Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

dementie en euthanasie

door Annet Breekveldt, HA en Marianne de Nobel, SO en beiden palliatief arts. Met dank aan Galerie Beckel Odille Boicos, Paris
by

Marianne de Nobel

on 16 October 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of dementie en euthanasie

Dementie
Z. van Alzheimer
>korte termijngeheugen
>afasie/apraxie /visuo-spatieel
executief
>gedragsveranderingen
paranoid /wanen /hallucinaties
aggressie / zwerven
>hypertonie wn rigiditeit
FRONTAAL
>GEDRAGSVERANDERING
>EXECUTIEF
> LIJKT OP FTD
12.000 pt < 65 jr.
250.000 pt. totaal in NL
500.000 pt. in 2050

70% dementerenden woont thuis
> 80 jr 20% dementie
> 90 jr 40% dementie

Levensverwachting gem. 8jr na diagnose
14% haalt eindstadium dementie
DEMENTIE
Psychologische behandeling en begeleiding
Als aanvulling op psychologische behandeling
Achteruitgang van geheugen remmen - cholinesteraseremmers - werkt in 5-10%, memantatine
Depressie /Agressie /Psychose
FASEN DEMENTIE
geen verschil tussen
vroeger en nu/ situaties/ personen
botst met de werkelijkheid
emoties versterken zichzelf
nog in staat tot contact
geen contact
geen wisselwerking
bedlegerig
foetushouding
ervaart zintuiglijk
-verlies van-
sociale vaardigheden
intellectuele vaardigheden
zelfcontrole
zelfstandigheid
liefde of achting van anderen
schaamte en gene
sociale uitsluiting
angst
belevingsgerichte benadering
1-Vrijwillig en weloverwogen verzoek
2-Uitzichtloos en ondraaglijk lijden
3-Voorlichting aan de patient
4-Geen redelijke andere oplossing
5-Consultatie
6-Medisch zorgvuldige uitvoering

Wet Toetsing Levensbeeindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding
Strafuitsluitingsgrond indien voldaan aan:
zorgvuldigheidseisen
inzichtelijk voor toetsingscommissie
verslag aan gemeentelijk lijkschouwer
Er komt een vrouw van 50 jr op het spreekuur met de vraag of ze nu al een euthanasieverklaring kan tekenen voor het geval dat ze later dement wordt.
er komt een vrouw van 70 jr op je spreekuur met beginnende cognitieve problemen. Ze vraagt zich af of ze al iets moet vastleggen voor later?
Wet
wilsverklaring heeft rechtsgeldigheid
mits opgesteld terwijl ze wilsbekwaam is
zorgvuldigheidseisen van overeenkomstige toepassing
Ethiek
niet reanimeren beleid
evt behandelbeperkingen vastleggen
Socio-cultureel
psychologische begeleiding/behandeling
sociaal netwerk
1 geheugenstoornis
2 een of meer cognitieve stoornissen
afasie
apraxie
agnosie
stoornis in uitvoerende functies
geen delier of andere dsm stoornis
andere symptomen
incontinentie
vermagering
gevoelig voor infecties
problemen met lopen
problemen met kauwen en slikken
onregelmatig slapen
CASUS
Is er leven..
na de diagnose dementie ?
kan een dementerende patient ondraaglijk lijden, terwijl je dat er niet aan af kunt zien ?
Mag familie de belangen van een dementerende patient behartigen, als deze daar zelf niet meer toe in staat is ? Is dat rechtsgeldig ?
Kan een dementerende patient, net als een kankerpatient, zijn grenzen steeds verder verleggen ?
DEMENTIE
WTL 2001

schriftelijke wilsverklaring kan mondeling verzoek vervangen
zorgvuldigheidseisen zijn van overeenkomstige toepassing
Morele vraag -
moet deze man, die nu nog 'goed' is, nu euthanasie willen omdat hij bang is anders te laat te zijn.
Wet
accoord bij geldige wilsverklaring
Toetsingscommissie
volgt de wet, mits zorgvuldig gehandeld
KNMG
accoord indien ook voldoende communicatie
Ethiek
moet timing zo'n belangrijke rol spelen?
Casus 4
dezelfde matig demente man van 75 jr komt op je spreekuur maar hij wil pas euthanasie als hij zijn vrouw en kinderen niet meer kent. Kan hij dat vastleggen ?
Morele vraag

kun je nu in een euthanasieverklaring vastleggen wanneer je in de toekomst euthanasie zou willen ?

