Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Qlobal erzaq problemi

No description
by

Shirkhan salmanov

on 23 November 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Qlobal erzaq problemi

Qlobal erzaq problemi illerdir mübahise mövzusu olan bir meseledir. Qlobal erzaq problemi haqqında ve ya erzaq tehlükesizliyi haqqında danışarken, evvela onu qeyd
edek ki, senayeleşme dövründen sonra, texnologiya ve elmin inkişafının neticesinde artıq uzun illerdir ki, dünyada erzaq istehsalı yüksek seviyyede davam etmekdedir.
teserrüfatı sisteminin fealiyyetinin mühüm terkib hissesi olmaqla, dünya erzaq, onun istehsalı, bölgüsü, mübadilesi ve istehlakı dünya
Qlobal erzaq problemi
heyat fealiyyeti ile baelıdır.
təserrüfatı sisteminin esas subyekti ve obyekti olan insanın, işçi qüvvesinin
siyasetinin öncül istiqametlerinde xüsusi yer tuture Bu mesele dünye
erzaq mehsulları dedikde bitkiçilik, heyvandarlıq, meşe teserrüfatı, balıqçılıq ve
denizdən olan müeyyen ovçuluq mehsullarının erzağa daxil olması ve onların emalı neticesinde hazırlanan mehsulları nezerde tutulur. Demeli, erzaq mehsulları – kend teserrüfatı mehsulları istehsalı ile yeyinti senayesinin vehdet halında qovuşmasının
neticesində formalaşır.
erzaq problemi cemiyyet miqyasında
erzaq istehsalı, onun daşınması, emalı, bölgüsü ve istehlakını özünde eks etdirir. Bu
problemde erzağın hecmi ile ehalinin sayı arasındakı nisbet, herenefer hesabı ile erzaq
mehsulları istehlakının orta normaları, her bir erzağın terkibi, yeyinti mehsulu kimi
qiymetlendirilmesi, kasıbçılığın heddi erzaqla temin olunmanın gözlenilə bilən sosialiqtisadi,
tibbi və siyasi nəticələri və s. - də şərtləndirilir.
Qlobal erzaq problemini şertlendiren sebebler hansılardır?
Dünya üzre erzaq problemi cemiyyetin bir çox sosial-iqtisadi problemleri ile bağlıdır. Burada istehsalın hereketi, gelirlerin dinamikası ve bölgüsü, senayeleşme ve şeherleşme
prosesi, şeherin real telebinden artıq kendlerden olan axın ve diger amilleri qeyd etmek olar.
erzaq probleminin bu cür sosial-iqtisadi tebiete malik olması onu gösterir ki, erzaq problemi kend
teserrüfatı istehsalına nisbeten daha geniş mena daşıyır.
insanların erzaqla temin edilmesi ise kend teserrüfatının inkişafından daha çox
asılıdır. Hele iki min ildən artıq bundan evvel Yunan filosofu Ksenofot ( b.e.ə.430-354)
kend teserrüfatını bütün diger sahelerin anası adlandırırdı. Belelikle, kend teserrüfatının
inkişafına diqqetin artırılmasına maraq yaratmağa çalışırdı.
Kasıblıq ve aclıq
Aclıqdan eziyyet çeken ehalinin nisbi sayı azalsa da, qiymetlendirmelere
göre, daim ac olan, yaxud kifayet qeder qidalanmayan
insanların ümumi sayı dünya üzre sonuncu 10 ile erzinde artaraq, 2010-cu
ilde 1 milyard neferden (bunun 15 milyon neferi inkişaf etmiş ölkelerde)
artıq olmuşdur. erzaq mehsullarının istehsalının dünya üzre qeyri-beraber ve edaletsiz şekilde
paylanması mütleq menada kasıblığı şertlendirir ve çox böyük bir aclıq problemi yaradır.
Dünya üzre ac olan insanlar o insanlardır ki, hansılar ki, en kasıb insanlardırlar ve özlerini qida ile temin ede bilecek güce sahib deyiller. Xüsusen de müasir dövrde, kapitalizm şeraitinde dünyada qida ve erzaq mehsulları harda ödeniş varsa, o istehlakçılara yönelir, ehtiyacı olanlara yox. Ümume şekilde onu qeyd ede bilerik ki, qida ve erzaq istehsalı dünya üzre edaletsiz şekilde paylanılıb ve bu da kasıblığı şertlendirir.
Ümumiyyetce aclıq iki yere bölünür: mütleq ve nisbi aclıq
Mütleq Aclıq - orqanizmin heyatının saxlanılması üçün
minimal qidanın çatışmamazlığı ve ya tamam olmaması ile xarakterikdir.
Nisbi Aclıq - gizli seciyyevi mahiyyet daşıyan, xroniki olara keyfiyyetsiz ve ya orqanizmin
aktiv fealiyyetini saxlamaq üçün zəruri vitaminləri çatışmayan erzaq mehsulları ile qidalanması nəticəsində təzahür edir.
BMT-nin məlumatlarına görə, 2009-cu ildə dünyada Aclıq çəkənlərin sayı 1 milyarda
yaxınlaşmışdır. Aclıq çəkənlərin əksəriyyəti (65%) Hindistan, Çin, Konqo, Banqladeş, İndoneziya, Pakistan və Efiopiyada yaşayırlar
Ehali artımı ile erzaq istehsalı arasındakı müneasibet


