Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Εισαγωγή στην Σημειωτική

No description
by

Lazaros Papoutzis

on 3 December 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Εισαγωγή στην Σημειωτική

"Μια επιστήμη που μελετά τη ζωή των σημείων σε μια κοινωνία είναι νοητή. Θ’ αποτελούσε τμήμα της κοινωνικής ψυχολογίας και συνεπώς της γενικής ψυχολογίας. Θα την ονομάσω σημειολογία (από την ελληνική λέξη «σημείο»). Η σημειολογία θα έδειχνε τι συνιστά σημεία και ποιοί νόμοι τα διέπουν.
(Saussure, στο Innis 1986, 34-5).
Η σημειωτική άρχισε να προβάλλεται ως κύρια προσέγγιση της θεωρίας των επικοινωνιακών μέσων στο τέλος της δεκαετίας του '60, εν μέρει ως αποτέλεσμα της εργασίας του Roland Barthes
Ως είδος οι άνθρωποι, μοιάζει να εμπνεόμαστε από την επιθυμία σημασιοδότησης (δηλαδή απόδοσης νοημάτων): πάνω απ’ όλα είμαστε σίγουρα Homo Significans – σημασιοδότες
Ο ορισμός της Σημειωτικής
Περί σημείων
Σημειωτική ανάλυση γελοιογραφίας

Οι θεωρητικοί της Σημειωτικής
Photo credits: 'horizon' by pierreyves @ flickr
Εισαγωγή στην Σημειωτική
Εκτός από τον Saussure σημαντικές φυσιογνωμίες στην ανάπτυξη της πρώιμης σημειωτικής αποτέλεσαν ο αμερικανός φιλόσοφος Charles Sanders Peirce (1839-1914) και αργότερα ο Charles William Morris (1901-1979)
Κύριοι σύγχρονοι θεωρητικοί της σημειωτικής είναι ο Roland Barthes (1915-1980), ο Umberto Eco (γεν 1932), ο Christian Metz, η Julia Kristeva (γεν 1941), και ο Algirdas Greimas (γεν 1917). Μερικοί γλωσσολόγοι εργάζονται στα πλαίσια της σημειωτικής, όπως ο Roman Jakobson (1896-1982) και ο Michael A. K. Halliday
Mythologies (1957)
Ο συνηθέστερος σύντομος ορισμός της σημειωτικής είναι
«η μελέτη των σημείων» (ή «η θεωρία των σημείων»)


Η μελέτη όχι μόνον αυτών που ονομάζουμε «σημεία» στην καθημερινή γλώσσα,
αλλά και κάθε πράγματος που «αντιπροσωπεύει» κάτι άλλo


Τα σημεία περιλαμβάνουν λέξεις, εικόνες, ήχους, χειρονομίες κι αντικείμενα.
Αυτά τα σημεία μελετώνται όχι μεμονωμένα αλλά ως τμήμα ενός σημειωτικού συστήματος σημείων
Οι σημειωτιστές μελετούν τον τρόπο της δημιουργίας νοημάτων: γι’ αυτό, ενδιαφέρονται όχι μόνο για την επικοινωνία, αλλά επίσης για την κατασκευή και τη συντήρηση της πραγματικότητας
Σημειωτιστές στο έργο
Για τον John Fiske και τον John Hartley «το κεντρικό ενδιαφέρον της σημειωτικής είναι η σχέση μεταξύ ενός σημείου και της σημασίας του, και ο τρόπος συνδυασμού των σημείων σε κώδικες» (Fiske & Hartley 1978, 37)
Ο C. W. Morris διαίρεσε το αντικείμενο της σημειωτικής ανάλυσης σε τρεις κλάδους:
Σημαντική (semantics): η σημασία των σημείων (η σχέση των σημείων με αυτό που αντιπροσωπεύουν)
Συντακτική (syntactics ή syntax): οι δομικές σχέσεις μεταξύ σημείων
Πραγματιστική (pragmatics): οι τρόποι με τους οποίους τα σημεία χρησιμοποιούνται και ερμηνεύονται

