Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Tijdvakkendossier

No description
by

leroy luciana

on 12 February 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Tijdvakkendossier

Hoofdstuk 1: Jagers en boeren.(5)
Hoofdstuk 2 : Grieken en romeinen(12)
Jagers en boeren
Tijdsperiode tot 3000 v.Chr
Het leven van jager-verzamelaars
Het ontstaan van de landbouw
De eerste steden
Tijdvakkendossier



4 VWO
Tijdvakkendossier
Walking with the Cavemen, uit 2003.
Gaat over de evolutie van de mens.
speelt zich af in de tijd van de eerste jager-verzamelaars.
Stonehendge, Engeland.
Monument afkomstig uit de
prehistorie. interessant door het gigan-
tische bouwwerk wat hier in zit.
Jeugdboek: Weet jij alles
van de oertijd?
door: Jan Paul Schutten.
2010
nomaden levend van de jacht en plantaardig voedsel
groepen kleiner dan 10 mensen
beginnende vormen van kunst bijv: venusbeeldjes.

Jager-verzamelaars.
simpele hutjes
de jacht
hoe hun voedsel eruit heeft kunnen
zien.
simpele wapens voor de jacht
venusbeeldje

Jager-verzamelaars
Begrippen 1.1 :
beschrijving :
prehistorie
eerste periode in de geschiedenis, die duurde tot de uitvinding van het schrift omstreeks 3000 v.C
tijd van jagers en boeren
eerste tijdvak, dat duurde tot omstreeks 3000 v.C
archeologie
wetenschap die het verleden bestudeert aan de hand van ongeschreven bronnen
(samenleving van) jager-verzamelaars
maatschappij van nomaden dat leeft van wat ze vangen in de natuur
nomaden
iemand zonder vaste woonplaats

Door welke ongeschreven bronnen hebben we
de meeste informatie over deze beschaving kunnen bemachtigen?

Het ontstaan van de landbouw.
landbewerking met ploegen.
landbouwrevolutie
wat betekent de Wat was een gevolg van het Waar ontstonden
neolitische revolutie? sedentair bestaan.? de eerste dropjes ?
wat was een aanleiding voor het ontstaan van de landbouw?
de eerste landbouw
sterk vee, zoals ossen (gecastreerde stieren) werden gebruikt voor de landbouw.
(ploegen trekken).
kledij en voedsel
van vee (zoals schapen, geiten etc.)
plattegrond typische nederzetting:
wat was de grootste aanleiding voor het ontstaan van de landbouw?
vruchtbare halve maan
De eerste steden

Uruk, ongv. 3000 v.C een van de grootste steden in die tijd, gebouwd door de soemeriërs.
Landbouwstedelijke
samenleving.
hypothese: de landbouw liep waarschijnlijk zo voorspoedig dat men overschotten kreeg, dit ging ruilen, zo handel ontstond en daarmee samensmeltingen wat leidde tot de eerste steden.
meer ‘welvaart’ /
meer vrije tijd.
handel
nijverheid
geen alleenstaande huizen meer maar dorpen en steden
onderscheid
arm/rijk
Grieken en Romeinen
3000 v.C tot 500 n.C
Romeinse keizerrijk
filosofisch denken van grieken/ beginnende wetenschap/ griekse cultuur
verschillende bestuursvormen
Germanen
Joden- , Christendom
Gladiator, een van de meest succesvolle films over de tijd van de romeinen ooit. (2000)
Pompeii, een bijzondere film die een goed beeld geeft van de
Grieks/romeinse levenstijl
het Colloseum in Rome
Keizers van Rome, een - uit het italiaans-
vertaald boek, geschreven door: Suetonius
vertaald door: D. den Hengst. (2010)
Linksboven: Julius Caesar (acteur), Rechtsboven: Romeinse rijk op kaart, onder: Socrates , Plato en Aristoteles
wetenschap en politiek in de griekse stadstaat
Eerste democratie in Athene.
ontwikkeling wetenschap en filosofie.
begrippen 2.1 :

