Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Шинэ үе ба германы сонгодог философи, марксизм

No description
by

anar kh

on 18 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Шинэ үе ба германы сонгодог философи, марксизм

Шинэ үеийн философи
Эх газрын Рационалистууд гол төлөөлөгчид
Британы Эмпиристүүд гол төлөөлөгчид
Германы сонгодог философи ба Марксизм
Анхаарал тавьсанд баярлалаа
Шинэ үеийн философи нь XVII - XVIII зууныг хамардаг.
Шинэ үеийн Европын философи нь шинжлэх үхааны эрин үед үүсэн хөгжсөн юм.

Энэ үед нийгэм хурдацтай хөгжих нөхцөл болжээ.
Мөн тэр үеийн философичид шинжлэх үхааны танин мэдэхүйн асуудалд ихээхэн анхаарал тавьсан байна.

Философийн хувьд материализм, идеализм,рационализм, эмпиризм, монизм, дуализм,пантеизм, зэрэг чиг хандлагаар хөгжиж байсан хэдий ч энэ үеийн философийн нийтлэг шинж бол байгалийг танин мэдэх явдлыг философийн гол зорилго үүрэг гэж ойлгож байсан явдал юм.

Түүнчлэн шашин, шинжлэх ухаан хоёрын хоорондыг харилцааг өмнөх үеийнхээс илүү шүүмжлэлтэйгээр авч үзэж байлаа.

Ялангуяа шашин, шинжлэх ухаан хоёрыг тусгаарлахын чухалыг зааж байсан. Өөр нэг онцлог бол механик материализм давамгайлж байсан явдал юм.

Анх 13-14р зууны үед байгалийн шинжлэх үхаанд үүссэн метафизик арга философид давасгайлах болов.
- Түүний үзлээр “Мэдлэг бол хүч юм”.Мэдлэгийг шинжлэх үхааний мэдлэг буюу байгалийн тухай мэдлэг, эрхэт тэнгэрээс гаралтай шашины тухай мэдлэг гэсэн 2 бүлэгт хуваасан.
-Харин Шинжлэх үхаанд шинэ арга нэвтрүүлэхийг тулд хүний оюун ухааныг элдэв хий үзэгдэл буюу төөрөгдлөөс ангижруулах ёстой. Үнэнийг танин мэдэхэд саад болж байдаг 4 хий үзэгдэл буюу төөрөгдөл байдаг.Үүнд: төрлийн буюу угийн төөрөгдөл, агуйн төөрөгдөл, зах зээлийг төөрөгдөл буюу талбайн төөрөгдөл, театрийн төөрөгдөл эдгээр болно.

Ф.БЕКОН /1561-1626/
Ж.Локк
Т.Гоббс
Ж.Беркли
Д.Хюм
Т.Гоббс /1588-1679/
-Хууль ёсоор хүмүүс эрхийнхээ зармыг харилцан бие биедээ шилжүүлж, хэлэлцээг зөрчүүлэхгүй байх нийтийн засаглалын тогтоохыг шаарджээ.
Иргэдийн хүсэл эрмэлзлийг олонхийн саналаар нэг хүсэл эрмэлзэл болгон зангидах нийтийн засаглал ба хүчний нэг хүний юмуу бүлэг хүний гарт төвлөрүүлэх замаар хэрэгждэг гэж тооцсон ба “Нийгмийн гэрээний онол” гэдэг нэртэй Т.Гоббсын энэ онол бол төр үүсэх, орших шалтгааны тухай түүний баримтлал юм.
Ж.Локк /1632-1704/
Ж.Беркли /1685-1763/
Д.Хьюм /1711-1776/
Р.Декарт
Б.Спиноза
Г.Лейбниц
Соён гэгээрүүлэгчид гол төлөөлөгчид
Ф.Вольтер
Ж.Руссо
Ш.Монтескье
Д.Дидро
Р.Декарт /1596-1650/
Б.Спиноза /1632-1677/
Г.Лейбниц /1646-1716/
Ф.Вольтер /1694-1778/
Ж.Руссо /1712-1778/
Ш.Монтескье /1689-1755/
Д.Дидро /1713-1784/
Германы сонгодог идеализмын гол төлөөлөгчид
Имануэль Кант /1724-1804/
Иоганн Готлиб Фихте /1762-1814/
Фридрих Вильгелм Йозеф Шеллинг /1775-1854/
Георг Вильгельм Фридрих Гегель /1771-1831/
19-р зууны германы материализм
Людвиг Фейербах (1804-1872)
К.Маркс /1818-1883/
Ф.Энгельс/1820-1895/


