Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Pijn bij kanker

Scholing IKZ Erasmus Academie, Palliatieve Zorg
by

Gerard Koen

on 22 November 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Pijn bij kanker

Pijn bij Kanker
kunnen wij er wat aan doen?
Gerard Koen
Physician Assistant
Regionaal Pijn Centrum

Pijn in Nederland
Wat is Pijn?
2.2 miljoen Nederlanders chronisch pijn !
Kosten jaarlijks 20 miljard euro
Pijn(-lijke) Cijfers
Prevalentie Kanker
“een onplezierige, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke of dreigende weefselbeschadiging of die beschreven wordt in termen van een dergelijke beschadiging” IASP
Pijn is: …een waarschuwing..
Gezondheid
Ziekte
Pijngeleidende vezels
21-6-2012
langzamere en dunne C vezels

doffe zeurende pijn
Gevolgd door:
Begint met weefselschade – een prikkel:
Mechanisch
Chemisch
Thermisch
scherpe intense pijn
snelle en dikke
A δ vezels
Acute Pijn
"Pijn is wat de patiënt zegt dat het is"
McCaffery
Ondanks behandeling tamelijk veel pijn 63%
Gevoelens:
afhankelijkheid ♀ 35% ♂ 23%

frustratie 54%
21-6-2012
Sociale impact pijn
Prevalentie Pijn bij Kanker
Matige tot ernstige pijn:
30-40% van de patiënten op het moment van diagnose
40-70% van de patiënten tijdens de behandeling
70-90% in gevorderd of terminaal stadium
75% van de patiënten in ziekenhuizen ervaart matige tot ernstige pijn
Sommige vormen van kanker gaan gepaard met meer pijn dan andere:
> 80% bij pancreas- en slokdarmkanker
70-80% bij long-, maag-, prostaat-, borst- en ovariumkanker
60-70% bij colon-, nier- en blaaskanker
50-60% bij lymfoma, leukemie en tumoren van weke delen
In meer dan 50% sprake van meer soorten pijn:
nociceptief in 65-68%
neuropathisch in 8-9%
mengvom in 23-27%
Pijn
Vermoeidheid
Obstipatie
Dyspneu
Misselijkheid
Braken
Delirium
Depressie
80-90%
75-90%
70%
60%
50-60%
30%
30-90%
40-60%
Symptomen bij Kanker
Pijn Indeling
Nociceptief
Inflammatoir
Neuropathisch
neuropatische pijn a.g.v. zenuwschade
overgevoeligheid
schietende, elektrische pijn
soms juist een verdoofd gevoel

ook door behandeling
post-radiatie
chemotherapie
chirurgisch
nociceptieve pijn a.g.v. weefselschade

somatisch (spieren, weke delen) - scherpe pijn, gelokaliseerd


visceraal (ingewanden) – krampend, verspreid


botpijn – constant, zeurend
Pijn bij kanker
Neuropatische pijn bij kanker
Woolf 2004; Finnerup & Jensen 2005
Gegeneraliseerde pijn
fibromyalgie
weke delen pijn
spanningshoofdpijn
irritable bowel disease
interstitiële cystitis
whiplash letsel
Nociceptieve pijn/
Ontstekingspijn
osteoarthritis
rheumatoïde arthritis
post-operatieve pijn
colitis
tendinitis
myositis
andere ‘itis’ beelden
migraine?
CRPS?
Neuropathische pijn
zenuwletsel
amputatie
plexus avulsie
post-herpetische neuralgie
trigeminus neuralgie
diabetische neuropathie
dwarslesie
HIV neuropathie
multiple sclerosis
beroerte
CRPS?
Chronische Niet-Maligne Pijn (classificatie)
No tissue or
nerve damage
Generalized pain
Cancer pain, LBP
Understanding key types of pain
pijn die veroorzaakt wordt door een beschadiging of een functiestoornis van de zenuwen of het ruggenmerg en de hersenen (IASP)
latente periode na letsel kan voorkomen
oorzaak: abnormale prikkelvorming in het zenuwstelsel
pathologische vorm van pijn: polyneuropathie, PHN
de-afferentatie pijn, anesthesia dolorosa
Pain including nociceptive & neuropathic components
Nociceptive pain

Pain caused by an inflammatory
or non-inflammatory response
to a noxious stimulus
Tissue damage
Neuropathic pain

Pain initiated or caused by a primary lesion or disease in the peripheral or central nervous system

Nerve distribution
Persistent post-surgical pains
Pijn Fysiologie
Pijn Behandelen
Pijn Registreren
Onderzoek de oorzaak!
De pijn (zo veel mogelijk) verlichten
• de patiënt leren omgaan met resterende pijn
• zo normaal mogelijk functioneren
• verbetering van de kwaliteit van leven
• uitzoeken / optimalisering sociale omkadering
• realistische doelstellingen!!
Doelstellingen van pijnbehandeling
behandel de ziekte:
hormonale, chemo-, radio-, nucleaire therapie, chirurgie, bisfosfonaten
behandel symptomen
medicamenteus volgens WHO ladder
andere vormen van pijnbestrijding
affectieve, cognitieve & gedragsmatige dimensies
uitleg, informatie, begeleiding, psychotherapie, revalidatie
Principes van behandelen van pijn
04-02-13
04-02-13
Pijn Crisis
indicatie voor opname
pijnscore > 8
6 uur of langer
escalatie in uren of dagen


