Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Muzika u Srbiji u XIX veku

No description
by

Milica Nedeljkov

on 29 January 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Muzika u Srbiji u XIX veku

1840
1880
1830
1860
Muzika u Srbiji u XIX veku
Bio je srpski kompozitor, učitelj i izdavač. Osnovao je muzičku školu u Novom Sadu, 17. oktobra 1909. godine.U skoro svim periodičnim časopisima i dnevnoj štampi toga vremena (Brankovo kolo, Letopis Matice srpske, Zastava, Sloga) objavljivao je tekstove iz oblasti muzike i muzičke pedagogije (Pevanje kao pedagoško sredstvo i korist njegova, Kako treba učiti muziku u preparandiji i bogosloviji, Naše crkveno pojanje i druge.Pokrenuo je notnu ediciju Srpska muzička biblioteka i časopis Srpski muzički list (u istoriji srpskog izdavaštva, hronološki treći muzički list u Srba). Napisao je i objavio dva udžbenika: Klavir i učenje klavira (1901.) i Teorija pravilnog notnog pevanja (1904.).
Zapisivao je narodne i srpske crkvene melodije i koristio ih u svojim kompozicijama za klavir, horskim delima, komadima sa pevanjem i u operi Knez Ivo od Semberije.
Razvitak muzike

U odnosu na razvoj muzicke umetnosti u drugim evropskim zemljama, Srbija je svoj muzicki razvoj zapocela tek u XIX veku.Muzicki zivot Srbije počeo je i razvijao se isto kao i kod drugih zemalja.Najpre su to bile narodne pesme koje su sakupljane i obradjivane i kao takve izvodjene.
1850
Davorin Jenko
Jovan Paču
Mita Topalović
Josif Marinković
Stevan S. Mokranjac
Isidor Bajić
Slovenački kompozitor čiji je stvaralaštvo u početku vezano za slovenački romantizam, a potom za Srbiju.

Bio je horovođa Slovenačkog pevačkog društva i komponovao prve horove. Na stihove svog rođaka, Simona Jenka, komponuje hor "Naprej zastava slave" koji postaje slovenačka himna, danas je to zvanična himna Vojske Slovenije. Napušta pravne studije i dolazi u Pančevo kao horovođa Pančevačkog pevačkog društva — dve godine. Horovođa Beogradskog pevačkog društva — dvanaest godina. Kapelnik u NP — trideset godina.
Obrada srpskih narodnih pesama:

Mnoge svoje horove prerađivao je za razne sastave, i naknadno dodavao klavirsku ili orkestarsku pratnju ("Što ćutiš, Srbine tužni", "Naš kršni dome")
Napisao je manji broj solo pesama rodoljubive i ljubavne lirike – "Mlada Jelka", "Ukor"
Instrumentalna muzika. Pozorišne uvertire ("Đido", "Devojačka kletva", "Potera", "Vračara") + Koncertne uvertire ("Kosovo", "Aleksandar", "Milan", "Srpkinja").
Dela za pozorišne komade
1. salonski vodvilji stranih autora,Florentinski šešir", "Dve sirotice", "Ženski raj"
2. domaće romantične nacionalne drame, muzika u narodnom duhu, "Seoba Srbalja", Đ.Jakšić, "Markova sablja", J. Đorđević ("Bože pravde"), "Pribislav i Božana" (blizu romantičarskoj operi), D. Ilić
3. domaći narodski komadi, muzika na bazi citiranih narodskih motiva ili stilizovani folklor, "Đido" (obrada 9 mačvanskih pesama), "Potera", "Devojačka kletva"
4. vršio aranžmane tuđih opera u skladu sa uslovima NP
5. opereta "Vračara", izvan folklornog kruga.

Na slovenačkom:

Naprej zastava slave,
na boj junaška kri,
za blagor očetnjave
naj puška govori!

Z orožjem in desnico,
nesimo vragu grom,
zapisat v kri pravico,
ki terja jo naš dom.

Naprej zastava slave,
na boj junaška kri,
za blagor očetnjave
naj puška govori!

Naprej! Naprej!
Na srpskom:

Napred zastavo slave,
na boj junačkom krvlju,
za dobrobit otadžbine
nek' puške govore!

S oružijem u desnici
mi šaljemo vragu bes.
Krvlju pravdu pišemo
ova zemlja je naš dom.

