Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

İktisada Giriş

No description
by

H. İbrahim Özmen

on 31 May 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of İktisada Giriş

Yunanca OİKUS ve NOMOS (Ev Kanunu)
“malların ve servetin yönetimi”
İktisat Arapça "Kast" kelimesi
İktisat ve Ekonomi
Kavramları
Ekonomi Bilimi
Temel Kavramlar

1776 The Wealth of Nations
Bireysel Çıkardan Toplumsal Çıkara
Görünmez El "Invisible Hand"
Adam SMITH
Özel Mülkiyet (Kira veya Sahiplik) Aidiyet Yetkisi Gelişmede Anahtar
18. YY Sanayi Devrimi
The Industrial Revolution
Neden Ekonomi Öğreniyoruz ???
İktisat
Fırsat Maliyeti ve Üretim Olanakları Eğrisi
Transformasyon Eğrisi



Emek
(İşgücü) Labor ÜCRET Wage

Doğal Kaynaklar
(toprak) Natural Source Land RANT Rent

Sermaye
Capital Fiziksel Sermaye- Finansal Sermaye FAİZ interest

Girişimci
(Müteşebbis) KAR Profit

Kaynaklar -Resources
(Üretim Faktörleri ) (production factors)

İhtiyaç
(Gereksinme) Needs, İstekler (Wants)
Çeşitleri
Ekonomik – Ekonomi dışı ihtiyaçlar
Zorunlu – Zorunlu olmayan ihtiyaçlar (Kültürel Medeni)
Özellikleri
İhtiyaçlar sonsuzdur. İhtiyaçlar tekrarlanır, süreklidir.
İhtiyaçlar sübjektiftir. (Özneldir)
İhtiyaçların şiddet dereceleri farklıdır. Doyum Noktası: şiddet derecesi sıfır.
İhtiyaçlar ve karşılandıkları mallar ikame edilebilir.
İhtiyaçlar tatmin edildiğinde şiddet derecesi azalır.
Ekonomist için ihtiyaçların ahlaki yönü yoktur.

Mal ve Hizmetler
Goods and services
İktisadi Akım Tablosu
İş Bölümü ve Uzmanlaşma
Rasyonel Davranış
Malawi 10 çocuktan 2'si
5 yaşından önce
Kıtlık Kanunu (Nedret Kanunu) Scarcity Law
Kıtlık ve Tercih (Seçim) Scarcity and Choice
Kıt Kaynaklar
Alternatif Maliyet Fırsat Maliyeti Opportunity cost
Tüketim kararlarında alternatif maliyet
Üretim kararlarında alternatif maliyet
Devlet kamu kararlarında alternatif maliyet (sosyal alternatif maliyet)

Ekonominin Kapsamı
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi
“Abraham Harold Maslow”
A Theory of Human Motivation 1943
Özellikleri
• İnsanların ihtiyaçlarını karşılayarak fayda sağlarlar.
• Ekonomik malların bir değeri vardır ve elde edilmesi karşılığında belirli bir
bedelin
ödenmesi gerekir.
Malların Özelliklerine Göre Sınıflandırılması
• Maddi - Maddi olmayan (hizmet)
• Serbest mallar- ekonomik mallar
• Tüketim - üretim malları
• Dayanıklı - dayanıksız mallar.
• İkame(rakip) mallar ve tamamlayıcı mallar
• Taşınır taşınmaz mallar
• Çoğaltılabilen – Çoğaltılamayan mallar
Fayda Utility
Mal veya hizmetlerin herhangi bir ihtiyacı giderebilme yeteneği veya derecesidir. Subjektiftir.

