Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Verhalen lezen

Literaire begrippen en verhaalanalyse 4 havo
by

evelien winters

on 20 January 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Verhalen lezen

Spanning Stijl Personages Verteller Interpretatie Titel Motto Motieven Thematiek Ik-verteller Personale verteller Auctoriale verteller Verteller en auteur zijn niet dezelfde, maar liggen soms wel dicht bij elkaar De vertellende instantie vertelt wat er met de personages gebeurt, wat zij zien, zeggen of denken Verhalen worden meestal verteld door een ik-verteller of een hij-/zij-verteller Wij waren arm, altijd geweest, maar droegen onze armoe met trots. Dat er iemand zijn luxueuze auto voor onze deur plaatst ervoeren wij als een vernedering, en we schaamden ons bij de gedachte dat iemand van het dorp zou hebben gezien dat een Verhulst het financieel behoorlijk stelde. Bijvoorbeeld Dimitri in 'De helaasheid der dingen' Het verhaal wordt verteld vanuit het ik-perspectief Je ziet alleen wat de 'ik' ziet, kent zijn gedachten en gevoelens Bijvoorbeeld de 'ik' in 'Turks fruit' Ik was aardig in de rotzooi terechtgekomen nadat ze bij me weggegaan was. Ik werkte niet meer, ik at niet meer. Je komt er niet achter hoe de 'ik' heet Hij is niet dezelfde als Jan Wolkers Geschreven in de hij- of zij-vorm Je ziet de gebeurtenissen meestal door de ogen van één personage (de 'hij' of 'zij') De 'hij' of 'zij' vertelt alleen zijn eigen verhaal en geeft verder geen commentaar op de gebeurtenissen Bijvoorbeeld in 'Tirza' van Arnon Grunberg Jörgen Hofmeester staat in de keuken en snijdt tonijn voor het feest. Met zijn linkerhand houdt hij de rauwe vis vast. Hij hanteert het mes zoals hij dat heeft geleerd op de cursus “Zelf sushi en sashimi maken”, die hij vijf jaar geleden met zijn echtgenote heeft gevolgd. Een verteller vertelt het verhaal van een of meerdere personages Hij is zelf geen onderdeel van het verhaal Hij is een 'alwetende verteller' De verteller kan inbreken in het verhaal en commentaar geven Bijvoorbeeld in 'Woutertje Pieterse' van Multatuli Ja, ’t is een geschiedenis! En wel van iemand die in z’n jeugd verliefd werd op een houtzaagmolen en lang heeft nagesukkeld aan die kwaal. Want verliefdheid is ’n kwaal, al is ’t maar op een molen. Men ziet dat m’n verhaal heel eenvoudig wezen zal. Te eenvoudig eigenlijk om alleen te staan. En daarom, als ’t me wat al te mager voorkomt, zal ik er wat tussen vlechten hier en daar [...]. In de Hartenstraat dan was ’n leesbibliotheek. Een kleine jongen met een stadskleurig gezichtje stond op de stoep, en scheen besluiteloos. Het was hem aan te zien dat-ie gebukt ging onder ’n plan boven z’n kracht. En kwam ze nú niet, dan was ’t ook uit, zei juffrouw Pieterse. Ja, dan zou ’t uit wezen met de juffrouw van achter-onder. Ik zal u maar terstond zeggen dat ze niet gekomen is, en dat het dus met die juffrouw uit was. Je kent uiterlijke kenmerken en karaktereigenschappen van personages Je krijgt expliciete en impliciete informatie over personages Een kenmerk van hoofdpersonen in literaire verhalen is dat ze een karakterontwikkeling doormaken Niet alleen bij spannende verhalen (thrillers en detectives) Het gevoel dat je steeds maar verder wilt lezen Doordat er vragen worden opgeroepen Door te spelen met de tijdsvolgorde in een verhaal Door handelingen van personages Door een open einde Bijvoorbeeld de openingszin van 'Honderd jaar eenzaamheid' van Gabriel Garcia Marquez Vele jaren later, staande voor het vuurpeloton, moest kolonel Aureliano Buendía denken aan die lang vervlogen middag, toen zijn vader hem meenam om kennis te maken met het ijs. Proza Proza vs poëzie Je ziet aan de regellengte of je te maken hebt met proza Proza = verhalende teksten: verhalen, romans, toneelteksten Bijvoorbeeld 'Verstrooid naar buiten kijken' van Franz Kafka Wat zullen we doen in deze voorjaarsdagen, die nu gauw komen? Vanmorgen was de hemel grijs, maar als je nu naar het raam gaat, ben je verrast en leun je met je wang tegen de raamknop.
Beneden zie je het licht van de trouwens al ondergaande zon op het gezicht van het heel jonge meisje dat zomaar wat loopt en om zich heen kijkt, en tegelijkertijd zie je daar de schaduw van de man op die achter haar sneller aan komt lopen.
Dan is de man alweer voorbij, en het gezicht van het kind is helemaal licht. Verhalen lezen 4 havo/blok 2 De manier waarop iemand zijn verhaal vertelt Moeilijke of makkelijke woorden Lange of korte zinnen Spreektaal of schrijftaal De stijl past bij de verteller (een geleerde oude man vertelt anders dan jong meisje, prostituee, dominee of keurige dame) Direct of omslachtig Bijvoorbeeld de verteller in 'Kinderjaren' van Jona Oberski: een kleine jongen De hand die op mijn wang werd gelegd was van mijn moeder. Haar gezicht was vlak bij het mijne. Ik kon haar bijna niet zien. Zij fluisterde en streelde mij over mijn hoofd. Het was donker. De muren waren van hout. Het rook vreemd. Het klonk of er meer mensen waren. Bijvoorbeeld de verteller in 'Het boek van Violet en dood' van Gerard Reve: een man van veel woorden Het gehele verhaal gaat eigenlijk niemand iets aan, maar moet toch zo spoedig mogelijk opgeschreven worden. Neen, veel komt er niet in voor: ik zie iemand, ik zie die iemand nog één of twee keer, en daarna verdwijnt hij op tragische wijze. Slechts zijn kleren, enige schilderijtjes van zijn amateurpenseel en een aantal saaie, door zijn vrienden vervaardigde in memoriam gedichten worden mij getoond. Voor die schilderijtjes van hem en voor die in memoriam gedichten van zijn vrienden heb ik geen belangstelling, wel echter voor die kleren. Ouderwetse of moderne taal Er is meer dan wat er letterlijk in het verhaal staat! Interpreteren = het onder woorden brengen van de betekenis van een verhaal Probeer altijd te bedenken of er niet ook nog een tweede betekenis is, naast de concrete betekenis Een titel kan concreet zijn of dubbelzinnig Probeer uit te leggen waarom de auteur deze titel heeft gekozen en niet een andere Bijvoorbeeld de titel 'De grot' van Tim Krabbé Concreet
Egon ontmoet zijn jeugdliefde op zomerkamp. Zij bezoeken een grot, waar Egons liefde voor geologie ontstaat. Het meisje raakt er gefascineerd door stenen. Interpretatie
Egons liefde voor geologie leidt ertoe dat hij een drugsdeal doet die veel invloed heeft op zijn leven. Ook het meisje komt in de problemen door haar liefde voor stenen. Zo bepaalt het bezoek aan de grot hun levensloop. Een korte tekst die een aanwijzing geeft over de betekenis van het verhaal Staat voorin het boek Vaak een citaat van een bekend iemand, uit een gedicht of andere tekst Zoek uit wat het motto betekent - vertaal het indien nodig Zoek uit van wie en uit welke tekst het motto afkomstig is, ook dit zegt iets over de betekenis Leg uit wat het motto met het verhaal te maken heeft Bijvoorbeeld het motto van 'Twee vrouwen' van Harry Mulisch ... weer doorsidderde mijn hart
Eros, zoals de wind op de bergen in eiken valt.