Misschien denk je er dan anders over?
Persoon van nu en persoon van toen Misschien verloopt het ziekteproces anders dan je nu denkt?
Is er lijden?
Wet
accoord bij geldige wilsverklaring
Toetsingscommissie
volgt de wet, mits zorgvuldig gehandeld
KNMG
accoord indien communicatie mogelijk is
Ethiek
persoon van vroeger en nu
euthanasie als uiterst redmiddel bij ondraaglijk lijden versus autonome wil
Socio-cultureel
sociaal netwerk
Casus 5
Stel op verpleegafdeling is een demente patient die de hele dag indringend roept 'ik wil dood, wie helpt mij.'
Familie komt met wilsverklaring aanzetten.
Morele vraag
Is er sprake van standvastigheid van de wens om dood te willen ?
Is het lijden ondraaglijk en uitzichtloos ?
Nog behandelopties?
Wet
accoord bij geldige wilsverklaring
Toetsingscommissies
volgt de wet, mits zorgvuldig gehandeld
KNMG
communicatie mogelijk???
Ethiek
zorgvuldigheidseisen nog toetsbaar ?
autonome wil geldig?
is er besef van situatie?
Socio-cultureel
sociaal netwerk
hoe kan familie belangen van patient behartigen?
dementie en euthanasie
EUTHANASIEWET
Besef van geheugen- en orientatieproblemen
Verminderd zelfstandig functioneren
Rouw
Verbloemen
Terugtrekken
Initiatief tot contact
passiviteit
gevoelsleven verdwijnt
taal verdwijnt
toenemend isolement
http://www.williamutermohlen.org/
http://www.alzheimer.nl

Wat zou patient zelf besloten hebben..

In de geest van de patient, aansluitend
op vroegere uitingen en levenswijze..

Datgene wat voor mensen in vergelijkbare situaties meestal wenselijk wordt geacht..
AUTONOMIE
Respect voor autonomie
Niet schaden
Goed doen
Rechtvaardigheid
WILSONBEKWAAMHEID
D. Touwen, LUMC - ethiek en recht van de Gzondheidszorg
WGBO - BOPZ - wet op het mentorschap
uitgangspunten
kenbaar maken van een keuze

begrijpen van relevante informatie

beseffen en waarderen van de betekenis van de informatie voor de eigen situatie

logisch redeneren en betrekken van de informatie in het overwegen van behandelopties
adequate pijnbestrijding
Wet
wilsverklaring heeft rechtsgeldigheid
wees concreet
'levend document' regelmatig bespreken
Ethiek
nu geen ziekte
angst voor...
Socio-cultureel
beleving van ouder worden
plaats van ouderen in de samenleving
alle gedrag van de patient dat door de patient of omgeving als moeilijk hanteerbaar wordt ervaren.

agitatie/ agressie/ negativisme/ omkering dag-nachtritme/ claimend gedrag/ prikkelbaarheid
ontremming/ zwerfgedrag/ verzamelwoede/ decorumverlies/ apathie/ overmatig oninvoelbaar huilen of lachen.