Ölçülebilir (Kardinal) ölçülemez (Ordinal)
Azalan Marjinal Fayda İlkesi

Üretim Production
Miktar faydası üretmek
Mekan faydası üretmek
Zaman faydası
Mülkiyet faydası
Şekil faydası

Tüketim
(Yoğaltım İstihlak)Consumption

İşbölümü ve uzmanlaşma
division of labor and specialization

Mübadele
barter exchange

Bölüşüm
Distribution
• Fonksiyonel İşlevsel bölüşüm
• Kişisel bölüşüm
ve
Doğa Bilimleri ve Sosyal Bilimler
Deney yapılabilir
Tahminde bulunur
Nesne veya Özneyi etkilemez
Ölçüm yapmaya müsaittir
İncelediği konuyu tek tek ele alıp inceler
Deney yerine gözlem
Tahminde bulunamaz
Nesne ya da özneyi etkileme vardır
İncelediği olaya bütüncül bakar
Ölçüm yapmak pek mümkün değildir
Arasındaki Farklar
İktisat Bilimi Teori ve Kanun Geliştirme
Problem Tespiti
Değişkenlerin Tanımlanması
Gözlem Yapılması
Hipotez Varsayım Oluşturma
Test
Teori
Kanun
Bilim veya ilim
,
fiziki ve doğal evrenin yapısının ve hareketlerinin birtakım yöntemler (
deney
,
düşünce
ve/veya
gözlemler
) aracılığıyla
sistematik
bir şekilde incelenmesini de kapsayan entelektüel ve pratik çalışmalar bütünüdür. Bilginin bilimsel niteliğe kavuşması için gereken şartlar şunlardır:


İktisadi Analiz Türleri
Makro - Mikro Analiz
Pozitif - Normatif Analiz
Statik Dinamik Analiz
Marjinal Analiz

Ekonomi Bilimi = Mikro Ekonomi + Makro Ekonomi
Mikro Ekonomi = Değer Teorisi + Refah Teorisi
Makro Ekonomi
=
Ulusal Gelir ve İstihdam Teorisi
+
Ekonomik Büyüme ve Kalkınma Teorisi
Değer Teorisi =
Fiyat Teorisi + Üretici Teorisi + Bölüşüm Teorisi
Ekonomik Birimler
The Decision Marker

Hanehalkı
Household
Firma
Firm
Devlet
Government
Dış Alem Foreign Affairs

Cateris Paribus
Varsayımı
"
diğer koşulların sabit olduğu"
'nu
ifade eder.
Varsayım
Basitleştirici ve sınırlayıcı varsayım
Piyasa
Mal Piyasaları
Tam Rekabet
Eksik Rekabet
Monopol
Oligopol
Monopolcü Rekabet
Faktör Piyasaları
Her Ekonominin
Ana Sorunları
Ekonomik Sistemler
Liberal Kapitalist Düzen
ve
Piyasa Mekanizması
Karl Marks
üretim araçlarının kamulaştırıldığı ve ekonomik faaliyetlerin merkezi planlama teşkilatı tarafından düzenlendiği ekonomik bir sistemdir.
Karma Ekonomik Düzen
Mülkiyet Hakkı
Sözleşme Serbestisi
Özel Girişim Sistemi
Tam Kullanım Sorunu
Tam İstihdam
Eksik İstihdam
Etkin Kullanım Sorunu
Hangi Mal ve Hizmetler, Ne Kadar Üretilecek?
Üretim Hangi Yöntemlerle, Nasıl Yapılacak? Teknik Etkinlik
Üretim Kimler İçin Yapılacak? Bölüşümde Etkinlik
Üretim Kapasitesinin Arttırılması
Ekonomik Büyüme ve Gelişme
Üretim Olanakları Eğrisi
Grafik Kullanımı
Eksen
Orijin
Korelasyon
Pozitif Kadran

Zaman Serisi Grafikleri
Yatay Kesit Grafikleri
Serpme Diyagram

Aynı Yöne Değişken
Ters Yöne Değişken
Max. Min. sahip Değişken
İlişkisiz Değişkenler
İktisadi Akım Tablosu
Üretici ve tüketiciler arasında
- Üretim faktörleri akımı
- Mal ve hizmet akımı
- Üretim faktörlerinin gelir dağılımı (ücret, faiz, rant, kar)
- Harcama akımı görülmektedir.

