Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

H9 De economische sprong van Europa

4H-GS
by

Annemiek Lubbers

on 26 May 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of H9 De economische sprong van Europa

De oorzaken
De sociale kwestie en haar gevolgen
Hoe veranderde de samenleving?
"The smallest child in the factories were scavengers……they go under the machine, while it is going……….it is very dangerous when they first come, but they become used to it."
Par. 1 'De Industriële Revolutie'
De gevolgen van de industrialisatie op sociaal gebied
De strijd van de arbeiders
$1.25
Schooljaar 2013-2014
4HAVO-GS
Kenmerkende Aspecten
Tijd van Burgers en Stoommachines
Conservatisme en liberalisme
H10 Politieke strijd en emancipatie
de industriële revolutie legde in de westerse wereld de basis voor een industriële samenleving
de opkomst van politiek-maatschapplijke stromingen
voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politieke proces.
de opkomst van emancipatiebewegingen.
discussies over de 'sociale kwestie'
de moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie.

H9 De economische sprong van Europa
H10 Politieke strijd en Emancipatie

Engeland voor de Industriële Revolutie
80% van de bevolking: platteland
Bijverdienen: huisnijverheid
Leven van de normale mens:
Veranderingen in de 18e eeuw
Enorme stijging in landbouwopbrengsten.
Bevolkingsgroei.
Koloniën produceren steeds meer goedkope grondstoffen.
Meer voedsel = meer mensen
Meer mensen = meer voedsel/kleding
Meer geld = meer investeringen
Vernieuwingen in de landbouw
De eerste machines
De eerste machines kwamen omdat de huisnijverheid sneller en goedkoper moest worden. Daarnaast werd de vraag naar stoffen en kleding steeds groter.
de Schietspoel (1733)
Spinning Jenny (1764)
Waterframe
(1770)
Mule Jenny
(1779)
Machines in huis?
De machines waren:
Te groot
Te duur
De koopman-ondernemer moest zijn onderneming 'verplaatsen'.
voor thuis
1 plek (eerst: aan het water)
eigen machines
werknemers komen naar jou
De stoommachine
Alle plaatsen aan het water bezet.
Alternatief krachtmiddel gezocht: stoom!
James Watt & Thomas Newcomens machine.
1782: de Stoommachine voor de fabrieken
Iedereen blij?
Protest:
Luddites
Kapotslaan van de machines
Gevolg: bewaking fabrieken en strenge wetten rondom 'industriële sabotage'
Gevolgen voor de rest van de economie
Groei in mijnbouw en ijzerindustrie.
Groei van kleine steden tot enorme fabriekssteden.
Groei van infrastructuur.
Urbanisatie
De stoomtrein
Mijnbouw
Urbanisatie
De trek van de landelijke gebieden naar de stad.
In de bovenstaande grafiek wordt het percentage van stedelijke bevolking in de gehele bevolking weergegeven.
De klassensamenleving
Een nieuwe bevolkingsgroep: de arbeiders.

De indeling in de samenleving verandert van standen naar klassen; van geboorte naar kapitaal.
Slechte leef- en werkomstandigheden
Het leven in de steden was vreselijk: kleine huizen die te dicht op elkaar waren gebouwd, slechte hygiëne en rook zorgden voor een lage levensverwachting.
De snelle urbanisatie zorgden ervoor dat er niet werd geïnvesteerd in goede behuizing voor de arbeiders. Door de afwezigheid van openbaar vervoer moest men dan ook rondom de fabriek wonen.
Slechte hygiëne
- Slechte hygiëne: o.a. geen riolering of
vuilverwerking
- Geen schoon drinkwater
- Veel ziektes: tyfus en cholera.
Slechte werkomstandigheden
Lange werkdagen 12-14 uur.
Lage lonen
Eentonig werk
Kinderarbeid
Rook en rommel in de lucht
Kapitalisme en economisch liberalisme
Omschrijvingen van de economie
kapitalisme
In dit systeem produceren particuliere ondernemers goederen en diensten met het doel zoveel mogelijk winst te maken door ze op de vrije markt te verkopen.
Piramide van het kapitalisme
Ondernemers


