Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Толгой хүзүүний байршил зүйн анатомиТолгой хүзүүний байршил

No description
by

tseegii aural

on 3 June 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Толгой хүзүүний байршил зүйн анатомиТолгой хүзүүний байршил

Толгой хүзүүний байршил зүйн анатоми
Хил
Эрүүний төвгөрөөс эхэлж  
1.Эрүүний доод ирмэг-margo mandibularis
2.Эрүүний өнцөг- angulus mandibularis 
3.Эрүүний босоо сэртэн- processus verticalis os mandibularis  
4.Сонсголын гадна суваг- porus acusticus externa 
5.Хөхлөг- mastoideus 
6.Дээд шилийн шугам- linea nuchea superior 
7.Дагзны гадна товгор-protuberantia occipitalis externa хүртэл үргэлжилнэ. 



Толгойг тархины, нүүрний  гэсэн 2 том хэсэгт хуваадаг.
Тархины хэсэг
Тархины хэсэг нүүрний хэсгээс доорх хилээр  зааглагдана.
Sutura nasafrontalis- хамар духны ясны заадас
Margo supraorbitalis- нүдний алимны дээд ирмэг
Processus zygomaticus- духны ясны шанааны сэртэн
Arcus zygomaticus- шанааны нум
Porus acusticus externa- сонсголын гадна цорго


Тархины хэсгийг 2 хуваана.
Гавлын суурь- basis cranii
Гавлын хүнхэр буюу орой- fornix cranii


Гавлын суурь ба хүнхэрийн хил
Glabella-Цох
Margo supraorbitalis- нүдний алимны дээд ирмэг
Linea temporalis superior- чамархайн дээд шугам
Porus acusticus externa- сонсголын гадна цорго
Linea nuchea superior- дээд шилийн шугам
Protuberantia occipitalis externa-дагзны арын товгор



Гавлын хүнхэрийг 3 хэсэгт хуваана. 2 хос, 1 хос биш.
1. Дух, зулай, дагзны хэсэг-regio frontoparietooccipitalis
2. Чамархайн хэсэг-regio temporalis
3.Хөхлөг ургацгийн хэсэг-regio mastoidea
     

      Гавлын хүнхэрийн үе давхарга
1.     Арьс
2.     Арьсан доорх эслэг
3.     Апоневроз
4.     Апоневрозын доорх давхарга
5.     Ясны ялтас
6.     Ясны ялтасны доорх давхарга
7.     Гавлын яс
8.     Эпидурал зай
9.     Хатуу хальс
10.  Субдурал зай
11.  Хөөсөн бүрхүүл буюу торон хальс
12.  Субарахноидал зай
13.  Зөөлөн хальс
14.  Уураг тархи


Эхний 3 давхарга нийлж хуйх болдог. Яагаад гэвэл энэ 3  хоорондоо холбогч эдэн таславчуудаар нягт холбогдож байдаг учир нэг нэгээрээ зүсэгдэхгүй, хамтаараа зүсэгддэг. Арьсан доорх давхрагад тос, хөлсний булчирхай их байдаг. Дух, зулай, дагзны хэсгийн яснууд хоорондоо заадсаар бэхлэгдэнэ.
Толгойн яс 3 давхаргаас тогтоно.
 Хатуу гадна ялтас- lamina externa
 Хэмт хэсэг- diploe
 Хатуу дотор ялтас- lamina interna
Дотор хатуу (шиллэг) ялтас нь хэврэг,  амархан хагарч, хугарч гэмтдэг. Хэмт хэсэг нь цусан хангамжсайтай, түүнд v.diploae их байна. Тархины цусан хангамж, тархи нугасны шингэнийг зохицуулж байдаг.
Мэдрэлжүүлэлт
1.Духыг- n.ophtalmicus-ын салаа n.frontalis
2.Зулайг- n.mandibularis-ын салаа n.auriculotemporalis
3.Дагзыг- plexus cervicalis-ын салаа n.occipitalis major, minor
4.Чамархайг- n.mandibularis (V-III)-ын салаа n.auricularotemporalis
5.Хөхлөг ургацгийг-n.auriculotemporalis-ын салаа, мөн хүзүүний сүлжээнээс n.occipitalis minor-ын салаа мэдрэлжүүлнэ.



