Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

morpolohiya

No description
by

sheena laron

on 11 January 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of morpolohiya

MORPOLOHIYA >Sa linggwistika, kilala din sa katagang palabuuan.

>Tawag sa pag-aaral kung paanong ang bawat bahagi ng salita ay pinagsasama-sama upang makabuo ng salita.

>Ito ay pag-aaral ng istraktura ng mga salita at ng relasyon nito sa iba pang mga salita. MORPEMA > pinakamaliit na yunit ng wika na may kahulugan.

> Ito ay maaaring salita o bahagi lamang ng salita.

> Ang morpema ay laging may kahulugang taglay sa sarili.

> Ito ang tawag sa nabuong salita

ANYO NG MORPEMA MORPEMANG SALITANG UGAT > binubuo lamang ng salitang ugat.

>Ito ay mga salitang-hubad dahil sa hinubaran ang salita ng panlapi o walang kasamang panlapi.

>malayang morpema, ito ay maaaring makapag-isa o may taglay na kahulugan
kahit walang kasamang panlapi.

Halimbawa:
Itlog, langit, bahay, yaman, talino, diwa, sulat, atbp. MORPEMANG BINUBUO NG PANLAPI > ang mga panlapi, kahit hindi buong salita, ay mayroon parin kahulugan dahil sa dumadagdag ito sa kahulugan ng salitang ugat.

> di-malayang morpema; hindi makikita ang tiyak na taglay na kahulugan hanggang hindi naisasama sa ibang morpema.

MGA URI NG MORPEMA > morpemang salitang ugat

> morpemang binubuo ng panlapi > Morpemang may kahulugang leksikal

> Morpemang may kahulugang pangkayarian MORPEMANG MAY KAHULUGANG LEKSIKAL > mga morpemang may natatanging kahulugan na madaling malaman.

> Content-morphemes

> Open class, dahil sa maari itong madagdagan ng mga bagong salita.

MORPEMANG MAY KAHULUGANG PANGKAYARIAN > Mga morpemang nag bibigay ng impormasyon tungkol sa gramatikal na gamit sa pamamagitan ng pag-uugnay ng mga salita sa pangungusap.

> Ito ay nakapagpapalinaw ng kahulugan ng buong pangungusap.

> Function-morphemes

> Close class, dahil sa hindi ito nadadagdagan ng mga bagong miyembro.

MGA PAGBABAGONG
MORPONEMIKO > > Ito ay tumutukoy sa alin mang pagbabagong nagaganap sa karaniwang anyo ng isang morpema dahil sa impluwensiya ng kaligiran nito.

> Ang nakaiimpluwensiyang ponema ay maaaring yung sinusundan ng morpema o yung sumusunod dito, bagama’t karaniwang nang ang sinusundang ponema ang nakaiimpluwensiya. URI NG PAGBABAGONG MORPONEMIKO > asimilasyon > pagkawala ng ponema > paglilipat-diin > pagbabago ng ponema > pagkakaltas ng ponema ASIMILASYON > Pagbabagong karaniwang nangyari sa tunog na /n/ sa mga panlaping pang-, mang-, hing- o sing- dahilan sa impluwensiya ng kasunod na tunog.


2 URI NG ASIMILASYON > Asimilasyong di ganap > Asimilasyong ganap Halimbawa:

mabait = ma- + bait
matalino = ma- + talino Halimbawa:
ma- + bait
ma- + talino Halimbawa:
ang, si, ng, sa, pero, dahil, kung, kahit, atbp. Halimbawa:
dahon, ganda, lakad, at karunungan Halimbawa:

pang- + bansa = pangbansa = pambansa

mang- + bola = mangbola = mambola

sing- + tamis = singtamis = sintamis ASIMILASYONG DI GANAP
> Ito ang pagbabagong nagaganap sa pusisyong pinal ng isang morpema dahilan sa impluwensiya ng kasunod na tunog. Halimbawa:

