Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

ESKİ MISIR'DA SANAT

ESKİ MISIR'DA SANAT
by

Abdulkadir G

on 8 May 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of ESKİ MISIR'DA SANAT

ESKİ MISIR'DA SANAT Mimari Hanedanlık Öncesi Dönemde (M.Ö. 4000) gelişti.
Mısırlıların ölümsüz hayata olan inançları etkileyici bir mezar mimarisi oluşturmalarını sağladı. Firavunlar tahta çıktıklarında mezarlarının yapımına başlanıyordu ve hayatı boyunca devam ediyordu.
Heybetli ve sağlam görünüşlü mimari taş duvarların dengesini sağlayabilmek ihtiyacından ötürü oluşmuştu.
Firavun mezarları ile tanrılar için yapılan tapınaklar ve mezarlardaki lahitler Eski Mısır mimarisine egemendi.
Duvarlar son derece kalındı ve dengenin sağlanabilmesi için eğimliydi.
Geniş kirişler oluşturmak mümkün değildi, bu yüzden taş sütunlar birbirine yakın inşa edilirdi.
Kirişler gerilme direnci küçük olan maddelerden yapılırdı ve yekpare olmak zorundaydı.
Eski Mısır’da kubbe yapımı bilinmiyordu bu yüzden tüm çatılar düzdü.
Taş yapılarda geniş kapı ve pencereler yapılamıyordu.
Tarihi olaylar duvarlara ve dikili taşlara hiyeroglif yazı ile yazılıyordu.
Dinsel semboller her türlü mimari yapının vazgeçilmez öğeleriydi.
Tapınaklar tek katlı olurdu.
Kullanılan malzemeler:
Taş : Büyük yapılarda granit, kireç taşı ve kumtaşı kullanılırdı.
Tahta: Mısır’da odun kaynağı bulunmamasından ötürü nadiren kullanılırdı.
Tuğla: Küçük yapılarda kullanılırdı fakat dayanıksız olduğu için çok azı bugüne kalabilmiştir.
İnşaatta kullanılan basit ve ilkel araçlara rağmen, yüzyıllar boyunca yıkılmayan, hatta yıpranmayan bu mimari harikaları Mısırlıların planlama, mühendislik ve iş teşkilatı gücünü ispat etmiştir.
Piramitler [değiştir]
Eski Mısırlılar firavunun öldükten sonra ölüler kralı Osiris olacağına inanırlardı. Yeni firavun da Horus(güneş-tanrının koruyucusu ve göklerin hakimi) olurdu. Bu döngü güneşin doğuşu ve batışıyla sembolize edilirdi.
Yapılış amaçları krallar öldükten sonra mezar ve hazinelerinin korunmasıdır. İlk piramit Kral Zoser tarafından veziri İmhotep’e yaptırılmıştır. (M.Ö. 2630 civarı)
En ünlüleri Giza Piramitleridir. Bunlardan Keops dünyanın eski yedi harikasından biri sayılmaktadır. Antik Mısır'daki balıca sanat alanları
Amarna Dönemi Sanatı Konu baslıkları
1 Mimari
1.1 Piramitler
2 Zanaat & Heykelcilik
2.1 Çömlekçilik
2.2 Heykel
2.3 Dikilitaş
2.4 Mücevherat
3 Resim
4 Edebiyat
5 Müzik Amarna Dönemi Sanatı Konu baslıkları Duvarları değerli taşlarla kaplıdır.
Lahitler piramidin tam merkezindedir.
İçerisinde bir çok kabartma, heykel ve hiyeroglif bulunur.