klassieke oudheid- het tweede tijdvak,
een voortreffelijke beïnvloedende oudheid.
filosofen- wijsgeer/ rationele denker.
rationeel- redelijk, met behulp van het verstand.
wetenschap- kennis/ systematisch + rationeel onderzoek.
stadstaat- staat die bestaat uit een stad met het omliggende platteland.
burgers- inwoner van een stad of staat met alle rechten die daaran verbonden zijn.
politiek- wat met het bestuur van een gebied te maken heeft.
bestuursvormen:

monarchie- staat met één vorst aan het hoofd.
aristocratie- staat geleid door een groep aanzienlijken (door de besten).
oligarchie- regering door weinigen.
tirannie- bestuur van een tiran, wrede onderdrukking.
democratie- bestuur waarin het volk beslist.
onderzoeksvraag:
waarom hadden de filosofen kritiek op de Atheense democratie ?
het Romeinse imperium
Remus en Romulus (volgens de legende stichters van Rome)
Julius caesar (belangrijke romeinse generaal)
Octavianus (Augustus)
Nero ( een wrede, brute keizer van Rome)
Hannibal ( een generaal uit carthago die een bijzondere oorlog voerde tegen Rome).
Begrippen 2.2
republiek- staat zonder vorst aan het hoofd.
senaat- wetgevende vergadering van het Romeinse rijk
expansie- uitbreiding
burgeroorlogen- binnenlandse oorlogen
dictator- alleenheerser
keizerrijk- monarchie met een keizer aan het hoofd
imperium- groot rijk
pax romana- de romeinse vrede, periode van rust en orde in de eerste eeuwen van het keizerrijk
wereldrijk- rijk in meerdere continenten
de Grieks-Romeinse oudheid
Hoe drukten de Grieken volmaakte schoonheid uit, en hoe beïnvloedde deze Griekse cultuur de romeinen?
Grieks-Romeinse bouwwerken
Griekse goden.
Romeinen en Germanen
typische uiterlijk van verschillende volkeren uit de oudheid.
Romeinse Historicus: Tacitus (deed uitspraken over de germanen)
Caesar
Germanen: Teutonen, Alemannen, Friezen, Goten etc.
Jodendom en christendom
Gebeurtenissen:
slag in het teutoburgerwoud
ontstaan van de limes langs de Rijn.
onderzoeksvraag: Op welke manier beïnvloedden de Romeinen de Germanen?
Een tegenstellend verband tussen de Germanen en de christenen en Joden (die in een later tijdperk aan bod komen) is dat de Germanen in tegenstelling tot de christenen en Joden een polytheïstisch geloof hadden.
Belangrijke personen in dit tijdvak:
Jezus Christus
de apostel Paulus
Pontius Pilates
de Joden (Albert einsteijn is ook Joods).
-587 v.Chr Jeruzalem verwoest.
-1ste eeuw n.Chr christendom opgericht
-30 n.Chr Jezus gearresteerd en ter dood gebracht
- 64 n.Chr : eerste christenvervolging, Paulus en Petrus sterven als martelaren
- Eind 4e eeuw: Christendom wordt staatsgodsdienst Romeinse rijk
Hoofdstuk 3: Monniken en ridders.(24)

Hoofdstuk 5: Ontdekkers en hervormers (55)
Hoofdstuk 6: Regenten en Vorsten.(69)
Hoofdstuk 7: Pruiken en revoluties. (79)
Hoofdstuk 3: Monikken en ridders.
merlin (film)
de islam
Allah- Islamitische benaming voor God
Ali- kalief
Hoofdstuk 6
Regenten en vorsten
absolutisme
Versailles
De Islam
Mohammed-profeet
4. kenmerken:
Ontstaan van de verspreiding van de islam.
De ontwikkeling in West-Europa van landbouwstedelijke naar landbouwsamenleving.
Feodale verhoudingen in het bestuur.
De verspreiding van het christendom in Europa
Justin and the Knights of Valour
Kingdom of heaven
2 films over dit tijdvak
historische kaart:
Belangrijke plaatsen in dit tijdvak:

Mekka
Medina
Frankrijk
Constantinopel
tijdlijn islam:
Geboorte
Mohammed.