10 mg morfine langzaam i.v.
zonodig à 30 min (evt 15 min)
zonodig à 30 minuten verdubbelen
tot pijnscore 5 of lager of pijnreductie > 50%
dan onderhoudsdosis met rescues afspreken
Behandeling van pijn crisis

47 jarige vrouw
gemetastaseerd longcarcinoom (grootcellig, links) vanaf mei 2009
patiënte heeft chemotherapie gehad, desondanks:
 metastasen lymfogeen, lever, wervels (C7,T1-T4)
 lymfklierpakket met compressie v.c.i./ thrombosebeen R
gehuwd, 2 jong volwassen kinderen
NRS =7, nu opname vanwege acute toename pijn L heup
medicatie:
paracetamol 4 x 1000 mg
morfine pleister Durogesic ’50’
pantozol
dexamethason
Casus
Barrières bij pijnbestrijding
zorgverleners weten niet welke patiënten pijn lijden
ernst van de pijn wordt niet altijd juist ingeschat
pijn wordt niet altijd geregistreerd, wordt te weinig gedocumenteerd
onvoldoende voorlichting en instructie aan patiënt en naaste
er wordt niet altijd adequaat omgegaan met farmacologische pijnbestrijding
niet-farmacologische pijnbestrijding wordt nauwelijks toegepast
Patiënt afhankelijk
hoort er bij
geen hulp vragen
onvoldoende compliance door angst voor verslaving
bijwerkingen
onvoldoende educatie
bereikbaarheid bij problemen is knelpunt

Behandelaar afhankelijk
niet in de gaten
te laat beginnen met opioïden (weinig
ervaring)
onvoldoende dosering
onvoldoende evaluatie
gebrekkige communicatie

Farmacotherapie
nieuwe medicatie
NAMISOL®
probleem pijnmedicatie
Bijwerkingen
Pijnstilling
04-02-13
Er bestaat geen maximale dosis
04-02-13
Behandeling van bijwerkingen van opioïden
04-02-13

opioïd-rotatie = ander opioïd
verandering van route
parenteraal systemisch
spinaal
overweeg (anesthesiologische) blokkade in een pijn centrum
sedatie
Onbehandelbare bijwerkingen en onvoldoende pijncontrole
                          
                                
obstipatie (altijd laxantia erbij)
misselijkheid en braken
sedatie / sufheid
droge mond
verwarring / hallucineren
Bijwerkingen opioïden
urineretentie
spierspasmen
ademhalingsdepressie
pupilvernauwing
jeuk
tolerantie: dosis  (ook hier soms plafond-effect)
cardiovasculair (hypotensie, bradycardie, vasodilatatie)

laxantia
anti-emetica
rivotril
bij sufheid/ delier: andere medicatie met CZS effect? (zo mogelijk stoppen!  haldol)
methylfenidaat (Ritalin®)
naloxon
Palliatieve radiotherapie
indicaties
botmetastase
plexopathie door ingroei of compressie
epidurale compressie SPOED indicatie
hersentumoren
fractionering: korte schema’s
pijnverlichting bij 50-65% binnen 1-2 wkn bij
botmeta’s, loopt op tot 70-80%

infecties
stollingsstoornissen
slechte fysieke toestand
niet coöperatieve patiënt
Contra-indicaties voor invasieve behandeling
spinale toediening van medicatie
plexus coeliacus blokkade
plexus hypogastricus blokkade
chordotomie
lower end block
perifere zenuwblokkades
CBO richtlijn
gerichte behandelingen bij specifieke pijnklachten
zenuwgeleiding beïnvloeden door
lokale verdoving (tijdelijk onderbreken van zenuwgeleiding)
zenuwblokkaden (destructief)
epidurale en spinale pijnbestrijding (farmacologisch)
zenuwstimulatie (moduleren van zenuwgeleiding)
TENS
Spinal Cord Stimulation
Wat kan er nog meer?
Wenselijk is palliatief team in ieder ziekenhuis…
Pijn Centrum Ziekenhuis Bernhoven
hypogastricus block
lower end block
Mindfulness
Kwetsbare ouderen
Vroegtijdige herkenning complicaties
Delier
Valrisico
Ondervoeding

Valkuilen bij pijnbestrijding:
Te hoog doseren
Te snel ophogen dosering
Polyfarmacie

Constipatie: steeds associatie met laxativa
Macrogol / biscodyl
Nausea en braken: gepaste anti-emetica
Haldol; metoclopramide; setronen; dexamethason
Slaperigheid en sedatie :voorbijgaand effect
Verwardheid : te hoge startdosis ?
Haldol
Nozinan
Spierkrampen: clonazepam (Rivotril)

PICC lijn
KISS
Keep it Safe and Simple
Palliatief Advies Team
Transmurale Zorg
Full transcript