Цусан хангамж
Дух, зулай, дагзны хэсгийн артерийн судсууд  нь цацраг маягаар байрлаж байна. (ихэвчлэн арьсан доорх өөхөн эдэд)
Духны хэсэгт:   a.carotis interna-гийн салаа болох a.ophtalmica-гийн   салаанууд: 
а.supraorbitalis а.supratrochlearis a.carotis interna-гийн салаа болох a.facialis-ын салаа a.angularis
Зулайн хэсэгт:   a.carotis interna-гийн салаа:  
1.а.temporalis superficialis  
 2.a.parietalis
Дагзны хэсэгт:   a.carotis interna-гийн салаа а.occipitalis


Тархины байрлал зүй
Тархи 3 хэсгээс бүрдэнэ.
Их тархины хагас бөмбөлөг- hemispheria cerebri-encephalon
Бага тархи- cerebellum
Тархины багана- truncus encephali

Тархины хальснууд
Хатуу хальс- dura mater
Торон хальс- arachnoidea
Зөөлөн хальс- pia mater


Тархины хатуу хальс
Тархины хатуу хальс  дотор, гадар 2 үеэс тогтоно. 
Цусаар хангах судас нь: a.carotis externa-гийнсалаа болох a.maxillaris-ын салаа a.meningea media
Сагиталь сэртэн буюу falx cerebri-г агуулна. 2 хальсны дунд зай  (пазуха) буюу sinus үүснэ. Энд тархины венийн судсыг хурааж авна. 
Хатуу хальсанд хэд хэдэн синус үүсдэг. 
Дээд сагиталь синус- sinus sagittalis superior
Доод сагиталь синус – sinus sagittalis inferior.
Энэ 2 хоорондоо шулуун синусаар(sinus rectum) холбогдоно. Мөн энэ 2-ын нийлсэн газраас 2 тийш салаалж sinus transversus-хөндлөн синус гарна. Энэ нь сигма хэлбэрийн синус-sinus sigmoideus болж эндээсээ v.jugularis cavernosus байна. Энэ нь урд хойд талаараа sinus intercavernosus anterior et posterior-оор холбогдоно. Sinus cavernosus-аас sinus petrosus superior et inferior гарч sinus sigmoideus-д цутгана. Sinus cavernosus-ын дундуур a.carotis interna өнгөрдөг.




Тархины торон хальс буюу хөөсөн бүрхүүл
Торон хальс (хөөсөн бүрхүүл)- arachnoidea mater encephali
Энэ бүрхүүл нь судасгүй. Бүрхүүл нь венийн синусууд руу  ордог цэлтэнг (ворсинка) үүсгэдэг. Үүний доторх зайд тархины шингэн байна. Шингэн нь тархины 4 ховдлоор дүүрсэн байна.
Торон хальсны доорх зайн (подпаутинное пространство)  өргөссөн хэсгийг цүнхээл (цистерн) гэдэг. Хэд хэдэн цүнхээл байдаг.
Cisterna chiasmatis-Зөрлөгийн цүнхээл. Харааны мэдрэлийн зөрлөгийн урд байна.
Cisternа fossae lateralis cerebrii-Их тархины хажуугийн хонхорын цүнхээл. Тархины хажуугийн гүн ховил дээр үүснэ.
Cisterna interpeduncularis- Хөл хоорондын цүнхээл (межножковая цистерна) тархины суурь багипофизын ард үүснэ.
Cisterna cerebellоmedullaris- Уртавтар тархи бага тархины цүнхээл (мозжечково-мозговая цистерна). Бага тархи уртавтар тархины хооронд байна.



