Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

ÇALIŞAN HİLELERİ

No description
by

nimet öksüz

on 21 April 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of ÇALIŞAN HİLELERİ

ÇALISAN HILELERI
CİNSİYET
Kadın: %40,9-$110.000

Erkek: %59,1-$250.000
MEDENİ DURUM
Evli: $150.000
Bekar: $54.000
YAŞ DAĞILIMI
İşletmelerde her yaş grubunda çalışan hile yapmaktadır. Yaş düzeyi ile oluşan hile zararları arasında doğru orantı vardır.

25 yaş altı-60 yaş üstü hile sıklığı azalmaktadır.

60 yaş üstü hile azdır. Zarar büyüktür.
NEDEN;
üst düzeydelerdir. olanak çoktur. Beklediklerini alamamışlardır. Kaybedecek fazla bir şeyleri yoktur.

60 yaş üstünün verdikleri zarar 25 yaş altına göre 25-27 kat fazladır.

Yapılan hilelerin 3'te 2'isi 36 yaş üstüdür.
İŞLETMEDEKİ YERLERİ
Düz çalışan, Yönetici ve Yönetici konumundaki ortaklar
EĞİTİM DURUMU
Düşük eğitimliler daha fazla hile yapmaktadır.
Hile de bu 3 unsura benzetilmektedir
Bunlar bir araya gelmedikçe kolay kolay hile gerçekleşmez
BASKI UNSURU
Hile eylemi bir şekilde hile yapmaya yönlendiren bir "motivasyon-güdü" ile akla gelmekte veya başlamaktadır. Güdü çalışan üzerinde ile bir nedenle baskı unsuru oluşturmaktadır. Kişiyi hırsızlığa yönlendiren bir çok güdü olmasına karşın, işletme çalışanını hileye yönlendiren en önemli güdü "ekonomik güdüsü" dür.
FIRSAT UNSURU
Hile yapma fikri çalışanın beynine herhangi bir nedenle girer. Ancak hala düşünce düzeyindedir. İşletme de uygun fırsatı bulamazsa, hile fikrini eyleme geçiremez.
İç Kontrol Sistemi İçin Kilit Noktalar
İşletmelerde "
görevlerin ayrılığı ilkesi
" dikkate alınarak, BİR İŞİ BAŞINDAN SONUNA KADAR TEK BİR KİŞİYE YAPTIRILMAMALIDIR.
Sağlıklı bir yetkilendirme düzeni oluşturulmalıdır.
İşletmede bağımsız inceleme ve gözlem faaliyeti bulunmakıdır.
Varlıkların fiziki kontrolü sağlanmalıdır.
Düzgün bir belge akış sistemi kurulmalıdır.
HAKLI GÖSTERME
"Haklı gösterme" unsurunun ruhunda hile yapanın kendini iç dünyasında ve dışarıya karşı haklı gösterecek savunma mekanizmaları üretmesi yatamaktadır. Buna diğer bir değişle "BAHANE" deriz.
ÇALIŞANLARI HİLE YAPMAYA İTEN NEDENLER
ÇALIŞANLARIN YAPTIKLARI HİLE TÜRLERİ
ÇALIŞAN HİLELERİ
Hile Nedir?
Bir çalışanın içinde bulunduğu işletmenin kaynaklarını ve varlıklarını kasıtlı olarak ve uygun olmayan bir biçimde kullanarak veya ele geçirerek haksız kazanç sağlamasıdır.
Gizli sürdürülen bir faaliyettir
Hileci kendine yarar sağlar
Kesinlikle kasıt unsuru vardır
Her durumda işletme zarar görür
Hile Güven ile beslenir
Güven yoksa Hile de yoktur
Farklı işletmelerin hile oranları ve tutarları
Özel Şirketler: %30,3- $200.000

