Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Renesans

No description
by

Jan Ciechanowski

on 10 May 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Renesans

Renesans
Renesans, odrodzenie
(z fr. renaissance) – okres
w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako „odrodzenie sztuk i nauk”.
Renesans był stylem w sztuce zapoczątkowanym we Florencji na początku XV w. i promieniującym na inne kraje Europy.
Nawiązanie do osiągnięć antyku wyrażało się poszukiwaniem harmonii form i jasności konstrukcyjnej,
a przede wszystkim, wzorem Greków, pojmowaniem piękna jako wartości obiektywnej, sprawdzalnej przy pomocy intelektu.
Najważniejszą zasadą renesansowej rzeźby było dążenie do realizmu, w myśl którego chciano jak najwierniej naśladować naturę, człowieka i jego ciało, a także możliwie najwierniej ukazać uczucia. Stąd też rzeźbiarze stale doskonalili technikę i warsztat pracy. Skłaniali się ku monumentalizmowi i schematom kompozycyjnym, opartym na prostych formach geometrycznych. Zerwano z zasadą, która podporządkowywała rzeźbę ramom architektonicznym.
Posągi i malowidła zaczęto umieszczać na specjalnie do tego przeznaczonych miejscach, najczęściej w niszach. Cechujący rzeźby realizm nadawał im najwierniejszy i najbardziej zbliżony do natury kształt.
Twórcy, zajmując się sztuką, zajmowali się również człowiekiem, był on bowiem – w myśl starożytnej zasady – miarą wszystkich rzeczy. Również w Średniowieczu człowiek był podstawowym, głównym tematem w sztuce, ale przedstawiano go w sposób symboliczny, stylizowany.
Rzeźby tego okresu charakteryzuje:
• realizm,
• zainteresowanie postacią,
• naturalizm,
• studia nad anatomią,
• krzywizny.

Stale także doskonalono technikę, poszukiwano coraz to lepszych materiałów. Sztukę zrewolucjonizowała nie tylko perspektywa. Umieszczano obok siebie różne postaci, naśladujące naturę, zachowując przy tym układ przestrzenny. Duże znaczenie zaczęła odgrywać kompozycja, przestrzeń wokół dzieła. Wprowadzono również pomniki konne, cechujące się wielkim realizmem, monumentalnością wykonania i mistrzostwem technicznym.
Przykłady renesansowych dzieł rzeźbiarskich:
Donatello,
rzeźba konna Gattamelaty
Donatello,
Dawid (1430-1440)
Cud z sercem skąpca
, 1520-25, Basilica di Sant'Antonio, Padwa
zainteresowanie człowiekiem i otaczającym go światem

przedstawianie scen religijnych w nowym ujęciu (zeświecczenie interpretacji)

dążenie do pogodzenia antyku z ideologią chrześcijańską, wiary z wiedzą, intuicji z rozumem

trójwymiarowość i perspektywa (zbieżna i powietrzna)

realizm w przedstawianiu świata i człowieka

gloryfikacja dłoni w portretach

schemat włoskiego portretu (układ centralny, symetryczny, zamknięty w trójkącie równoramiennym, na tle okna lub pejzażu)

alegorie i myślenie symboliczne (każde pojęcie abstrakcyjne ma umowny obraz wyrażający jego treść)

różnorodna skala barw, cieni i odcieni

wykorzystanie światła i półcieni w oddaniu nastroju obrazu

pojawienie się tonda (okrągła kompozycja)

