Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Die wêreld het so klein geword

Graad 12 Afrikaans EAT voorgeskrewe gedig
by

Charlene Delaporte

on 13 April 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Die wêreld het so klein geword

Die wêreld het so klein geword
Toe my ouma 'n kind was, speel hulle op die wye
vlakte
deel granate in die boord,
lees boeke in hulle soeke na kennis
en klets met maats as die foun twee kortes en drie langes lui.
As kind bly my ma op 'n ruim erf
met 'n grasperk en twee bome,
sit sy vasgenael voor die kassie -
vol drome om eendag oor die wye wêreld te swerf.
Sy ken mense wat al oorsee was!



Haar niggies in die stad gaan naweke fliek
en voor matriek sien sy hoe die eerste selfone lyk
Ek klik met 'n muis die wêreld tot in my huis
die web is my werf en Gumtree my boom.

Ek is deel van 'n boek waar mense hulle gesigte gedeeltelik ontsluier en klankloos klets en kuier.
Die moontlikhede is duiselingwek-
kend GROOT en die wêreld het so
klein geword dit pas in die
twaalf vierkante
meter van my
kamer
in.
Ek kan kennis onmiddellik op aanvraag verkry
en met ieder en elk in verbinding bly.

Die titel het 'n figuurlike betekenis en verwys na die idee van die
wêreld as 'n globale dorpie.
'so' dui op die graad waarin die wêreld klein geword het.
Die
wêreld
het klein geword a.g.v. die moderne tegnologie wat vandag so toeganklik is.
Die spreker se ouma en haar generasie speel buite, lees boeke as hulle iets wil weet en gesels met hulle maats oor 'n huistelefoon / landlyn.
'Toe' word dikwels gebruik wanneer iemand 'n storie begin vertel. Dit berei die leser voor op die narratiewe aard en toon v.d. gedig
'
my
' wys op die teenwoordigheid van 'n ek-spreker.
'
deel
' het 2 moontlike betekenisse:
1. hulle deel die vrug in twee
2. hulle deel die vrug met mekaar
Dir woord '
foun
' is sleng vir 'foon' of 'telefoon' en dit word gebruik om die spreektaal v.d. sestiger- en sewentigerjare uit te beeld.
Die
lang ee-klanke
in 'speel' (r. 1), 'deel' (r.2) en 'lees' (r. 3), sowel as die lang versreëls in strofe 1 vertraag die tempo.
Dit suggereer die gevoel v.d. oop vlaktes en die
rustige bestaan
op die plaas.
Strofe 1 is die
korste strofe
in die gedig en sluit aan by die
eenvoud
v.d. lewe op die plaas.
Die leefruimte verander v.d. wye vlakte op die plaas in strofe 1 na 'n 'ruim erf' met 'n grasperk en twee bome. Die spreker se ma woon op die dorp en nie meer op die plaas, soos haar ma nie.
Die 'kassie' verwys na die televisie, en dit is
ironies
dat die spreker se ma, as kind, voor die t.v. sit en nie buite speel soos háár ma gedoen het nie.
'
vasgenael
' suggereer dat wat haar ma op die televisie sien is genotvol en opwindend.
Die aandagstreep (-)
verbind
reëls 7 en 8 met mekaar en reël 8 word deel van reël 7 se gedagtegang.
Die televisie wakker drome by die spreker se ma aan om eendag oor die wye wêreld te reis, en die fei dat sy mense ken wat al oorsee was, versterk die begeerte.
Die
alliterasie
v.d.
w-klanke
versterk die gedagte van 'n oop en wye wêreld wat wag om ontdek te word.
Strofe 2 is
langer
en
meer beknop
as strofe 1. Dit suggereer dat die wêreld al hoe meer kompleks word, veral in terme van moderne tegnologie. Die meer beknopte tipografie(al die reëls is amper ewe lank) sluit aan by die idee dat die wêreld al hoe kleiner word.
Die leefruimte verander v.d. ruim erf in die dorp in strofe 2, na die spreker se kamer in haar huis. Daar is nou geen sprake meer van wye vlaktes of 'n ruim erf nie. Die spreker woon moontlik in 'n stad, in 'n huis met min spasie - daarom is die web haar werf en Gumtree haar boom. Haar huis is fisies kleiner, net soos die wêreld ook al hoe kleiner is.
Tegnologie maak dit moontlik vir die spreker om die wêreld met 'n muis (rekenaar) in haar huis te bring.
Die '
web
' (internet) word gebruik as 'n
metafoor
- dit is die spreker se werf, net soos die plaaswerf haar ouma se speelplek was.
Gumtree
word ook gebruik as 'n
metafoor
- dit is soos die boom in haar ma se tuin.
M.a.w. die internet is haar
speelplek
.
'
gedeeltelik ontsluier
' het twee betekenisse:
1. op Facebook wys mense net 'n gedeelte van hulle gesigte in hulle profiel-foto's
2. figuurlik kan dit beteken dat mense op Facebook die indruk skep van 'n perfekte lewe. Hulle lewens is egter nie dalk so volmaak of sigbaar soos wat hulle Facebook-vriende mag dink nie.
Die
alliterasie
v.d.
k-klanke
beklemtoon die
kontras
tussen klets (wat klank impliseer) en klankloos (wat 'geen klank' beteken).
'klets' in r. 15 staan ook in kontras met 'klets' in r. 4: die spreker se ouma het direk met haar maats op die telefoon gesels, terwyl die spreker indirek met haar maats gesels oor die web.
Die woord '
duiselingwek-kend
'
suggereer
'n gevoel van opwinding betreffende die moontlikhede v.d. internet - die internet is so groot dat dit jou bedwelm, opgewonde maak en jou verstand laat duisel (stagger).
Die woord is ook
tipografies
opgebreek: dit
verbeeld visueel
die gevoel dat die spreker duiselig raak en val - soos die 'kend' in die woord ondertoe 'val' na die volgende reël.
Die woord '
GROOT
' word
beklemtoon
deur die gebruik van hoofletters om
tipografies
uit te beeld dat die moontlikhede inderdaad baie groot, en selfs oorweldigend, is. Hierdie beklemtoning v.d. woord 'GROOT' veroorsaak ook 'n
nog groter kontras
tussen 'groot' en 'klein' (in die titel).
Die
slotreëls
bevat die
kerngedagte
en die titel v.d. gedig: Die wêreld het so klein geword dat dit in die twaalf vierkante meter v.d. spreker se kamer inpas.
Die laaste vier reëls word al hoe
korter
om die spreker se
klein leefruimte
tipografies te illustreer - dit het dus 'n
visuele
funksie.
Die
kort reëls
en
enjambement

versnel
die
tempo
v.d. gedig, en dit staan in
kontras
met et die lang reëls en stadiger tempo v.d. eerste strofe.
Die
kontras
verteenwoordig
2 verskillende bestaanswyses
: ruim en beknop, stadig en vinnig, groot en klein.
Strofe 3 is die langste in die gedig en die lengte
suggereer
die oorvloed en toeganklikheid van informasie in die moderne wêreld.
Full transcript