Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Noreg etter 1945

No description
by

Morgan Flugeim

on 7 April 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Noreg etter 1945

- gjøre rede for noen økonomiske, sosiale, politiske og kulturelle utviklingstrekk i Norge etter 1945
- gjøre rede for den norske nasjonalstatens politikk overfor urfolk, nasjonale og etniske minoriteter på 1800- og 1900-tallet, og diskutere noen konsekvenser av denne politikken

Politisk utvikling
Økonomisk utvikling
Sosial utvikling
Kulturell utvikling
1945
1945
1945
1945
1965
1965
1965
1965
Fellesprogrammet
Arbeiderpartiet får fleirtal
Perioden 1945-1965 Arbeiderpartiets gullalder
1947
1949
Marshalhjelpa
Det var nesten slutt på den norske
valutabehaldninga, pga import til
gjennreising
Måtte samordne den øk. politikken
sin gjennom OEEC, opna for meir import
Måtte satse på produksjon av dei tenestene me hadde gode forutsetning for
Noreg NATO-medlem
Norden eller NATO
Fekk våpen og utstyr frå
USA
NATO bygde
1949 Baseerklæringa
Rundt 1960 ingen
atomvåpen på norsk jord
AP behalde mange av reguleringstiltaka frå krigsåra
Nye statsbedrifter
Støtte til private bedrifter i Utkant-Noreg
1947 årleg nasjonalbudsjett
1949 langtidsprogrammet
Organisasjonane vart tekne med på råd
Mål om velferdsstat:
Målet var folketrygda, der alle skulle vere trygga
Den let vente på seg
Barnetrygda 1946
1950 sjuketrygd obligatorisk og slutt på behovsprøvinga for å få alderstrygd
Ikkje alle vart inkludert
Mange frykta ei økonomisk krise som etter 1. verdskrig
Kom ikkje
1945-1973 gullalder for skipsfart
Mange nye industriarbeidsplassar
1950-åra nytt hamskifte i Bygde-Noreg
Toll
Støtte til bøndene
Likevel halvparten av gardane lagt ned
Mykje nye jobbar i servicnæringa
Fiskerinæringa blomstra
Sentralisering 1970 2/3 budde i byane
1969
Einar Gerhardsen om etterkrigstida:
http://www.nrk.no/skole/klippdetalj?topic=nrk:klipp/422258
Dagleglivet i 1950-åra:
Bustadmangel etter krigen
Drabantbyar
Bustadblokker
Fleire og yngre gifta seg
Kvinner heime
Husarbeidet lettare
Meir tid på reingjering
Oppheva rasjoneringa, men ikkje på alt
Svenskehandel
Framleis søke løyve om ny bil
Bruktbilar dyre
Moped og motorsykkel i staden
Bykultur
Teater, konsertar og kino
NRK
Påverka av amerikanske verdiar og haldningar
1952
Nordisk råd
Drøfte saker av felles interesse
Ikkje bindande
Passtvang oppheva
Felles arbeidsmarknad
Større saman, enn ein og ein
1960
Norge medlem av EFTA
Storbritania, skandinaviske landa, Austerrike, Sveits og Portugal
Reduserte tollen på industrivarer, men held landbruk og fiske utanfor
1961 Sosialistisk folkepart oppretta
1961 SF i vippeposisjon
1963 Misstilitsforslag mot regjering
John Lyng borgarleg mindretalsregjering, varte i tre veker
Stortingsval, borgarleg fleirtal
Borgarleg fleirtalsregjering
Leia av Per Borten
Fylgde hovudkursen til Arbeiderpartiet
Innførte folketrygdlova i 1966
Sikra frå vogge til grav
Måtte betale meir i skattar og avgifter
Bl. a. meirverdiavgifta i 1969
9-årig obligatorisk skule
Dei "gyldne 60-åra" - overflodssamfunnet
1960-73 gullalder for industrien
max. omtrent 400 000 arbeidarar
Behov for meir arbeidskraft
Kvinner tok seg arbeide
1960 kunne alle kjøpe bil
Sterk øk. vekst ga rom for kortare ar. tid og lenger feriar
Auka privat forbruk
Fjernsynet kom i 1960
Kulturell samling krig fjernsynet
Antiautoritære opprør
Den grøne bølgja
Rovdrift på resursane i havet
Utslepp
Åtvaringar frå forskarar
Folk vart meir opptekne av natur og miljøvern
1962 Rondane den første nasjonalparken
1970 ny naturvernlov og ei lov mot vassureining
Sivil ulydnad ved Mardalsfossen
1972 oppretta Noreg eit miljøverndepartemang
Første i verda
Det norske ungdomsopprøret
Engelsk og amerikansk påverknad
Tok overfloden og velferdsstaten for gitt
Mediasjokk
Narkotika
Fleire ungdommar moglegheita for meir utdanning
Krigsmotstand