Gedrag = P+B+L+N+S
WILSBEKWAAMHEID
CRITERIA:
er komt een man van 75 jr op je spreekuur, matig dement, hij wil in komende maanden euthanasie.
Kan dat ?
depressie bij 20-40% in beginfase
wanen 3 op de 10
hallucinaties 1 op de 4
angst 4 op de 10
PROBLEEMGEDRAG
volgen de wet, mits zorgvuldig gehandeld
communicatie van SCEN-arts met patient is noodzakelijk voor toetsing
behandelend arts dient tijdig de SCEN-arts in te schakelen
is schriftelijke wilsverklaring voldoende?
is een indruk van het lijden genoeg?
is er nog voorlichting over situatie en vooruitzichten mogelijk?
kan een SCEN-arts nog communiceren met de patient over de lijdensdruk en wensen?
is er nog een laatste verificatie van de euthanasiewens mogelijk?
euthanasie als keuze vanuit autonomie van patient
verwachtingen rondom wilsverklaring
plaats van ouderen in de maatschappij
individualisering
Wat doet dit met de dokter?
STANDPUNTEN EN KNELPUNTEN
actueel lijden
huidige klachten
functieverlies
verloop in de tijd
toekomstig lijden
persoonlijkheid
biografie
omgeving
HET LIJDEN BEOORDEELD
http://medischcontact.artsennet.nl/Nieuws-26/archief-6/Tijdschriftartikel/05073/Het-lijden-beoordeeld-1.htm
TOETSINGSCOMMISSIES
KNMG
ETHIEK
SOCIO-CULTUREEL
VERTEGENWOORDIGING
2001 WTL
ZORGVULDIGHEIDSEISEN
http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k_richtlijnen/k_nhgstandaarden/NHGStandaard/M21_std.htm
DSM IV - DEMENTIE
COGITO ERGO SUM ?
BEDREIGDE IK
VERDWAALDE IK
VERBORGEN IK
VERZONKEN IK
CASUS 1
CASUS 2
CASUS 3
Waar staat u ?
1999
2000
1997
1993 reeds dialoog - objectiveren van lijden bij dementie, verzoek consistent? en welk moment uitvoering?
1997 NVVA en KNMG - actieve levensbeeindiging bij dementie onverenigbaar met goed verpleeghuisgeneeskundig hulpverlenerschap
2001 WTL - schriftelijke wilsverklaring eenzelfde juridische status als een verbaal verzoek
2002 comm. Gezondheidsraad - euthanasie bij gevorderde dementie niet toestaan
2007 docu Slotaccoord en wilsverklaring
2008 uitdrukkelijke en consequent geuite wens van Alzheimerpt meer op voorgrond (Paul v Eerde en Hugo Claus)
2012 jaarverslag toetsingscommissies 42 en
2013 97 meldingen euthanasie bij wilsonbekwamen obv wilsverklaring
HISTORIE
Industrialisering, verstedelijking en verregaande socialisatie.

Uitsluiten van gedragsgestoorden in psychiatrische inrichtingen.

Stijgende levensverwachting en meer cognitieve achteruitgang.

Medicalisering van sociaal afwijkend gedrag.
HISTORIE
LEVENSVERWACHTING
1870 37 jr - 5% werd 60jr
1900 44 jr
1950 70 jr
http://http://www.hugovanderwedden.nl/publicaties/onderzoek-alzheimer-en-euthanasie
http://http://www.verenso.nl/wat-doen-wij/vakinhoudelijke-producten/richtlijnen/probleemgedrag/
door Annet Breekveldt en Marianne de Nobel, met dank aan Galerie Beckel Odille Boicos, Paris
Volg de leidraad NTVG 2014;158

mei 2013 - gesprek min. Schippers met oud-minister VWS mw. Borst en KNMG over betekenis van de schriftelijke wilsverklaring bij euthanasie
april 2013 - werkgroep 'Schriftelijke wilsverklaring bij euthanasie, art2, 2e lid Euthanasiewet. http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/0925/de-betekenis-van-schriftelijke-wilsverklaringen-bij-euthanasie.html
begin 2015 - code of practice v reg. toetsingscommissies met juridische analyse
Actueel:
Bij levensbeeindiging gaat het om een medische verrichting die naar haar aard een zo hoogst persoonlijke beslissing betreft, dat deze alleen door de betrokkenen zelf kan worden genomen.
Wilsbekwaam:
in staat zijn tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake
Full transcript