techniki: mokry fresk, tempera na drewnie, olej na płótnie

Cechy malarstwa renesansowego:
Andrea Verrocchio,
pomnik konny Colleoniego
Rzeźba
Malarstwo
Podstawowym tematem podejmowanym przez malarstwo był człowiek i jego otoczenie. Otoczenie oddawano z maksymalnie dużym realizmem, dbając o szczegóły. Postaci malowane były żywiołowo, dynamicznie.
Tematem niektórych kompozycji zaczął być pejzaż, już nie tylko przedstawiany w postaci tła, ale jako temat główny.
W technice używano światłocienia, którym mistrzowsko posługiwał się da Vinci. Technika ta polegała na miękkim modelunku postaci, zacierającym wyrazistość konturów, łagodnym przenikaniu świateł i cieni. Tak stworzony obraz sprawiał wrażenie, jakby spowijała go mgła tzw. "sfumato".
Malarstwo zostało wyzwolone ze sztywnych schematów, wyswobodzone z ram architektonicznych, którym wcześniej podlegało. Postaci stanowiły teraz równoprawną część kompozycji, wprowadzono również rewolucyjną koncepcję perspektywy.
Malarstwo zaczęto opierać na rysunku, który prowadził następnie do powstania projektu obrazu. W zakresie techniki wprowadzono malarstwo olejne zamiast dotychczas używanej tempery. Jako podłoża, zamiast deski zaczęto używać płótna. Doceniono rolę rysunku.
Przykłady malarstwa renesansowego:
Albrecht Dürer,
Święto różańcowe
1506
Giorgione,
Burza
Rafael Santi,
Madonna ze szczygłem
Sandro Botticelli,
Narodziny Wenus
Portret
Renesans wiąże się również z rozwojem portretu. Początkowo przedstawiano tylko portrety profilowe, później przedstawiano półpostacie.
Portrety malowano na tle pejzaży, co jest potwierdzeniem silnego zwrotu malarstwa renesansowego ku naturze. Wprowadzono sfumato, a światło na obrazach jest lekko zamglone oraz wykorzystywany jest światłocień.
Najwybitniejszymi portrecistami byli Leonardo da Vinci oraz Rafael Santi.
Leonardo da Vinci,
Mona Lisa Dama z Gronostajem
Rafael Santi,
Autoportret
Leonardo da Vinci,
Autoportret
Architektura
Architektura renesansu czerpała wzorce z antyku i stanowiła odzwierciedlanie filozoficznych poglądów odrodzenia. Nawiązywała do form antycznych przede wszystkim poprzez detale i zdobienia.
Ten styl architektoniczny panował w sztuce od schyłku średniowiecza (początek XV wieku) do początków baroku (koniec XVI wieku)
Architektura renesansu narodziła się we Włoszech, na co miała wpływ chęć odrodzenia dziedzictwa cesarstwa rzymskiego
Architektura zaczęła być powszechnie uznawana jako działalność twórcza indywidualnego architekta, nie zaś usługowa, pomyślana głównie na potrzeby Kościoła oraz bezimienna, bo na chwałę Bożą

W renesansie starano się przez architekturę i sztukę ukazywać doskonałość świata ziemskiego. Stąd pochodziło zamiłowanie do form absolutnych i idealnych, przede wszystkim do budowli centralnej, gdzie plan budowli miał co najmniej dwie krzyżujące się osie symetrii.





Coraz większe zainteresowanie człowieka tym co świecie (a nie jedynie Boskie) i tym co służy zaspokojeniu jego potrzeb, wyrażało się w rozwoju budownictwa świeckiego. Stąd pałace, rezydencje, budynki użyteczności publicznej i wille (jednopiętrowe budynki na planie centralnym, otoczone ogrodem)

Budynki cechowała zwartość planu, prostota, czytelność i harmonia bryły wyraźnie opartej na ziemi. Dzięki temu nie miało się wrażenia, że budynek zaraz „odfrunie”. W kompozycji przeważały linie poziome, a także schody, gzymsy i balustrady, które z daleka przypominały wygięte łuki. Niektórzy architekci nawiązywali także do gotyku, lecz łuki zastąpili formami półkolistymi. Widać to na sklepieniach, portykach, fasadach, a także na zwieńczeniach okien. Strzeliste wieże kościołów zastąpiły kopuły, a mury obronne nowy i nieco niższy rodzaj umocnień w formie nasypów ziemnych.
Za artystę, który zapoczątkował architekturę renesansu, uważa się Filippo Brunelleschiego, włoskiego architekta i rzeźbiarza. Pierwszym dziełem które „zapoczątkowało” „nową sztukę” było sklepienie katedry we Florencji. Praca ta stanowiła odrodzenie starożytnych umiejętności budowlanych i upodobań estetycznych. Wkrótce inni twórcy, tacy jak Michelozzo i Leon Battista Alberti przejęli zasady nowego stylu, stopniowo coraz bardziej świadomie nawiązując do antyku.
W latach 20. XVI wieku we Włoszech nastąpiło odejście od harmonijnej statyczności w architekturze. Detale architektoniczne stały się bardziej plastyczne, a pojawiające się na gzymsach i balustradach statuy - element wertykalnie - sprawiały wrażenie, że budowle były lżejsze. Jednocześnie pojawił się przeciwny prąd – „manieryzm”, charakteryzujący się dążeniem do doskonałości formalnej i technicznej dzieła, z zaznaczeniem, że ta forma była dość ciężka i patetyczna.
Wielka Zbrojownia w Gdańsku- Manieryzm
Budownictwo sakralne
Ulubioną formą architektów tego okresu był kościół na planie centralnym. Wśród założeń centralnych popularne były rozwiązania opierające się
o plan krzyża greckiego, kwadratu, koła lub wieloboku, co miałon nawiązywać do kształtów zbliżonych do doskonałości. Budowle kryte były kopułami. Sklepienia często były na planie ośmiokąta. W tych formach występowały okna, doświetlające budowlę. Okna były duże, prostokątne, zamknięte półkolem bez witraży.
Przy kościołach budowane były kaplice grobowe. Często były to samodzielne budynki przylegające do bryły świątyni. Projektowane były na planach centralnych z kopułą na górze. Wewnątrz umieszczano sarkofagi przyścienne, zdobione rzeźbiarską dekoracją mówiącą o życiu ziemskim zmarłego, o jego dokonaniach i sławie.

