Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

CUMHURİYET DÖNEMİ SONRASI KIRSAL KALKINMA

No description
by

on 26 December 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of CUMHURİYET DÖNEMİ SONRASI KIRSAL KALKINMA

1950
1990
1980
KIRSAL KALKINMA POLİTİKALARI
KIRSAL ALAN NEDIR ?
Kırsal alan, kent diye tanımladığımız yerleşim alanlarının dışında kalan, tarım ve hayvancılıkla ilgili etkinliklerin yapıldığı alanları da içeren bucak, köy, mezra ve kom gibi adlarla anılan ve çeşitli ölçütlere göre kent sayılma aşamasına gelemeyen kasabaları da kapsamı içine alan insan yerleşimleri olarak tanımlanmaktadır.
Kısacası kırsalalanlar, kentsel alanların dışında kendine özgü doğal coğrafi kaynaklara sahip, nüfusun kırsal yerleşmelerde toplandığı, yerleşme dokusunun seyrek nüfus yoğunluğunun düşük olduğu alanlar olarak ifade edilmektedir. Kırsal alanın en önemi birimi
köydür.
442 sayılı Köy Kanun 1,2 ve 7. maddelerine göre KÖY?
Öncesinde
Toprak Reformu
1929 yılında Ismet Paşa, “Büyük çiftlik işletmekte olan gayret ve servet sahiplerine dokunmak şöyle dursun, aksine olarak bunların da iyi çalıştıklarını ve kazandıklarını görmekten memnun oluruz”
1937 Celal Bayar hükümetinde bu hedefler olduğu gibi alınmış ve 1945 yılında
''çiftçiye toprak dagıtılması ve çiftçi ocakları kurulması hakkındaki kanun tasarısı”
nı Meclise sunmuştur.
Tasarıya göre, hazine arazileri ile kamulaştırılacak olan özel araziler, topraksız köylülere dağıtılacaktı.
17. maddeye göre, “Topraksız veya az topraklı ortakçılar veya tarım işçileri tarafından işlenmekte bulunan arazi... dağıtmaya esas tutulan miktarın... üç katı sahibine bırakılmak şartıyla yukarıda yazılı çiftçi ve işçilere dağıtılmak üzere kamulaştırılabilir. Sahibine bırakılacak olan arazi 50 dönümden aşağı olamaz”
Bu madde aldığu tepkiler sonrasında
değiştirilerek, dağıtılacak toprak, hazine ve vakıf arazisiyle sınırlandırılmıştır.
Bu kanunun önemli siyasi sonuçları olmuştur.
Öyleki; Menderes, Emin Sazak gibi büyük toprak sahipleri Halk Partisi’nden ayrılarak, yönetimin diğer muhalifleriyle birlikte, Demokrat Parti’nin kuruluşuna öncülük etmişlerdir.
1947 yılına
gelindiğinde ise büyük arazi mülklerinin kamulaştırılması ile ilgili siyasi isteğin tamamen ortadan kalktığı söylenebilir