İçlerinde öbür dünyaya yapılan güneş yolculuğu mitolojisinin yanı sıra güneşin geceleyin karşılaştığı düşman devleri yenip, geceden şafağa zaferle çıkışını anlatan papirüs üzerine yazılmış metinler ve taşlar üzerine kazınmış resimler vardır. Piramitlerin bazı özellikleri: Heykel Tanrıça Bastet Ayrıca kedi heykelcikleri Eski Mısır’da en çok rastlanan heykellerden biridir.
Eski Mısır’da kedi öldürmek veya incitmek suç sayılırdı ve cezası ölümdü.
Öykülere konu olan kediler tanrılık katına çıkarılırdı. Bunun nedeni kedilerin nee, müzik ve kıvrak dansların temsilcisi olan Tanrıça Bastet ile özdeletirilmeleridir. nanıa göre kedi miyavladıkça evin içi tanrıça Bastet’in hediyesi olan nee ile dolarmı.
Kedi heykelcikleri genellikle çok kıymetli talardan yapılırdı. Öyle ki bronzdan kedi heykelciklerinin kulakları altın küpeler, gözleri ise kristal talarla süslenirdi.
Dikilita [deitir]
Dikilita, dört köeli bir kaide üzerinde yer alan ve yukarı doru uzayıp ve sivri bir burunla son bulan yekpare bir tatır. Dikilitalar Güne Tanrısı Ra’nın sembolüdür.
Tapınaklarda çift halinde bulunmulardır.
Dikilitalar iki parçadan oluur ve boyları 1 – 30 metre arasında deiirdi:
1. Gövde: Kaide ve üzerindeki uzun bloktan.
2. Dikilitaın tepesinde yer alan ve küçük bir piramit eklindeki parça. Güne ıınlarını sembolize eder ve altından yapılır.
Bugün yalnızca 26 tane Eski Mısır Dikilitaı kalmıtır. Bunlardan sekizi Mısır’da, geri kalanı ise bata Roma olmak üzere Avrupa ülkelerine taınmıtır. Mücevherat Eski Mısırlılar takı yapımında çok yenilikçiydiler. Takıları sadece süslenmek için deil, aynı zamanda manevi olarak korunmak için kullanıyorlardı. Muska, kabartma ekil ya da takı arasında ayrım yapmıyorlardı. Mısır tarihinde çou dönemde gümü altından daha deerli görülmütür, çünkü büyük bir manevi önemi vardı. Zanaat & Heykelcilik Çömlekçilik Heykel yapımında sanatçıların uymaları gereken bir dizi katı kural vardı. Sanatçılar bu kurallara uydukları oranda değer kazanırlardı. Böylelikle üç bin yıldan uzun bir süre Mısır sanatı çok az değişmiştir.Ağır, sabit figürler, geniş kafalar ve yuvarlak dolgun yüzler hiçbir ifade ve duygu taşımıyordu. Gözler dümdüz ileri bakıyor ve kollar yanda yapışmış vaziyette duruyordu.Oturan heykeller ellerini dizlerinin üstüne koymalıydı.
Erkek heykelleri kadın heykellerine göre daha koyu renkli maddeden yapılırdı.
Simetri vurgulanırdı.
Çıplaklık sadece kölelerin ve çocukların heykellerinde kullanılırdı.
Granit, bazalt ve kaymaktaşı gibi çeşitli taşlar kullanılırdı.
Firavunlar ve tanrılar için yapılan lahitler, heykeller ve maskelerde altın da kullanılırdı.
