Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Таяу Шығыстағы күрдтер мәселесі

No description
by

moldir egenova

on 28 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Таяу Шығыстағы күрдтер мәселесі

Таяу Шығыстағы күрдтер мәселесі
Шиеленіс түрлері:
Қатысушы субъектілеріне байланысты ;
Қатысу жағына байланысты ;
Шиеленістің жалғасу мерзіміне байланысты;
Түрік-күрдтер қақтығысы

Күрдістанның көп аймағы мен халқының басым бөлігі Түркияның қол астына өтті. Күрдтер, негізінен, Түркияның
шығыс
және
оңтүстік-шығыс
аймақтарында қоныстанды. Бұл аймақ шартты түрде
«Түрік Күрдістаны»
деп аталып, ауданы шамамен 225 мың шаршы километрге дейін жетті. Түрік Күрдістаны Түркияның 30% аймағы мен Күрдістанның 47%-ын алып жатыр
Күрдтер


Таяу Шығыс аймағының ірі этносы, тарихшылардың зерттеулері бойынша жаңа дәуірге дейінгі екінші мыңжылдықта тіршілік еткен Оңтүстік-Батыс Азиядағы ежелгі халықтардың бірі. Күрд мәселесі бұл қазіргі таңдағы ірі проблема болып тұр. Олар сонау
ХІХ ғасырдан
бері қазіргі күнге дейін өз тәуелсіздігі жолында күрес үстінде.
Шиеленіс
- әрбір қарсы жақты қолайсыздыққа ұшыратып, істі насырға шаптыратын қарама-қарсы мүдделердің, пікірлердің, көзқарастардың қайшы келуін, елеулі келіспеушілікті, өткір таласты айтады.
Орындаған: Егенова Мөлдір,
Нұрман Фариза
Қатысушы субъектеріне байланысты :
Этностық
-түрлі ұлттардың, этникалық топтардың арасында тәуелсіздікке, саяси билікке ұмтылуға, жер дауына, діни, этникалық кемсітушілікке, т.б. себептерге байланысты туады.
Мемлекеттік
Ұлттық
Халықаралық
Күрд этникасының ең көп орналасқан аймағы
оңтүстік-шығыс
және
шығыс Түркия
. Олар Ван өзені мен Диярбақыр қаласында тұрады. Түркиядағы күрд халқының саны жөнінен толық ақпарат жоқ. Жобамен 16-20 млн күрд бар делінеді.
Түркияның «Күрдістан Таали», «Күрд Тешкиляти Ичтимайи джемиети», «Күрд миллет фыркасы», «Күрд тәуелсіздігінің комитеті» атты күрдтердің ұлттық ұйымдары комитет құрамына енді.
1927 жылы 28 қазан айында «Хойбун» номиналды түрде Күрдістанның тәуелсіздігін жариялап, Түркияға қарсы соғыс жариялайды.
Персия, Ирак және Сириямен достық қатынас орнатамыз деп хабарлады. Астанасы Диярбакыр болып жарияланды.
«Хойбун» ұлттық комитеті
і







«Хойбунның» құрылуы күрд ұлтшылдығының жаңа кезеңін бастап, халықаралық сахнаға шығарды.
«Хойбун» мүшелері күрд алфавитін құрастырып, латын графикасын енгізді.
Комитет мүшелері Тәуелсіз Күрдістан құру идеясын алға тартумен айналысты.
Біріншіден,
«Хойбунның» штаб пәтері Күрдістаннан тыс жерде орналасып, қызметі күрдтердің жерінде әлсіз болды.
1930 жылдар басында «Хойбун» ұлттық комитетінің қызметі тоқтайды :
Екіншіден,

комитет ішінде алауыздықтар пайда болып, жұмысына зиян келтірді.


Күрд халқы соғыстан кейінгі жағдаймен келісе алмады.
І дүниежүзілік соғысы
кезінде, Севр келісімі уақытысында күрдтер тәуелсіздік алуға бір қадам жақын еді, бірақ
төрт
бөлікке бөлініп кетті. Лозаннадан кейінгі жаңа кезеңде күрд мәселесі (ұлттық тәуелсіздік үшін күресі)
Түркия, Иран, Ирак

пен
Сирияның
саяси тарихының тұрақты факторына айналды.
Күрд мемлекетінің Анкара Үкіметіне қойған талаптары:

күрд мемлекеті Түркияның тұрақты одақтасы болады;

бұл мемлекет түрік үкіметімен тағайындалатын күрд губернаторымен басқарылуы керек;

оның жеке парламенті мен министрліктері болуы тиіс;

екі парламенттің (Түркия мен Күрдістан) келісімінсіз ешқандай мемлекетке соғыс ашылмауы қажет;

күрд мемлекетінің кірістері ішкі қажеттіліктерге жұмсалып, артығы орталық үкіметке тиесілі болады

Уақыты:
1984ж басталды
Орны:
Шығыс Түркия,
Солт. Ирак
Себебі:
күрдтердің егеменді мемлекет құруға ұмтылуы (1984-1993жж)
күрдтердің автономия құруға ұмтылуы (1993-2011жж)
Қорытынды :
шиелініс әлі күнге дейін жалғасу үстінде.


Сириядағы күрдтердің Демократиялық одақ ұйымының жетекшісі

Салих Мүсілім:


«Алдағы уақытта Сирия демократиялық республикасы құрылып жатса, біз автономды Күрдістан мемлекетін құруды талап етеміз»...
Түркия премьер-министрі
Реджеп Тайып Ердоған:
«Біз Сирияның солтүстігінде қауіпсіздігімізге нұқсан келтіретін лаңкестік топтардың пайда болуына жол бермейміз»

Қалай десек те, Сирия жерінде автономды Күрдістан мемлекетінің құрыла қоюы екіталай.
Бұған АҚШ-тың Таяу Шығыстағы басты одақтасы Түркияның жол бермейтіні анық.

Асад режимі құлағаннан кейін билік тізгінін қолға алатын оппозициялық күштер де Сирия аумағында күрдтердің автономды мемлекетін құруына мүмкіндік бермейді.
Назарларыңызға рахмет!!!
ТҮРКИЯ-КҮРД МӘСЕЛЕСІМЕН ТАҒЫ ДА БЕТПЕ-БЕТ КЕЛДІ...
Full transcript