Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Uczucia

wg Św. Tomasza z Akwinu
by

Karol Alexandrowicz

on 27 May 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Uczucia

wg św. Tomasza, w oparciu o artykułu Filipa Piestrzeniewicza
Uczucia
Pożądliwościowe
Animal rationale
miłość
<-> nienawiść

pragnienie (pożądanie)
<-> niechęć (odraza)

przyjemność
<-> przykrość
Gniewliwe
nadzieja, rozpacz,
odwaga, lęk,
gniew
Człowiek - dusza rozumna

W człowieku, jak i zwierzęciu nigdy nie występuje żaden akt pojedynczej jakiejś władzy, który by w jakimś przynajmniej stopniu nie wprawiał w ruch wszystkich innych władz.

Stefan Świerzawski
gdy dobro/zło da się uniknąć/osiągnąć w sposób bezpośredni
osiągnięcie/uniknięcie dobra/zła wymaga podjęcia pewnych kroków do pokonania przeszkód stojących na drodze do tego celu
Miłość życzliwa
(przyjazna)
traktuję ukochaną osobę jako część siebie i chętnie jej pomagam
ze względu na przyjemność lub użyteczność dobra u innej osoby pragnę jej dla realizacji swoich celów
Miłość pożądawcza
Miłość proporcjonalna
pragnę być przy tej osobie, bo ta relacja nas wzajemnie ubogaca, "uzupełniamy się"
Miłość - jako przemiana sensualitas pod wpływem rozpoznanego w obiekcie dobra
kochający przeżywa extasis - wyjście z siebie, co rodzi gorliwość
Nienawiść - jest przemianą sensualitas pod wpływem rozpoznanego zła - czynnika zagrażającego osiągnięciu danego dobra.

Polega na emocjonalnym
odwróceniu się od
i pragnienia nieistnienia przedmiotu
Musi być poprzedzona miłością dobra, którego osiągnięcie w obliczu nienawidzonego przedmiotu wydaje się być zagrożone
Nienawiść
Pragnienie i niechęć
rodzą się pod wpływem miłości i nienawiści do dobra/zła w przedmiocie i są ich konsekwentnym przedłużeniem
pragnienie
jest chęcią posiadania i używania przedmiotu (lub bliskości z osobą), który jest zgodny z dążeniami podmiotu.

niechęć
jest odwróceniem tej relacji
Ostatecznie upodobanie w przedmiocie kończy się uczuciem przyjemności lub przykrości.

przyjemność, radość - gdy udało się osiągnąć ukochane w przedmiocie dobro i dokonać z nim zjednoczenia (może być zmysłowa lub duchowa)

zachwyt
- gdy doświadczy się współdziałania uczuciowości i woli oraz gdy poznaje się stopniowo jakąś prawdę
Skutki przyjemności (najważniejsze):

- rozwój podmiotu, aktualizacja dobra

- sprawniejsze działanie, czynność związana z przyjemnościa przychodzi łatwiej, jednak przyjemność nie może być zbyt intensywna, aby nie zaślepiła czynności.
Przykrość

Jest rezultatem zjednoczenia z przedmiotowym złem, które pozbawia podmiotu upragnionego dobra.

Kiedy poznanie tego faktu zachodzi w zmysłach zewnętrznych, powstaje ból fizyczny; jeśli w zmysłach wewnętrznych – smutek, przykrość wewnętrzna.
odnoszą się do obecnego nie aktualnie, a jedynie potencjalnie dobra.
Zasadniczą rolę pełni tu subiektywna ocena warunków zdobycia danej rzeczy w obliczu konieczności pokonania jakichś trudności. I tak przedmiotem nadziei jest coś uznane przez podmiot za właściwe jego naturze (czyli dobro), które jest na razie nieobecne, niełatwe, lecz możliwe do osiągnięcia. Wszystkie czynności wykonywane z uczuciem nadziei są skuteczniejsze, bo łączą się z odczuciem przyjemności.
Nadzieja i rozpacz
Z rozpaczą rzecz przedstawia się podobnie, tyle, że cel pożądania - dobro -
wydaje się podmiotowi niemożliwym do zdobycia
. Rozpacz jest więc czymś więcej, niż tylko brakiem nadziei, skutkuje bowiem zakończeniem działalności człowieka, mającej prowadzić dopokonania przeciwności i osiągnięcia wymarzonej rzeczy. Rozpacz prowadzi do rezygnacji.
Rozpacz
w przeciwieństwie do nadziei i rozpaczy - mają związek ze złem, jeszcze nieobecnym, ale trudnym (wymaga to pokonaniaprzeszkód) do uniknięcia. Człowiek boi się czegoś, co rozpoznaje jako zło mogące mu w przyszłości (niedalekiej) zagrozić, a którego pokonanie, czy uniknięcie wydaje się być zbyt trudne do zrealizowania. Strach może współwystępować z innymi pokrewnymi sobie reakcjami emocjonalnymi, takimi jak osłupienie, przerażenie, zdumienie. Najbardziej intensywnie jest odczuwany, gdy wizja mającego nadejść zła pojawia się nieoczekiwanie.
Strach i odwaga
Tomasz dokonuje ciekawego spostrzeżenia, iż nigdy nie odczuwamy strachu w odniesieniu zagrażającego nam zła, które może zrodzić się z naszej woli. Nie boimy się na przykład potencjalnego grzechu, jaki

moglibyśmy popełnić. Przyczyna strachu jest zawsze zewnętrzna wobec podmiotu.
Strach i odwaga
odwaga, która w poruszeniu sensualitas charakteryzuje się
nie
„ucieczką” przed nacierającym złem, lecz „natarciem” związanym z przekonaniem podmiotu, iż dysponuje odpowiednimi do tego środkami. Odwaga jest również związana z uczuciem nadziei na szansę pokonania grożącego zła, które możemy czerpać ze świadomości własnej siły, czy też z
wiary w boską Opatrzność.
Gniew
Uczucie gniewu jest pokrewne strachowi, ponieważ dotyczy zła, ale - w odróżnieniu od strachu - rodzi się pod wpływem świadomości własnej zdolności uniknięcia zła, które jest przyszłe i mimo wszystko do uniknięcia trudne. Jego istotą jest chęć podjęcia ofensywy, wyjścia naprzeciw temu złu. Istotne są również przemiany w organizmie człowieka, który „szykując się do walki” wprowadza mięśnie w stan napięcia.
Gniew nie posiada on przeciwstawnej sobie pary, bowiem w sobie łączy cztery momenty:
Gniew
odniesienie do dobra, odniesienie do zła, reakcję pozytywną i reakcję negatywną. Rodzi się w podmiocie pod wpływem doznanego od kogoś zła i jest chęcią wzięcia odwetu za ten czyn, dokonania zemsty. Ów odwet jest dla podmiotu dobrem i to w dwóch możliwych znaczeniach. Po pierwsze odwet przynosi przyjemność. I jeśli jest to jedyna przesłanka dla człowieka podejmującego zemstę, jest to wówczas gniew jako akt czysto zmysłowy, który może się odnosić zarówno do istot rozumnych, jak i nierozumnych (a nawet bytów nieożywionych). Jeżeli natomiast podmiot upatruje w odwecie cel zaprowadzenia sprawiedliwości, to mamy do czynienia z gniewem jako aktem woli, który odnosić się może jedynie do istot rozumnych.
Full transcript