pang- + tukoy = pangtukoy = pantukoy
mang- + dukot = mangdukot = mandukot
sing- + puti = singputi = simputi
mang- + bola = mangbola = mambola ASIMILASYONG GANAP –Minsan, bukod sa parsyal o di-ganap na asimilasyon, nawawala pa rin ang unang tunog ng salitang nilalapian. Halimbawa:
mang- + kuha = mangkuha = manguha PAGKAWALA NG PONEMA > Nawawala ang huling patinig ng salitang-ugat kapag nilagyan ito ng hulapi. Halimbawa:

tira + -an = tirahan = tirhan

dakip + -in = dakpin

sara + -an = sarhan

kamit + -an = kamtan
PAGLILIPAT DIIN > Ito ay nagaganap kapag ang salitang-ugat ay hinuhulapian. Halimbawa:
sira:in hawa:kan putu:lin
[si:ra] [-in] [ha:wak] [-an] [pu:tol] [-an]

> Subuking bigkasin ang mga sumusunod na salita:

iwas sira lapat

> Ngayon, bigkasin ang nilapiang mga salita:

iwasan sirain lapatan
PAGBABAGO NG PONEMA > may mga tunog na nagbabago sa ponema Halimbawa:
ma- + dami = madami = marami
ma- + dapat = madapat = marapat
Madikit ‘sticky’ at hindi marikit ‘lovely’
PAGKAKALTAS NG PONEMA > Nangyayari ang pagbabagong ito kung ang huling ponemang patinig ng salitang-ugat ay nawawala kapag nilalagyan ng hulapi. Halimbawa:
takip + -an = takipan = takpan
sara + -an = sarahan = sarhan

PAGBUBUO NG MGA SALITA
> paglalapi > pag-uulit > pagtatambal ng salita PAGLALAPI > sa pagkakapit ng iba’t–ibang uri ng panlapi sa isang salitang-ugat, nakabubuo ng iba’t-ibang salita na may kani-kaniyang kahulugan. Halimbawa:

TUBIG

ma- + tubig = matubig [ maraming tubig ]
pa- + tubig = patubig [ padaloy ng tubig ]
tubig + -an = tubigan [ lagyan ng tubig ]
tubig + -in- = tinubig [ pinarusahan sa tubig ]
PAG-UULIT > isa pang paraan ng pagbuo ng salita mula sa morpemang salitang-ugat.
> ang pag-uulit ay maaaring ganap, parsyal o maaaring pareho.
Halimbawa:
a.Pag-uulit na ganap – kapag ang salita ay inuulit.

Salitang-ugat Pag-uulit

taon taun-taon
bahay bahay-bahay
araw araw-araw
b. Pag-uulit na Parsyal – kapag ang bahagi lang ng salita ang inuulit.

Salitang-ugat Pag-uulit
usok uusok
balita bali-balita
tahimik tahi-tahimik
c.Pag-uulit na parsyal at ganap

Salitang-ugat Pag-uulit

sigla masigla-sigla

saya masaya-saya

matuto matuto-tuto
> Samantala, sa pagtatambal rin ng dalawang salitang-ugat ay maaari namang makalikha ng ikatlong kahulugan.

Halimbawa:

basag + ulo = basagulo

anak + pawis = anakpawis

dalaga + bukid = dalagambukid
PAGTATAMBAL NG SALITA - isa pang paraan ng pagbubuo ng salita ay ang pagsasama ng dalawang morpemang salitang-ugat. Tinatawag itong tambalang salita. Sa pagsasama ng dlawang salitang-ugat maaaring manatili ang kahulugan ng dalawang-salita.
a.Inilalarawan ng ikalawang salita ang unang salita
Halimbawa: taong-bundok, kulay-dugo

b.Tinatanggap ng unang salita ang ginagawa ng unang salita
Halimbawa: ingat-yaman, pamatid-uhaw

c.Ipinapakita ng ikalawang salita ang gamit ng unang salita
Halimbawa: bahay-aliwan, silid-aralan

d.Isinasaad ng ikalawang salita ang pinagmulan ng unang salita
Halimbawa: batang-lansangan, kahoy-gubat

e.Kasabay o katimbang ng ikalawang salita ang unang salita
Halimbawa: urong-sulong, lulubog-lilitaw

Full transcript