Mest radikale inn i SUF, med Mao som inspirator
Stor verknad for homofile
Kvinneopprøret
Fleire kvinner høgare utdanning
Likestilling
Abort, kjønnsdiskriminering, kvinnemishandling og likelønn.
Fleire skilsmisser
1972
Nei til EF
1970 innleidde Borten-regjeringa forhandlingar om norsk deltaking i EF
Usemje mellom dei borgarlege parti om medlemskap, felte regjeringa
Ap med Trygva Bratteli forhandla fram avtalen
Enda med norsk nei ved folekeavstemminga
Bratteli-regjeringa gjekk av, vart erstatta av ei koalisjonsregjering frå Venstre, Senterpartiet og KrF med Lars Korvald som statsministar
Olje-Noreg
23.12.69 fant Philips Petrolium Company olje. Feltet fekk namn Ekofisk. Blant dei 10 største funna i verda
På førehand lagt ned eit stort og godt arbeide av nokre norske embetsmenn
Statoil oppretta, staten tok òg over aksjemajoriteten i Norsk Hydro
Ikkje berre positivt:
Miljøureining
Alexander Kielland havariet i 1980
La grunnlaget for ny industri og næringsverksemd
Nye arbeidsplassar
Store inntekter
123 personar mista livet
1973 Framstegspartiet stifta (Anders
Langes parti)
1973-77 SV på vippen
Ap mindretalsregjeringar 73, 77 og 81.
Mange reformer i 70-åra
Noreg fekk kontroll over store havområder
Vart viktige som strategiske områder
Fleire amerikanske og NATO lager i Noreg
Ueinigheit om grensa mellom Noreg og Sovjetunionen
Ueinigheit om fiskerettar
1972 lov om bedriftsdemokrati
1974 Lova om vidaregåande opplæring
1973 alderspensjonen sett ned frå 70 til 67 år
1978 full sjukelønn frå første dag
1978 lova om sjølvvald abort
Kvinner inn i politikken
1974 ny odelslova
1978 likestillingslova
1980
Høgrebølgje og liberalisering i 1980-åra
Stortingsvalet 1981 Høgre 31 %
Danna regjering Med Kåre Willoch
Fekk selskap av Sp og KrF i 1983
Kvifor?
Partia nærare pga. EF-kampen
Bykultur
Høgare utdanning
Alle stod no bak velferdsstaten
Høgre fekk inspirasjon frå USA og Storbritannia
Reduserte offentleg verksemd
Marknadskreftene større rom
Meir fridom til enkeltpersonar
Fekk fart på aksjemarknaden
Fekk "jappar" finanshaiar
Avvikla den statlege styringa på den private lånemarknaden
Folk lånte som alder før
Løyste opp krinkastingsmonopolet
Stor import, utanlandsgjelda auka
Oljeprisane falt
Måtte auka skattar og avgifter, Frp sa nei og regjeringa gjekk av i 1986 etter å ha stilt kabinettspørsmål til Stortinget
Ap tok over med Gro
1980
1980
1980
Problem i velferdsstaten
5 % nyfattige
Auka tal på uføretrygda
Pga ny arb. oppgåver
Fleire yngre
Sosialhjelp eksploderte
Auka buutgifter
5 årslønner for eit hus, mot ei i 1950-åra
Auka kriminalitet
Ikkje berre negativt, i eit internasjonalt perspektiv:
Best i FN-rapportar om livskvalitet
Levealder, kjøåekraft, ... s. 492-493
1990Milj1990øsituasjonen i 1980-åra
Lovverket frå 70-årafungerte
Likevel
Mange med dårleg drikkevatn
Asfaltstøv frå piggdekk
Forureining frå nikkelverk i Russland
Auka utslepp av CO2 pga olje og gass
Auka sur nedbør
Bruntlandraporten 1987
1990
1990
1990
1990
1989
Noreg seier igjen nei til EF/EU
1992 søkte Sverige og Finland om medlemskap i EF
1993 EF til EU
Tredje Ap regjeringa til Gro bestemte seg for det same, og våren 1994 var ein ny medlemskapsavtale forhandla fram
Mykje dei same argumenta som i 1972
Hadde alternativ, EØS-avtalen frå 1992
Sa nei i 1994
Utover 1990-talet ei tilpassing til EU
Samane krev retten sin:
Etter 1945 vart den harde fornorskingspolitikken gitt opp
Utover 50, 60 og 70-talet fleire samiske organisasjonar
Samanheng med meir utdanning
1975 Verdsrådet for urbefolkning
Rette "til land og vatn"
Folkeaksjonen mot utbygging av Alta-Kautokeino-vassdraget
1981 største politiaksjonen i Noreg i fredstid
1987 kom samelova
1989 første sametingsval
Rådgivane makt
På veg mot eit multikulturelt samfunn
1960-åra mangel på arbeidskraft
Fekk innvandringsoverskot
1969-1975 invandrarar frå Vest-Europa og Nord-Amerika
Mange av dei ekspertar i oljebransjen