Kamu: %28- $127.000

Hükümet: %16,8- $100.000

no-for-profit: %10,4- $81.000

Diğer: %5,5- $75.000
Özel şirketler de oransal olarak ve tutar bazında en yüksektir.
HİLE YAPANLARIN KAREKTERİSRİK ÖZELLİKLERİ
Kadınların verdiği zarar daha azdır.
Nedeni
iş hayatında erkekler daha fazladır. İşletmedeki pozisyon ile doğru orantılıdır. Erkekler üst düzeyde daha fazla yer almaktadır.
Her aşamada hile yapılmaktadır.
Düz çalışanın hile sıklığı çok AMA zarar yöneticilere göre daha azdır.
Çalışanlar kendi aralarında işbirliği yapabilir. Özellikle düz çalışan ile yönetici işbirliğine gittiğinde zarar büyük olmaktadır.
Zararı gören kurban"ondan bunu beklemezdim" ibaresini kullanır.
Eğitim seviyesi arttıkça hile sayısı azalmakta AMA verilen zarar artmaktadır.
NEDEN:
Eğitim düzeyleri yüksek olanların yönetici pozisyonunda olmaları ve kaynaklara erişimlerinin daha kolay olması ve kontrol sistemlerindeki açık noktaları daha iyi bilmeleridir.
KİMLERİN HİLEKAR VE YALANCI OLABİLECEĞİ MADDELER HALİNDE ŞÖYLEDİR
İnsanın gözünün içine bakarak rahatça konuşabilenler
Yüzü kızarmayan, utanma duygusu olmayan
Sorulara doğrudan cevap vermeyenler ve sözü merkezden uzaklaştıranlar
Çok konuşanlar
Çıkarı olanlar
Gerçeği söylediğine dair yemin edenler
Sık sık namus ve dürüstlük konferansları vererek kendi içindeki dürtüleri kontrol çabası içinde olanlar
Doğruyu değil de karşı tarafın duymak istediğini söyleyenler
Yalanı yalanla düzeltmeye çalışarak kronik yalancı olma yolunda olanlar
Dürüstlüğü saflık olarak kabul eden, onuruyla yaşamak yerine zengin yaşamayı tercih edenler dikkat edilmesi gereken kişilerdir.
ÇALIŞAN HİLELER KONUSUNDA VERİLER VE GERÇEKLER
Küçük işletmelerde hile yolu ile kayıpların oranı büyüklere göre yaklaşık 100 kat fazladır
Mesleki hileler 3 kategoride incelenmektedir. Zimmete geçirme, yolsuzluk ve hileli finans tablo düzenleme
Zimmete geçirme vaka sayısı olarak diğerlerinin %80'inden fazadır. AMA tutar bakımından bu 3 kategorideki kayıpların en azıdır.
Hilelerin %4'den azını oluşturan hileli finans tablo hazırlama maliyeti en yüksek olan hile türüdür.
Hileyi yapanın pozisyonu ve hile tutarı ile yaş, cinsiyet ve eğitim arasında doğrudan ilişki vardır. En yüksek tutarlı hileler, orta kademede çalışan orta yaş üstü erkekler tarafından yapılmaktadır.
En az kayba neden olan hileler bir yıldan kısa süredir çalışan yüksek okul mezunları tarafından yapılmaktadır.
Ateş+Benzin+Oksijen
Bunlar bir araya gelmedikçe patlama olmaz
BASKI
FIRSAT
HAKLI GÖSTERME
Baskı unsurunu 3 bölümde toplamak mümkündür.
Mali içerikli baskılar
Kötü alışkanlıklardan doğan baskılar
işle ilgili baskılar
FIRSAT
VERİLMEZSE
HİLE OLASILIĞI AZALIR
İşletmelerde hileye karşı karunmanın, dolayısıyla fırsat unsurunu azaltmaya yönelik en iyi araç "İÇ KONTROL SİSTEMLERİ" dir.
İşletmelerde sıkı bir kontrol olduğunu bilen, hile yaparsa yakalanma olasılığının yüksek olduğunu ya da cezalandırılacağını bilen bir çalışan kolay kolay hile yapmaya yönelmemektedir.
Hileye fırsat sağlayabilen diğer etkenler
Zayıf ahlak politikaları
Çalışanların yaptıkları işlerin kalitesini değerlendirmede yetersizlik
Cezalandırılacağı disiplinli bir ortamın sağlananaması
İşletmede çalışanlar arasında bilgi akışının zayıf olması
Tepe yönetiminde var olan cahillik, umursamazlık ve yetenek eksikliği
Yeterli denetim çalışmalarının bulunmaması
Örneğin;
Parayı borç almıştım, sonra ödeyecektim