Vanuit Medina veroverden Mohammed en zijn volgelingen het halve Arabische schiereiland
Tussen 632 en 650 veroverden Arabische generaals veel gebied
Ali gekozen als nieuwe kalief
Ommayaden stichtten islamistische dynastie
turken veroveren, en verspreiden de islam
belangrijke 'personen'
Islam: Dit is de godsdienst van de moslims.
Profeet: iemand die namens (een) god kan spreken en daardoor de toekomst kan voorspellen.
Koran: Het heilige boek van de moslims.
Moslims: Beleiders van de islam.
Jihad: Heilige oorlog tegen het kwaad in jezelf en je eigen leven.
Kalief: Politieke leider van de islam die geen religieuze zeggenschap heeft.
Dynastie: Een vorstenhuis dat regeert.
Sjiieten: Aanhangers van een van de twee grote stromingen binnen de islam.
Soennieten: Meerderheidsbeweging in de islam. De soennieten volgen naast de koran ook de 'soenna' , de levenswijze van de profeet Mohammed.
Sultan: Islamitisch vorst.
Emir: Arabische vorst.
Moren: Moslim in of uit Noordwest Afrika.
Reconquista: Christelijke herovering van Spanje en Portugal op de islam.
Moskeeën: Islamitische gebedshuizen.
Begrippen.
onderzoeksvraag:

Hoe kon de islam zich zo makkelijk en snel verspreiden ?
Hofstelsel en Horigheid
Autarkisch : zelfvoorzienende gemeenschap, zonder handel met de buitenwereld.
Horigheid : Horigheid beschrijft een sociaal-maatschappelijke toestand. In de middeleeuwen, en ook daarvoor en daarna, waren horigen boeren of `cijnsboeren` die aan hun land verbonden waren zonder dit te bezitten en met bepaalde verplichtingen aan de landbezitter
Hofstelsel: domeinstelsel is een in de Vroege Middeleeuwen ontstane wijze van exploitatie van landgoederen (hoven, domeinen) op basis van het tweeledig domein.
Domein: landgoed, stuk land van een heer
Hoeve: boerderij met land
Herendiensten: werk dat gratis gedaan moet worden voor een heer
Rentmeester: iemand die voor een ander een landgoed beheert
Begrippen 3.2
Het Feodale stelsel.
(personen).
Karel de Grote-koning .








Clovis -de koning der Franken


Karel Martel- hofmeier van het Frankische Rijk,

Begrippen 3.3
adel: bevoorrechte groep in samenleving.
feodalisme: bestuurssysteem waarbij koningen en andere hoge leenheren grond en ambten in leen geven aan vazallen.
leenstelsel: zie feodalisme.
ambt: openbare functie.
vazal: Edelman die trouw heeft gezworen aan vorst of andere hoge edelman.
leenman: vazal.
leenheer: vorst of andere hoge edelman die grond of ambten aan een vazal uitleent.
graafschappen: gebieden onder leiding van een graaf.
hertogdommen: gebeiden onder leiding van een hertog.
graaf: machthebben over een groot middeleeuws rijk.
hertogen: zie graaf.
onderzoeksvraag?

waarom Had het leenstelsel Veel voordelen maar ook veel nadelen voor een vorst?
Christendom in Europa
Personen:
bonifatius- monnik met opdracht van paus Clovis- eerste katholieke koning van gallië Karel de grote- belangrijke rol bij de verspreiding Liudger- geestelijke die friezen moest bekeren
Benedictus van Nursia- belangrijke geestelijke
gebeurtenissen + afbeeldingen

Monniken reisden rond om mensen te kerstenen, dit deden ze o.a. in Ierland, Groot-Brittanië en Nederland
Hierdoor zijn veel mensen christen geworden

Liudger zorgde ervoor dat zanger en dichter Bernlef weer kon zien
Onderzoeksvraag:

welke rol speelden vorsten in de verspreiding van het christendom

Verbinding later tijdvak:


De expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de vorm van kruistochten.”
Kenmerken van dit tijdvak:
Handelskapitalisme en wereldeconomie
De gouden eeuw van Nederland.
Het absolutisme.
De wetenschappelijke revolutie.