Sappho 1. Eros is de god van de liefde. De liefde 'doorsiddert' het hart, ze komt plotseling, overdonderend, hard - zoals de wind in de bergen op de eiken. 2. Sappho is een Griekse dichteres, die woonde op het eiland Lesbos. Er wordt wel gezegd dat zij leefde in een soort commune met lesbische vrouwen. Het woord 'lesbisch' is afgeleid van 'Lesbos'. 3. Het verhaal gaat over twee vrouwen die heel plotseling en hevig verliefd op elkaar worden. 'Twee vrouwen' gaat over hun roerige relatie. Iets wat steeds terugkeert in het verhaal Bijvoorbeeld een voorwerp, een verschijnsel, een gebeurtenis, een uitspraak, enzovoort Doordat het steeds terugkomt, valt het op en moet je je afvragen wat de betekenis van het terugkerende gegeven is Bijvoorbeeld een steeds terugkerende droom bij een hoofdpersoon Bijvoorbeeld dat er steeds wordt verteld over dingen die vergaan (de dood), zoals de bomen die kaal worden, de rottende bladeren op de grond, het gestorven huisdier Jouw interpretatie van de betekenis van het verhaal Combineer de betekenissen die je hebt gevonden voor titel, motto en motieven Wat is de diepere betekenis van het verhaal? Wat is de boodschap die de auteur wil overbrengen? Waarover wil de auteur je laten nadenken? Welk maatschappelijk probleem wil de auteur aankaarten?
Full transcript