И.Кант /1724-1804/
К.Маркс /1818-1883/
Гегель /1771-1831/
• Танин мэдэгч субъектэд эмпирик ба трансцендентанталь хоёр өөр төвшин байдаг гэж И.Кант үзсэн байна. Мөн эмпиризм, рационализм хоёрын аль альны өрөөсгөл байдалыг илрүүлж, тэдгээрийн зохистой үндэслэлүүдийг заах зорилт тавьсан философи байр суурныхаа үүднээс мэдлэгийн хоёр үндсэн төрөл байдаг тэдгээр нь апостериори ба априори мэдлэг мөн гэжээ.
Танин мэдэхүйд шинжлэх ухааныг дээдэлж, абсолютын бүтээл бол логик үйл явц мөн гэдэг үзэлийг үндэслэх замаар философио бүтээсэн гэгддэг. Нарт дэлхийд байгаа бүхэн бол туйлын санааны бүүдгэр тусгал, түүний идэвхит шинжийн үр дүн мөн гэжээ. Гегелийн онтологи нь түүний диалектик аргаар үндэслэгдэж байдаг бөгөөд энэхүү диалектикийн цөм нь эсрэг тэсрэгүүд нэгдэлтэй ба тэмцэлтэй байж, энд нэгдэл нь харьцангуй, харин тэмцэл нь туйлын байдаг байна.
Марксизм бол тухайн үеийнхээ шинжлэх ухаан, философийн чухал чухал үр дүнг өөртөө шингээж хүн төрөлхтний түүхийн олон чухал үйл явдал капиталист нийгмийн зарим үзэгдэлийг эмпирик үндэслэгээгээ болгосон сургаал юм.
Ф.Бекон
Түүний Философийн зорилго бол материализмыг үгүйсгэх явдал байв. Тэрээр “Ертөнц дэх аливаа юм бол бидний сэрлийн цогц юм.Тухайлбал “Бие гэж нэрлэдэг зүйл нь бидний сэрлийн цогц мөн.” Ийнхүү юмс үзэгдэл хийгээд сэрэл бол нэг зүйл юм” хэмээн үзжээ.

Онотлоги үзлийгхээ үүднээс гноселроги асуудлыг шийдвэрлэдэг.
Тэрээр бичихдээ хүн хувийн саналаа буюу сэрлээ л мэдэрдэг. Юм оршин байна гэдэг заавал мэдрэгдэнэ гэсэн үг.
Обьект сэрэл 2 бол яг нэг зүйл мөн. Янз бүр санааны өөр өөр хуралдал бол чулуу мод гэх мэт мэдрэгдэгч юмсыг бүрдүүлдэг гэсэн байдаг.

Ж.Беркли эдгээр дүгнэлтээ онотлогийн үүднээс хийсэн мэт 20-р зууны диалектик материализм үзэн шүүмжилсэн билээ.

Шинжлэх ухааны танин мэдэхүйн дедукцын аргыг боловсруулаад “Би сэтгэж байна, тиймээс би оршиж байна” хэмээн рационализм-ын үндсийг тавигч болсон.

Танин мэдэхүйн 4н зарчмыг тодорхойлсон байна
Түүний үзлээр:
"Бие махбодь нь материаллаг субстанц бол ,харин оюун ухаан нь материаллаг бус субстанц юм".

