Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

MIGUEL DE UNAMUNO HISTORIAN ZEHAR

No description
by

Assenet Díez

on 23 March 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of MIGUEL DE UNAMUNO HISTORIAN ZEHAR

BERREZARKUNTZAREN KRISIA

PRIMO DE RIVERAREN DIKTADURA (1923-1930)

UNAMUNO

EUROPAKO EGOERA

ESPAINAN

UNAMUNO

UNAMUNOREN AZTARNAK HISTORIAN / HISTORIAREN AZTARNAK UNAMUNORENGAN
1864-1936

1874 - 1902
BERREZARKUNTZA

1902-1931
KRISIA ETA DIKTADURA

II. ERREPUBLIKA
1931-1936

Aztarnen amaiera
1833-1874
LIBERALISMOA-ABSOLUTISMOA

Aintzinako erregimeneko gizarteari aurre egin zion ilustrazioak, gizarte liberal burges kapitalista prozesua zabalduz, aldaketa hauek emanez:
Politikan:
Estatu konstituzionalak
Askatasun politikoak
Botere banaketa
Nazioen subiranotasuna
...
Ekonomian:
Kapitalaren zirkulazio askea
Merkatuak askatzea
Zerga sistema bakarra
...
Aldaketak aintzinako erregimeneko talde pribilegiatuen erresistentzia gogorra jasan izan zuten, gatazkak emanez.
Ondorengotza dinastikoa, Fernando VII.a hitzean, gerraren aitzakia bihurtu zuten.

Bi ideologien talka aurki dezakegu hiru gerra karlistetan (1833-1840, 1846-1849 eta 1872-1876)
ABSOLUTISTAK
Absolutismo monarkikoa
Foruen defentsa
Lurjabetzaren erregimen tradizionala
Erlijioaren defentsa
LIBERALAK
Gobernu konstitiuzionala
Arlo juridiko eta fiskalean uniformetasuna
Legegintza bakarra lurralde osoan
Gizarte zibila lortzea
FORUA:

Idatzizko ohitura da eta lege balioa ematen zaio
Zerga erregimen berezia
Soldadutza egin beharrik ez izatea
Eskubide zibil eta penal berezia
Aitonen seme izatea
Pribilegio nagusiak:
1864an jaio zen eta egoera honetan pasa zuen haurtzaroa Unamunok, gatazka ideologikoen barruan:

Bere aitak (liberala) Sabino Aranaren aitarekin (karlista) desadostasunak izan zituen behin baino gehiagotan.

Karlistek Bilbo setiatu zuten baina hiriak gogor eutsi zion erasoari armada liberala laguntzera etorri arte
HAURTZAROA
SISTEMA POLITIKOA
OPOSIZIOA



UNAMUNO

Alfonso XII.ak eta Cánovas del Castillok bultzatutako sistema politikoaren ezaugarriak:

Helburua:
militarren altxamenduekin eta herritarren matxinadekin bukatzea

Oinarriak:

1876ko Konstituzio moderatua
Alderdi politikoen txandakatze sistema: Kontserbadoreak (Cánovas) eta liberalak (Sagasta)
Alderdi bitasuna: hauteskunde-iruzurra eta kazikismoa
Zentralismoa
Alderdi bitasuna: hauteskunde-iruzurra eta kazikismoa
Garai honetako egitate soziopolitikoa

Kazikismoa:
Nekazal inguruetan batez ere ematen da
Antzinako jauntxoen hondarra zen
Kazikea lurraldeko nagusia izaten zen eta agintea bereganatzen zuen
Indarkeriaz edo botoa erosiz hauteskundeak irabazten zituzten (hauteskunde-iruzurra).

Nazionalistak
Errepublikanoak
Langile mugimendua
Kolonietako independentistak
Erregenerazionistak
Nazionalistak:
Hiru talde handi ikus zitezkeen haien artean:

Errepublikano historikoak (posibilistak)

Errepublikano federalak (langile elkarteetatik hurbilenak)

Errepublikano aurrerakoi-demokratak
Errepublikanoak:
Mugimendu honek indarra hartu zuen industrialdeetan eta benetako oposizioa izan zen.

Internazionalaren bi joerak ohiartzuna izanez Espainian:

Anarkistak (Fanelli)
Sozialistak-Marxistak (Lafargue)
Langileen mugimendua:
Kuban independentistak matxinatu ziren. Espainako erantzuna, berrikuntza politikoa eta autonomia eman beharrean, gerra izan zen.

Azkenean, koloniak AEBko lagun- tzarekin independentzia lortu zuen 1898an.

Jarraian Puerto Ricon eta Filipinetan gauza bera gertatu zen. Horrela Espainiak azken koloniak galdu zituen 1898 krisia zabalduz.
Kolonietako independentistak:
Kolonietan gerra galdu ondoren Espainiako ekonomian etekinen etengabeko fluxuak bukatu ziren.