Bu, işletmeye yaptığımın karşılığıdır
Bu olay sonucu kimse incinmedi
Bu parayı iyi bir amaç için aldım
Yaptığımın suç olduğunu bilmiyordum
İşletmem bu sonucu hak etmişti
İşletmem vergi kaçırması nedeniyle zaten benim olan parayı geri aldım
yapılan bir araştırma 40 finansal hileden oluşmuştur
Sahte Beyanatlar:$1.000.000-vaka sayısı%7,9
Şirketlerin finanasal tablolarında oynama vardır. Şişirilmiş ürürn miktarları, eksik gösterilen borçlar, harcamalardır, kayıp 1 milyon dolara ulaşmıştır. 40hilenin 3'ünü oluşturmaktadır.
Yolsuzluk:$250.000-vaka sayısı%30,1
Rüşvet kabul etmek, faiz ihtilafı yapmak gibi, 40 hilenin 12'sini oluşturmaktadır.
Zimmetine para geçirme:$93.000-vaka sayısı%92,7
Malın kaymağını toplama, envanterde oynama, maaş çizelgesinde oynama gibi, 40 hilenin 37'sini oluşturmaktadır.
Burada "Zimmetine para geçirme" bölümünü ele almaktayız.
Nakit Hileler
Stok ve Diğer Varlık Hileleri
Yapılan ACFE araştırmalarında 508 çalışmada vakanın 440 tanesi nakit hilesidir.
%87'sini oluşturmaktadır.
NAKİT HİLELERİ
Doğrudan Nakit Hileleri
Kayıt Öncesi Hileler
Hileli Ödemeler
Kayıt öncesi hileler:
İşletmeye gelen paranın, kayıtlara geçirilmeden çalınmasıdır. Örneğin; yapılan bir tahsilatın kayda alınmadan çalınması
Doğrudan nakit hileleri
: İşletmeye gelmiş ve kayıtlara geçirilmiş nakdin çalınmasıdır. Örneğin; kasadan para çalmak
Hileli ödemeler:
İşletmeden çeşitli hileler ile nakit çıkışına neden olması. Örneğin; sahte fatura ile para çalınması
NAKİT HİLELERDE KAYIPLAR
Hileli Ödemeler: %74,1- $125.000
Kayıt Öncesi Hileler: %28,2- $85.000
Doğrudan Nakit hileleri:%23,9- $80.000
Oran ve miktar arasında doğru orantı vardır.
508 vakadan 326'sını hileli ödemeler oluşturmakatadır.
HİLELİ ÖDEMELER
Fatura Hileleri: Sahte işletme, hile yapma amacı ile hilekar çalışan tarafından yaratılan işlemlerdir. Ortalama işletmeye verdiği zarar $140.000 dir. Buda %52,1'ini oluşturmaktadır.
Bordro Hileleri:
İşletme kayıtları üzerinde oynayarak gerçek olmayan çalışanların gerçekmiş gibi gösterip ödeme yapılmasını sağlayarak zimmetlerine para geçirmekleridir. Zarar $90.000dır. %19,6'sını oluşturmaktadır.
Çek Hileleri:
Sahteciliği yapan kişi şirketin hesaplarını kontrol etmektedir. Çek hileleri 1-Sahte çek düzenleme 2-Sahte ciro 3-Değiştirilmiş çek alacaklısı 4-Gizlenmiş çek 5-Çek imzalama yetkisi ile gerçekleştirilen hilelerdir. Zarar $155.000 dir. %31,3'tür
Gider Hileleri:
Çoğunlukla yapılan giderlerin olduğundan yüksek gösterilerek işletmeden fazla para almasıdır. Zarar $92.000 dir. %22,1'dir.
HİLENİN ÖNLENMESİ
Hile ile mücadelede kullanılabilecek çok sayıda araç bulunmaktadır.
Yapılan araştırmalarda bu araçların yarar dereceleri ortaya konulmuştur.
İç kontrol sistemi- yarar derecesi: %6,07
İşe alınanların araştırılıması: %5,02
Hile denetimi: %4,86
Hile politikası: %4,47
Suç duyurusu: %4,08
Ahlaki değerlerin oluşumu: %3,97
İsimsiz ihbar: %3,70
İş yeri gözetimi: %1,62
Hileye Karşı Yasal Önlem Alınmamasının Nedenleri
Özel kuruluş olduğu için
Kamu önünde kötü duruma düşmemek için
Çok maliyetli olduğu için
Kurban konuyu kapatmak istediği için
İç disiplin yeterli olduğu için
Hilekar malları yok ettiği için
Hükümet az ceza verdiği için
Kanıt yetersizliği olduğu için
1-Kavramsal Açıklamalar
Günümüzde iş dünyasının en önemli sorunlarından biri haline gelen çalışan hileleri, işletmelere ekonomik zararlar vermesinin yanı sıra itibar kaybına da yol açmaktadır.