Historische kaart
rond 1600 drukt Johan Bussemachr deze kaart van het hertogdom Gulik
Belangrijke plaatsen
Amsterdam
Parijs
Versailles
Jakatra
Handelskapitalisme en wereldeconomie
Indië
Java
Jakatra
Banda-eilanden

onderzoeksvraag:
Hoe kon de VOC zo succesvol worden?
begrippen 6.1
multinational- onderneming met vestigingen in meerdere landen.
handelskapitalisme- economisch systeem waarbij koopman-ondernemers zich mer handel of nijverheid bezighielden en een deel van de winst in hun onderneming investeerden.
kapitalisme- economisch systeem waarbij de productiemiddelen privébezit zijn en personen geld in een onderneming inveteren met als doel winst.
gouverneur-generaal- hoogste bestuurder VOC.
factorijen- handelsnederzeetingen
wereldeconomie-economsch systeem met wereldwijde handelscontacten
tijd van regenten en vorsten- zesde tijdvak (1600-1700)
kaapvaart- piraterij met goedkeuring van de overheid.
De gouden eeuw van Nederland
Personen+ afbeeldingen.
Willem III-stadhouder
(Johan de wit,
Cornelis de Wit)-regenten
Johan van Oldenbarnevelt-
Landsadvocaat.
Descartes- geleerde


Amsterdam in de gouden eeuw
scheepvaart voor handel in Nederland
verbindingen:
eerder tijdvak...
ontstaan Nederlandse staat uit tijdvak ontdekkers en hervormers. (bloei van nederland).

Later tijdvak...
welvaart en sociaal culturele veranderingen uit tijdvak televisie en computer. (tijd van welvaart).
Hypothese: regenten konden de macht van de stadhouder beperken.
Absolutisme
voorbeelden absolute vorsten:
rechts: Lowedijk XIV, onder: Tsaar Peter de Grote
Verband:

Franse en Engelse vorst hadden beiden hetzelfde
absolute denkbeeld, De Engelse koning werd ook geïnspireerd door het absolutisme in Frankrijk

Verbindingen:
eerder tijdvak....
het ontstaan van de nederlandse staat uit tijdvak ontdekkers en hervormers. (Karel V wilde soortgelijke absolute macht).
Later tijdvak....
het tijdvak wereldoorlogen (Hitler wilde soortgelijke absolute macht).


Wetenschappelijke Revolutie
Onderzoeksvraag:
Hoe heeft de wetenschappelijke revolutie zich zo kunnen ontwikkelen dat de éne wetenschapper voor gek verklaard werd en de ander tot ridder geslagen?
Personen:
Newton- wetenschapper en ontdekker zwaartekracht.
Galilei- wetenschapper ( bouwde telescopen)
Van Leeuwenhoek- microscoop uitvinder
Francis bacon- wetenschapsfilosoof
4 uitvindingen:


microscoop- Antonie van Leeuwenhoek
uurwerk- Christiaan Huygens
telescoop- Galileo Galilei
vergrootglazen- Antonie van Leeuwenhoek
Verbindingen.
eerder tijdvak....
De ontwikkeling van wetenschap in de Griekse stadstaat van het tijdvak de Grieken en Romeinen, omdat de wetenschap in beide gevallen een stap voorruit gaat,
Later tijdvak....
toepassing van verlicht denken van het tijdvak pruiken en revoluties, omdat in beide gevallen er nieuwe verlichte ideeën en opvattingen worden bedacht en ontdekt.
Slaven werkend op een Nederlandse plantage
geleerden die spreken over
wetenschappelijke zaken
Links: Amsterdam in Gouden Eeuw
Onder: Parijs in 17e eeuw.
Handelspost
Versailles
Antonie van
Leeuwenhoek
Anatomie les
Galileo Galilei, het Heelal
bestuderende
Hoofdstuk 7:
Tijd van pruiken en revoluties
Franse revolutie
Marie Antoinette
Kenmerkende aspecten:
Rationeel optimisme en verlicht denken.
Ancien régime en verlicht absolutisme.
De democratische revoluties.
Kolonialisme en slavernij.
Historische kaart
Amerika in de tijd van de kolonisten, voor de onafhankelijkheids revolutie (13 staten)
Belangrijke plaatsen:
Parijs -
(de verlichting)
Potsdam-
(het Duitse Versailles: sanssouci daar gebouwd).
Nieuw-Amsterdam-
(slavenhandel).
Paramaribo-
(fort Zeelandia).