Тархины зөөлөн хальс
Зөөлөн хальс- pia mater encephali. Бүх тархийг хучсан байна. Тархины ховдолд нэвтэрч орсон, судсаар баялаг байна.

Тархины цусан хангамж:   a.carotis communis-ын салаа a.carotis interna-гийн салаа a.cerebrii anterior, media, posterior  a.subclavia (С-6)-гийн салаа a.vertebralis-ын салаа a.basilaris-ын салаа a.cerebrii posterioires.  
Тархины суурь хэсэгт артерийн битүү цагираг үүсгэдэг.  Өнгөц венүүд нь сагитал синусд цусаа өгдөг. Тархины гүн венүүд нь тархины том вен рүү (v.cerebri magna) цус өгч шулуун синус (sinus rectus) руу ордог.


Тархины суурь яс
Тархины суурь яс 3 хонхроос тогтоно.
Урд (fossa crania anterior)
Дунд (fossa crania media)
Арын (fossa crania posterior)
Урд хонхорт:  Азарган тахианы залаа- crista galli
Мухар нүх- foramen caecum
Самалдаг ясны ялтас- lamina cribrosa байна. Үүгээр n.olfactorius гарна. Урд хонхор гэмтвэл хамар залгиураас цус алдана. Нүдэнд цус хурна. Их цус алдвал нүдний торлогт цус харваж, экзофтальм болно. Эмиссарийн венээр духны ба хамрын хөндийгөөс идээт үрэвсэл дамжвал менингит, менингоэнцефалит болно.




2.Дунд хонхорт:  Canalis opticus (n.opticus II гарна.)
Нүдний аяганы дээд завсар- fissura оrbitalis superior байх ба үүгээр n.oculomotorius III, n.trochlearis IV, n.ophtalmicus I, n.abducens VI орно.
Foramen rotundum (n.maxillaris II явна),
Foramen ovale (n.mandibularis III явна)
Foramen spinosum (a.meningea media явна)
Foramen lacerum (a.carotis interna явна) байна.. Дунд хонхор гэмтвэл  хамар залгиураас цус гарна.
Зарим үед VI, VII. VIII хос мэдрэлийг гэмтээвэл чихнээс цус гарна, нүд гөлийнө, нүүр мурийна,сонсгол муудна, чих сонсохгүй болно. Дунд хонхорт турк эмээлийн хонхорт гипофиз байрлана, II хос мэдрэлийн зөрлөг chiasma opticus байна.


3.Арын хонхорт:  Porus acusticus interna (n.facialis VII,VIII), n.vestibulocochlearis
Foramen jugularis (IX-n.glossopharingeus, X-n.vagus, XI-n.accessorius,    v.jugularis interna)
Foramen magnum (уртавтар тархи a.vertebralis) Canalis hypoglossus (n.hypoglossus XII) байна.
Арын хонхрын гэмтлийн үед цус алдана. Дунд чихний үрэвслийн үед доошоо халдвар орвол менингит, сепсис үүснэ. 

Толгойнд хийгдэх мэс засал
1.Кушингийн аргаар тархины даралтыг бууруулан гавлын ясыг цоолох- декомпрессионнаятрепанация черепа.
Заалт: гидроцефалия, авч болохгүй хавдар,  тархины доторх даралт огцом ихсэх
Техник: Үсийг хусч цэвэрлэнэ. Зүслэгийг тах маягаар зүсч хуулж буулгана. Ясны голдоо  нүхлэнэ.Эхлээд жад хэлбэртэй, дараа нь  конусан, эцэст нь бөөрөнхий өрмөөр  нүхлэнэ. Егоров, Люэрийнхазагчаар нүхийг  томсгож, ясыг эмтэлж авна. Хиймэл зулай  үүсгэнэгэсэн үг. Нүх нь онгорхойүлдэнэ. Даралтгүй болно. Хуйхаар нь битүүлж оёно.