Arbeiders
- machines
- grondstoffen

- leveren arbeid
Verschil kapitalisme <> handelskapitalisme:
Deze vorm van kapitalisme richt zich op de productie van goederen en diensten, terwijl bij handelskapitalisme de ondernemers winst proberen te maken door goederen te verhandelen.
Anders denken over de economie
Door de komst van modern kapitalisme gaan mensen anders nadenken over hoe ze hun land welvarend kunnen maken.
18e eeuw:




19e eeuw:
Mercantilisme
Modern kapitalisme
de staat moet zoveel mogelijk profiteren van de economie:
- bescherming van de eigen markt
- sturing door middel van wetten
zo min mogelijk sturing van de staat.
- economisch liberalisme
Economisch liberalisme
Adam Smith:
Wealth of Nations
Economische vrijheid:
Weinig bemoeienis van de regering (zorgen dat economie kan functioneren)
Iedereen moet kapitaal kunnen bezitten
Vrije concurrentie
The invisible hand
Economisch liberalisme
Het streven naar een economisch systeem waarbij de staat zich zo min mogelijk bemoeit met de economie en de ondernemer maximale vrijheid heeft.
Welkome verandering van ideeën voor wie?
Ondernemers
Werknemers
Nationalisme
Gevoelens voor het eigen volk en de eigen staat in het Europa van de 19e eeuw.
Herken jij het ook?
Wat is nationalisme?
Nationalisme
sterke voorliefde voor de cultuur van het volk waartoe men zich rekent en het streven naar de eenheid van dat volk binnen een nationale staat.
Nationalistische doelen?
Eigen volk
Eigen cultuur
Eigen staat
De mensen in Europa gingen op zoek naar hun gemeenschappelijke achtergronden: vonden ze die niet? Dan maakten ze hem wel!
Nederland & België (1830)
Door jarenlange scheiding waren de Belgen en de Nederlanders totaal verschillend van elkaar geworden:
taal
geschiedenis
cultuur
religie
Daarnaast hadden ze het gevoel dat de Nederlandse koning niet aan hen dacht bij zijn politiek! Er moest wat veranderen.

1830: Belgische Opstand
1839: Belgische afscheiding
'Het volk'
Een nationalistische tintje
Democratische Revoluties
Mensen waren nu 'burgers' (i.p.v. onderdanen) & nu lid van een gemeenschap die zichzelf moest besturen en verdedigen.
HET GROTE GEVAAR
het volk moet sterk blijven staan en dat kan alleen door het benadrukken van die overeenkomsten.
Nationalistische voorbeelden
Nederland
Frankrijk
Duitsland
Nieuw?
Een natie was de zaak van één volk:
Een volk heeft bepaalde kenmerken waaraan het herkend kan worden en waarin het verschilt van andere volken.:
Taal
Grondgebied
Volkscultuur
Oeroude geschiedenis
Naties
Oude wortels
Nieuw in de 19e eeuw
Gebaseerd op oude en gewortelde principes
Nationalisme: politiek en cultureel
Het nationalisme heeft zowel een politieke als culturele kant.


Is nationalisme gevaarlijk?
Nationalisme & Politiek
Politieke grenzen liepen niet altijd samen met de taal- of cultuurgrenzen.

Dus niet voor elk volk een staat.
Nationalisme in Duitsland
Een taal
Veelal zelfde cultuur
Talloze staatjes
1848: mislukte poging tot vormen van 1 natie.

Duitse eenwording
1871: Duitse eenwording o.l.v. Otto von Bismarck.
Een rijk
Een taal
Machtig leger
Eén oppermachtige keizer
1870-1871: Oorlog met Frankrijk
Overwinning op oude vijand
Nationalisme verder aangewakkerd
Eenheidsgevoel onder Duitse vorsten door samenwerking tegen Frankrijk
Overal eenheid?
Ottomaanse Rijk
Grieken
Serviërs
Roemenen etc.
in opstand tegen de Turkse overheersing & wilden eigen staten stichten.
Andere rijken met meerdere culturen:
Oostenrijk-Hongarije
Koninkrijk der Nederlanden
Het Congres van Wenen (1815)
Na Napoleon: machtsvacuüm in Europa -> overwinnaars
gaan overleggen.