Sosyalist Düzen
ve
Merkezi Planlama
Gerçek Ekonomik Yaşam
Teorik Sonuçlar
Ekonomik Model
Deney
Soyutlama
Sonuç Elde Etme
Efendiler!
Hiç kimseden fazla bir şey istemiyoruz. Dünyanın her medenî milletinin tabiî olarak sahip olduğu şeylerden bizi mahrum etmemelidirler ve haklarımızı vermelidirler. Çünkü hakkımız tabiîdir, kanunîdir, mantıklıdır ve bize gereklidir. Biz, bu haktan vazgeçmeyeceğiz ve ne kadar haklı isek bu hakkımızı savunmak ve korumak için de memleketimizin, milletimizin yeteneği ve gücü o kadardır.

Efendiler, görülüyor ki, bu kadar kesin ve yüksek bir askerî zaferden sonra bile bizi barışa kavuşmaktan engelleyen nedenler, doğrudan doğruya ekonomik nedenlerdir. İktisadî düşüncelerdir. Çünkü bu devlet, bu millet iktisadî hâkimiyetini sağlarsa o kadar kuvvetli temel üzerinde yerleşmiş ve yükselmeye başlamış olacaktır ve artık bunu yerinden kımıldatamazlar. İşte düşmanlarımızın, gerçek düşmanlarımızın, bir türlü rıza göstermedikleri budur.

Efendiler!
Bu fiilen gerçekleşmiştir. Barış denilen şeyin sağlanması için yabancıların bu gerçeği itiraf etmemekteki kararsızlıklarına mantıki anlam vermek mümkün değildir. Çok isteğe değerdir ki, çok yakın bir zamanda onlar da bu gerçeği itiraf ederler ve bütün medeniyet dünyasının çok büyük istek ve özlemle beklediği barışın kurulmasına engel olmak sorumluluğundan çekinirler. Biz şimdiden hayatımızla ilgili gereklerimizi sağlamaya başlamış bulunuyoruz. Ve doğal olarak barış durumunun kurulmasında daha büyük gelişmeler oluyor. Fakat başarılı olmak için çok çalışmak gerektiğini bilmeliyiz.

İktisadiyat diyoruz; fakat arkadaşlar,
iktisadiyat demek, her şey demekti
r. Yaşamak için, mutlu olmak için, insan varlığı için ne gerekse onların tamamı demektir. Ziraat demektir, ticaret demektir, emek demektir, her şey demektir.
İzmir İktisat Kongresi'nde Mustafa Kemal ATATÜRK'ün Açılış Konuşması
Mal ve Hizmet
Üretim Faktörleri
Firma (Üreticiler)
Hane Halkı (Tüketici)
Ücret, Faiz, Rant, Kar
Faktör Gelirleri
Harcamalar
İktisatçılar genel olarak insanların rasyonel olduklarını varsayarlar. Bu varsayımda;
Tüketici ve üreticilerin amaçlarına ulaşmak için hareket ederken ellerinde var olan tüm bilgiyi kullandıklarına inandıkları anlamı çıkarılabilir.
Sanayi Devrimi ya da Endüstri Devrimi, Avrupa'da 18. ve 19. yüzyıllarda yeni buluşların üretime olan etkisi ve buhar gücüyle çalışan makinelerin makineleşmiş endüstriyi doğurması, bu gelişmelerin de Avrupa'daki sermaye birikimini arttırmasına denir. Sanayi Devrimi, ilk olarak Birleşik Krallık'ta ortaya çıkmış, ardından Batı Avrupa, Kuzey Amerika ve Japonya'ya sıçramış ve ardından bütün dünyaya yayılmıştır.
Mevcut kaynakların isteklerimizi karşılayamaması sonucu varolan kıtlık ekonomi biliminin ortaya çıkış nedenidir.

Çünkü ekonomi bilimi, kaynakların kıt olması nedeniyle insanların yaptıkları tercih ve bu tercihler sonucunda insanlar arasındaki ekonomik etkileşimleri inceler.

