Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

7. SHELFORD Tolerans Yasası

No description
by

MUSA GENÇ

on 30 October 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of 7. SHELFORD Tolerans Yasası

SHELFORD Tolerans Yasası
Ekotipler
Tolerans Yasası Esasları
Bir canlı türü belirli bir etkene tolerans gösterirken, başka bir etkene dar toleranslı olabilir.
Sınırlayıcı faktörlere tolerans gösteren canlı türleri, çoğukez daha geniş alanlarda yayılış gösterirler.
Türler, bulunduğu ortamda mevcut ekolojik faktörlerden herhangi biri için en elverişli (optimum) koşullara sahip değilse, bu yetişme ortamındaki diğer faktörlere karşı tolerans aralığı azalabilir. Örneğin
toprak azotça fakir ise, bitkilerin kuraklığa direnci az
olur.
Deneysel olarak belirlenmiş herhangi bir etmene karşı tolerans aralığı, tek başına bir anlam ifade etmez. Örneğin tuza dayanıklık tuzlu topraklarda bu bitkilere diğerlerine karşı üstünlük kazandırır; fakat tuza dayanıklı bitkiler, sadece tuzlu topraklarda değil, tuz stresinin olmadığı topraklarda da çok iyi bir gelişim gösterbilir.
Üreme evresinde, sınırlayıcı faktörlere karşı canlılar daha fazla duyarlıdır.
Ekolojik Tolerans Dereceleri
Stenotermal-euritermal: Sıcaklık etmenlerine karşı dar toleranslı-geniş toleranslı

Stenohidrik-eurihidrik: Su etkenine karşı dar toleranslı-geniş toleranslı

Stenohalin-eurihalin: Tuzluluk etkenine karşı dar toleranslı-geniş toleranslı

Stenofag-eurifag: Yiyecek seçiminde dar toleranslı-geniş toleranslı

Stenök-euriök: Yaşam alanı seçimi bakımından dar toleranslı-geniş toleranslı
Zayıf Halka
Bir canlı türü için, ona etki eden bir veya birden fazla faktör daha çok önemlidir ki, bunlar ekolojik zincirin zayıf halkaları olarak isimlendirilir.
Ekologlar, öncelikle bu zayıf halkaların tespitine odaklanırlar.
Zayıf halkalar, değişken ve canlı toleransının dar olduğu çevresel faktörlerden meydana gelir.
Oksijen Dünyamızda bol miktarda (% 21) bulunur ve kolayca alınan bir maddedir. Bu nedenle karasal organizmalar için çoğu kez sınırlayıcı değildir.
Oysa sucul ekosistemlerde oksijen nispeten azdır ve özellikle suda yaşayan hayvanlar için sınırlayıcı bir faktördür.
Sınırlayıcı Faktörlerin Araştırılacağı Yerler
Nadir jeolojijk oluşumlar üzerinde gelişmiş ekosistemler:
Örneğin magnezyum-demir-silis kayalarından türemiş serpantin toprakları, Ca, P ve N bakımından fakir; krom ve nikel bakımından zengindir. Halbuki krom ve nikel canlılar için zehirli olabilir. Dolayısıyla serpantin topraklarında varlığını sürdüren bitkilerin endemik olma olasılığı yüksektir.
"Çoğu zarar." deyimi ekosistem düzeyinde de geçerlidir.
Doğal alanlar:
Abiyotik ve biyotik etmenler, türün yayılışında hem merkezde hem de kenarlarda sınırlayıcı olabilir.
Populasyonları yetişme ortamından çıkarma veya ekleme
: Gel-git zonunda tek bir tür nadiren baskın hale gelir.
Ekotip
Çevrsel Faktörlere Uyum (Adaptasyon):
Canlıların sıcaklık, ışık, su, vb çevresel faktörlerin sınırlayıcılıklarını azaltması, değiştirmesi ve bu yeni ortma uyum sağlaması.
Bireysel uyum - birim uyumu:
Geniş coğrafi alanlarda yayılış gösteren türlerin, farklı yörelerde evrimleşmesi ve bulundukları yere uyum sağlaması
(ekotip - ekolojik ırk)
Ekotip:
Bir türün farklı yetişme ortamlarındaki değişik şartlara iyi uyum sağlamış ve bu nedenle birbirinden genetik olarak farklılaşmış alt türleri.
Yerli tür:
Söz konusu yetişme ortamının doğal türü
Yabancı tür:
Bahse konu yetişem ortamında doğal olmayan tür

Farklı orijinlerden getirilen ırklar veya türler, çoğu kez mahalli
orijinleri olumsuz etkilemekte ve onların uyum mekanizmalarını
bozmaktadır.

Leibig
(1840) canlılığı etkileyen faktörlerin sınırlayıcı olabilmeleri için,
miktar olarak az olmalarını
yeterli kabul etmiştir.
Oysa bazı durumlarda , ortamda çok miktarda bulunan faktörler de sınırlayıcı olabilir. Yani, her canlının hoşgörüyle karşılayabileceği bir
asgari ve bir azami sınır
(
tolerans aralığı)
vardır.
Bu kural
SHELFORD Yasası
olarak nilinir.
Shelford Tolerans Yasası
"Ekoloji ve Ekosistemler" Ders Sunuları 2015-7
Prof. Dr. Musa GENÇ İKÇÜ Orman Fakültesi Çiğli/İZMİR
Full transcript