Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Монголчуудын сурган хүмүүжүүлэх арга ухаан

No description
by

О. Мөнх-Эрдэнэ

on 24 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Монголчуудын сурган хүмүүжүүлэх арга ухаан

Ажил хөдөлмөрөөр хүүхдийг төлөвшүүлэх Монгол арга
“Ажил хийвэл ам тостоно” гэгчлэн Ажил хийнэ гэдэг бол амьд явахын анхдагч хэрэгцээг хангах нөхцөл гэдгийг Монголчууд үр хүүхдэдээ багаас нь ойлгуулж тэднийг балчир наснаас нь ажилд сургадаг байжээ.
Монголчуудын сурган хүмүүжүүлэх арга ухаан
Аливаа улс үндэстний нийгмийн сэтгэлгээний өв санд залгамж хойч үеэ сурган хүмүүжүүлэх арга ухаан, үзэл баримтлал чухал байр суурь эзэлдэг.
Монголчуудын хувьд аман зохиол, сургаал нь үр хүүхэд хойя үеэ сурган хүмүүжүүлэх гол арга хэрэгсэл болж иржээ.
Оросын эрдэмтэн Д.И. Майский
Монголчууд хүүхдээ
3-4 наснаас эхлэн хурга тугал хариулах ажилд сурган
6-7 насанд хурдан морь унуулж адуу тэмээ хариулуулж мөн аргал түлш түүх зэрэг гэр ахуйн хөдөлмөрт сургаж улмаар
15-16 насанд хөвгүүдийг мал аж ахуйн арга ажиллагаанд бүрэн боловсорруулж охидыг оёж хатгах сүү цагаан идээ боловсруулах ажилд дадлагажуулдаг хэмээн тэмдэглэсэн байдаг.
Эв эетэй зан чанарт сургах Монгол уламжал
Монголчууд эв эеийг эрхэмлэн дээдлэх ухааныг ур хойчдоо ихээр сургадаг байсан ба энэ нь ардын аман зохиол, сургаал номлолоос нь тод илрэн харагддаг.
Жишээ нь :
Эрдмийн дээд эв
Эрдэм мянган лан эв түмэн лан
Нэг өдөр танилцаж мянган өдөр нөхөрлөдөг
Зовох цагт нөхрийн чанар танигдана
Олонтоо бол баян, онцгой бол даян
Олны хүч эвэндээ байдаг, олсны хүч эрчиндээ байдаг нэх мэтчилэн дурдвал дуусашгүй их, дундрашгүй арвин билээ.
Хүний нэр төрийг эрхэмлэн хүндэтгэх Монгол жаяг
Хүмүүжлийн энэ зарчмын үүднээс хүний алдаа эндэгдлийг уучилж үзэх сайн талд нь түшиглэхээс ямагт хүмүүжүүлэх энэрэнгүй байх зэрэг сурган хүмүүжүүлэх ёс зүйн хэм хэмжээг тогтоон төлөвшүүлжээ. Хүний нэр төрийг эрхэмлэх сурган хүмүүжүүлэх энэ зарчмыг илрэл уламжлалт арга барилд тод тодорхой тусч ардын сургаал билгийн зүйлд мөнхөрсөнийг тоочиж барахгүй. Жишээлбэл Монголчууд сурган хүмүүжүүлэх үйл ажиллагаандаа: шүүмжлэн ичээх, шоглох арга барилыг өргөн дэлгэр хэрэглэж байсан боловч дайрч доромжлох гүтгэх, гутаах байдал хэзээ ч гаргаж байгаагүй энэ зарчмыг тууштай баримтлаж ирсэний гэрч нь болдог.
Хүн бүрийн онцлогт тохируулан харьцах Монгол ухаан
Хүний хүмүүжүүлэх хүн болгоно гэдэг бол нэгдмэл нэгэн талаар хийх ажил биш гэдгийг эртнээс ойлгон хүн бүрийн онцлогт тохируулан ялгавартай хандах хэрэгтэй гэсэн зарчмын бахимталж иржээ. Энэ нь “
Хүн бүр адилгүй хүлэг бүр жороогүй
” гэсэн хураангуй томъёоллоор илэрдэг.
Харин энэ Монголчуудын аман сургаалд сургахдаа
Дүгнэлт
Энэ бүх сурган хүмүүжүүлэх арга ухаанаас үзэхэд Монголчууд хэдэн зуун мянган жилийн турш өвөрмөц сурган хүмүүжүүлэх арга ухааныг баяжуулж ирсэн түүхтэйг гэрчлэн харуулж байна. Түүнчлэн энэхүү арга ухаанд Монголчуудын аж төрх байдал, ардын аман зохиол жинтэй чухал нөлөөтэй.

Энэхүү зарчмын үүднээс хүүхдийг төлөвшүүлэх зорилго бүхий аливаа үйл ажиллагаанд хүний эсрэг чиглэсэн хүний нэр хүндийг хохироосон шинжтэй байх ёсгүйг “Хүний муу нь хүнээ дайрдаг хүрзний муу нь чулуу дайрдаг” гэж сургасан нь цөөнгүй. Өөрийн хэлбэр сурган хүмүүжүүлэх үйл ажиллагаа нь ямагт хүнлэг энэрэнгүй байх зарчимтай ба үүнийг нээн томъёолсон нь манай ардын сурган хүмүүжүүлэх сэтгэлгээний том ололт юм.
Иймд аливаа сурган хүмүүжүүлэх үйл ажиллагаа нь хүний нэр төрийг дээдэлж өөрийн сайн талыг мэдрүүлэх зарчмыг баримтлах ёстой бөгөөд энэ нь манай сурган хүмүүжүүлэх зүйд уламлал болж иржээ. Монголчуудын нэрэлхүү сайхан зан чанар нь ямагт зөв сайхан хүмүүжлийн үр хөврөл болдог ба “ Нэр хугархаар яс хугар, нэрээ барахаар насаа бар” гэх мэтээр хүн байхын утга учрыг нэр төртэйгөөр шууд холбон үздэг билээ.
Ууртай хүнийг ширүүн хэлбэл аюул болох тул аажмаар ухааруул.
Омогтой хүнийг даралваас хорсох тул нэр цолоор баясага.
Дээрэнгүй хүнийг хөгжөөвөөс хэрэг гаргах тул битгий хэргэс.
Атаач хүнд нүүр эс өгвөөс гомдох тул сайхан загна.
Харамч хүнд нэг ширхэг утсыг ч харамлах тул арилжаа бүү хий.
гэж сургасан байдаг.

АНХААРАЛ ХАНДУУЛСАН ТА БҮХЭНД БАЯРЛАЛАА
Оршил
Гарчиг
Ажил хөдөлмөрөөр хүүхдийг төлөвшүүлэх
Монгол арга
Эв эетэй зан чанарт сургах
Монгол уламжал
Хүний нэр төрийг эрхэмлэн хүндэтгэх
Монгол жаяг
Хүн бүрийн онцлогт тохируулан харьцах
Монгол ухаан
Full transcript