Egoera honetan
erregenerazionismoa
sortu zen hurrengo eskaerak eginez:
Erreforma politikoa
Hezkuntza erreforma: ILE (Irakaskuntza Erakunde Librea) bultzatuz
Lan kritikoen hedapena
Erregenerazionistak:
EUROPAKO EGOERA
ESPAINIAKO EGOERA
SISTEMA POLITIKOAREN OINARRIAK
1891ean Griegoko katedra lortu zuen Salamancako Unibertsitatean.
Intrahistoria eta Historia arteko bereizketa zabaldu zuen bere lanetan.
Alfonso XII. eta Cánovasen aurka egin zuen foruak kentzeagatik.
1894an Bilbon Alderdi Sozialistako militante bihurtu zen:
"El Socialista"
langile egunkarian artikuluak argitaratu zituen.
Marxismoarekin ez zetorren bat sozialismo solidarioan sinestuz, erlijioa baztertu gabe.
Unibertsitateko lehenengo katedratikoa sozialista kidea izan zen.
GAZTAROA
Unamunok sortutako terminoa da: Historia ofizialean agertzen ez denak, hau da, norberaren historia hurbilenak, eratuko luke intrahistoria.
INTRAHISTORIA
BERREZARKUNTZAREN KRISIA

Ezegonkortasun politikoa: erreformismo kontserbadore eta liberala, alderdi dinastikoena, sinezkortasun falta zuen.

Oposizioa indartzea eta erradikalizatzea: errestaurazioaren sistemak bereganatzeko ezintasuna.

Gizarte gatazkak: 1917ko krisiaren eraginez.

Annualgo porrota: Rifeko tribuek Espainiako militarrei aurre egin zieten hildako pilo bat emanez, gerra hasi eta galdu zen. Defentsarako Batzar militarren izen ona galdu zen.
PRIMO DE RIVERAREN DIKTADURA
Estatu kolpe militarrak, Alfonso XIII.aren, ugazaben elkarteen eta kontserbadoreen onespenarekin eman zuenak ordena soziala bermatzea eta iraultza soziala gelditzea zuen helburu.

Ondorioak:
Konstituzioa indargabetu.
Parlamentua desegin.
Hautatutako karguak kendu.
Errepresioa abiarazi askatasunaren, langile mugimenduaren eta nazionalis-
moaren aurka.
Administrazioa armadaren esku (afrikanistak).

Oposizioa:
Intelektualak eta ikasleak matxinatu ziren eta erreprezioa pairatu zuten.
Berrikuntza Unibertsitarioaren Proiektuaren arabera, Deustoko jesuitei eta El Escorialeko agustindarrei unibertsitate-balioko tituluak emango zizkietelako.
Madrileko Ateneoa itxi zutelako.
Penintsulako armada: Primo de Rivera Marokoko militarren alde zegoelako

Presio politikoa, ekonomikoa eta soziala jasanezina izan zenean Alfonso XIII.ak onartu zuen Primo de Riveraren dimisioa, Berenger militarrari gobernu berria eratzea aginduz.
HELDUAROA
Alfonso XIII.ari eta Primo de Riverari aurre egin zien: erregimen autoritarioa ezin zuen onartu, arrazoiaren kontra zihoalako.

Oposizio Intelektualean bere partaidetza nabaria izan zen eta Salamancako errektoretzatik kendu eta erbesteratu zuten 1924an eta Frantzian exiliatu zen.

Espainara bueltatu zen Primo de Riverak Frantziara alde egin zuenenan, Donostiako ituna sinatu ondoren (1930).

Errepublikaren aldeko manifestua sinatu zuen Unamunok.

Donostiako ituna
1930eko abuztuan hiru indar elkartu ziren etorkizunean Errepublikara aldatzea eztabaidatzeko: konstituzionalistak, errepublikanoak eta sozialistak

II. ERREPUBLIKA ALDARRIKAPENA

BIURTEKO ERREFORMISTA (1931-1933)

BIURTEKO KONTRARREFORMISTA (1933-1936)

FRONTE POPULARRA (1936-1939)

UNAMUNO

Erregimen monarkikoaren aurkako oposizioak (errepublikanoak, sozialistak eta ezkerreko nazionalistak) koalizioa osatu zuen udal hauteskudeetara bat eginik aurkezteko. Monarkikoak banatuta aurkeztu zirenez, koalizioak irabazi zuen eta Errepublika aldarrikatu zen, Alfonso XIII.a erbestera abiatuz.

Behin behineko gobernua osatzen da, Alcalá Zamora presidente eta Azaña Gobernuburua.