Kaynaklar; mal ve hizmet üretiminde kullanılan doğa yada insanlar tarafından sağlanan tüm araçlardır.

Kaynaklar;
doğal kaynaklar, emek ve sermaye
olarak sayılabilir. Bu kaynakları bir araya getiren ise girişimcidir.
Bu kaynaklar aynı zamanda
üretim faktörü
yada
girdi
olarak da adlandırılırlar. Kaynaklar ne kadar çok olursa olsun sınırlıdır.
Üretim faktörleri sınırlı olduğu için, bir ekonomide üretilebilecek mal ve hizmetler de sınırlı olacaktır. Bu sınırlılıklar, ekonomide bir malın üretimi arttırıldığında, başka malların üretiminin azalması gerektiğini ortaya koyar.
İnsanlar bu mallara sahip olmak istediklerinde bir bedel ödemeleri gerekir. İşte bu nedenle bu mallar ekonomik mal olarak tanımlanırlar. Kıtlığı çekilmeyen mallar ise serbest mallardır.

Alternatif maliyet olarak da adlandırılan fırsat maliyeti, bir kararı uygularken vazgeçilen karar şeklinde tanımlanabilir.
Üretim imkanları sınırı, ekonominin en önemli kavramlarından kıtlık, seçim (tercih) ve fırsat maliyeti gibi temel kavramları açıklamada kullanılan yararlı bir analitik modeldir.

Üretim imkanları sınırı; mevcut üretim faktörleri ve üretim teknolojisi veri iken belirli bir dönemde ekonominin maksimum düzeyde üretebileceği çeşitli çıktı (ürün) bileşimlerini gösteren eğridir.

Piyasa ekonomisinde neyin, nasıl ve kimler için üretileceği konusu birbirlerinden bağımsız bireysel tüketiciler, üreticiler, hükümetler ve diğer organizasyonların kararlarına bağlı olup, bunlar piyasalarda birbirleri ile etkileşim içindedirler.
Bu sistemde temel koordinasyonu piyasada belirlenen fiyatlar sağlar. Bu yüzden serbest piyasa sistemine çoğu kez fiyat sistemi de denir.

Kumanda ekonomileri yada merkezi plan ekonomilerinde, temel ekonomik sorulara ilişkin kararlar merkezi otorite tarafından alınır.

Hükümetin kontrolünü elinde bulunduranlar merkezi plan çerçevesinde insanların ne yapacağını, üretim ve tüketim tercihlerini ve gelirin bölüşümünü kontrol altında tutarlar.

Kumanda ekonomilerinde çoğu fiyat hükümet tarafından belirlenir ve ekonomide etkinsizliklerin ortaya çıkmasına neden olur.