Films
Marie Antoinette: over het luxcieuze en weelderige leven van deze verwende Franse koningin.
12 years a slave: een meeslepende film die de slavernij in Amerika goed weergeeft.
Rationeel optimisme en verlicht denken
Adam smith- schrijver van 'inquiry into the nature and causes of the wealth of nations'.
Immanuel Kant- Duitse filosoof met verlichte ideeën.
D'alembert
Diderot - maakten de Encyclopédie.
Monstesquieu - driemachtenleer
Boeken.
links: l'espirit de lois
van Montesquieu
Boven: Encyclopédie
van D'alembert en Diderot
Boven: Le fanatisme ou Mahomet Le prophete van Voltaire
Rechts:Verhan- deling over de ongelijkheid
tussen mensen
Links: Inquiry into the nature and causes of the wealth of nations
voltaire
montesquieu
rousseau
experiment met een elektriseermachine in Amsterdam
Onderzoeksvraag:
Wat heeft de verlichting tot stand gebracht ?
Ancien Régime en verlicht absolutisme.
Frederik II de Grote van Pruisen
Catherina de Grote van Rusland
Jozef II van Oostenrijk
Verlichte absolute vorsten + afbeeldingen
Verbindingen:




Uit eerder tijdvak...
Uit later tijdvak...
de wetenschappelijk revolutie én het streven van vorsten naar absolutisme omdat die twee aspecten de vorsten in dit tijdvak precies beschrijven. (uit tijdvak regenten en vorsten).
democratische revoluties, omdat in dit kenmerkende aspect ook het volk met verstand ging nadenken, waardoor ze besefte dat ze in opstand moesten komen. (dus nieuwe denkwijze)
.
.
.
De democratische revoluties
1775- Amerikaanse revolutie : Amerikanen wilden onafhankelijk zijn van Engeland.
1789- Franse revolutie: Opstand uit ontevredenheid tegen absolute LodewijkXVI
1781-bataafse revolutie: burgers wilden meer zeggenschap en kwamen daarom in opstand.
Revolutionaire Personen+ afbeeldingen.


Johan Derk baron Van der capellen tot den Pol-
schrijver van verscheidene pamflets
Robespierre- radicale revolutionair



Napoleon Bonaparte- revolutionaire keizer van Franrijk
bestorming van de Bastille
Amerikaanse revolutie in gang
Tijdbalk
4 juli 1776 Amerika onafhankelijk
1810 Nederland ingelijfd bij Frankrijk
1813 Nederland bevrijd
14 juli 1789 Bastille ingenomen
1791 grondwet tot stand gebracht en Frankrijk constitionele monarchie.
1815 Napoleon verslagen in slag bj Waterloo
Verbindingen:

eerder tijdvak.....
Het streven van vorsten naar absolute macht uit het tijdvak regent en vorsten, omdat dat eigenlijk de aanleiding was voor vele revoluties.
hetzelfde tijdvak...
rationeel optimisme en toepassing verlicht denken, uit het tijdvak pruiken en revoluties omdat de verlichtte denkwijze van het volk ze aanzette tot opstand.
later tijdvak....
Voortschrijdende democratisering met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan de politiek uit het tijdvak burgers en stoommachines, omdat het absolutisme steeds meer in de schaduw komt te staan en de democratie wordt ontwikkeld

Kolonialisme en slavernij
Driehoekshandel
de film: 12 years a slave
Slavenboot
Euopese Koloniën
Slaven werden hardhandig, als beesten behandeld...
Vraag:
Wat voor uitwerking heeft slavernij gehad op ons huidige denkbeeld over vrijheid en gelijkheid?
Verbinding.
Eerder tijdvak...
Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie uit het tijdvak: tijd van regenten en vorsten, omdat door de handelsroutes koloniën en slavernij werden uitgebreid.
later tijdvak.....
Discussies over de sociale kwestie uit het tijdvak : tijd van burgers en stoommachines,
omdat men toen ging beseffen hoe onmenselijk die arbeidsomstandigheden waren van de slaven.
tijdbalk
1787: Britse abolitionisten richtten Society of the abolition of the slave trade 0p
1807: verbod slavenhandel Groot-Brittannie
1833: Slavernij in alle Britse kolonies afgeschaft.
1808: invoer slaven VS verboden
Monument ter nagedachtenis aan de slavernij
1814: Nederland verbied slavenhandel
1863: Antilliaanse en surinaamse slaven vrije mensen
Begint bij dia:
Hoofdstuk 4
Tijd van steden en staten.
Kenmerken:
De opkomst van de steden.
De stedelijke burgerij.
Staatsvorming en centralisatie.
Kerk en staat.
Christelijk Europa en de buitenwereld.
De opkomst van steden
8 belangrijke steden:
Hamburg
Rome
Venetie
Genua
Vlaanderen
Brugge
Gent
Keulen
Neurenberg
Onderzoekvraag: Hoe groeide een stad van klein dorpje
naar een belangrijke handelsstad?
Parijs
Rome
Jeruzalem
Iberisch schiereiland
Venetie
Belangrijke plaatsen:
<--Jeugdfilm: Disney's Robin Hood
jeugdfilm: Kruistocht in spijkerbroek
De stedelijke burgerij.