Napred zastavo slave,
na boj junačkom krvlju,
za dobrobit otadžbine
nek' puške govore!

Napred, napred!
Jovan Paču je kompozitor i pijanist. Još za školovanja u Subotici istakao se kao nadareni pijanist, pa je već 1863. godine svirao na javnom koncertu. Paralelno sa studijem medicine u Pragu (koju je studirao i u Pešti) učio privatno kod Bedřicha Smetane.

Uz neizbežan salonski virtuozitet isticao se briljantnom tehnikom, a na koncertima je često izvodio dela srpskih kompozitora, svojih savremenika, kao i vlastite kompozicije i aranžmane narodnih melodija. Premda se služio veoma jednostavnom kompozicijskom tehnikom, ta su dela - na narodne teme ili u narodnom duhu - bila toliko omiljena da ih je narod prihvatio kao svoja (npr. "Brankovo kolo", nastalo u povodu prenosa kostiju Branka Radičevića iz Beča na Stražilovo , 1883). Mnoge narodne i gradske melodije obradio je za hor i klavir, a napisima o muzici sarađivao je u više časopisa i dnevnih listova ("Danica", "Javor", "Matica").
Glavna dela:
„Beseda za orkestar“, 1875.
„Bez tebe, draga“ (za klavir)
„Brankovo kolo“
„Chansonette serbe“ (za klavir)
„Čuj, Dušane“ (za klavir)
„Kolo“ za 2 klavira 8-ručno
„Onamo, onamo“ (za klavir)
„Prag je ovo milog Srpstva“ (za klavir)
„Srpska molitva“ za harmonijum i 2 klavira
„Srpska rapsodija“ za 2 klavira 6-ručno, 1885.
„Svetosavska pesma“ (za klavir)
Muzika za pozorišnu igru „Naši seljani“ (M. Popović)
Mokranjac je najznačajnija ličnost srpske muzike u XIX veku. Komponovao je rukoveti koje su bile uzor kasnijim generacijama. Napisao je 15 rukoveti.
U njima je obradio 90 pesama različitog karaktera i porekla. Kao dirigent Beogradskog pevačkog društva izveo je sve svoje rukoveti u zemlji, ali i u inostranstvu.
Stvarao je i duhovnu muziku.
9. januar 1856-28. septembar 1914.
Najpoznatija njegova dela su svakako Rukoveti – petnaest spletova pesama zasnovanih na folklornim motivima iz različitih delova Srbije, Bosne, Makedonije, Bugarske, Primorski napjevi, duhoviti skerco Kozar, kao i muzika za pravoslavna bogosluženja: velelepna Liturgija, iz koje je najpoznatija Heruvimska pesma, najznačajnije ostvarenje horske muzike u Srba, Opelo u fis-molu, Tri statije, Tebe Boga hvalim, Veličanije svetom Savi...
9. novembar 1835-25. novembar 1914.
17. III 1847-30. X. 1902.
Josif Marinković je bio srpski kompozitor i horovođa, stvaralac prvenstveno lirskog senzibiliteta. Poput mlađeg savremenika Mokranjca, uglavnom je bio posvećen vokalnim žanrovima – solo pesmi i horovima. Marinković je romantičar, izraziti melodičar. Veliku pažnju posvećivao je korektnoj deklamaciji teksta, što je za njegovo vreme bio novi kvalitet u srpskoj muzici.
15. septembar 1851-13. maj 1931.
Dela

a) horovi u kojima se koristio narodnim melodijama.
11 "Kola", mešoviti i muški hor a kapela, primenio narodne motive i tekstove + tekstove B. Radičevića — vrsta rukoveti.
Veliki broj dečijih i omladinskih a kapela horova "Prolećna zora"
b) horovi u kojima se nije koristio narodnim melodijama, mnogo bolji (prvi srpski originalni kompozitor)
Horovi sa pratnjom klavira — "Molitva", "Na veliki petak", "Zadovoljna reka", "Jadna majka", "Potočara"
Pesme za glas i klavir. Pisao je na tekstove savremenih pesnika i po kojima je on osnivač romantičarskog lida (tumači lirske ispovesti, tonsko slikanja prirodu, psihološki izražava tekst, umetnički stilizuje folklor).
1. pesme u kojima je citirao i obrađivao folklor "Kišica je pala", "Gospodar i sluga Avram"
2. umetnička poezija, narodni duh "Šano, dušo, šano", "Stojanke"
3. originalne kompozicije, "Ala je lep ovaj svet", "Kaži mi kaži"
Instrumentalna muzika. Za klavir: sonata za 4 ruke u jednom stavu (prva sonata u srpskoj muzici). Za violinu: "Fantazija", "Dve srpske igre", "Nokturno"
Scenska muzika. "Suđaje" Ljubinko Petrović
Crkvena muzika. "Opelo", za muški hor, "Carju nebeski", "Liturgija"
DELA:

