Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Domein: Aarde

VWO 6 CE Domein: Aarde
by

Maurice Willemsen

on 7 January 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Domein: Aarde

Circulatiesystemen
Endogene processen
Klimaten en landschapszones
Domein C: Aarde
VWO 6
Exogene processen
Stralingsbalans
Is dynamische evenwicht tussen in- en uitstraling
Inkomende energie
kortgolvig
50% bereikt aarde, rest wordt weerkaatst of vastgehouden in atmosfeer
deel op aardoppervlak omgezet in langgolvige warmtestralen
deel zonnestraling wordt op aardoppervlak weerkaatst, reflectie (albedo)
Uitgaande energie
deel warmtestralen en gereflecteerde zonnestralen verlaat atmosfeer
deel wordt in atmosfeer geabsorbeerd (broeikasgassen)
deel wordt naar aarde teruggekaatst (wolken, roetdeeltjes)
Mondiale luchtcirculatie
Relatie breedteligging en verschil in temperatuur
invalshoek zon neemt af van evenaar naar pool (grote invalshoek = warm)
scheve stand aardas groter verschil daglengte richting pool (oorzaak seizoenen)
langere weg door atmosfeer, dus meer terugkaatsing op hogere breedte
Verschil in temperatuur op aarde veroorzaakt mondiale luchtcirculaties
warmte lucht stijgt op (lage druk, minimum)
koude lucht daalt (hoge druk, maximum)
wind gaat van hoge druk naar lage druk
winden wijken af (Wet van Buys Ballot: Noo
R
delijk halfrond afwijking naar Rechts, Zuidelijk halfrond afwijking naar links)
ITCZ, Passaat en moesson (lage breedte)
ITCZ: zone van equatoriale lage druk, beweegt mee met loodrechte instraling

Passaat: stabiele, stevige wind vanaf subtropisch maximum naar evenaar

Moesson: halfjaarlijkse wisselende wind (door verschuiving ITCZ)
Fronten, depressies (gematigde breedte)
botsing subtropische warme lucht tegen koude polaire lucht
Oceanische circulatie
zeestromen: aangedreven door wind (tot ca. 100 meter diepte). Transport warmte van lage naar hoge breedte
Thermohaliene circulatie: door verschillen in temp. + zoutgehalte
Klimaat
gemiddelde toestand van het weer over dertig jaar over groot gebied
in troposfeer
bepaalde door klimaatfactoren:
breedteligging
zeestromen (warmtetransport)
ligging tov zee
reliëf (neerslag aan loefzijde, droog aan lijzijde)
hoogteverschil (6 graden kouder per 1000m)
Klimaatsysteem van Köppen
Lezen van klimaatgrafieken
zie stencil
Landschapszones
wisselwerking geofactoren
geleidelijke overgangen
dynamisch
Verwering
Mechanische/ fysische verwering
Gesteente verbrokkelt in leien, grind, zand
Samenstelling verandert niet
Overheerst in aride zone (In de aride zone wordt verweringsmateriaal door gebrek aan vegetatie minder goed vastgehouden dan in de gematigde zone)
Chemische verwering
afbraak door omzetting gesteente door warmte en vochtigheid via chemische reacties
samenstelling verandert
overheerst in tropen
karstverschijnselen:
vorming van grotten doordat kalk uit kalksteen oplost in water, slaat neer als druipsteen
Verweringsmateriaal in beweging
dmv zwaartekracht
puinhelling
puinwaaier: materiaal tot beneden
morene: gletsjer schuift verweringspuin voor zich uit
Erosie en sedimentatie
Erosie
= transport van verweerd materiaal en uitschurende werking door stroming van wind, water en ijs, en door zwaartekracht
Sedimentatie
bodemerosie: (deel) verweringslaag afgevoerd door regenwater of door wind
Eroderende kracht en getransporteerd materiaal afhankelijk van stroomsnelheid
= Neerleggen/ afzetten van door erosie meegevoerd materiaal
Stroomsnelheid en transportmechanisme bepalen de korrelgrootte(verdeling) van het sediment.
Sediment -> sedimentgesteente
vaak vlak afgezet
gelaagd
Indeling rivier
Bovenloop: groot verhang, stroomsnelheid hoog, grof materiaal, V-dal
Middenloop: verhang wordt minder, stroomsnelheid wordt minder, erosie + sedimentatie
Benedenloop: verhang klein, stroomsnelheid laag, meanderen, sedimentatie
Delta: ophoping sediment bij monding
Estuarium: door getijdenverschillen dit niet mogelijk
Kringlopen in
het systeem aarde

Platentektoniek en gebergtevorming
Jonge gebergten: waar nu aardplaten botsen (Alpien), steile hellingen, spitse toppen, diepe dalen
Oude gebergten: botsing in het verleden (Hercynisch/ Caledonisch), flauwe hellingen, afgeronde bergtoppen, brede dalen
Gesteentekringloop
stollingsgesteenten:
uitvloeiing: stolling lava aan oppervlak, basalt
diepte: magma stolt in aardkorst (intrusie), graniet
sedimentgesteenten: ontstaan uit sediment, door druk (bijv. schalie, kalksteen, zandsteen)
metamorfe gesteenten: verharding/ vervorming gesteentelagen van sediment-/ stollingsgesteente (door samendrukking/ plooiing) (bijv. kalksteen>marmer, schalie>leisteen
Hydrologische kringloop
Hydrologische kringloop heeft relatie met gesteentekringloop
Opbouw van de aarde
Platentektoniek
divergerende platen: uit elkaar, midoceanische rug, basalt, horst/ slenk (zie verderop)
convergerende platen: naar elkaar toe, subductie met diepzeetroggen (minimaal 1 oceanische plaat) of gebergtevorming (2 continentale platen),
Transforme plaatgrenzen: langs elkaar, aardbevingen
Vulkanisme
Hotspots
Aardkorst beweegt over
mantelpluim
Soorten vulkanen
Explosiviteit verklaren
gasdruk in magmahaard: hoge druk = explosief
- waterdamp verhoogt de druk
- diepe magmahaard = grote druk
samenstelling magma
- oceanisch (basalt) = dun dus kan makkelijk uitstromen
- continentaal (graniet) = taai, dus gaat moeilijker
Aardbevingen
Meeste zware aardbevingen bij transforme plaatgrenzen en in subductiezones
Schaal van Richter: hoeveelheid energie
Schaal van Mercalli: hoeveelheid schade
Vervorming van de aardkorst
Plooien: in de diepte (plastisch)
Breuken: horsten en slenken
http://www.schooltv.nl/video/aardrijkskunde-voor-de-tweede-fase-endogene-krachten/#q=aarde
http://www.schooltv.nl/video/aardrijkskunde-voor-de-tweede-fase-exogene-krachten/#q=aarde
http://www.schooltv.nl/video/aardrijkskunde-voor-de-tweede-fase-afl1-het-mondiale-klimaatsysteem-zon-en-aarde/#q=aarde
http://www.schooltv.nl/video/aardrijkskunde-voor-de-tweede-fase-het-mondiale-klimaatsysteem-lucht-en-water/#q=aarde
Domein C: Aarde
Full transcript