İşletmenin büyüklüğü, faaliyette bulunduğu sektör ve zaman dilimine bağlı olmaksızın her işletme için kurumsal bir problem haline gelen hilenin meydana gelmesinde çalışana gereğinden fazla güven duyulması, başarısız insan kaynakları yönetimi, yetersiz denetim uygulamalar ve zayıf iç kontrol sistemi gibi unsurlar önemli rol almaktadır.
Çalışmanın Amacı:
Bu çalışmada Antakya'da faaliyet gösteren üretim işletmelerinde meydana gelen çalışan hilelerinin türlerinin tespiti ile bu hilelerin işletmenin iç kontrol sistemindeki hangi yapısal eksiklikten kaynaklandığının tespit edilmesi amaçlanmıştır.
ÇALIŞMANIN ANA HATLARI
Çalışmanın genel olarak iki ana bölümden oluşmaktadır.
1- Kavramsal çerçeve
Hile nedir?
Hile türleri nelerdir?
Hile niçin yapılıyor?
Hile belirtileri nelerdir?
Hile nasıl önlenir?

2- Çalışan Hilelerine Yönelik Literatür Çalışması ve Araştırma:
Antakya'da Faaliyet Gösteren Üretim İşletmelerinde Meydana Gelen Çalışan Hilelerine Yönelik Araştırma Çalışması
ÜRETİM İŞLETMELERİNDE ÇALIŞAN HELELERE KARŞI ALINAN ÖNLEMLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
DANIŞMAN: PROF. DR. MEHMET ÖZBİRECİKLİ

HAZIRLAYAN: NESRİN ÖKSÜZ
Yöntem:
Veri toplamak için anket yöntemi kullanılmıştır. İç kontrol sistemi unsurları ölçek alınarak hazırlanan anket formları iradi olarak seçilen işletmelerin yönetim kademesinde bulunan kişilerin yüz yüze görüşmek suretiyle uygulanmıştır.
ANTAKYA ÖRNEĞİ
Hile genellikle yetkisi ve gücü olan kişiler tarafından yapılmaktadır.
ANKET FORMU
Anket formu genel bilgiler bölümü ile birlikte üç bölümden ve 43 sorudan oluşmaktadır.
İlk bölüm
anketi cevaplayan işletmenin ünvanının, faaliyet alanın ve personel sayısının sorulduğu genel bilgiler bölümüdür.
İkinci bölümde
işletme yetkilisinden geçmişte işletmede yaşamış oldukları çalışan hilelerine ilişkin örnekler vermesi istenmiştir.
Üçüncü bölümde
işletmede iç kontrol sistemi unsurlarının mevcudiyetini tespit etmek amacıyla hazırlanan sorular yer almaktadır.
Bu kapsamdaki cevaplayıcılara iç kontrol sisteminin unsurları olan kontrol ortamına ilişkin 3 soru, risk değerlendirmeye ilişkin 2 soru, kontrol faaliyetlerine ilişkin 26 soru ve izleme faaliyetlerine ilişkin 8 soru yöneltilmiştir.
Anket çalışmasında elde edilen veriler SPSS de işleme tabi tutarak frekans tabloları çıkarılmış, ayrıca bazı unsurlar arasında ilişki olup olmadığının tespiti için Ki-Kare testi uygulanmıştır.
SONUÇLAR
ÖNERİLER
1-
Şirketlerin yaklaşık %80’inde 11-100 arası personel çalıştırmaktadır.
2-
Şirketlerin yaklaşık %80’inde kontrol ortamı tesis edildiği ifade edilmiştir.
3-
Anonim şirketlerin neredeyse tamamında, limitet şirketlerin ise yaklaşık olarak %30’unda kontrol ortamı bulunmaktadır.
4-
Araştırma kapsamında yer alan inşaat ve tekstil işletmelerinin tamamında kontrol ortamının mevcut olduğu görülmekle birlikte gıda sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin %80’inde kontrol unsurları mevcuttur.
5-
Şirketlerin yaklaşık %70’inde risk değerlendirme faaliyetlerine önem verildiği ifade edilmiştir.
6-
Risk değerlendirme faaliyetinde bulunan anonim şirketlerinin oranı, limited şirketlerinin oranına göre daha yüksektir.
7-
Risk değerlendirmesinin oransal olarak en fazla yapıldığı sektörler inşaat, tekstil ve mobilya sektörüdür.

