Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Z papieżem i przeciw niemu.

No description
by

Patrycja Wójtowicz

on 28 October 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Z papieżem i przeciw niemu.

W Polsce i na Litwie w XVI w. panowało duże zróżnicowanie etniczne i wyznaniowe.
Mozaika wyznaniowa na początku XVI w.
Idea Kościoła Narodowego
Hasło głoszone przez reformatów nie zyskiwało poparcia wśród niższej warstwy społeczeństwa. Szlachta natomiast przyjmowała reformację głównie z powodów politycznych.
W
1555
r. pojawił się pomysł przekształcenia Polskiego kościoła katolickiego w Kościół Narodowy, który poparł król Zygmunt August. Postulat zakładał m.in.:
sprawowanie liturgii w języku polskim
komunię pod dwoma postaciami
zniesienie celibatu duchownych
Idea ta nie została poparta przez papieża.
W
1572
r. po śmierci Zygmunta Augusta następni władcy nie powracali już do tej idei.
"Państwo bez stosów"
Pierwszym porozumieniem między wyznawcami była w
1570
r. - ugoda sandomierska.
Założenia :
rezygnacja z rywalizacji o wpływy religijne w Rzeczypospolitej
zobowiązanie się do wzajemnej ochrony
W
1573
r. został uchwalony akt konfederacji warszawskiej , który gwarantował pokój między szlachtą różnych wyznań.
Po stronie Lutra i Kalwina
Z papieżem i przeciw niemu.

Problemy religijne w Rzeczypospolitej
Katolicy:
Polacy
Niemcy
Litwini
Osiadli w miastach Prus Królewskich i Wielkopolski
Prawosławni :
Rusini
Dominujący na obszarach wchodnich państwa Jagiellońskiego.
Judaizm:
Islam
Tatarzy
Religia karaimska
karaimi
Wyznawcy religii karaimskiej, która wykształciła się głównie z judaizmu. Uznają oni Biblję hebrajską, ale odrzucają zasady Talmudu (jednej z ksiąg judaizmu, która wyjaśnia jak przestrzegać prawa zawartego w Torze)
Inne
Ormianie - tworzą własny kościół chrześcijański
Bracia czescy
Żydzi
Mieszkający na terenie Korony i Wielkigo Księstwa, głównie w miastach.
Luteranizm
Kalwinizm
1517 r.
Połowa XVI w.
niemieckojęzyczni mieszczanie
szlachta
przyczyny:
szansa na podkreślenie odmienności etnicznej
opowiedzenie się po stronie taniego i sprawnie funkcjonującego kościoła
przyczyny
niechęć wobec silnej władzy centralnej
rozłam kalwinizmu
1562 -1565 r. powstały dwa zbiory:
Zbiór większy - kalwiński
Zbiór mniejszy
- ariański
odrzucili dogmat Trójcy Świętej
opowiadali się za tolerancją wobec innych wyznań
etyke postępowania stawiali ponad kwestiami
dogmatycznymi
dążyli do uproszczenia obrzędów religijnych
występowali przeciwko prowadzeniu wojen
opowiadali się za zniesieniem poddaństwa chłopów i zrównaniem stanów społecznych
Arianie znani byli również z działań edukacyjnych. Ich najbardziej znaną uczelnią była Akademia Rakowska.
Uczono tam m.in. : historii, prawa i języka ojczystego. Ostatecznie protetancka wizja
w kościele upadła w Polsce. Głównie z powodu podziałów wewnętrznych i propagandy katolickiej.
W krajach zachodu dominowała natomiast zasada
cuius regio eius religio
, przez co polska tolerancja wywoływała pozytywne zaskoczenie u przybyszów z tych krajów.
Przeciwnicy reformacji określali polsko-litewskie państwo mianem przytuliska heretyków, ponieważ znajdowali tam schronienie protestanci z różnych państw.
Unia Brzeska
Przedmurze Europy i odwrót od tolerancji
Religia a oświecenie
Reforma katolicka i kontrreformacja
W odpowiedzi na reformację papież zwołał sobór trydencki(1545-1563), na którym potwierdzono dotychczasowe zasady wiary katolickiej, potępiono nauki Lutra i Kalwina oraz przedstawiono plan odnowy wewnętrznej (reformy) Kościoła m.in. przez zwiększenie dyscypliny wśród duchowieństwa. Uchwały soborowe po długich wahaniach zostały w 1564r przyjęte przez Zygmunta Augusta, co znacznie ułatwiło działania kontrreformacyjne w Rzeczpospolitej.
Pierwsze zakazy szerzenia wyznań reformowanych zostały wydane w Polsce już w latach dwudziestych XVIw. przez Zygmunta Starego. Nie zyskały one jednak dużego odzewu w działaniach szlachty.
Dopiero biskup warmiński Stanisław Hozjusz,sprowadzając w 1564r. do Braniewa jezuitów, zainicjował aktywną kontrreformację na ziemiachpolsko-litewskich. Głównym zadaniem tego było zakładanie szkół. Szkoły te miały bardzo wysoki poziom, a jednocześnie nauczanie prowadzono w sposówb nowoczesny na owe czasy. Do zakonu jezuitów należeli m.in. wybitni przedstawiciele kontrreformacji w Rzeczypospolitej: Piotr Skarga, kaznodzieja Zygmunta III Wazy, oraz Jakub Wujek, tłumacz Biblii na język polski.
Skutki kontrreformacji
Dzięki kontrreformacji katolicy osiągneli swój najważniejszy cel, którym było zahamowanie postępów protestantyzmui niedopuszczenie do powstania Kościoła narodowego w Rzeczypospolitej. Katolicyzm mocno popierał także król Zygmunt III Waza, który znany był z głębokiej religijności i niechęci do innowierców
Powrót do zasad ograniczonej tolerancji religijnej przyniosła w Polsce dopiero kultura oświecenia, a przede wszystkim czasy panowania Augusta Poniatowskiego(1764-1795). Przywrócono wówczas prawa polityczne dysydentom, chociaż stało się to pod naciskiem Rosji.
W Komisji Edukacji Narodowej obok duchownych katolickich zasiadali również luteranie.
Za panowania Zygmunta III doszło do próby zjednoczenia Kościoła prawosławnego w Rzeczypospolitej z Kościołem katolickim. W 1596r. podpisano w Brześciu Litewskim porozumienie między częścią duchowieństwa prawosławnego w Rzeczypospolitej a papiestwem. Na mocy tzw. unii brzeskiej prawosławni zachowywali odrębność liturgiczną i organizacyjn, ale jednocześnie oddawali się pod zwierzchnictwo papieża, zrywając związek z innymi Kościołami wschodnimi. Część wiernych odmówiła uznania unii i pozostała przy prawosławiu. Ostatecznie oprowadziło to do rozbicia wśród prawosławnych w Rzeczypospolitej. Ci, którzy przyjęli unię, zwani byli unitami lub grekokatolikami, natomiast przeciwników unii określano mianem dyzunitów. Na wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej narastał coraz silniejszy konflikt między odłamami wyznawców chrześcijaństwa wschodniego
Unia Brzeska
Wielu katolików pod wpływe, oświecenia popierało takie zmiany, jak chociażby zniesienie kary śmierci w procesach o czary. W duchu oświeceniowej ideologii- często bardzo dalekiej od doktryny katolicyzmu- niektórzy katoliccy duchowni zaangażowali się w reformę państwa podjętą na Sejmie Wielkim(1788-1792), chociaż w Konstytucji 3 maja(1791r.) przeforsowali uznanie katolicyzmu za religię państwową, przy zachowaniu zasad pewnej tolerancji wyznaniowej.
Do schyłku XVIII w. religijność mieszkańców Rzeczypospolitej nie zmieniła się radykalnie. Pomimo odejścia od XVI- wiecznej tolencji aż do swego upadku państwo polsko-litewskie pozostawało krajem wielowyznaniowy.
Własny kościół Chrześcijański Ornmianów
- kościół katolicki wschodni, uznaje władzę papierza, różni się kościołu katolickiego m.in. sposobem sprawowania obrządku i sakramentami (np. chrzest i bieżmowanie udzielane razem)