Gobernuaren zeregin garrantzitsuena Gorte Konstituziogileetarako deialdia egitea izan zen. Espainia osoan errepublikano-sozialisten koalizioak irabazi zuen, Euskal probintzietan eta Nafarroan izan ezik.

1931ko konstituzioa idatzi eta onartua izan zen (konstituzio aurrerakoia izan zen).
II. ERREPUBLIKAREN ALDARRIKAPENA
Alcalá Zamora presidentea eta Azaña gobernuburua.

Espainia modernizatzeko gobernuak erreformak
bultzatu zituen. Hona hemen helburu nagusiak:

Hezkuntzaren erreforma: hezkuntza publikoa, laikoa, progresista eta zientifista ezartzea.
Erreforma militarra: Armada modernizatzea eta ofizial kopurua gutxitzea.
Nekazaritza erreforma: hainbat lurren desjabetza, lurrik gabeko nekazarien artean banatzeko.
Autonomia estatutuak: lurralde antolakuntza deszentralizatua gauzatzea eskubide historikoak kontuan izanda.
Gizarte erreformak: Lan baldintzak hobetzea (8 orduko lanaldia), ezkontza zibila eta dibortzioa, abortuaren legea, eta abar.
BIURTEKO ERREFORMISTA (1931-1933)
Alcalá Zamora presidentea eta Lerroux gobernuburua.

Eskuineko politika:
Hezkuntzan elizak jarduera hau berreskuratu zuen.
Militarrek protagonismoa berreskuratu zuten.
Autonomia estatutoak murriztu (Kataluinian) edo geldiarazi (Euskal Herrian).
Gizarte eta norbanakoen eskubideen murrizketa.
BIURTEKO KONTRARREFORMISTA (1933-1936)
Azaña presidentea eta Casares Quiroga gobernuburua.

Nazioarteko komunismoak (III. Internazioanlak) agindutako estrategia faxismoaren aurka ezker alderdi guztien batasunak aurrera egin zuen Espainian, Fronte Popularra sortuz eta hautesdeetan irabazi zuen 1936ko otsailan.

Fronte popularraren programa politikoa
biurteko erreformistaren erreformekin jarraitzea zen.

Aurre egin behar izan zioten hurrengo
arazoei:
Ezkertien elizaren kontrako erasoei.
Faxistaren atentatuei.
Jornalarien lur okupazioei.
Falangisten Teniente Castilloren hilketari.
Ezkertien Calvo Soteloren hilketari
Konspirazio militarrei
1936ko uztailaren 18an Melillako militar taldea altxatu eta berehala penintsulan zabaldu zen gerra zibila eztanda eginez.
FRONTE POPULARRA (1936ko otsaiatik uztailararte)
1931an Errepublikaren aldarrikapenean,
hurrengoa esan zuen:
"Sasoi berri bat
hasten da eta txirotu, maltzurtu eta tontatu
egin gaituen dinastia bukatzen da"
II. Errepublikaren hasieran Salamancako
udalerriko edila izan zen errepublikar-
sozialisten koaliziokoa.
Salamancako Unibertsitateko errektore izendatu zuten berriz.
Gorteetako diputatua izan zen: boto gehien jaso zuen Salamancako diputatua.
1933an Errepublika barneko iskanbilak direla eta bere burua berriz hauteskundeetan aurkezteko aukera baztertu egin zuen.
1934an Alcalá Zamorak Unibertsitateko ohorezko errektore izendatu zuen.
1935ean Errepublikako ohorezko hiritarra izendatu zuten.
Ohorezko alkate izendatu zuten Salamancan.
AZKEN URTEAK
Nahiz eta hasieran altxamendua begi onez ikusi zuen, basakeriari aurre egingo diolako eta kristau zibilizazioaren alde egingo duelako, berehala, bigarren errepublikaren gehiegikerietarako zuzenketa ez zela izango konturatu zen: basakeria hedatzen ari zela bai nazional bai errepublikar bandoan.
Bi bandoek dezepzionatu egin zuten eta behin eta berriro salatu zuen: Inolako ardurarik gabe hil zitekeen.

Azkenetariko pentsamenduen artean azpimarra genezake hurrengoa: "hurbiltzen den diktadura, askatasunaren, gizakiaren duintasunaren heriotza izango da"

Zetorren erregimenari kritika zorrotza egin arren, falangistek ohorez lurperatu zuten , filosofoaren aztarnak bereganatu nahian.
Joaquin Costa
Nazionalismoa fenomeno periferikoa izan zen.

Euskadin, Foruaren abolizioak ezegonkortasun politikoa sortu zuen.

Ezegonkortasun hori pairatzeko Cánovasek kontzertu ekonomikoa ezarri zuen: salbuespen erregimen fiskala.

EUSKO ALDERDI JELTZALEA sortu zuen Sabino Aranak 1895ean.
Full transcript