Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Kultura kozaków

No description
by

Krystyna Kuz

on 21 January 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Kultura kozaków

Kultura kozaków zaporoskich
Kozacy zaporoscy (zwani też Kozakami niżowymi, ukr. Запорожці) – społeczność zorganizowana na sposób wojskowy, której początki sięgają końca XV w. i znajdowała się na terytorium Zaporoża.

Wyprawy wojenne i taktyka walki Kozaków zaporoskich
Kozacy zaporoscy najczęściej wyprawiali się na tzw. chadzki na Krym.Jeżeli atakowali Turcję to przeprawiali się przez Morze Czarne na łodziach własnego wyrobu tzw. czajkach.
Kozacy zaporoscy to głównie świetna piechota, znakomicie broniąca się zza umocnionych pozycji. Dlatego ich taktyka najczęściej sprowadzała się do walki w „ruchomej twierdzy”, czyli taborze. Oprócz wybitnych piechurów Kozacy zaporoscy posiadali słabą jazdę. Powszechnie znana była ich umiejętność władania bronią palną, szczególnie artylerią. Broń ta utrzymywana była zawsze w wielkiej czystości. Często używano spisów. Szabli były średniej długości, mało zakrzywione. Używano również łuków, buzdyganów, obuchów oraz kos osadzonych na sztorc.
Taktyka walki kozaków opierała się na działaniu taborem. Tabor broniony przez piechote kozacką był niezwykle trudny do zdobycia( tabor kozacki przerwano tylko raz - pod Kumejkami w 1637r.).Zresztą piechota kozacka była niezła i ceniona.

Pochodzenie nazwy
Słowo Kozak lub Kazak według Aleksandra Brücknera jest pochodzenia tatarskiego i "wykłada się jakoby": chudy pachołek, zdobyczy sobie szukając, nikomu poddany, za pieniądze komu chce służy.
Słowo "kozak" zostało po raz pierwszy zanotowane w rękopisie łacińsko-persko-kipczackim Codex Cumanicus, spisanym w Kaffie pod koniec XIII wieku. W kodeksie oznaczało ono stróża, wartownika. W roku 1308 wspomina się również "kozaków", ale już jako rozbójników. W wielu językach tureckich słowo to oznaczało najemników, żołnierzy, rozbójników stepowych, a szerzej – wygnańców, bezdomnych, awanturników. K. Aż do końca XVI wieku "kozactwo" oznaczało zajęcie, a nie status społeczny.
Wygląd kozaków
Kozacy ubrani byli przeważnie dość licho, po części dlatego, że przy ich sposobie życia lepsze ubranie szybko by się zniszczyło, po części z braku pieniędzy. Z przekazów pisanych oraz rysunków i ikon wyłania się taki obraz ubioru Kozaka: prosta biała koszula, średniej długości kaftan, szerokie szarawary, skórzane buty, załamująca się i opadająca na plecy czerwona czapka. Bogatsi Kozacy rzecz jasna ubierali się lepiej. Była to mieszanina mody polskiej(kontusze, żupany) i orientalnej(wysokie czapki, szarawary, szerokie pasy).
Co do wyglądu Kozaka to na ogolonej zaś głowie znajdował się czub, oprócz czuba nosili długie wąsy opadające nieraz poniżej brody.