1930
Hükümet, 1932–1933 yılları arasında 90.000 dönüm toprak dağıtmış, 1934 yılında bu miktar 6 milyon dönüme çıkarılmıştır,
Ziraat bankası aracılığıyla çiftçiye krediyle tarım makinelari satılmıştır,
1937 yılında Ziraat Bankasının daha geniş olanaklara kavuşturularak anonim şirket olmaktan çıkarılıp iktisadi devlet teşekkülü haline getirilmiştir,
1935 yılında tarım kredi ve tarım satış kooperatifleri kurulmuştur,
1938 yılında Toprak Ofisinin kurulmuştur,
Sulama çalışmalarının geliştirilip Anadolu’nun on iki su bölgesine ayrılarak Devlet Su Işlerinin temellerinin atılması ve ormanların devletleştirilmesi
1940 yılında Köy Enstitüleri kurulmuştur
Toprak reformunun gerçekleştirebilmesi için
1937 yılında 1924 Anyasasında değişiklikler yapılmıştır
. Atatürk bu reformla;
memlekette topraksız çiftçi bırakmamak,
bir çiftçi ailesini geçindirebilen toprağın hiçbir sebep ve suretle bölünmesine izin vermemek ve
büyük çiftçi ve çiftlik sahiplerinin işletebilecekleri arazi genişliğini, arazinin bulunduğu bölgelerin nüfus kesafetine ve toprak verim derecesine göre sınırlandırmak
şeklinde ifade etmiştir.
1960
2000
RADİKAL MODERNİTE
POPÜLİST MODERNİTE
1970
Bu tanımlardan çıkan sonuçlara göre
Köy
;
Nüfusu iki binden aşağı olan,
Cami, mektep, otlak, yaylak, baltalık gibi orta malları bulunan ve toplu veya dağınık evlerde
oturan insanların bağ ve bahçe ve tarlalarıyla birlikte teşkil ettikleri,
Bir yerden bir yere götürülebilen veya götürülemeyen mallara sahip olan,
Kanun ile kendisine verilen işleri yapan,
Başlı başına bir varlık, bir tüzel kişiliktir.
1923’de Izmir’de toplanan Iktisat Kongresi:
Kongrede köylünün sorunları, tarımsal gelişme konularıyla birlikte ele alınmış, büyük toprak sahipleri aşarın kaldırılmasını, tarımsal eğitimin sağlanmasını, Ziraat Bankası kredilerinin arttırılmasını, tarımın makineleştirilmesini savunmuşlardır.
1625 Aşar'ın kaldırılması
Ziraat Bankası sermayesi ve kredileri arttırılmış
Kooperatifleşme yolunda önce “İtibar-ı Zirai Birlikleri” ve 1929 yılında “Zirai Kredi Kooperatifleri” kanunları çıkarılmıştır
Genel Bakış
Atatürk’ün 1937 yılında TBMM’yi açış konuşmasında söylediği; “
Bir defa memlekette topraksız çiftçi bırakılmamalıdır. Bundan daha önemli olanı ise, bir çiftçi ailesini geçindirebilen toprağın, hiçbir sebep suretle, bölünemez bir mahiyet almasıdır.
” sözleri,
Toprak Reformu çalışmalarının önünü açmıştır.

1940
Köy Enstitileri
117 Nisan 1940 tarih ve 3803 sayılı yasa
Başbakan Ismet Inönü, Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel, lköğretim Genel Müdürü Ismail Hakkı Tonguç
1940 yılından başlayarak, tarım işlerine elverişli geniş arazisi bulunan köylerde veya yakınlarında Köy Ensititüleri açılmıştır. Şehirlerden uzak , tren yollarına yakın tarıma elverişli
21 bölgede
1946 Ekim’inde Ismet Inönü “
Bütün siyasi ve askeri hayatımdaki vazifelerin hiçbirini kaale almadan diyebilirim ki, öldüğüm zaman Türk milletine iki eser bırakmış olacağım. Bunlardan biri, köy okulları, diğeri de müteaddit partilerdir..
"
1946 yılında hükümetin yaklaşan seçimleri yitirme kaygısıyla CHP içinden muhalif milletvekillerinin kampanyasıyla, müfredatında ve yapılanmasında kuruluş amaçlarından uzaklaşan değişiklikler yapıldı.
Ilerleyen yıllarda da, daha önceleri sıkı sıkıya bağlı olduğu "iş için iş içinde eğitim" ilkesinden uzaklaştırıldı. Önceleri yaratıcılığın ön plana çıktığı eğitim anlayışının yerine giderek geleneksel, ezberci eğitimin yerleştiği öğretmen okullarına dönüştürülerek 1954'te kapatıldılar.
Bu on yıllık dönemde toplum birçok değişime uğramıştır. Bu süreçte kontrollu ve müdahaleci yönetim anlayışından çıkıp serbest pazar ekonomisini savunan bir anlayış benimsenmeye başlanmıştır.
1946 yılında Demokrat partı tek başına seçimi kazanmıştır.
Demokrat Parti'nin temeli büyük toprak sahiplerine ve önenmli sanayicilere dayanmaktadır. Ancak kitlesel tabanına ise küçük ve orta ölçekli köylüler oluşturmaktadır.
1945'li yıllardan sonra ekononmik kalkınma için yeterli kaynağa sahip olmayan Türkiye kaynak arayışını yurt dışında devam ettirmiştir.
Sanayileşmeden vaz geçip onun yerine tarım sektörü öncülüğünde bir kalkınma
Marsahall yardımı
Devlet Müdahaleleri
Marshall Yardımları
PLANLI DÖNEM
1950'lilerden sonra kırsal alanda bilgi ve teknoloji düzeyini yükselmesi ve tarımsal üretimde makina kulanımının artması: kırsal alanda GÖÇ
1950'ler den sonra kırsalda ve kentlerde yaşanan bu hızlı değişimler 5 yıllık kalkınma planlarını ve kırsal alanda ise farklı modeller üretmeye itmiştir.
1960’lı yılların başında
Bu dönemde kurulan DPT tarafından hazırlanan ilk beş yıllık kalkınma planı, 1963 yılında uygulamaya konulmuştur.
9 adet kalkınma planı hazırlanmıştır.
Günümüzde 10. kalkınma planı yürürlüktedir.
1960 Sonrası Kırsal Kalkınmaya Yönelik Politikalar
Kalkınma Planları ve Uygulanan Politikalar
Kırsal Kalkınma: Ekonomik sosyal ve kültürel koşullarını geliştirmek, toplulukları ulusun bütününde kaynaştırmak ve milli kalkınmaya tam olarak katılmalarını sağlamak için halkın çabalarını devletin çabaları ile birleştirme süreci....

