Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

ATA CHAPTER 27

No description
by

ozlem lale

on 23 July 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of ATA CHAPTER 27

ATA CHAPTER 27
YARDIMCI KUMANDA YÜZEYLERİ
FLIGHT CONTROLS (Uçuş Kumandaları )
TAMAMI YATAY STABİLİZE
HAREKETLİ ANA KUMANDA YÜZEYLERİ
Canard
Bazı tip uçakların burun kısmında ve kanat önünde yer alan kontrol yüzeyleridir. Yatay stabilize ve Elevator görevi yaparlar. Uçak yere indikten sonra ise hava freni görevi görürler. Daha çok delta kanatlı uçaklarda kullanılırlar. Eurofighter Typhoon savaş uçağında vardır.
Flap
Aileron
Uçağın yatış (roll) kontrolünü sağlar.Aileronlar birbirinin tersi yönünde hareket ederler. Vantilatör gibi çalışırlar. Yani kanadın altına hareket eden aileron çarpan hava sayesinde kanadı yukarı kaldırırken,
yukarı çıkan aileron ise kanadı aşağıya doğru yönlendirir. Aileronlar kanadın firar kenarında ve flapların dış tarafında bulunurlar(şekil1). Kokpitte bulunan lövye yada stick'in sağa - sola hareketi ile kontrol edilirler.

Elevator
Uçağın yukarı aşağı (pitch, yunuslama) kontrolünü sağlar. Yatay stabilizenin firar kenarında bulunurlar(şekil2). Elevatorlerin yukarı hareket etmesi ile bu yüzeylere çarpan hava sayesinde uçağın kuyruk kısmı aşağı hareket eder, uçağın burnu ise yukarı hareket eder. Tam ters durumda ise elevatörlerin aşağı hareket etmesi durumunda kuyruk kısmı yukarı, burun kısmı ise aşağı hareket eder. Kokpitte lövye ya da stick'in ileri - geri hareketi ile kontrol edilirler.
Rudder
Uçağın dönüş (yaw) kontrolünü sağlar. Dikey stabilizenin firar kenarında bulunur(şekil3). Rudder'ın sağa hareketi ile yüzeye çarpan hava sayesinde uçağın kuyruk kısmı sola doğru kayar, burun kısmı ise sağa doğru hareket eder. Rudder'ın sola hareketinde ise uçak kuyruğu sağa doğru kayarken burun kısmı sola doğru hareket eder. Kokpitte rudder pedalları ile kontrol edilirler. sağ pedala basarak sağa dönüş sol pedala basarak ise sola dönüş sağlanır. Pedallar asimetrik çalışır.
Flaperon
Kanatların, firar kenarında yer alırlar(şekil4). Birlikte çalıştırılarak Flap görevi asimetrik çalıştırılarak ise Aileron görevi görürler. Fly-By Wire (elektronik kumandalı uçuş) sistemi bulunan uçaklarda vardır. Örneğin: F-16 savaş uçağı
Taileron
Elevator ve Aileron un birlikte kullanıldığı kontrol yüzeyleridir(şekil5).Simetrik çalışarak Elevator görevi, asimetrik çalışarak da Aileron görevi yaparlar. Örneğin: Tornado, F-16
Elevon
Yatay stabilize tümüyle hareket eder. Hem Elevator hem de yatay stabilize görevini görür. Aynı elevator gibi çalışır ve lövyeden kumanda alır, büyük gövdeli uçaklarda ise pedestal veya lövye üzerindeki elektriki switch’ler vasıtası ile ayar amaçlı kumanda edilirler. Ses hızından yüksek hızlarda uçan savaş uçaklarında elevator ile kumanda mümkün olmadığı için Hareketli Yatay Stabilize kullanılır.
Elevator ve Aileron görevini gören kontrol yüzeyleridir. Delta kanatlı uçaklarda kullanılır. Taileron ve Elevon arasındaki fark Taileron yatay stabilize üzerindedir. Elevon ise kanat üzerindedir.
Uçağın kaldırma kuvveti, kanat kesitine, kanat hücum açısına, kanat alanına ve uçağın hızına bağlıdır.Kanadın firar kenarında bulunur(şekil6) yüksek hızlarda kanat alanı ve kalınlığı az olabilir. Fakat düşük hızlarda özellikle iniş ve kalkışlarda uçaklar havada tutunabilmek için yüksek kanat alanına ihtiyaç duyarlar. Flaplar uçakların düşük hızlarda, iniş ve kalkışlarında açılarak kanat alanını ve kanat üst yüzey kavisini büyüterek kaldırma kuvvetini artırırlar.
Kanadın kamburluğunu artırarak düşük hızlarda kaldırma kuvvetini artırarak uçağın havada tutunmasını sağlarlar. Düz uçuşta yüksek hücum açılarında slat ile kanat arasında yeterli hava akışı devam ettiğinden stall olayını önler.
Slat
Hız freni(speed break)
Uçak havada iken veya yerde iken frenleme görevi gören kumanda yüzeyleridir. Hız Freni uçağın tipine göre uçak gövdesinde farklı yerlerde bulunabilir.
Spolier
Kanat üst kısmında Flapların önünde bulunan yukarı doğru açılan kumanda yüzeyleridir(şekil9). Kanat üst yüzeyindeki hava akımını karıştırmak ve geri sürükleme kuvvetini artırmak için kullanılır.
Spolier 3 ana görevi
Aynı anda belirli açılarda açılarak kanat üstündeki hava akımını karıştırır hem kaldırma gücünü azaltırlar, hem de hava akışını engelleyerek geri sürüklemeyi artırarak uçağın hızını motor gücüyle oynamadan azaltırlar. Bu şekilde uçak yatay uçuş pozisyonda yüksekliğini kontrollü olarak azaltabilir.

İnişte tekerler yere değdiğinde hepsi birden açılarak Hava Freni görevi görürler.

Aileronlarla aynı anda açılıp kapanarak yatış kontrolünde aileronlara yardımcı olurlar. Büyük uçaklarda Spoiler'ler HAVA ve YER SPOILER'leri olarak iki gruba ayrılmıştır. Kanat ucuna yakın olan Spoiler'ler yaklaşma ve iniş sırasındaki "Düşük Hızlar" da görev yaparlar. Gövdeye yakın olanlar da "Yüksek Seyir Hızlarında" görev yaparlar.

Trim Tab (Fletner)
Uçakların, ana kumanda yüzeylerinin firar kenarında bulunan küçük yardımcı kontrol yüzeyleridir. Uçakların dengesi uçuş esnasında rüzgar gibi dış etkenler ile yakıt veya yük gibi iç etkenlerden dolayı bozulur ve nötr durumdan çıkarak farklı yönlere eğilim gösterir. Uçağı nötr durumda dengelemek için Trim Tab ler kullanılır. Trim yapılmış bir uçakta pilot bütün kumandaları bıraktığında uçak düz uçar. Pilot kabininden elektrikli veya mekanik yöntemlerle ayarlanabilir. Trim tab'ler pilot kabininden ayar düğmeleri, trim simidi veya levye üzerindeki parmakla komut verilerek ayarlanır ve yeniden ayarlanıncaya kadar o şekilde kalır.
Control Tab
Hidrolik uçuş kontrollü büyük uçaklarda hidrolik sistem arızalandığında yedek sistem olarak kanatçık,yatay dümen gibi kritik yüzeyleri mekanik olarak pilotun kontrol edebilmesini sağlar. Kontrol tab'de ana kumanda yüzeyi tab'in hareketinin oluşturduğu kuvvetlerle ters yönde hareket eder ve o konumda sabit kalır.
Suha Şener
Full transcript