Шинжлэх ухааны танин мэдэхүй бол асар том ургаа мод юм.Тэрхүү модны үндэс нь метафизик ,гол нь физик , харин мөчрүүд нь анагаах ухаан ,механик,ёс зүй гэсэн гурван гол шинжлэх ухаан тийш хөтлөгч мэдлэгийн бусад салбар юм. Иймд шинжлэх ухааны олон салбарууд харилцан их холбоо хамааралтай байдаг.




Голландын философич ,матерлист , пантеист үзэлтэн юм.
Субстанцын тухай асуудлыг нарийвчлан боловсруулсан хүн.
Ингэхдээ тэрээр 2 зарчим дээр тулгуурласан байдаг.
Ертөнцийг өөрөөс нь тайлбарлах зарчим.
Ертөнц нэгдмэл болох тухай зарчим.

Субстанцын оновчтой бичил загвар бол хүн юм. Хүн өөрийн мөн чанарын хувьд субстанцлаг , зайлшгүй чанартай бус байна. Зөвхөн бололцооны хэлбэртэй модус юм. Модус нь субстанцын төлөв байдал буюу бусдад агуулагдаж , бусдаар тодорхойлогдож байдаг зүйл ажээ.
Пантеист үзлийг баримтлан "Байгаль бол эрхэт тэнгэр юм. Аливаа оршин байгаа бүхэн эрхэт тэнгэрт агуулагдаж байдаг .
Эрхэт тэнгэргүйгээр оршин байдаггүй ,түүнгүйгээр төсөөлөх боломжгүй юм.
Эрхэт тэнгэр бол бүх юмс үзэгдлийн дотоод шалтгаан болдог.
Орчлон дээр тохиолдлын юм гэж нэг ч байдаггүй.Аливаа юмс үзэгдлийн оршихуй ба үйл ажиллагаа нь бурхны уг чанарын зайлшгүйгээр тодорхойлогдоно" хэмээн үзэж байсан .

"Бүх юм зайлшгүйгээр нөхцөлдсөн байдаг. Эрх чөлөө бол ухамсарлагдсан зайлшгүй мөн. Хүн юмс шалтгааныг танин мэднэ гэдэг үг юм"."Хүн юмс үзэгдлыг хуулийн дагуу үйл ажиллагаа явуулсан тохиолдолд чөлөөт байдалд байна " гэж тэрээр сургаж байсан.
Германы философич ,рачионалист ,математикч юм . Тэрээр философийн түүхэнд матерлиз,идеализм гэсэн томъёоллыг анх оруулсан хүн юм.
Түүний философийн үзэл санаанд үл хуваагдагч дан санаалаг субстанц болох монадын тухай асуудал голлох байр суурь эзэлдэг.
Танин мэдэхүйн хувьд рациолизмыг баримтлагч юм. "Бүх мэдлэг оюун ухааны туслажтайгаар бий болдог ".
Ф.Вольтерийн сургаалаар хүний сэтгэл ба ухамсар материалллаг шинжтэй.
Бурхан тэнгэрийн эрх чөлөө хязгаартай бөгөөд тэр нь хүний хувь заяаг урьдчилан тогтоодог биш.

Хүн бол байгалийн хуулиудад захирагдаж байдаг нь түүний хувьзаяа ба эрх чөлөөт биш байдал мөн.
Хүн бол “нийгмийн амьтан” мөн.

Түүний ёс суртахуун нь хүн төрөлхтний нийгмийн эмх цэгц (институт)–ийн үр дүн, түгээмэл зүйл мөн.
Швейцар гаралтай францын философич, улс төрийн онолч Түүний хамгийн алдар цуутай онол нь жам ёсны эрхийн сургааль юм.

Жам ёсны байдалд хvмvvс vндсэндээ тэгш тэнцvv, сайхан байсан боловч өмч, аж ахуй, шинжлэх ухаан ба худалдаа дэлгэрснээр хvмvvс эвдрэн өөрчлөгдсөн хэмээн нотолсон байдаг.

