Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Ziemia Chełmińska

No description
by

Katarzyna Polkowska

on 10 May 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Ziemia Chełmińska

Pochodzenie melodii występujących na ziemi chełmińskiej nie jest zbadane. Widać natomiast wyraźne wpływy okolicznych regionów, a także kultury szlacheckiej, miejskiej oraz źródeł niemieckich. Do rodzinnych wsi przenoszono również melodie poznane przez jej mieszkańców w wojsku.
Typowe instrumentarium kapeli z ziemi chełmińskiej to jedno bądź dwoje skrzypiec, klarnet, bas, zdarzała się również trąbka. W przypadku muzykowania używano również harmonii.Bardzo popularne były różnego rodzaju piskawki (z tataraku, zielonych źdźbeł żyta, trzciny oraz piskawki klockowe), a także kołatki i terkotki. Występowały również gwizdaki, fujarki, trąbki z kory wierzbowej (tzw. bekasy) oraz z rogu i drewna. Ciekawym urządzeniem sygnałowym była bazuna, drewniana trąba, używana pierwotnie przez pasterzy do zwoływania bydła.
Muzyka i taniec
Obrzędy i zwyczaje
W adwencie zaczynali chodzić po wsiach kolędnicy z maszkarami zwierzęcymi: niedźwiedziem, kozą, koniem. Nazywano ich gwiazdorami lub gwizdami.Do wigilijnych potraw należały: ryby, kluski z makiem, pierogi, barszcz. Opłatkiem dzielono się też ze zwierzętami. Starym zwyczajem było pieczenie nowego latka – ciastek w kształcie konia, krowy, kury, które po poświęceniu dawano zwierzętom, aby dobrze się chowały. Dla dzieci przygotowywano drobne prezenty: tekturowe talerzyki ze słodyczami, jabłkami i orzechami. W Środę Popielcową domownicy obsypywali się nawzajem popiołem. Starsze gospodynie zawoziły do karczmy kobiety, które w danym roku wyszły za mąż i tam młoda mężatka stawiała poczęstunek.W Noc Świętojańską młodzież zapalała beczki ze smołą, tańczyła wokół ognisk, puszczała wianki na wodę. Wierzono, że jest to czas szczególnej aktywności czarownic, dlatego dla ochrony przed nimi wieszano nad drzwiami zioła: bylicę, piołun lub rysowano kredą krzyż.
Kuchnia
Sztuka i estetyka
Na ścianach chat wisiały święte obrazy, a także obrazy z motywami kwiatów. W przestrzeni mieszkalnej takie drobne przedmioty jak szkatułki, pudełka do grzebieni, wykonywane z deseczek od pudełek po cygarach, również były dekoracyjnym elementem wystroju wnętrza. Pudełka do nici, solnice często miały ryte ornamenty.
Wytwory ludowego rękodzieła, o wyjątkowych walorach artystycznych, można odnaleźć na ziemi chełmińskiej w zdobieniach naczyń i sprzętów domowych, w rzeźbionych ozdobach szczytowych, kapliczkach, w wytworach kowalskich i haftach
W izbie ustawiano figurki kultowe, które w otoczeniu bibułkowych kwiatów stanowiły najbardziej dekoracyjną przestrzeń w chacie. Najczęstszym przedstawieniem we wnętrzu dużej izby była Matka Boska Skępska, co wiąże się z bliskością sanktuarium maryjnego w Skępem. Podobnie było również w przypadku kapliczek przydrożnych. Znajdujące się w nich figury to unikalne przykłady twórczości ludowych artystów, w znacznej części anonimowych.
Katarzyna Polkowska

Ziemia Chełmińska
Kuchnia ziemi chełmińskiej podlegała między innymi wpływom niemieckim. Widać to głównie w nazewnictwie potraw i produktów (sznek, ajntopf, zupkartofel). Wśród dawnych potraw tego regionu dominowały różnego rodzaju zupy: żur przygotowywany na zakwasie z gruboziarnistej mąki, jarmuż z lebiody i kaszy, kwas – zupa z kaszą i ziemniakami gotowana na soku z kiszonej kapusty, zupa z brukwi.Istotny wpływ na przemiany w pożywieniu mieszkańców ziemi chełmińskiej miały dosyć wcześnie powstające na tym terenie Koła Gospodyń Wiejskich, które propagowały nowe sposoby przyrządzania potraw. Na łamach czasopism przeznaczonych dla ludności wiejskiej umieszczano przepisy na potrawy i produkty. W latach międzywojennych zwiększyła się ilość nowych dań w kuchni wiejskiej, wprowadzano do jadłospisu różnorodne zupy, wypieki i przetwory z owoców lub warzyw.

Obecnie z dawnej kuchni zachowało się niewiele potraw. Nadal popularne są tu kluski ziemniaczane czy smażony ser z kminkiem, jednak większość potraw przygotowywanych w tutejszych domach mało ma wspólnego z tradycją.
Kuchnia

________________________________________________________
Przepisy na potrawy regionalne

Zupa z brukwi

1 brukiew, ½ kg ziemniaków, marchew, pietruszka, seler, pieprz, sól do smaku

Ugotować wywar z warzyw, brukiew i ziemniaki obrać, pokroić w kostkę. Do wywaru dodać brukiew, a gdy będzie miękka dodać ziemniaki, doprawić do smaku.



Zagraj

5 l wody, ½ kg ziemniaków pokrojonych w kostkę, 25 dkg wędzonego boczku, 5 pokrojonych cebul, zacierka.

Ziemniaki ugotować w wodzie, jak będą miękkie wsypać zacierkę. Boczek pokroić w drobną kostkę, wytopić, na tłuszczu usmażyć cebulę. Podsmażoną cebulę i boczek dodać do ziemniaków, osolić do smaku. Można podawać z kawałkiem kiełbasy.


Twórcy ludowi
Wobec zaniku w okresie międzywojennym ludowej wytwórczości artystycznej, twórcy działający tu w 2. poł. XX w. sięgnęli do wzorców ponadregionalnych. Artyści na ziemi chełmińskiej z różnych środowisk, różnej profesji, zaczęli kształtować sztukę odmienną od tradycyjnej. W pierwszej znalazły się osoby spontanicznie wyrażające swe emocje poprzez dzieło plastyczne. Ich prace mieszczą się w nurcie sztuki nieprofesjonalnej, z pewnymi cechami ludowej. Drugą kategorię tworzą artyści, świadomie wybierający konwencję sztuki ludowej. Sprawność warsztatowa pozwoliła im na realizacje własnych pomysłów, na wykreowanie własnego, rozpoznawalnego stylu.Jan Bieda (1905–1977) z Jarantowic tworzył polichromowane rzeźby, dalekie od realizmu, przedstawiające postaci historyczne, malował fantazyjne pejzaże. Na zdjęciu :Danuta i Waldemar Styperkowie z Grudziądza
________________________
Full transcript