Erzaq probelimi ehalinin sayı ile elaqelendiren ilk elm adamlarından biri R. Maltus olub.
Maltus iddia edirdi ki, ehali artımı hendesi silsile ile, erzaq istehsalı ise ededi silsile ile
davam edecek ve uzun müddetde artıq erzaq istehsalı dünya ehalisini heç bir halda temin ede bilmeyecekdir.
Lakin R. Maltusun gözlentileri ile reallıq arasında ferq var idi.
Maltusun gözlentileri niye yalnış çıxdı
– Senaye enqilabının erzaq mehsulları istehsalında mehsuldarlıeı artıracaeını hesaba almamışdı.
– Yeni torpaqların dövriyyəyə daxil olacağını nəzərə almamışdı (xüsusilə Yeni
Dünyada).
– Dogum seviyyesinin düşeceyini hesaba almamışdı.
Bes erzaq tehlükesizliyi nedir?
erzaq tehlükesizliyi iqtisadi tehlükesizlik problemidir. Tehlükesizlik amili xarici ve daxili olmaqla bütöv bir sistem yaradır. erzaq tehlükesizliyi daxili tehlükesizlik amilidir. Daxili tehlükesizlik siyasetinin heyata keçirilmesinin meqsedi sistemi ve ya dövleti risklerden qorumaqdır. Bu baxımdan erzaq tehlükesizliyi meselesinə yanaşsaq, onda belebir fikre gelerik; mecmu istehlakı idxal asılılığından azaltmaqla yerde qalan telebatın yrli istehsalhesabına temin edilmesi. Bu kombinasiya ele effektiv heyata keçirilmelidir ki, ölkenin
tehlükesizlik sistemi böhranla rastlaşmasın. Ümumiyyetle, tehlükesizlik ve inkişaf
anlayışları biri-birinden ayrılmazdır. enkişafını daimi etmek isteyin dövlet tehlükesizlik sistemini hell etmelidir. Ve ya tehlükesizliyi olmayan dövletin sabit inkişafı ola bilmez. Hetta erzaq tehlükesizliyi meselesinin strateji mesele olduğunu prioritet hesab eden bezi dövletler hetta onu öz konstitusiyalarına bele daxil edibler. Buna Ekvador, Boliviya ve Seneqal kimi ölkeleri göstermek olar. Nepalda ise erzaq tehlükesizliyi meselesi vətəndaşların fundamental hüququ kimi təsbit edilib.
erzaq tehlükəsizliyinin həlli yollarından biri də məhdud resurslar üzərinə məhsuldarlığa
müsbet tesir eden müxtelif gübrlerdən istifade edilmesidir. Gübrelerden istifadenin
artması artıq tendensiya halına gəlib. BMT-nin FAO-nun hesablamalarına göre, 2050-ci
ile qeder bu seviyyede gübrelerden istifade 20%-dək artacaqdır. Lakin bu kimyevi
gübrelerin bu seviyyede artması yeraltı suların çirklenmə+
sinə, ərzaq məhsullarınınistehsalı ve satışı sisteminde tehlükeli tullantıların yığılmasına getirib çıxara bilereenk
Erzaq istehsalının artımı
• ekin sahelerinin genişlenmesi
– Nezeri olaraq, texminen 2X mövcud sahə, lakin əsas ekoloji problemlər
(sehralaşma, meşelerin qırılması, iqlim deyişiklikleri)
• Mövcud ekilmiş sahenin mehsuldarlığının artırılması
• Yaşıl inqilab;
• Diger faktorlar: su teserrüfatı, yüksek proteinli taxılların inkişaf etdirilmesi, biz
qida vasitelerinden daha semereli istifade.
- Genetikası deyişdirilmiş toxumlarla bağlı narahatlıqlar.
- Nece daha davamlı kend teserrüfatı tesis etmek olar?
Full transcript