Toplum kalkınması :
Planda, toplum kalkınması programının amacı, topluluklarda ihtiyaçları ve meseleleri tespit etmek, bunları çözmek için birleşik bir programa uygun olarak harekete geçmek, teşkilatlanmak ve bunun için yeni kaynak aramak alışkanlığını yerleştirmek olarak açıklanmıştır.
Köy Işleri Bakanlığı kurulmuş
1. Beş Yıllık Kalkınma Planı
(1963-1967) “Toplum Kalkınması”

Köylülerin kalkınmanın nimetlerinden yararlanmalarının, artan gelir ve refahtan, bugüne kadar devam eden dengesizlikleri de giderici yönde ve sosyal adalet ilkesine uygun olarak pay almalarının sağlanacağı
Köye yönelen yol, su, elektrik gibi kamu hizmetlerinin, alt-yapı yatırımlarının ve sosyal nitelikteki yatırımların yurt içinde dengeli dağıtılacağı
Kooperatifler şeklinde teşki-latlanmaları desteklenecek
2. Beş Yıllık Kalkınma Planı
(1968-1972)
3. Beş Yıllık Kalkınma Planı
(1973-1978) “Merkez Köyler”
Köy ve köy sorunları
Kır-kent farkının en aza indirilmesi
Yerleşme deseninin bir bütün olarak kalkınma gereksinimlerine uygun mal, hizmet, insan ve iletişim akımını, sağlayacak biçimde yönlendirmesi
Kırsal yerleşme düzenindeki dağınıklığın
“merkez köyler”
yaklaşımı ile çözülmesi
Toprak ve Tarım Reformunun yapılması amaçlanmış ancak gerçekleştirilememiştir.
Merkez Köyün
amaçları;
- Dağınık durumdaki kırsal yerleşimlere götürülen hizmetlerin kapsam ve
sınırının genişletilmesi,
- Sağlanan hizmetlerden tüm köy nüfusunun yaralanmasının sağlanması,
- Kırsal yerleşim düzeninin geliştirilmesi
Merkez Köyler aracılığı ile çevredeki yerleşmelere götürülecek hizmet ve programlar içinde sağlık evleri ve ocakları, ana-çocuk sağlık merkezleri, temel eğitim ve yatılı bölge okulları, sabit mesleki köy kursları, karakollar, pazaryerleri, aşı ve suni tohumlamaistasyonları, PTT şube ve ajansları yer almaktadır. Ayrıca gezici nitelikte görev yapan kamu kuruluşlarının da Merkez Köyde yer alması yaklaşımın önerileri içerisindedir.