(Morris 1938, 6-7; Ullmann 1972, 15; Noth 1990, 50)
Στη σημειωτική, «σημεία» είναι μονάδες σημασίας που παίρνουν τη μορφή λέξεων, εικόνων, ήχων, ενεργειών, ή αντικειμένων
Τέτοια πράγματα δεν έχουν εγγενή σημασία και γίνονται σημεία μόνο όταν τους αποδώσουμε νόημα (σημασία)
Για τους αναλυτικούς σκοπούς της σημειωτικής (στην παράδοση του Saussure) κάθε σημείο αποτελείται από:
Ένα «σημαίνον» (signifier) - η μορφή που παίρνει το σήμα, και
Ένα «σημαινόμενο» (signified) - η έννοια που αναπαριστά
Σήμερα, το σημαίνον ερμηνεύεται κοινώς ως η υλική (ή φυσική) μορφή του σημείου - είναι κάτι που μπορούμε να δούμε, να ακούσουμε, να αγγίξουμε, να μυρίσουμε ή να γευτούμε.
Το σημαινόμενο, από την άλλη πλευρά, είναι μια νοητική κατασκευή - δεν είναι υλικό αντικείμενο.
Η σχέση μεταξύ σημαίνοντος και σημαινομένου αναφέρεται συνήθως ως σημασιοδότηση και αναπαρίσταται στο διάγραμμα του Saussure με ένα διπλό βέλος.
Ένα γλωσσολογικό παράδειγμα
Σημείο: η γραπτή λέξη «δέντρο»
Σημαίνον: τα γράμματα «δ-έ-ν-τ-ρ-ο»
Σημαινόμενο: η κατηγορία «δέντρο»
Ως μη γλωσσικό παράδειγμα του τι συνιστά σημείο, η Judith Williamson προτείνει το παράδειγμα μιας διαφήμισης αρώματος
Εμφανίζεται ως κοντινή φωτογραφία του κεφαλιού και των ώμων της διάσημης Γαλλίδας ηθοποιού Catherine Deneuve.
Στην κάτω δεξιά μεριά της διαφήμισης είναι η εικόνα ενός μπουκαλιού αρώματος με την επιγραφή Chanel No. 5.
Κάτω από αυτό, με μεγάλα γράμματα, το όνομα του αρώματος επαναλαμβάνεται με το χαρακτηριστικό τυπογραφικό του στυλ.
Στη διαφήμιση αυτή, το κύριο σημαίνον είναι το μπουκάλι του αρώματος, το σημαινόμενο είναι η γαλλική φινέτσα, λεπτότητα, κομψότητα, ομορφιά και αίγλη κι αυτό το σημαίνον και σημαινόμενο συνδυασμένα συνιστούν ένα σημείο που αποδίδει το νόημα ότι το Chanel No. 5 προσδίδει κομψότητα και ομορφιά στους υποψήφιους αγοραστές
Ceci n’est pas une pipe.
The famous pipe. How people reproached me for it! And yet, could you stuff my pipe? No, it's just a representation, is it not? So if I had written on my picture "This is a pipe," I'd have been lying!

René Magritte, (1929)
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία
@ Google: Semiotics for Begginers, Daniel Chandler (και στα ελληνικά) http://www.mcm.aueb.gr/ment/semiotics/semiotic.html
Roland Barthes (1979). Μυθολογίες, μάθημα. Αθήνα: Ράππα (Roland Barthes (1978). Lecon. Paris:Seul)
Barthes, R. (1988)“Tο φωτογραφικό μήνυμα” και “Pητορική της εικόνας”, στο Eικόνα-Mουσική-Kείμενο, Πλέθρο: Αθήνα
Eco, U. (1999) Η σημειολογία στην καθημερινή ζωή, Μαλλιάρης-Παιδεία: Θεσσαλονίκη
Kress G. & Van Leeuwen T. (2010) Η ανάγνωση των εικόνων, Επίκεντρο: Θεσσαλονίκη
Αλέξανδρος - Φαίδων Λαγόπουλος (2005). Επιστημολογίες του νοήματος, δομισμός και σημειωτική, Επίκεντρο: Θεσσαλονίκη.
Full transcript