Gebeurtenissen:
onstaan van stadrechten
oprichting schutterij
oprichting gilden

Vetgedrukte begrippen 4.2
stadsrechten
tol
privileges
baljuw
schutterij
gilde
schepenen
veranderingen in deze tijd
steden werden groter
meer vrijheden, stadsrechten
zelfbestuur door burgers.
ontwikkeling op het gebied van arbeid.
Staatsvorming en centralisatie
Filips van Bourgondië
Karel de Stoute
Jan zonder Land
Belangrijke plaatsen:
Parijs
Rome
Brussel
Vetgedrukte begrippen 4.3
centralisatie
staatsvorming
huursoldaten
parlement
standen
geestelijkheid
staten-generaal
Welke postitieve ontwikkelingen ontstonden er door middel van- en dankzij staatsvorming en centralisatie?
onderzoeksvraag
Verbinding:
eerder tijdvak:
feodale verhoudingen in het bestuur, omdat ze in die tijd ook uittesten met een ander soort bestuursvorm dan een koning (monarchie)
later tijdvak:
het ontstaan van de nederlandse staat, omdat hier ook staatsvorming aan de gang was
Kerk en staat
Einde Tijdvakkendossier !
Hoofdstuk 4: Steden en staten (41)
personen:
Paus BonifaciusVII
Koning Lodewijk IX
Keizer Hendrik IV
Gebeurtenissen
investituursstrijd
oprichting inquisitie
keizer in de ban gezet.
Verbinding
Tijdvak: ontdekkers en hervormers.
aspect: de splitsing van de kerk in Oost-Europa



Omdat hier ook
kritiek was op de
kerk (Paus)
Christelijk Europa en de buitenwereld.
Urbanus II
Saladin
Marco Polo
Belangrijke steden:
Venetië
Pisa
Jeruzalem
Edessa
Antiochië
Hoofdvraag: Hoe verspreidde het Christendom zich?
deelvragen:
welke rol had de paus hierin?
welke rol had wereldlijke macht hierin?
hoe effectief waren de kruistochten?
verbinding:
eerder...
onstaan en verspreiding van de Islam uit het tijdvak monniken en ridders, omdat hier oomk de verspreiding van een geloof aan de gang was.
later....
Het begin van de Europese overzeese expansie uit het tijdvak ontdekkers en hervormers, omdat hier ook een expansie aan de gang was.
tijdlijn
tijdlijn
1095: Paus Urbanus II doet oproep aan christenen.
1096: kruisvaarders naar Palestina
1187: inname Jeruzalem door Saladin
1291: val van Akko
Hoofdstuk 5:
Ontdekkers & hervormers
kenmerken dit hoofdstuk:
De Renaissance/opleving aandacht voor de Oudheid.
de Europese expansie
de Reformatie
de Nederlandse opstand.
kenmerken dit hoofdstuk:
De Renaissance/opleving aandacht voor de Oudheid.
de Europese expansie
de Reformatie
de Nederlandse opstand.
Belangrijke steden.
Milaan
Florence
Genève
Brussel
monumenten boven,
historische kaarten links
belangrijke personen:

da vinci
thomas more
copernicus
brunelleschi
donatello
begrippen:
mensbeeld
wereldbeeld
erfgoed
renaissance
vroegmoderne tijd
humanisme
tijd van ontdekkers en hervormers