Budownictwo świeckie
Pałace budowane były na planie prostokąta,
z wewnętrznym dziedzińcem, o zwartej i zamkniętej bryle. W niższych kondygnacjach były małe okienka, natomiast w wyższych, większe okna zamknięte półkolem i zdobione motywami roślinnymi. Wraz
z rozwojem renesansu okna stały się prostokątne,
z silnie zaznaczonymi belkami i kolumienkami. Pod oknami znajdował się podokiennik. Często okna wykończone były tympanonem- polem frontu nad oknem, wypełnionym rzeźbami .
Wejścia do pałaców, początkowo w formie pojedynczych bram o stosunkowo niewielkich rozmiarach (łatwiejszych do obrony), z czasem uzyskały formę ozdobnych portali naśladujących architekturę łuków triumfalnych.
Wewnętrzny dziedziniec stał się dostępny z dwóch lub więcej stron budynku. Piętrowe arkady otaczające dziedziniec zapewniały komunikację pomiędzy poszczególnymi pomieszczeniami, gdyż w samym budynku nie stosowano korytarzy. Dziedzińce były miejscem, w którym koncentrowało się życie mieszkańców pałacu.

Jeśli pozwalała na to lokalizacja, pałace łączono z ogrodem. Pomiędzy alejkami - wytyczonymi wzdłuż jednej lub kilku osi symetrii - umieszczano pałacie trawników o geometrycznych kształtach. Ta sama zasada porządkowania w sposób symetryczny i pełen harmonii obowiązywała w kompozycji klombów, sadzonych drzew i krzewów, które dodatkowo przycinano nadając im kształt prostych brył.
Witraże
Prostota i czystość nowej architektury wymusiła na witrażach odejście zarówno od koloru jak i figuratywności. Okno miało przede wszystkim doświetlać wnętrze, a w następnej kolejności dopiero zdobić. A więc witraż przesunięty został z funkcji dominanty w architekturze gotyckiej, do roli dodatku do budowli renesansowych.
Renesans preferował oświetlenie neutralne, równomiernie rozjaśniające wnętrze. Dlatego właśnie zmienił się radykalnie charakter przeszkleń. Zmieniła się też zasadniczo ich funkcja, bowiem po reformacji rozpoczął się na szeroką skalę rozwój witraży świeckich. Zaczęto coraz częściej szklić okna domów prywatnych, choć, oczywiście, jeszcze nie na masową skalę.
Sakralne witraże renesansowe zmieniały charakter powoli, ale nieuchronnie. Nadal przedstawiały sceny biblijne, ale coraz bardziej alegorycznie i abstrakcyjnie. Postaci miały zindywidualizowane rysy twarzy i właściwe anatomicznie figury, nosiły współczesne twórcom ubrania i przedstawione były bardziej realistycznie. Pojawiły się również sceny świeckie w kościołach. Tłem dla osób była nierzadko architektura przedstawiona w prawidłowej perspektywie.
Wspaniałym przykładem witraży wczesnego renesansu są okna z kościoła z Fairford of Parish w Gloucester, szczególnie okazałe przedstawienie Sądu Ostatecznego, które łączy gotycką jeszcze grę światła i koloru z nowymi tendencjami przedstawienia postaci.
Pomimo, że witraże gotyckie dotarły do Włoch bardzo późno, to jednak rozkwitły gwałtownie w Odrodzeniu. Ze starcia stylów włoskiego i francuskiego wyszedł zwycięsko Giuglielmo de Marcillat w witrażach w katedrze w Arezzo. Francuskie, gotyckie barwy podporządkowane są włoskim regułom perspektywy i proporcji postaci, całość wzbogacona o nowy sposób malowania kolorem.
Natomiast w innych częściach naszego kontynentu monumentalne witraże figuralne zaczęły być wypierane przez bezbarwne przeszklenia geometryczne.
Pozbawione koloru siatki ołowiu uporządkowano w struktury geometryczne.
W Europie środkowej i południowej królowały przeszklenia gomółkowe. W Anglii i Niderlandach można było spotkać przede wszystkim przeszklenia romboidalne oraz późniejszy nieco "plaster miodu", składany z gomółek przycinanych do sześciokąta.