Heykelde başlıca konular firavun ve tanrı heykelleriydi. Çömlekçilikte tekniğin gelisimi:
Hanedanlık öncesi dönem:
Nubia’da çömlekçi çarkı olmadan, el yapımı tabak çanak üretiliyordu.
Erken Hanedanlık Dönemi:
Kil düz bir aletle eziliyordu ve ince kenarlı kaplar üretiliyordu.
Eski Krallık:
Elle kullanılan çömlekçi çarkı icat edildi. Killeri piirmek için kullanılan fırınlar gelitirildi. Bu gelimeler sonucunda çömlekler daha simetrik ve tek renk oldular. Resim Mısır temsili resim sanatı Mısır kültüründen kaynaklanır. Perspektif kullanan sanatların tersine, biçimsel yasalara dayanmaz, ama tanınma kolaylıı açısından bir “en küçük bölen” gözetir.
Gösterilen bizim için tanıdık olduunda resmi anlamakta güçlük çekmeyiz, gene de yanılmak kolaydır. Gösterilen nesne ya da sahne bizim için tanıdık deilse, bunun ne olduunu bulmak olanaksız hale gelebilir.
Antik Mısır resmini anlayabilmek için çizim tekniklerini bilmek gerekir. Resimler çizilirken yararlanılan tekniklerden en temel olanları unlardır:
Figürler saa dönük olarak çizilir, sa ile sol arasındaki iliki de simgesel olarak önemlidir. Bir figür sola dönük olacaksa, elinde tuttuu simgelerle ilgili “doru” eller yine de korunurdu.
Yüz profilden çizildii halde gözün tamamı çizilirdi.
Bacaklar yüzün baktıı yöne bakardı.
Köleler ve hayvanlar daha doal ve daha küçük ölçekli çizilir, bu onların önemli olmadıklarını gösterirdi. ESKi MISIR'DA SANAT Mısırlıların hayatında sanat önemli bir yer tutuyordu. Mısır toplumu yasamayı bir sanat gibi kabul edip kendini keyfe, eğlenceye, güzelliğe vermiti.
Ölüm ve ölümsüzlük Mısırlıların en çok uğratıkları konular gibi görünürse de hayata, zevke, güzelliğe dört elle sarılmı oldukları kukusuz bir gerçektir.
Yasama sevinci Mısırlı için, ecele karı zaferdi. Mezarlar ve türbeler, ölümden sonra hayatın devam edeceğine inanıldığından ötürü, tabiat güzelliklerinin, bayram ve enliklerin, ziyafet ve oyunların resimleriyle süslenirdi.
Geleceği umursamamak Mısırlı airin salık verdiği bir tutumdur:Yarınından ürkerek yatağa girme sakın.Düünme ertesi gün nasıl geçecek diye.İnsan bilemez yarın neler getirecektir:Tanrı’nın elindedir yarının gerçekleri.
Mısır, eğlenceli yaamın tadını çıkarmıa benzer. “Günümüzü gün etmeye bakalım… Eğlenelim, coalım… Sessizlik ülkesine gideceğimiz güne kadar…”Mısır resimlerinin de en etkilileri arasında yine ölen ve eğlence sahneleri vardır.Mısır, gerek hayat, gerek sanat bakımından gelmi geçmi kültürlerin en verimli, en olumlu ve en baarılı olanlarından biridir.
Mimari
Zanaat & Heykelcilik
Çömlekçilik
Heykel
Dikilitas