8-
Gıda sektöründe işletmelerin sadece %50’sinin risk değerlendirmesi yaptığı görülmektedir.
9-
Şirketlerin %80’inden fazlasında varlıkların fiziki kontrolüne yönelik faaliyetlerin mevcut olduğu ifade edilmiştir.
10-
Şirketlerin sadece %23’ünde malların sisteme giriş ve çıkışında barkod sistemi kullanılmaktadır.
11-
Şirketlerin %65’inde iç kontrol sisteminin etkinliğini sağlayacak en önemli kontrol faaliyetlerinden biri olan “görevlerin ayırımı” ilkesine uygun davranıldığı ifade edilmiştir.
12-
Araştırmada işletmelerin sadece %10’unda hile vakası yaşanmadığı ifade edilmiştir.
13-
Hile işlemlerin %26’sı işletmenin çalışanları tarafından farklı nedenlerle kasıtlı olarak zarara uğratılması şeklindeki hilelerden oluşmaktadır.
14-
İşletmelerde en fazla yaşanan hile türü %64 oranla depolarda sayım yapılmaması ve çalışanlara fazla güven duyulması gibi nedenlerle oluşmaktadır.
15-
Yapılan Ki-Kare analizinde İKS unsurları ile hile vakaları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür.
16-
İşletmelerin %65’inde stok depolarının sayımı ve kayıtlarla karşılaştırma yapılmaktadır.
17-
Ölçeğe bağlı olmaksızın araştırma kapsamındaki şirketlerin %23’ünde malların sisteme giriş-çıkışı barkotla yapılmaktadır.


İç kontrol faaliyetlerinin mevcut olması kadar etkin olması da gerekmektedir.
Çalınan varlıkların erken tespit edilmesi ve gerekli önlemlerin alınması için nakit, menkul değerler, ticari mallar, hammaddeler, taşınır ve taşınmaz mal ve donanımlar gibi varlıkların dökümü mümkünse ay bazında dönemlerde çıkarılıp kontrol kayıtlarıyla karşılaştırılmalı ve tutarsızlıklar sorgulanmalıdır.
Güven kontrole mani değildir. Yönetim ile personel arasında mutlak bir kontrol olmalıdır.
Şirketlerde barkod kullanılmalıdır.
Şirket yöneticileri işletme dışı riskleri öngörmenin yanı sıra işletme içi hile riskini de almalıdır.
İş hacminin büyümesi, depo sayısının ve çalışan sayısının artması durumunda yetki ve görevlerin ayırımına önem verilmelidir.
İş almalarında etkin bir insan kaynakları yönetimine dikkat edilmelidir.
Şirketlerin bütçe uygulamalarına önem vermeleri, performans ölçümü yapmaları ve başarısızlıkların nedenleri analiz ed
erek varlıklarını koruyucu önlemler almaları gerekir.


ANKET
Full transcript