Kaart van Europa indelen
Machtsevenwicht
Bufferstaten rondom Frankrijk

Het congres kreeg gevolg als het
weer mis dreigde te gaan (Concert
van Europa).

Bijv. Overleg in Verona (HB-intro).
De Restauratie
De revolutionaire periode werd eigenlijk afgesproken in 1815 door het Congres van Wenen:
Oude koningen, vorsten en heersers kregen rechten terug.
(herstel = restauratie)
Machtsevenwicht hersteld - geen enkel land (bovenal Frankrijk) zou de enige grote macht mogen zijn.
Frankrijk: van Revolutie en weer terug
1789: Franse Revolutie
1799: Napoleon aan de macht
1815: Koning Lodewijk XVIII (relatief rustige regering)
1824: Koning Karel X (Ancient Regime herstellen)
1830: Twee koningen - een geeft macht terug - de ander is 7 dagen koning geweest.
1830: Julirevolutie >> Burgerkoning Lodewijk Philippe. Een vorst van het volk, maar werd na verloop van tijd steeds conservatiever en monarchaal.
1848: Opnieuw revolutie.
Voorbeeld 'Restauratie'
Oud of nieuw?
Hoe denkt de bevolking over de regering?
Conservatisme
Liberalisme
Het volk kan zichzelf niet regeren = chaos.
Traditioneel bestuur = beste garantie voor stabiliteit en veiligheid.
Blij met de Restauratie.
Idealen van de Franse Revolutie
Burgers moeten betrokken worden bij het bestuur (censuskiesrecht)
Fundamentele rechten in de grondwet.
Nadruk op vrijheid.
Maak een definitie van het liberalisme in je eigen woorden.
Bekijk de verschillende vormen waarin dit liberalisme zich uit.
Revolutie van 1848
Golf van liberale revoluties door Europa.
Frankrijk wederom begin van de onrust: algemeen kiesrecht voor mannen.
Rest Europa: ook revoluties - waar de vorst en adel hun macht steeds verder in moesten leveren.
Nederland
De Geschiedenis
1795

1806

1810

1813
Bataafse Republiek

Koninkrijk Holland (onder Franse koning)