Endra karakter, fekk fleire frå Søraust-Europa, Afrika og Asia, spesielt Pakistan
Tok lågstatusjobbar, sjølv om dei fleste hadde betre utdanning
1975 vedtok Stortinget strengare innvandringsreglar for å hindre ufaglært arbeidarar frå fattige land




Rundt 1980 nokre tusen vietnamesiske flyktingar, vorte plukka opp av norske skip.
1983 Antirasistisk senter oppretta
1985 SOS Rasisme stifta
Frå midten av 1980-åra sa Noreg seg villige til å ta imot ca. 1000 flykningar i året, plukka ut av FN

















Auka mengde asylsøkarar frå land herja av krig og terror
Utover 1990-talet, mange frå gamle Jugoslavia
2000
Store omveltingar i økonomien
Høge lønningar i oljebransjen pressa prisar og lønningar oppover
Vanskeleg for delar av industrien å konkurere i utlandet (sko og konfeksjonsfabrikkar i 70-åra)
Nedgang i industrisysselsetjina
Ny teknologi
Fusjoner
Mindre statleg styring, krav om mangfald og konkurranse med større tru på fritt spel på marknadskreftene
Ny næring, fiskeoppdrett
Rekordhøg arbeidsløyse tidleg på 90-talet
Oppgang
Auka internasjonale konjukturar
Auka produksjon og oljeprisar
Avgrensa lønnsauken
Nye arbeidsplassar
2000
2000
2000
Frå 1989 til 2005 vart Noreg skiftvis styrt av mindretalsregjeringar frå Ap eller frå dei borgarlege partia
Syse
Bruntland
Jagland
Bondevik
Stoltenberg
Bondevik
2005 eit raudgrønt maktskifte
Fleirtalsregjering
Første gong sidan 1945 Ap var i regjering med andre parti
Full transcript