Verbindingen
eerder tijdvak:
de grieks- romeinse cultuur uit het tijdvak de grieken en romeinen, omdat hier dezelfde soort kunst populair was.
later tijdvak:
wetenschappelijke revolutie uit het tijdvak pruiken en revoluties, omdat men hier ook anders over de wereld ging denken.
De Europe expansie
Paus Alexander VI
Hendrik de zeevaarder
Columbus
amerigo vespucci
hernando cortes
francisco pizarro
plaatsen.
archipel
nova zembla
java
lissabon
constantinopel
bantam
verbinding.
eerder tijdvak:
De verspreiding van het christendom uit het tijdvak tijd van steden en staten, omdat de christelijke ontdekkers zich verspreidden over de wereld in de europese expansie.
later tijdvak:
ontwikkeling handelskapitalisme en wereldeconomie uit het tijdvak regenten en vorsten, omdat in dat tijdvak ook veel van (voor de europeanen) nieuwe wereld werd verkend.
De reformatie
Personen:
Luther
Calvijn
Erasmus
Elisabeth I
Filips II
hypothese: Omdat luther en calvijn erg populair zijn,
verspreid het protestantisme zich snel.
Schema met verschillen
Protestantisme| katholicisme
Iedereen moet de bijbel kunnen lezen.
Bijbel alleen leesbaar in latijn voor de geestelijkheid
verering van heiligen en relikwieen is afgoderij
Verering van heiligen en relikwieen is belangrijk, zei staan in verband met God
Zondige mens komt krijgt genade van God door goede werken.
Aflaten bieden toegang tot de hemel.
1494: Paus deelt wereld in tweeën met denkbeeldige lijn. alles ten westen van de atlanstische oceaan was van Spanje, alles ten oosten van de lijn was van Portugal
1492: Columbus route naar Indië (eigenlijk Amerika) gevonden
1519: Cortès verovert Azteekse rijk
1596: Willem Barentz en bemanning vast op Nova zembla
1488: handelsposten opgezet op Kaap de goede hoop door Portugezen
1453: geen aanvoer van handelswaren in Constantinopel meer door inname Turken
Tijdlijn
Tijdlijn
1517: Luther begint reformatie
vanaf 1562: bloedige oorlogen tussen katholieken en hugenoten
1572: bloedbruiloft
1534: Anglicaanse kerk
1598: Edict van nantes maakt einde aan oorlog.
De Nederlandse Opstand
personen:
Filips II
Karel V
Margaretha Van Parma
hertog van Alva
Stadhouder Maurits
plaatsen:
Brussel
Holland
Zeeland
Utrecht
Friesland
Onderzoeksvraag:
Verliep de Tachtigjarige oorlig precies zoals wordt verteld?