Odkrycia Geograficzne
W Odrodzeniu zaczęły wzrastać potrzeby na zamorskie surowce, służące do celów produkcyjnych, a wraz z nim – rosła ciekawość świata, wciąż poszerzającego granice. Wyprawy odkrywcze miały ogromne znaczenie dla renesansowego świata. Po odkryciu Ameryki przez Kolumba oraz znalezieniu nowej drogi morskiej do Indii przez Vasco da Gamę powstała nowa sieć szlaków handlowych. Centrum gospodarcze Europy z basenu Morza Śródziemnego zaczęło dzięki temu przesuwać się na zachód, w stronę Atlantyku. Zdobycze z podbijanych zamorskich terenów pogłębiały przepaść pomiędzy klasami panującymi, które bogaciły się jeszcze bardziej, a chłopami i biedotą mieszczańską, które popadały w jeszcze większą nędzę.
Dla ideologii epoki odkrycia geograficzne były bardzo ważne. Napędzały one zmiany mentalności społecznej: poszerzały perspektywy i doświadczenia, udowadniały zaawansowanie cywilizacji europejskiej, zmieniały punkt ciężkości zainteresowań klas władających. Ludzie Renesansu to przede wszystkim podróżnicy. Naturalna była wymiana kadr nauczycieli, naukowców, badaczy, artystów, zdobywanie doświadczenia w miastach, w których kwitło życie kulturalne Europy. Odkrycia podsycały także odrodzeniowy optymizm i radość, ujawniającą się w docenianiu życia codziennego, cielesnego.
Do najważniejszych wydarzeń należą:
1492 – odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba
1497-1499 – wyprawa Vasco da Gamy do Indii wokół Afryki Pd.
1512 – odkrycie Pacyfiku
1519 – początek wyprawy Magellana
1519 – przybycie Cortazara do Meksyku
1534 – odkrycie Kanady
1542 – dotarcie do Filipin i Japonii
Heliocentryzm
Milowym krokiem w rozwoju astronomii było odkrycie Mikołaja Kopernika. Do czasu opublikowania jego dzieła „O obrotach sfer niebieskich” (1543), na wszystkich uniwersytetach wykładano teorię geocentryczną Ptolemeusza, wychodzącą z założenia, że to Ziemia stanowi centrum Wszechświata. Co ciekawe, heliocentryzm był znany już starożytnym, a jednym z jego zwolenników był Arystarch z Samos. Choć jego pisma nie zachowały się do czasów nowożytnych, teorię Arystarcha znano w renesansie za pośrednictwem innych greckich uczonych.
Zasługą Mikołaja Kopernika było wnikliwe zbadanie wszystkich znanych wówczas koncepcji i udowodnienie słuszności teorii heliocentrycznej, zakładającej że nie Ziemia, lecz Słońce znajduje się w centrum Wszechświata, a Ziemia je wyłącznie – podobnie jak inne ciała niebieskie – obiega. Sprzeciwił się on tym samym większości uczonych i duchownych, co wymagało nie lada odwagi.
Druk
Trudno przecenić znaczenie tego wynalazku. Niewątpliwie druk zadecydował o kształcie całej epoki, a także o rozwoju kultury w ogóle. Możliwość szybkiego powielania tekstów pozwoliła na sprawną wymianę myśli między uczonymi z całego świata. Ponadto, drukowane teksty zawierały mniej błędów niż manuskrypty przepisywane przez mnichów.
Taniec
Ogród
Przestrzeń ogrodu renesansowego zorganizowana była według osi kompozycyjnych. Dominantą układu był budynek mieszkalny, a cały ogród był mu podporządkowany
Giardino segreto

lokalizowany w pobliżu pałacu, przeznaczony był do kameralnego wypoczynku gospodarzy, nieoficjalnych spotkań, zabaw dzieci. Urządzano go jako ozdobno- użytkowy
Giardino de semplici

czyli niewielkie ogródki, w których uprawiano zioła lecznicze i rośliny przyprawowe. Rosły one na niewielkich kwaterach obsadzonych dookoła niskimi żywopłotami z bukszpanu.
Parter ogrodowy

Rozplanowany jako kwadratowa kwatera, którą wypełniał ornament ze strzyżonego bukszpanu, a przestrzeń pomiędzy nim zajmowały kwiaty lub kolorowe kruszywo.
Ogród jest zgeometryzowany
Full transcript