2.Оливекрон ба Вагнер-Вольфын аргаар ясны пластикийн аргаар гавлын ясыг цоолох
Заалт: хавдар, буглаа, гематома, уйланхай.
Техник: хуйхны үсийг хусч ариутгаад, зүслэгийг тах маягаар зүснэ. Эргэн тойронд нүхлээдПоляновын сүвлэгчээр Джиглийн хөрөөг сүвлэн  хөрөөднө. Ясыг ховхлоно. (Оливекроны арга).
Хуйхыг яснаас салгалгүй хөрөөдөөд доод  хэсгийг нугалахыг Вагнер-Вольфын арга гэнэ. Хатуу хальсыг нэмэх, перпендикуляр хэлбэрээр зүснэ. Хагалгааны үндсэн үе шатаа дуусгаад хатуу хальсыг оёно. Оливекроны аргаар хийхэд амархан боловч эдгэхдээ удаан. Вагнер-Вольфын аргань хийхэд бага зэргийн төвөгтэй, эд ихээхэн гэмтдэг боловч эдгэхдээ удаан. Цус тогтоолтыг коагуляц хийж тогтооно. Ясыг цөмлөхөд хэмээс цус их гардаг. Үүнийг коагуляц хийж тогтооно. 



Анхаарал хандуулсанд баярлалаа
Толгойн нүүрний хэсэг
1. Regio frontalis – духны хэсэг
2. Regio orbitalis – нүдний хэсэг
3. Regio nasalis – хамрын хэсэг
4. Regio oralis – амны хэсэг
5. Regio mentalis – оочны хэсэг
6. Regio mandibularis – эрүүний хэсэг
7. Regio zygomaticus- хацрын хэсэг
8. Regio buccalis – зажлуурын хэсэг

Анагаах-302 Ц.Хишгээ
Г.Хишигзаяа
Ц.Түмэнзаяа
Э.Цогзолмаа
Э.Цэрэндаваа

Ном зүй
-Хүний биеийн эрүүл анатоми
-Р.Д.Синельников Атлас Анатомии человека
google.mn
wikipedia.mn

Толгой хүзүүний тунгалгын тогтолцоо
Тунгалгын цорго : зүүн нь Ductus thoracicus – т
Баруун : Ductus lymphaticusdexter – т цутгана.

Түүнийг бүрдүүлэгч цутгалан: Truncus Jugularisdexter et sinister
Тунгалгын төгсгөлийн зангилаа, түүний байрлал:Nodilympaticicervicaleslateralisprofundi ( 32-33 ) V. jugularesinterna- гийн дагуу
NodilympaticicervicalissuperficialesV.jugularisexterna- гийн дагуу m.trapezus-ын урд ирмэг
Тунгалгын анхдагч зангилаанууд, тэдгээрийг дайрч өнгөрөх тунгалгын томоохон судас :эрхтнээсээ гармагц холбогдох зангилаануудад цутгана.
1. Nodilymphaticioccipitales (1-6 ) хүзүүний өнгөц хальсан дээр v. occipitales- ийн дагуу
2. Nodilympaticimastoidei (1-4 ) . чихний дэлбээний араар m.sternocleidomastoideus- ийн бэхлэгдэх цэг.
3. Nodilymphaticiparotidei – ижил нэртэй булчирхайныхаа дотор
4. Nodilymphaticiretropharyngeales ( 1-3 ) залниур хоолойн ар хажуу хананд
Эрхтэн
Дагз , зулайн хуйх түүний гүнээс
Чихний дэлбээ , гадна хонгил хэнгэргэн хальс
Дух , шанаа зовхи эрүүний үе, чих орчмын булчирхай, хэнгэргийн хөндий
Залгиур хоолойн хана, хамрын салст, дайвар хөндий, гүйлсэн булчирхай, хатуу зөөлөн тагнай, хэнгэргийн хөндий чихалзуурын гуурс, завьж, зовхи, хамар, уруул
Full transcript