Bibliogfia
http://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%A1%D1%96%D1%87
http://litopys.org.ua/boplan/
http://www.wilanow-palac.pl/kozacka_ukraina_w_oczach_cudzoziemca.html
http://pl.wikipedia.org/wiki/Kozacy_zaporoscy
http://www.kresy.pl/kresopedia,literatura?zobacz/kresy-romantyczne
http://istoryk.at.ua/forum/17-740-1
Малий словник історії України / Відповідальний редактор Валерій Смолій. — К.: Либідь, 1997.
http://www.radiosvoboda.org/content/article/1601792.html
Грушевський М. С. Історія України-Руси. — Т. 4-10. — К., 1993–1999
Sicz Zaporoska (ukr. Запорозька Січ) – główny ośrodek Kozaków zaporoskich (niżowych). Ufortyfikowany obóz (por. kosz) kozacki, zakładany od XVI wieku na różnych wyspach dolnego Dniepru. Pierwsza Sicz została założona przez Dymitra Wiśniowieckiego zw. Bajdą w 1553 roku na Chortycy
Organizacja wojskowa
Pułk kozacki nie był tylko jednostką wojskową, ale również (w XVII i XVIII wieku) terytorialno-administracyjną.W 1610 r. liczył 2000 ludzi. Dzielił się na 4 roty, po 500 Kozaków w każdej. Te znowu dzieliły się na setki, a setki na kurenie (kurzenie), czyli rzędy. Na czele pułku stał pułkownik, a pod nim w sztabie oboźny i pisarz. Przełożonymi nad rotami byli porucznicy, nad 250 ludźmi asaułowie (lub esaułowie), nad setkami setnicy, a nad kureniami atamanowie. W pułku znajdowało się oprócz tego 4 chorążych, 4 trębaczy i 4 doboszów, a więc po jednym na 500 Kozaków, oraz 4 służków pozaszeregowych. W pułku był więc 1 pułkownik, 4 poruczników, 8 asaułów, 20 setników, 4 chorążych, 4 trębaczy, 4 doboszów, 157 atamanów i 1799 prostych Kozaków.


Organizacyjna struktura wojska zaporoskiego
herb wojska zaporoskiego
tabor kozacki
Obyczajowość i religia kozaków
Za dawnych czasów, żeby zostać synem Січі, należy było przejść obrządek poświęcania, który składał się z uroczystej przysięgi na wierność braciom-kozakom i narodowi i Bogu. Jeśli chłopiec nie spowiadał prawosławia, to musiał przyjąć tą religię.
Tylko po opanowaniu wojskowej chytrości chłopca przyjmowali do kozaków-zaporożców , lecz dla tego powinien był wytrwać szereg prób: przezwyciężanie progów na Dnieprze , skakania na koniu i tp.Po tym on otrzymywał nowe imię.Tylko wtedy kozak mógł iść w pochód na wroga.
Muzyką kozacy witali ogłoszenie o początku bitwy czy pochodu, sztandarem oznaczały początek i koniec bitwy. Religijność kozaków i wiara w Boską siłę okazywała się wszędzie w kozackim życiu. Do przykładu, po każdym pochodzie na Siczy brzmiały kościelne dzwony − służbą w cerkwi kozacy oddawali zaszczyt braciom, którzy nie wrucili się z wojny i dziękowali za udane manewry.

Kozak w sztuce Romantyzmu
Romantyków fascynowało życie kozackie, w ich przekonaniu pierwotne i nieskażone cywilizacyjnie. Różnorodność ujęć romantycznych obrazów Ukrainy, pociągała za sobą rozmaite wzorce osobowe Kozaka; syna stepu - zwinnego, rześkiego, wolnego, ludowego mściciela. Najbardziej wysławony kozak - Mazepa, on jest bohaterem wielu dzieł literackich i muzycznych począwszy od doby romantyzmu m.in. Georga Byrona (poemat Mazepa - 1818), Aleksandra Puszkina (poemat Połtawa (1828–1829)), Wiktora Hugo (poemat Mazepa - 1829), Juliusza Słowackiego (dramat Mazepa - 1840), Bertolda Brechta Ballada o Mazepie, poematu symfonicznego Ferenca Liszta Mazepa (1851), opery Piotra Czajkowskiego Mazepa (1881-1883), wierszy Tarasa Szewczenki i Bohdana Łepkiego.

Periodyzacia ewolucji kozactwa
І - (1471-1538 рр.) - czas stworzenia zaporoskich kozaków;
ІІ - (1538-1657рр.) - czas walki przeciw Polsce za religijno-narodową niepodległość Ukrainy Południowej;
ІІІ - (1657-1686 рр.) - czas uczęstnictwa w walce o narodowo-religijną niepodległość Prawobrzeżnej Ukrainy przeciw Polsce, Krymowi i Turcji;
IV - (1686-1709 рр.) - czas walki przeciw Krymowi, Turcji i Rosji za własne istnienie;
V - (1709-1734 рр.) - czas istnienia zaporożców poza zasięgami Rosji i próby do powrotu na swoją ziemię;
VI - (1734-1775 рр.) - czas walki z rosyjskim rzędem za niepodległe istnienie i likwidacja kozactwa.
Full transcript