Yvний улмаас хvмvvс өөр хоорондоо нийгмийн гэрээ байгуулан, соёл иргэншлийн vр дvн болох тэгш бус байдлыг арилгахаар засгийн газар, соёл боловсролын тогтолцоонуудыг байгуулжээ. “Нийгмийн гэрээний тухай буюу улс төрийн эрхийн зарчмууд”, “Соёлын шүүмжлэлийн бичиг”, “Төр ба нийгэм”, “Хүмүүсийн дунд тэгш бус байдал үүссэн тухай” зэрэг олон бүтээлтэй
Ш.Монтескье эрх мэдэл хуваарилах замаар төрийн дур зоргыг хязгаардаж болох тухай ононлоо боловсруулласан байна.
Ш.Монтескье “Аливаа төрд гурван төрлийн эрх мэдэл оршдог.
хууль тогтоох эрх мэдэл бөгөөд гол субъект цаг үеийн болон байнгын хуулийг тогтоохын зэрэгцээ оршин буй хуулиудыг засаж,өөрчилж,хүчингүй болгож байна.
эрх мэдэл бол дайн энхийн асуудлыг шийдвэрлэж,элчин харилцааг эрхэлж,элч төлөөлөгчдийг илгээж,хүлээнавч,улс орны аюцлгүй байдлыг хангаж,үйл ажиллагаандаа олон улсын болон иргэний эрх зүйг удирдлага болгож байна.
эрх мэдэл нь гэмт хэрэгтнийг цээрлүүлдэг,хувь хүмүүсийн хоорондох зөрчилдөөнйиг шйидвэрлэдэг эрх эдэл мөн.
Д.Дидрогийн сургаалаар хүн бол хүсэл тачаалаараа дүүрэн байдаг ч оюун ухаанаараа үйлдлээ удирддаг.

Тийнхүү хүнд сайн, муу аль аль нь бий. Ёс суртахууны мэдрэмжийн хагийн чухал илрэл нь харилцан хайрлах, дэмжих, сайн үйл хийх эрмэлзэл мөн.

Гэхдээ хүн төрөлхөөсөө сайн руу хандлагатай байдаг ч гэсэн түүнийг бататгах ёс суртахууны хүмүүжил чухал байдаг.
Ж.Ж.Руссогийн ойлгоцоор хүний сэтгэл \сүнс\ мөнх бөгөөд хойт нас гэж байдаг. Хүн төрөлх чанараараа аятай сайн бөгөөд гагцхүү хувийн зохион байгуулалт нь түүнийг хорон муу болгож байдаг.
хүний тухай асуудалд:
-Тэрээр анхдагч чанарын талаар тодорхой өгүүлсэн нь”Анхдагч чанар бол бие ямар ч байдалд байсан огт салшгүй,түүнйи бүх өөрчлөлтөнд,түүнд ямарч хүч хэрэглэсэн биеээс салдаггүй, материйн хүртэхүйд хангалттай багтаамж бүхий хэсэг тус бүрт байгаа чанар ” юм.

-“Хоёрдогч чанар бол өнгө авиа амт зэрэг нь хэсэг дээрээ уг юмст байдаггүй боловч анхдагч чанараараа бидэнд янз бүрийн сэрэл төрүүлдэг чанар юм.”

-Тэрээр нийгэм улс төрийн салбарт либерализмыг үндэслэгчдын нэг

Гносеологийн(субъектив) идеализмыг суртачилсан нь түүнийг Дж.Берклийн философид ойртуулдаг. Гэвч Д.Хюм танин мэдэхүйд “туйлийн(абсолют) сэтгэл ” гэж ярихаас татгалзаж, түүнийг философид авч үзэх бололцоогүй гэжээ.
- Д.Хьюм бидний ганц обьект бол бидний мэдэрхүй мөн гэсэн аж. Тэрээр шалтгаант холбоонд итгэх нь заншил төдий зүйл мөн хэмээн обьектив шалтгаацал, зүй тогтлыг үгүйсгэжээ.

Шинэ үе ба германы сонгодог философи, марксизм
Ж.Адъяасүрэн
Х.Анар
Б.Оюунчимэг
Full transcript