangingis of Tongkil and Zamboanga. Every Muslim cultural community has a number of raconteurs bearing two or three or more folktales. You can find them in the rural Muslim cultural communities or in even urban centers. Their stories have been transmitted to them by older members of their respective families, friends, and acquaintances, some of whom have already died. Raconteurs can be young and old, men or women.

Besides their entertainment value, the folktales serve other purposes. They preach and prescribe. To researchers of antiquity, they may shed light on the changes that their creators have seen, learned, and experienced in their cultural milieu through time. This is so because the tales are of multiple existence and authorship, and contain the cultural elements, features, or traits prevalent during which they have been told and retold across generations even as raconteurs belonging to another time or milieu integrate cultural features prevalent in their own age or epoch. If folktales are purely secular in nature, myths and legends as far as the Muslim cultural communities are concerned, have religious overtones. The people identify myths and legends as cut out of the same cloth. Some would even subsume them as folktales. How they are called differs, however, from one cultural community to the other.

Again, Muslim cultural communities having close interaction, whether social, political or economic, make use of the terms used in a cultural community, which is fairly dominant in number. Those who live quite far-off from the major Muslim groups have evolved their own literary terminology. The Kaagan of Davao and Sangil of Sarangani are obvious examples. They are rather influenced by other groups, which are geographically accessible. For instance, the Kaagan call their legends as kapunopuno or kasugod sugod, which sounds Bisaya. Myths to them are oman-oman or gugudanun. The Sama of Tawi-Tawi adopt the Tausug terminology. The Jama Mapun call their legends as uduhan, the term having a slight resemblance to the Tausug’s usulan. Epics in most Muslim cultural communities are yet to be found, collected, identified, and consequently documented. Apparently, this sad reality is spawned by the lack of informants or tellers. It could also be due to the absence of enterprising researchers. In other communities, epic bearers have died or have moved to another place as a result of the deterioration of peace and order and other reasons.

As of the present, three major Muslim groups have identified their epics, through the help of enterprising researchers. The Maranao have their Bantugan; the Maguindanao, Indarapatra at Solayman; and the Tausug, Parang Sabil hi Abdulla iban hi Isara.

Some literary personages, in the case of the Tausug epic, have refuted that Parang Sabil hi Abdulla iban hi Isara is an epic; to them, it is just a mere ballad. But we must bear in mind here that in some communities, ballads and epics could mean the same thing. Aliyanapiya could be a possible Tausug epic, too,but its text has yet to be found. The Parang Sabil hi Abdulla iban hi Isara could very well qualify as a Tausug epic because it is also sung and in verse.

Ballads may be classified as folk songs, because they tell stories as they are sung. They, likewise, belong to the narrative genre. Ballads of other nations are oftentimes lyrical. Just like other folk literary genres, ballads are handed down by word of mouth. Ballads in the Muslim cultural communities rhyme. They are always solo and sung with gabbang, kulintang or biyula as simple accompaniment. In the Muslim cultural communities, ballads, more often than not, suggest a story. When we speak of ballads in the various Muslim cultural communities, we refer to the traditional ones, which are handed down from one generation to the next by word of mouth. Ballads are called in Tausug as kissa. The Jama Mapun and the Sama adopt the Tausug term. The Kaagan call it the darangan or bayok. The Maguindanao and Iranon call their ballads as dayunday and sometimes bayok, too. The Palawanon call their ballads as toltol, the same name they would use for folktales. For poems, the Maranao call them bayok, and so do the Iranon. The Maguindanao call poems as bayokan. Tarasul is the Tausug term for poems, and the Jama Mapun and Sama use the same term to signify a body of compositions called poetry. The Kaagan call their poems as dawut by which the same name the epics go.

Considering the various musical forms that they render, the Yakan could be considered as the music lovers among the Muslim cultural communities. The following are various Yakan songs: the katakata, which is a lackadaisical melody that reflects the pain and suffering of somebody who has lost a loved one; the lunsey, a top tune of sort that resembles the Tagalog harana; the sail, which relates a story and may be sung during weddings and burials, the subject matter suited to the nature of the affair; the nahana, which relates an ancestral story; the kissa, which is about royal families; and the jamiluddin, which is a person’s name in Tausug, is a song to the Yakan, usually sung in a game called magdarapanyu’. The katakata for the Tausug is an oral narrative, which is told to an audience. But to the Yakan, as indicated above, it is a song. Proverbs and riddles abound in the Muslim cultural communities. When asked how these are called in their communities, informants would be able to give answers without staring blankly at the sky. Proverbs and riddles in the Muslim cultural communities as are in other cultural groups are the simplest genres of folk literature. Both forms of oral literature strike a kind of intellectual exercise on the part of the audience. They are highly figurative in the use of language, and they possess an intense quality that stimulates the mind.

The Kaagan of Davao, despite their distance from their fellow Muslims in Lanao, Maguindanao and Cotabato, use almost the same term for riddles. They call them antokanon. Note that the Maguindanao call their riddles as antoka. The Maranao have three different names for riddles: kapamagantoka, antoka, pasoalan, or limpangan. The Iranon call their riddles as kapagantoka, which is quite close to kapamagantoka of the Maranao. All these cultural communities live in mainland Mindanao.
Full transcript