Inlijving Frankrijk

Napoleon verdreven
Lodewijk Napoleon
Nederland
1813:
Nederland is 'revolutiemoe'
wil geen revolutie meer
wil ook niet terug naar de versnipperde Republiek
Oranjes ongekend populair
Bekijk HB bron 4 (blz. 183)
Nieuw Bestuur
Centraal bestuur
Koninkrijk: zoon laatste stadhouder werd koning.
Veranderingen in Nederland
Ander bestuur
Constitutionele monarchie
Groter dan voorheen (qua gebied) - Oostenrijkse Nederlanden (België) erbij - bufferstaat Frankrijk
Centraal bestuurde eenheidsstaat
Grondwet
Koning was gebonden aan de grondwet: rechten en plichten
Koning en ministers werden gecontroleerd door een gekozen parlement (getrapte verkiezingen)
Vrijheid van drukpers
Democratisch? Vrijheid?
JA
Getrapte verkiezingen met (beperkt) stemrecht
Grondwet met rechten
NEE
Koning had veel macht: koos ministers en mocht ze ontslaan
Zeer weinig mensen hadden kiesrecht
Eerste Kamer werd benoemd door de koning
Koninklijke Besluiten
België
Voelde zich niet gehoord en achtergesteld
1830: opstand
1839: Willem I erkent België
1848
Frankrijk: revolutie -> de revolutie verspreid zich over Europa.
Koning Willem II = bang door gewelddadige afzetting koningen.
Liberalen in NL o.l.v. Thorbecke - al eerder aangegeven dat er een liberale grondwet moest komen, maar de koning weigerde.
In 1 nacht veranderde de koning van mening.
Thorbecke
Een liberale grondwet
Ministeriële verantwoordelijk
Tweede Kamer ontslaat ministers
Vrijheid van onderwijs
Vrijheid van vereniging en vergadering
Censuskiesrecht
Emancipatie: Slaven en Vrouwen
Wat is emancipatie?
Het is de juridische en sociale gelijkberechtiging van achtergestelde groepen zoals slaven, vrouwen, arbeiders en religieuze minderheden.
Wat hebben deze twee affiches met elkaar gemeen?
Slavernij
Abolititionisme
Stroming die strijd voor het afschaffen van de slavernij.
Verloop:
Slavenhandel begin 19e eeuw afgeschaft
1833: Engeland schaft slavernij af.
1848: Frankrijk
1863: Nederland
1865: Heel de VS.
Vrouwen
Vrouwen waren tweederangsburgers en handelingsonbekwaam
1. Eerste stap op weg naar gelijkheid = kiesrecht.
1848: Vrouwen vergaderen in Seneca Falls (VS)
Seneca Falls
Naam: Elizabeth Stanton
Geboren in 1815. Groeide op in een gezin met oudere broers.
School: uitmuntende leerling
Studie: Grieks en wiskunde
Was betrokken bij de antislavernij-beweging.
Ontmoet in London bij een congres Lucretia Mott. Wilden graag meewerken, maar mochten niet meedoen aan het congres, omdat ze vrouw waren.
Uit ontevredenheid en woede zetten de dames hun vrouwenbeweging op waarin ze strijden voor gelijke rechten voor vrouwen.
In Seneca Falls kwamen ze bijeen om de Verklaring van Seneca Falls op te stellen. Daarin riepen ze vrouwen op tot het opheffen van de achterstand van vrouwen. Daarbij wilden ze dus o.a. kiesrecht voor vrouwen.
2. Eerste vrouwenbewegingen komen op.
VS: AWSA - van Stanton.
Engeland: The Women's Social and Political Union
3. Harde strijd voor gelijke rechten (kiesrecht/onderwijs)
Suffragettes - heftige protesten, gevangenschappen en hongerstakingen.
Aletta Jacobs - strijd om de universiteit
Suffragettes
Emmeline Pankhurst
In Engeland streed Emmeline Pankhurst voor gelijke rechten voor vrouwen (vooral stemrecht (suffrage)).
1903: Pankhurst richt de The Women's Social and Political Union op.