Mücevherat
Resim
Edebiyat
Müzik Antik Mısır'daki balıca sanat alanları Eski Mısır’da mücevherat çeşitleri: Kutsal böcek Yeniden doğuşu ve doğan güneşin üretken gücünü simgeliyordu. Ankh En güçlü kültürel ve dinsel sembollerden biriydi. Yaşamın sembolüydü, firavun ve tanrıları ankh ile gösteren bir çok sanat eseri mevcuttur. Muskalar Mısırlılar muskaların her türlü zararlı eyden korunma gücü verdiğine inanırdı. Kabartma resimler Eski Mısır uygarlığının iyilik meleğiydi. Sadece firavunlar tarafından kullanılabilirlerdi Yeni Krallık zamanında her sosyal tabakadan kadınlar ve erkekler arasında oldukça popülerdi. Küpeler Edebiyat “İnsan ölüp gider, toprak olur eti kemii,
Çökmek ve çürümek herkesin alınyazısı,
Ama okurlar var oldukça yazanlar yaar sonsuz.”
Mezopotamya –özellikle Babil- edebiyatından sonra tarihin ikinci büyük edebiyatı Mısır’da doup gelimitir. Türlerinin çeitlilii, günümüze kadar gelen örnekleri, sanat kalitesi ve baka ülkelerin edebiyatına etkisi bakımından, aslında, Mısır Babil’den çok daha fazla önem taımaktadır.
Mısır edebiyatının ilk örnekleri, din yazıtları, ilahiler, hükümdar övgüleri ve zafer kutlamalarıdır.
Mısırlılar, yazı ve iirlerini genellikle duvara kazırlar, papirüs üstüne ya da defterlere geçirirlerdi.
Mısır edebiyatında pek çok tür bulunmakla beraber, bazı türler gelimemitir. Örnein, yazılı dram ve komedi ile ilgili metinlere rastlanmamıtır. Tarih ve Corafya alanında bulunan metinler de son derece yetersizdir.
Dil ve güzel söz Mısırlılar için günlük hayatta ve dinde büyük önem taırdı. Mısırlılar “Söz hünerlerin en zorudur.” kanısına varmılardı. Katip ve memurlara önem vermeleri, hiyeroglifi güzelletirmeleri ve edebiyatla ve özellikle iirle uramaları bu düünceden ötürüdür.
Hiyeroglif resim yazısı da, Mısır kültürünün ilginç özelliklerinden biridir. Sadan sola, soldan saa, yukarıdan aaı, aaıdan yukarıya yazılabilen bu yazı büyük bir ihtimalle Mısırlıların kendi icadıdır. Sümerliler Mısırlılarda önce yazı kullanıyorlardı ama, Mezopotamya’daki çivi yazısıyla Mısır’ın Hiyeroglif yazısı arasında bir iliki ve benzerlik yoktur.
Yazıtlar en eski ve en ilginç dinsel edebiyat metinleridir. Bunlar arasında ilahiler, dualar, yakarılar, zafer övgüleri, efsaneler vardır.
Atasözleri, ahlak kuralları ve öütler bakımından Mısır kaynakları bir hayli dolgundur.
En eski ahlaki öütler kitabı Ta-hotep tarafından yazılmıtır.
Ta-hotep’in özdeyileri arasında unlar vardır:
“Bilgiliyim diye kibirlenme. Okumulara danıtıın gibi, cahillerle de konu.”
“Halkı korkutma. Korkutursan Tanrı da seni cezalandırır.”
Mısır edebiyatının ölümsüz eserlerinden biri Ölüler Kitabı’dır. M.Ö. 1600 yılında balayan Yeni Krallık döneminde ve daha sonra mezarlara ve türbelere yerletirilen çeitli büyü metinlerinden meydana gelmi bir derlemedir.
Mısır iirlerinin en güzel örnekleri kukusuz sevgi iirleridir. Çou kısa olan bu iirlerde satırlar da genellikle kısa ve ritmiktir. Sevgi iirleri, ölen ve elencelerde okunduu gibi, mezar ve türbelere ölüleri keyiflendirmek amacıyla kazılır ve yazılırdı. Eski Mısır’dan birkaç şiir Elinde keskiyle çalıan sanatçı
Tarlayı belleyen ırgattan fazla yorulur.
Akam olunca yan gelip yatar mı? Ne gezer?
Kolları koparcasına çalıır
Ortalıı aydınlıa kavuturmak için.
Ecel karıma dikildi ite,
Burcu burcu öd aacı kokusu gibi,
Sanki rüzgarlı bir gün, oturmu yelkeni altında.
Ecel karıma dikildi ite,
Lotüs çiçekleri kokulu
Esrik ırmaın kıyısında.
Ecel karıma dikildi ite.
Sen geçir günlerini, bıkmadan, yorulmadan:
Ne malını mülkünü öbür dünyaya götürebilirsin,
Ne de geri gelirsin öteki tarafa gidince. Mısır heykel sanatı Nefertiti - Mısır Büst- Farklı çephlerden
Yeni imparatorluk döneminin en güzel eser, Amerna ehrinde bulunan Kraliçe Nefertiti’ye ait olan büsttür. Sanatçısı bir yanda gelenee balı kalmaya çalıırken, bir yandan da modelinin ahsi özelliklerini betimlemeye çalıır. Gize piramidinin yanında bulunan Sfenks Heykeli ise eski krallıın krallarından olan Kefren’nin portresini taır.