Merkez Köy Projesi
NEO-LİBERAL POLİTİKALAR
IV. Beş Yıllık Kalkınma Planı
(1979-1983) “Köykent”
Planda,
kırsal gelişmeyi hızlandırmak için
oluşturulan politikalar:
1- Etkili bir toprak reformunun yapılması
2- Demokratik kooperatifleşmenin sağlanması
3- Kırsal kesimde kalkınma için devlet düzenlemesi ve desteğinin sağlanması
4- Köykent aracılığı ile yeni bir kırsal yerleşim düzeninin oluşturulmasıdır
Planla Kalkınmada Öncelikli Yöreler
kavramı getirilerek; geri kalmış yörelerin gelişiminin bölge gelişme anlayışıyla ele alınması ve geniş kapsamlı projeler hazırlanması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda
Aşagı Fırat ve Güneydogu Anadolu Bölgesi
için çok amaçlı gelişme projesi hazırlanması planlanmıştır.
Geri kalmış bölgelerin gelişimi için geliştirilen politikalarda ve köykent yaklaşımında öngörülen başarı sağlanamamıştır.
5. Beş Yıllık Kalkınma Planı
(1984-1989) “Merkez Köy”
Entegre Kırsal Kalkınma Projeleri uygulanması,
Başta Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri olmak üzere Kalkınmada
Öncelikli Yörelerin kalkındırılması,
Bölgeler arasında gelişmişlik farkının giderilmesi,
Miras hukukunda yeni düzenlemeler yapılarak tarım topraklarının mülkiyetinden kaynaklı sorunların çözümlenmesi hedeflenmiştir.
6. Beş Yıllık Kalkınma Planı
(1990-1994)
Yerleşmelerin çok ve dağınık olduğu yörelerden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri olmak üzere, yapılacak kamu yatırımlarında, seçilecek bölgesel gelişme merkezlerine öncelik verilecektir.
Bu merkezlerin, çevresindeki daha alt kademe yerleşme merkezlerine de hizmet vermek üzere sosyal, fiziki ve teknik altyapı yatırımları ile donatımları sağlanacaktır. (Merkez Köyler)
7. Beş Yıllık Kalkınma Planı
(1996-2000)
Kamu kaynaklarının tahsisinde Kalkınmada Öncelikli Yöreler (KÖY) yararına bir uygulama yapılması; bu yörelere imalat sanayi, madencilik ve bunlara dayalı sanayilerin kurulmasında Devletçe öncülük yapılması;
Kırsal Alan Planlama yaklaşımı çerçevesinde hizmetlerin ve tarıma dayalı sanayi yatırımlarının merkez köy ve kasabalara yönlendirilmesi;
Kırsal alanda, tarım dısı ekonomik etkinliklerin desteklenmesi;
Kırsal alana götürülen eğitim ve sağlık hizmetleri ve ünitelerinin yaygınlaştırılması;
"
Sürdürülebilir kalkınma ilkesi
çerçevesinde yerel gizilgücün (potansiyel) harekete geçirilerek gelir ve işlendirmenin artırılması ", kırsal kalkınmanın temel amacı olarak belirtilmistir.
AB Bölgesel politikalarına uyum saglanması ve bölge planlamasına agırlık verilmesi planın bölgesel gelisme amaç ve politikalarını olusturmustur.
- Kalkınma Planlarında kırsal kalkınma amacıyla oluşturulan politikaların
önemli bir bölümü benzer özelliklere sahiptir.
- Kırsal kalkınma kentlerden ayrı düşünülmüştür.
- Kır-kent arası gelişmişlik farklılıkları azaltılamamıştır.
- Köyden kente göç engellenememiştir.
- Kırsal kalkınmanın mekânsal boyutu göz ardı edilmiştir.
- Politikalar merkezden, katılım olmaksızın oluşturulmuştur.