Ciklusi solo pesama "Pesme ljubavi"
- "Album pesama u duhu srpskih narodnih pesama"
- "Srpske narodne pesme iz Mokranjčevih rukoveti"
- "Seljančice"
- "Jesen stiže dunjo moja"

OPERE:
- "Knez Ivo od Semberije"


-Jesen stize dunjo moja
Dimitrije - Mita Topalović je bio srpski kompozitor, učitelj i horovođa.
U „Pančevcu” je 1872. godine dao oglas za davanje privatnih časova klavira i violine, a godinu dana kasnije je dobio ponudu za privremenog horovođu Srpskog pravoslavnog pevačkog društva u Pančevu. Privremena ponuda je postala stalna, i na poziciji horovođe se zadržao 36 godina. U tom periodu su bila izvođena dela od 80 poznatih kompozitora, prvenstveno domaćih ali i tadašnjih savremenika (Isidor Bajić, Davorin Jenko,Petar Čajkovski...). Jedno vreme je radio kao učitelj u Višoj srpskoj devojačkoj školi u Pančevu.

Za života je napisao tri klavirske kompozicije 1877. godine:
• Žežulinka
• Potpuri
• Kolo

Srpska crkvena muzika, kao i svetovna, održala se uglavnom predanjem, mada se kao sastavni deo crkvenog rituala negovala više i upornije. O njoj imamo podataka iz srednjovekovnih žitija, letopisa, povelja i biografskih spisa. Prvi podaci o srpskom crkvenom pojanju nalaze se u biografiji Sv. Save o Nemanji i u biografiji Teodosijevoj o Sv. Save. Postojalo je određeno svetogorsko pojanje sa pojedinim nacionalnim varijantama. Jedan od najznačajnijih crkvenih rukopisa je psaltikija iz XVI veka Kir Stefan Srbina, a Jovan Kukuzelj je jedan od najznačajnijih kompozitora i teoretičara.
Posle potpunog zatišja u kulturnom životu Beograda koji je nastao krajem 18. veka, istorijski period u kome ima više podataka o muzici jeste vreme vladavine kneza Miloša. Pošto je dotle muzika na svim svečanostima bila u rukama Cigana i Turaka, on namerava da osnuje orkestar sa evropskim instrumentima i profesionalnim sviračima i 1829. upućuje poziv Josifu Šlezingeru, koji je tada bio gradski kapelnik u Novom Sadu, da dođe u Srbiju i organizuje muzički život. On prvo boravi u Kragujevcu (osniva orkestar, pozorište Joakima Vujića). S njim počinje rod srpske muzičke literature tzv. Komad s pevanjem, koji su potom skoro svi srpski kompozitori 19. veka negovali. Najznačajnija je "Ženidba cara Dušana". Potom prelazi u Beograd ("Teatar na Đumruku", prvi javni koncert).

Duhovna muzika
Muzika starih Slovena bila je vezana za radne procese i religiju. Tragovi muzičkih oblika iz vremena plemenskog života Slovena ima i danas ("dodolske", "koledne" igre i dr.). Pouzdanih podataka o tačnom karakteru i osobinama muzike starih Slovena nema. U starim slovenskim crkvenim kodeksima, svetovne muzičke manifestacije se pominju kao sotonske i đavolske. Postojalo je obilje instrumenata koje dobijamao od starnih putopisaca i iz likovne umetnosti. Muzički profesionalizam u Srbiji je vrlo rano bio razvijen na istoj osnovi kao i u feudalnim zemljama na Zapadu. Vrsta putujućih muzikanata i svirača postojala je i na srpskim dvorovima i pored crkvenih progona. Među naročito istaknutim sviračima pominju se dubrovački trubači i bosanski lautari.
Svetovna muzika
27. septembar 1849—5. januar 1912
Autori:
Andrijana Milošević
Milica Nedeljkov
Mina Marinković
Full transcript