Rölyefler daha çok tapınak ve mezarların duvarlarını süsler. Mısır rölyefleri daima bir olayı anlatır. Rölyeflerde ba, kollar, ayaklar, bacaklar ve gövde profilden; gözler ve omuzlar ise cepheden gösterilir.

Mısırlı heykelciler genelde granit veya porfir gibi sert talarla çalıırlardı.. 3 000 yıl boyunca üslup hiç deimedi. Cepheden görüntü kuralına sıkı sıkıya balı kalındı. Ba, gövdenin üst bölümünün ekseninde, kollar bedene yapıık konumdaydı. Bu da kiiliklere kutsal bir boyut kazandırıyordu. Müzik Papirüs Üzerine Resim Antik Mısır resminde üç temel konu mevcuttu:
→dinsel olaylar
→askeri olaylar
→günlük olaylar
Resimler ya papirüs üzerine ya da mezar ve tapınak duvarlarına yapılırdı. Harp, flüt, simbal, davul, trampet ve çeitli borular gibi müzik aletleriyle yapılan Eski mısır müziği gelimi bir sanat koluydu.
Eski Mısır’da müzik tapınaklarda sıkça duyulurdu. Bunun dıında havanın kararmasıyla birlikte yapacak ileri olmayan insanlar beraber oturup arkı söylerlerdi.
Müziğin ekonomik önemi de vardı: İçiler çalıırken yapılan müzikler, onların daha istekli çalımalarını ve böylelikle daha verimli olmalarını sağlıyordu.

Sanatın dinden ayrılmasını Akhenaton balatmıtır.
Akhenaton’un ölümünden sonra, eski dinin rahipleri yeni dini yasakladılar. Devrimci firavunun sanatta yapmak istediği yenilikleri ortadan kaldırma çabasına giritiler. Ama, sanatçıların büyük çoğunluğu gerçekçi üsluptan, yeni ifade özgürlüklerinden, hiciv ve mizahtan vazgeçmedi. Mısır sanatı çou zaman bir alçak kabartma sanatı olarak karımıza çıkar. Çıkıntılar azdır. Yılan-Kral Steli’nde olduu gibi (M.Ö 2900’e doru) kiiler profilden resimlenir. Bu eserdeki ahin-yılan karıımı figür, bo bir fon üzerinde en sade haliyle belirir. Tahta,Seramik veya Cam hamurundan yapılmı heykelciklerin yanı sıra dev Heykeller de bulunmutur. Büyük kaya parçalarına oyulmu sfenksleri bu dev heykellerin en güzel örneidir. Akıl almaz büyüklükte bir kayadan yontulmu insan balı dev aslan heykeli Gize Sfenksi (M.Ö. 2500’e doru, Kahire yakınlarında) hem kültesellik, hem de bütünlük görüntüsü açısından deer taır. Pençeler ise taınıp getirilen ekleme talarla yapılmıtır.