Bracia Czescy
- zwolennicy husyckiego ruchu religijnego,który powstał w Czechach na początku XV wieku
W XVII w. w Rzeczypospolitej pod wpływem reformy katolickiej upowszechniła się charakterystyczna dla baroku religijność katolicka. Wiązało się to z porzucaniem tolerancji religijnej. Dochodziło do zakłócania nabożeństw protestanckich demolowania zborów i fizycznych ataków na innowierców. Ważnym powodem porzucenia tolerancji była sytuacja międzynarodowa Rzeczypospolitej, która ze wszystkich stron otoczona była wyznawcami innych religii – Turcja wyznawała islam, Rosja – prawosławie, a Szwecja – protestantyzm. Polska musiała bronić swojej religii przez wpływami innych państw.
Dlatego też Rzeczypospolitą nazywano przedmurzem chrześcijaństwa, a właściwie – katolickiej Europy, chroniącym kontynent przed ekspansją islamu, protestantyzmu i prawosławia. Uważano państwo polskie za obrońcę Europy chrześcijańskiej przed nieprzyjaciółmi Krzyża Świętego. Doprowadziło to do nastrojów ksenofobicznych, czyli niechęci wobec wszystkiego co niekatolickie. W XVIII w. pozbawiano innowierców praw politycznych. Dochodziło nawet do tumultów, czyli zamieszek na tle wyznaniowym. Najbardziej znany z nich miał miejsce w Toruniu w roku 1724. W wyniku tych zamieszek zdemolowane zostało przez ewangelików kolegium jezuickie. Śmierć dziewięciu skazanych protestanckich uczestników tumultu wywołała kryzys dyplomatyczny, protestanckie Prusy i prawosławna Rosja groziły interwencją zbrojną w celu ochrony praw innowierców.
Otwinowski od 1555 (jako pierwszy spośród szlachty lubelskiej) stał się wyznawcą kalwinizmu, a od 1570 związał się z braćmi polskimi (arianami)W 1557 był uczestnikiem poselstwa do Stambułu, co znalazło wyraz w Wypisaniu drogi tureckiej (wydanie - J.I. Kraszewski w: Podróże i poselstwa polskie do Turcji, 1860).


Po powrocie zyskał rozgłos dzięki incydentowi religijnemu w Lublinie podczas święta Bożego Ciała w 1564 roku, kiedy Otwinowski wyrwał księdzu monstrancję, niesioną podczas procesji, rzucił na ziemię i podeptał jako protest przeciwko „ubliżaniu Bogu”. Został oskarżóny o bluźnierstwo i postawiony przed sądem sejmowym gdzie bronił go Mikołaj Rej. Ostatecznie został skazany tylko na zapłatę odszkodowania za zniszczoną monstrancję
Full transcript