Dünyada gözlemlenebilen ekonomik sistemlerin hiç birisi serbest piyasa ve kumanda ekonomileri sistemiyle tam olarak örtüşmemektedir.
Ancak her iki sistemin bazı öğelerini aynı anda benimseyerek, ülkeler genelde karma ekonomik sistem içinde faaliyetlerini sürdürürler.
Kamu ve özel kesimin kombinasyonları her ülke için farklı olarak uygulanmaktadır.
Karma ekonomik sistem;
özel mülkiyetin yanında kamu mülkiyetini de kabul eden,
piyasa mekanizmasının yanında müdahaleyi de içine sindirebilen,
fiyat mekanizmasının yanında merkezi planları da uygulama çabası içinde olan
bir sistem niteliği taşımaktadır.
EKONOMİ BİLİMİNDE ÜÇ TEMEL SORU
Hangi Mallar ve Hizmetler Üretilecek
Mal veya Hizmetler Nasıl Üretilecek
Üretilen Mal ve Hizmetlere Kimler Sahip Olacak
İKTİSADİ VARSAYIMLARIN MATEMATİKSEL İFADESİ OLARAK FONKSİYONEL İLİŞKİ
Tüm bilimlerin temelinde, neden sonuç ilişkisi yatar. Matematikçi, bir şeyin diğerine bağlı olduğunu ifade etmek istediğinde, bunun diğerinin fonksiyonu olduğunu belirtir.
Bir ilişkiyi fonksiyon biçiminde ifade edebilmek için iki aşama gerekir. Önce her kavram için bir simge saptanır ve daha sonra bu öğelerin birbirleriyle ilişkisini belirleyen bağımlılık ifade edilir. Örneğin, bir maldan talep edilen miktar, o malın fiyatına bağlıysa, bu durumu ifade etmek için önce, talep miktarı için Qd Fiyat için P simgeleri belirlendikten sonra ilişki
Qd = f(P)
biçiminde ifade edilir. Burada, eşitliğin solunda yer alan simgenin ifade ettiği faktörün, sağındaki faktör tarafından belirlendiğini ifade eden “f” fonksiyon işareti de yer almaktadır. Matematikte bu faktörlere “değişken” adı verilmekte ve bu ilişkide Qd bağımlı, P ise bağımsız değişken olmaktadır. Klasik olarak bu
Y = f(X)
biçiminde gösterilir ve buradan sadece X in Y yi etkilediği anlaşılmalıdır. Bir fonksiyonun bu biçiminde ifadesine fonksiyonun kapalı gösterimi denir. Bu ilişkinin yönü ve miktarını belli edecek sayı ya da simgeler de açık olarak yazıldığında, yani bu fonksiyonun örneğin,
Y = aX2 + bX - c
biçimindeki ifadesine fonksiyonun açık gösterimi adı verilir.
Bağımlı ve Bağımsız Değişken
Bir fonksiyonel ilişkide hangi değişkenin bağımsız, hangisinin bağımlı olacağı, tümüyle bir tanım sorunudur. Eğer düşünülen mantıksal modelde örneğin, X de oluşan değişimlerin, Y yi değiştireceği öngörülüyorsa, fonksiyonel gösterim
Y = f(X)
biçiminde olur. Yani Y, X in fonksiyonudur denir. Bu durumda X bağımsız (etkileyen), Y ise bağımlı (etkilenen) öğedir.
Dışsal ve İçsel Değişken
Kuramsal modeldeki tanımlara bağlı olan dışsal ya da içsel adı verilen değişkenler de vardır. Buna göre kuramda bazı değişkenlerin, açıklanan model dışındaki bazı nedenlerle değiştiği varsayılıyorsa, bunlara dışsal değişkenler denir. Eğer değişkenlerin değeri model içindeki açıklamalara bağlı olarak ortaya çıkıyorsa, bunlar içsel değişkendir. Dışsal ve içsel değişkenlere (exogen) ya da (endogen) isimleri de verilir. İksatta bu ayırımı, daha çok, eşzamanlı denklem sistemleriyle ifade edilen, ekonomik modellerde yer alan, değişkenler için kullanılır.
Akım ve Stok Değişkenler
Eğer bir değiflkenin değeri statik bir durumu açıklıyorsa bu değişkenlere stok değişken denir. Örneğin, bir baraj gölünde birikmiş olan suyun m3 cinsinden değeri gibi. Eğer değişken, bir değişim sürecini ifade etmek için kullanılıyorsa buna da akım değişken adı verilir. Barajdan, elektrik tribününe saniyede akan su miktarı gibi.
Bilginin
bilimsel niteliğe kavuşması için gereken şartlar:
1-
Olay
(phenomena): Bilimsel bir olay olmalıdır. Belli şartlar altında olaylar tekrarlanabilir olmalıdır. Örneğin kibritin yanması kimyasal bir olaydır ve tekrarlanabilir.
2-
Objektiflik
: Her alanda bilimsel bilgi tarafsız olmalıdır. Bilimin hadiseleri ve bu hadiselerin müşterek yönleri bulunmalıdır.
3-
Tecrübe ve Metod
: Olaylar aynı sonuçları vermelidir.
4-
Hasbilik
: Bilgi menfaat gütmeden ve taraf tutmadan değerlendirilmelidir.
Full transcript