Katı kurallar üzerine kurulmu olsa da, Mısır heykelcilii gerçekçilikten uzaklamaz. Louvre Müzesi’nde bulunan Bada Kurmu Yazıcı (M.Ö. 2700’e doru) bu açıdan çarpıcı bir eserdir. Durutaki simetri yüzdeki güçlü ifadeyi etkilemez. Gövdeye uygulanan renkler ve göz çukurlarına kakılan siyah beyaz mine, figürden taan canlılıı daha da vurgular. Eski Krallık Eski krallık döneminde portre heykellerin en önemli olanları Kefre’nin heykelleri ve Gize’deki sfenkstir
Eski Krallık döneminde firavun heykellerinde ulaılan bu düzey, o dönemde baka kiilerin heykellerinde ve ahap ya da kireçtaından yapılıp üstlerinin boyandıı heykel örneklerinde de sürmütür. Prens Rahotep ile karısı Nofret’in oturan heykelleri (Mısır Müzesi) ve yönetici Kaaper’in eyhü’l-Beled adıyla bilinen heykeli (Mısır Müzesi) bunlar arasındadır. Louvre ya da öteki müzelerde örnekleri bulunan katip heykelleri de bir elinde fırça, ötekinde bir yaprak papirüs tutarak söylenenleri dikkatle izleyen bürokrat tipini canlandırır. Bunlar portre olmamakla birlikte, belli bir kiilik taıyan heykellerdir Mısır heykellerinde bir adımı ileri atıp ayakta durmak ya da kolları dizler üstüne koyup oturmak gibi sürekli kullanılan durular vardır. En eski oturan firavun heykelleri 2. sülaleden Hasekhemui’ninkilerdir (Mısır Müzesi, Kahire ve Ashmolean Müzesi, Oxford) Firavun Coser’in gerçek boydaki ilkel, ama çok etkileyici heykeli (Mısır Müzesi) 4. sülalenin el-Gize piramitlerindeki anıtsal heykellerinin habercisi olmutur. Firavun Kefren’in diyoritten yapılmı heykeli (Mısır Müzesi) ince içilii ve aırbalı havasıyla en baarılı örneklerden biridir. Mikerinos ile karısını gösteren heykel ise (Boston Güzel Sanatlar Müzesi) Mısırlıların arduvaz gibi sert taları ilemedeki büyük ustalıklarını gösteren bir baka örnektir. Mısır sanatında heykel tipleri 3’e ayrılır 1-Ayakta duran heykel tipi Dimdik ve dosdoğru öne bakan heykel tipidir. Vücut ağırlığı iki ayağa eşit dağılmıştır. Heykelde, bir eksen vücudu tam ortadan iki eşit parçaya böler. 2-Oturan heykel tipi Koltuk ya da tahtaya oturtulan heykel tipidir. Dimdik, hareketsiz ve çok sakin figürün başı dosdoğru yere bakar. Eller dizin üzerindedir. Sağ el yumruk şeklinde sıkılmıştır. Bir elin göğüs üzerine konulduğu bazen gözlenmektedir. Ağırlık iki ayağa eşit dağılmıştır. 3-Serbest figürlü halk heykelleri Daha canlı, hareketli ve günlük yaşama ait tüm sahneleri bu eserlerde görmek mümkündür. Mısır’da heykellerin ölü ile birlikte mezara konması, ölenin ruhuna bir sığınak oluşturacağı inancı heykellerin sahiplerine benzememelerini gerektirmektedir. Bu da portreciliğin çok erken gelişmesine neden olmuştur.
Portrelerde yüz
benzerliği kadar
karakterin belirtilmesi
de önem kazanmıştır. Yeni Krallık, özellikle de 18. sülale döneminde heykel sanatının yeniden canlandığı gözlenir. Kraliçe Hatşepsut ile Firavun III. Tutmosis’in son derece duyumsal heykelleri vardır. de uysal bir katip olarak gösteren heykelleri vardır

III. Amenofis’in heykellerinde gözlenen gerçekçi yaklaşım onu izleyen Ahenaton döneminde geliştirilmiş ve onun Orta Mısır’da kurduğu yeni başkentin adıyla “Amarna üslubu” diye anılmıştır. Mısır Müzesi’ndeki bazı heykellerde Ahenaton uzun yüzlü, iri göğüslü, yuvarlak kalçalı olarak gösterilir. Karısı Nefertiti’nin heykelleri de, Louvre Müzesi’ndeki bir örneğinde olduğu gibi, büyük bir duyumsallık taşır. Nefertiti’nin üstü boyalı ünlü büstü ise Kahire’deki Mısır Müzesi’ndedir. II.Ramses döneminden sonra heykelde sürekli denebilecek bir gerileme yaşanmıştır. Yeni Krallık BURÇİN SÖZEN HAZIRLAYAN
Full transcript