Verbinding:
eerder tijdvak...
De verspreiding van het Christendom in Europa uit het tijdvak monniken en ridders, omdat de verspreiding van het christendom op de manier hoe Filips II het deed een van de aanleidingen was voor de Nederlandse opstand.
later tijdvak...
De democratische revoluties uit het tijdvak pruiken en revoluties, omdat hier ook belangrijke opstanden tegen het bestuur plaatsvonden.
Tijdbalk
1555: filips II volgt vader op als landsheer van de Nederlanden
1588: Republiek der Verenigde Nederlanden
1522: keizerlijke inquisitie
1567: Hertog van Alva naar Nederlanden gestuurd
1581: Parma verovert de ene na de andere stad in vlaanderen en brabant
1585: Parma bezet antwerpen
1609: bestand tussen spanje en de Republiek
Hoofdstuk 8
Hoofdstuk 9
Tijd van de wereldoorlogen
9.1 de eerste wereldoorlog
-het voeren van twee wereldoorlogen
-de crisis van het wereld kapitalisme
-het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme
-de rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massa organisatie
-vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme
-verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering
-racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden
-de Duitse bezetting van Nederland
kenmerkende aspecten
plaatsen:
Berlijn, Elzas lotheringen, oostenrijk, polen,
rusland, amerika, belgie, rotterdam.
films:
the sound of music, the boy in the striped pyjamas,oorlogswinter
Joop Quint (sam.), Kind in de oorlog
Evert hartman, oorlog zonder vrienden
boeken
kaart
monmenten: concentratiekampen: vught en
auschwitz o.a , annefrankhuis, herdenkingsplaats op de dam
tijdbalk.
dikgedrukte begrip:
Wereldoorlog: oorlog waarbij een groot aantal volkeren en meerdere werelddelen betrokken zijn.
1914: Begin Eerste wereldoorlog tussen Duitsland, Oostenrijk- Hongarije en Groot-Brittannié, VS, Frankrijk en Rusland.
1917: Russische revolutie
1918: Verdrag van Versailles wordt getekend door Duitse regering.
1917: VS verklaard oorlog aan Duitsland vanwege het verwoesten van neutrale schepen van de VS
914-1918 : grote oorlog
9.2 De economische wereldcrisis
Door een te optimistische denkwijze hadden veel Amerikanen leningen.
Lonen waren te laag vergeleken met de kosten van de dure producten. Er werd dus weinig verkocht.
Overproductie in de landbouw. Vanwege voedseltekorten in Europa na de Eerste Wereldoorlog.
Oorzaken van de crisis.
President Roosevelt kwam met het idee : New Deal om sociale uitkeringen in te stellen en om miljarden dollars te steken in openbare werken.
Bezuinigen: dit gebeude onder andere in Nederland.
2 crisis bestrijders
9.3 de totalitaire
systemen
.
Ideologieën: een geheel van opvattingen over de maatschappij.
Fascisme: extreem-nationalistische stromingen die geweld verheerlijken.
Communisme: stroming die het particuliere bezit van de productiemiddelen wilt afschaffen.
Nationaalsocialisme: Lijkt op fascisme maar stelt niet staatsmacht maar rassenleer voorop.
begrippen 9.3
propaganda en communicatie
Hoe droegen communicatiemiddelen bij aan de propaganda
de duitsers zagen vooral de joden als vijanden
grotendeel van europa zagen de nazi's als vijand
verzet tegen imperialisme
lenin, ghandi, soekarno
verbinding eerder tijdvak: modern imperialisme : doordat kolonies slecht onderhouden en bestuurd waardoor ze nu in opstand kwamen.
tweede wereldoorlog


hitler
stalin
roosevelt
churchill
anne frank
tijdbalk
1937
Duitsland en Japan gaan een
militair pact aan.
1939
Duitsland valt Polen binnen, twee dagen later verklaren
Engeland en Frankrijk de oorlog aan Duitsland. Amerika herhaalt dat ze neutraal is. Rusland steunt Duitsland, samen verdelen ze later die maand Polen.
10 mei 1940
De Duitsers vallen Nederland binnen. bommen gelost op Schiphol.
3 juni 1940
Duitsland bombardeert Parijs. Italië sluit zich aan bij de nazi's.

30 april 1945
Adolf Hitler en zijn vrouw Eva Braun dood in een bunker in Berlijn gevonden.






5 mei 1945
De overgave door de Duitsers wordt getekend in hotel De Wereld in Wageningen.
de holocaust
Genocide: volkerenmoord, systematische uitroeiing van een volk of bevolkingsgroep.
Racisme: de ontwetenschappelijke opvatting dat de wereldbevolking kan worden verdeeld in rassen.
Discriminatie: onderscheid maken tussen mensen met de bedoeling om een bepaalde groep buiten te sluiten.
Antisemitisme: vijandigheid tegen joden.
begrippen:
Is er een verband tussen de holocaust (antisemitisme) en eerdere en latere vormen van rassenhaat?
Welk verband is er tussen antisemitisme en de zwart- witdiscriminatie?
Welk verband is er tussen antisemitisme en de discriminatie van Islamitische volken
Welk verband is er tussen antisemitisme en discriminatie van minderheden over het algemeen?
De Duitse bezetting van Nederland
verzet:
collaboratie:
aanpassing:
1940: duitsland valt Nederland binnen
1940: oprichting van Nederlandse unie
1944: zuiden van Nederland bevrijd
1945: Nederland volledig bevrijd door geallieerden
belangrijke nsb'er jan feitsma neergeschoten door verzet
2 februari 1945
januari - februari - maart 1945
De hongerwinter
tijdbalk (wiel)
Hoofdstuk 9: Tijd van de Wereldoorlogen (96)
Full transcript