- Kırsal kalkınma politikaları diğer politika alanları ile ilişkilendirilmemiştir.
- Kırsal kalkınma stratejilerini gerçekleştirecek uygulama araçları, açıklıkla
tanımlanmamıştır.
- Politikalar oluşturulurken, bölgesel ve yerel koşullar dikkate alınmamıştır.
- Bölgeler arası dengesizlikler hedeflenen ölçüde giderilememiştir.
- Tarım topraklarının bölünmesini önleyecek yasal düzenlemeler ve toprak
reformu hedeflenmesine rağmen yapılmamıştır.
- Politikaların uygulanmasında izleme ve değerlendirme süreçleri
oluşturulmamıştır
8.Beş Yıllık Kalkınma Planı
(2001–2005)
Örnekköy Modeli 1963-1966
Modelin çalışmalarında öncelikle köy araştırmaları yapılarak, örnekköy olabilecek köyler seçilmiştir.
Bu köylerin hâlihazır haritaları hazırlanarak; eğitim, kültür, tarım, hayvancılık, sulama, içme suyu, elektrik enerjisi, ulaşım durumu ve diğer gereksinmeleri belirlenmiştir.
Örnekköy Modeli, 1963–1966 yılları arasında sadece Ankara ve İstanbul İllerinin bazı köylerinde uygulanmıştır.
Model, merkezi olarak kamu görevlilerince hazırlanması, halk katılımını içermemesi, k
öydeki yapısal değişiklikleri gerçekleştirmek yerine kırsal yerleşmenin fiziki görünümünü degiştirmeyi ön planda tutması
ve olanakların sadece bir köyde toplanmış olması açılarından eleştirilmektedir.
Köykent Modeli
lk kez CHP'nin 1969 ve sonra 1973 seçim bildirgelerinde, parti izlencelerinde ve kurdugu hükümetlerin izlencelerinde yer almıştır.
CHP köykentleri, yalnız kamu hizmetlerini kırsal alanlara daha düsük
maliyetle daha yeterli ölçüde ve daha çabuk götürmenin bir aracı olarak
degil, köylüden baslayacak kalkınmanın temeli olarak da görmektedir. Bu
temel üzerine kurulacak yapı, her yönüyle degisik bir yapı olacaktır. CHP
iktidarının gelistirecegi bu yerlesim birimleri, anlamda ve amaçta da,
tanımlamada da merkezi köylerden ayrılmaktadır. CHP'nin köykent terimi,
köyden kente, köylülükten kentlilige, tarım toplumundan sanayi toplumuna
düzenli ve saglıklı biçimde geçisi tanımlamaktadır.
Yerinden yönetimde köykentlerin, köykentler yönetiminde de
kooperatiflerin büyük agırlıgı olacaktır. Dördüncü Bes Yıllık Kalkınma Planı
da Köykentleri, “yeni yerlesim merkezleri olmaktan çok, etkin gelisme ve
hizmet merkezleri” olarak tanımlamakta, toprak düzeltimi, kooperatiflesme
ve kırsal sanayilesmeyle baglantı kurmakta,
“gerekli altyapıları ve kamu
hizmetlerinin köylülere bulundukları yerlerde yeterli düzeyde ulasması”
olarak öngörmüştür.
Modellerin Degerlendirilmesi:
Merkezden hazırlanmış olmaları
Halk katılımını içermemeleri
Kırsal yerleşmede fiziki degişiklik yapılmasının ön planda olması
Olanakların sadece bir köyde toplanması
Koordinasyon, işbirligi, idari ve teknik kapasite yetersizlikleri
Köylerin ekonomik olarak da kalkındırılması boyutunun eksik kalması
Planlamanın genellikle köy ve köy grupları düzeyinde yürütülmesi,
Bölge planlama ile bağlantılarının kurulmaması • Yerel yönetimler arasında işbirliği geliştirilememesi
Maddi olanakların uygulamada kısıtlı olması
Full transcript