Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Монголын философи сэтгэлгээний түүхэн тойм

No description
by

Enkhzaya Radnaabazar

on 4 December 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Монголын философи сэтгэлгээний түүхэн тойм

Монголын философи сэтгэлгээний түүхэн тойм
Семинарын агуулага
Монголын философи сэтгэлгээний түүхийг судлах эх сурвалж
Прагтик мэдлэг ухаан
Зан суртахуун дадал заншил, мал маллах арга ухаан, хэрэглээний эрдэм цаг тооны болон ургамал зүйн мэдлэг зэргийг нэрлэж болно.
Image by Tom Mooring
Домгийн үзэл
Монголчуудын домогт байгаль ертөнцийн болон хүний өөрийн гарал, овог аймгийнхаа үүсэл, амьдралын утга учир, хувь зохиолын тухай зэрэг өргөн утга санаа илэрдэг.
Шашны төсөөлөл
Байгалийг шүтэх үзэл, бөө мөргөлийн үзэл, хойд насанд итгэх үзэл, хориг цээр, шид үгийн тухай үзэл, зөн совинтой холбоотой шашны сэтгэлгээ эртний Монгол хүмүүсийн дунд өргөн бүрэлдэж байжээ.
Монголын философи сэтгэлгээний түүхийг агуулсан эх сурвалж
Түүхийн эх сурвалж
Ном зохиол
Уран зохиолын дурсгал
Хууль эрхэмжийн бичгүүд
Буддын философийн ном зохиолууд
Домог, шашин, прагтик
Байгаль юмсыг байгаа байдлаар нь авч үзэж, ахуй амьдралдаа хэрэглэж байсан мэдлэг төсөөлөл, бүх юм амьтай хэмээн үзэх домгийн болон шашны төсөөллөөр тус тус илэрч байв.
Менежмент 1А
Р.Энхзаяа
А.Цэрэнсодном

Эрт ба дунд үеийн Монголчуудын ертөнцийг үзэх үзлийн үүсэл, хөгжил
Монгол дахь буддын философи, нийгмийн сэтгэлгээний онцлог
Монголчууд зургаан боть ном
Бидний өвөг дээдэс өөрсдийгөө ямар нэгэн амьтнаас гаралтай гэж үзэж, түүнийг шүтэн эрхэмлэдэг байжээ.
Эдгээр нь юмс үзэгдэл бүхэн харилцан холбоотой, бие биеэ нөхцөлдүүлдэг, байнга хувьсч өөрчлөгдөж байдаг гэсэн урсгал диалектик санаа, сэтгэлгээ агуулагдаж байна.
“Ертөнцийн гурав” нь байгаль нийгмийн янз бүрийн юмс үзэгдлийг шинжихдээ харьцуулах, задлах, нэгтгэх аргуудыг хэрэглэдэг.
Ардын аман зохиол болон Монголын нууц товчоонд хүнлэг, шудрага ёс, эх нутаг, хамаатан садан, ард олноо хайрлах, хамгаалах эх оронч үзэл, чөлөөт сэтгэлгээ ямагт тусгагдан ялан дийлж байдаг. Бас хамтач ёс, эв нэгдэл, нөхөрлөл, хөдөлмөрч ёсыг эрхэмлэн дээдэлсэн байдаг.
Прагтик мэдлэг ухаан
Монголын буддист философийн хөгжил

Сэтгэлгээний хөгжлийг

1. Тайлбартан
2. Шинэтгэгч
Буддын гүн ухааныг Монголд дэлгэрүүлж эхэлсэн анхны үе шат
Сэтгэлгээний гол зарчим нь орчуулах, язгуур сэтгэлгээний өв сантай нийлэгжүүлэн тайлбарлах, дэлгэрүүлэх явдал байсан.
Чойжи-Одсэр
Буддын шашин, гүн ухааны сургаалыг өөрийн эх хэл дээр нийтэд хялбар ойлгомжтой болгон түгээн дэлгэрүүлэх, ном орчуулах, бичих, хэвлэх явдалд дөхөм болгож хэл зүйн дүрэм зохиосон. Үүндээ авиаг өгүүлэхүйн эрхтний оролцох байдлаар ангилан хуваахдаа эртний Энэтхэгийн гүн ухааны таван махбодийн зарчмыг тохируулан хэрэглэсэн байна.
Гол бүтээл нь:
“Зүрхэн тольт хэмээх Монгол хэлний зүй”, “Бодичарьяавадарад хийсэн Монгол тайлбар” зэрэг юм. Тэрээр мөн ”Банзрагч”, “Бурхан багшийн арван хоёр зохионгуй”, “Бодичарьяавадара”
Өндөр гэгээн Занабазар

Үзэл санаа нь:
“буддын тарнийн гүн ухааны Дүйнхорын билиг ёсноо дүйцүүлэн Жанрайсэгийн их нигүүсэхүйн үүднээс билиг чанарын хөлгөний төв үзлийн гүн ухаан-хоосон чанар, их амгалан сэтгэлийн хоёргүй хослон зогримдохуй гүн утгыг арга билгийн зарчмаар мааний үсгүүдээр зохилдуулан соёрхсон.

Гол зохиол нь “Маань бүтээх гүн увдис”
Уг зохиолдоо ертөнцийн аливаа юмс үзэгдлийн язгуур чанарыг дотоод бүтцээр нь задлан шинжилж, бясалгаснаар бодит бүхний бүтэх суурь нь дүрст лагшины чанарт хэмээн оноож тодорхойлон, дүрст лагшин хэмээх нэгж юмсаас түгээмэл мөн чанарыг нь хайн бясалгасаар үлэмж хийсвэрлэн гаргаж хоосон чанар хэмээн үзсэн.
Буддын гүн ухаанаар Өндөр гэгээн Занабазар, халхын зая бандид Лувсанпэрэнлэй, дээд Монголын эрдэнэ бандид сүмбэ хамба Ишбалжир, цорж Лувсандагвадаржаа, алшаа лхарамба Агваандандар, хамбо номун хан Агваанхайдав, эрдэнэ тунгалаг цорж Агваанбалдан, Түшээт хан аймгийн Ханд чин вангийн Дандар аграмба, бичээч цорж Агваанцэрэн, брагри ёнзин Дамцагдорж, Дандаа хэмээх Дэмчигдорж, зава Дамдин зэрэг 300 шахам Монгол сэтгэгчид мэргэшиж нэрд гаран ном зохиолоо туурвисан байдаг
хожмоо буддын гүн ухааны учир дутагдалтай зарим зүйлийг шүүмжлэх, ойлголт, ухагдахуунуудыг нарийвчлан боловсруулж, Монгол хүний сэтгэлгээгээр шинэчлэн хөгжүүлэх талаар ихээхэн санаа тавьж эхлэжээ.
Буддын гүн ухаанаар Өндөр гэгээн Занабазар
Бандид сүмбэ хамба Ишбалжир
Халхын зая бандид Лувсанпэрэнлэй
300 шахам Монгол сэтгэгчид мэргэшиж нэрд гаран ном зохиолоо туурвисан байдаг.
Монголын мэргэд буддизмын дан ганц чиглэлийг баримтлалгүйгээр бага хөлгөн дэх тайлбартны хийгээд судартны болон их хөлгөний төв үзэл, сэтгэлийн онол суртахуун, арга билгийн үндэслэлээр бие биетэй нь гүн шүтэлцүүлэн судлан гүнзгийрүүлж ирсэн байдаг.
Full transcript