Pankhurst en haar suffragettes waren vaak militant actie aan het voeren.
Hierdoor belandde ze vaak in de gevangenis, waar haar strijd verder ging. Ze ging in hongerstaking verder protesteren, maar ook daarop had de regering een antwoord (dwangvoeding).
Na WOI weet de WSPU uiteindelijk het kiesrecht voor elkaar te krijgen.
4. Na WOI: veelal kiesrecht voor vrouwen
NL: 1917 passief en 1919 actief kiesrecht
Engeland: 1918 passief en 1928 actief kiesrecht
Aletta Jacobs
Eerste vrouw op de universiteit en eerste vrouwelijke arts.
Een voorvechter van het kiesrecht voor vrouwen.
Gevolgen van de industriële revolutie
Sociale kwestie
De zichtbare enorme armoede onder arbeiders
De hygiënische en medische problemen onder arbeiders
Liefdadigheid
Agressie van arbeiders tegen machines
Vakbonden
Reacties
Vakbonden
Vakbonden kwamen op voor:
Elkaar verzekeren van een goede begrafenis
Uitkeringen bij ziekte en werkloosheid
Onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden
Middelen:
Stakingen
Overleg
Socialisme
De vakbonden hebben een groot verschil gemaakt in het leven van de arbeiders. Maar het was nog niet genoeg. De hele samenleving moest veranderen om zo een structurele verandering te krijgen.
Socialisme
Politieke stroming die opkomt voor de arbeidersklasse, hetzij door revolutie, hetzij door het streven naar kiesrechtuitbreiding en hervormingen langs parlementaire weg.
Verschillende wegen om tot het einddoel te komen:
Parlementaire weg (sociaaldemocraten) --> kiesrecht voor iedereen - alleen zo kon je het leven van de arbeider echt verbeteren.
Revolutionaire weg
Karl Marx
Marxisme en communisme
Situatie zal alsmaar verslechteren
Klassenstrijd en Kladderadatsch (de grote omwenteling)
Omverwerping kapitalisme
Klasseloze samenleving - iedereen gelijk
Communisme
Revolutie ontketend?
Dat hoefde gelukkig niet - de politici hadden door dat de welvaartsverdeling van dat moment niet houdbaar was en dat er wel iets moest veranderen.
Verbeteringen voor de arbeiders
Kinderarbeid afgeschaft
Onderwijs
Volksgezondheid
Volkshuisvesting
Kiesrecht uitgebreid
Vele veranderingen, maar nog steeds veel ongelijkheid. De strijd zou in de 20e eeuw gewoon doorgaan.
Herhalingsfilmpje
Tijd van Burgers en Stoommachine
Kenmerkende Aspecten:
Opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme
De opkomst van emancipatiebewegingen
Discussies over de 'sociale kwestie'
Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politieke proces.
Naar een verzuilde samenleving
Godsdienstvrijheid in het Koninkrijk der Nederlanden
Tot 1795 waren katholieken, joden en alle niet-calvinistische protestanten
tweederangsburgers
in Nederland. De Bataafse revolutie (en de daarop volgende grondwetten) maakten een eind aan de discriminatie op basis van religie. Er was nu geloofsvrijheid.
Gevolgen van de geloofsvrijheid:
1.
Katholieke emancipatie
Uitbreiding van de calvinistische
geloofsstromingen
Bijv. Hervormd, Gereformeerd etc.
Meerdere politieke stromingen
2.
3.
Confessionalisme
Politiek gebaseerd op geloof
vb. Antirevolutionaire Partij (Groen van Prinsterer)
Een land van minderheden
De stromingen gingen zichzelf vaak opsluiten in hun eigen gemeenschap:
Gescheiden leven
Gericht op de eigen gezindte (geloof/stroming)
Al gauw ontstaan er problemen:
In Nederland gold dat iedereen een eigen school mag beginnen. Daar waren ook de liberalen het mee eens.
Hun mening was echter dat de overheid alleen voor openbaar (neutraal) onderwijs hoefde te zorgen.
De confessionelen stichtten daarom 'De School met de Bijbel' of 'Katholieke scholen'. Ook wel het
bijzonder onderwijs
genoemd.
De Schoolstrijd
En die bijzondere scholen worden nu juist het probleem:
Probleem:
Liberalen: de overheid zorgt al voor goed en modern onderwijs --> bijzondere scholen zijn niet nodig.
Confessionelen: bijzondere scholen nodig vanwege geloof en levenswijze.
1878:
Nieuwe lageronderwijswet: verbeteringen voor het onderwijs, maar ook duurder.
Bijzondere scholen kregen al geen subsidie: nu helemaal onbetaalbaar.
Vereniging van de achterban (protestanten en katholieken)
1917:
Gezamenlijke strijd katholieken en protestanten
Bijzonder onderwijs nu ook gefinancierd door de staat.
Abraham Kuyper
1879: Antirevolutionaire partij
Belangrijke protestantse voorman in de Schoolstrijd.
Verzuild Nederland
De schoolstrijd was niet het enige aspect van grote verdeling binnen Nederland. De protestanten en katholieken trokken zich volledig terug in eigen organisaties.
Krant
Vakbonden
Gezelligheidsverenigingen
Verzuild Nederland
Waarom geen burgeroorlog of uiteenvallen van Nederland?
1. Traditie van tolerantie ten aanzien van andersdenkenden.
Republiek
Niet te nadrukkelijk uiten
2. De verzuiling schiep zelf voorwaarden voor het vreedzaam naast elkaar leven.
Niet met elkaar bemoeien
Allerlei eigen ondernemingen, partijen etc.
3. Hoogste vertegenwoordigers van de zuilen zochten op een zakelijke manier naar oplossingen die voor de eigen achterban goed waren.
Algemeen kiesrecht ruilen voor schoolstrijd
"Twee geloven op 1 kussen, daar slaapt de duivel tussen."
Pacificatie(democratie)
: het zodanig inrichten van de samenleving dat groepen met verschillende levensbeschouwingen zich voldoende gerespecteerd voelen.
Wetenschap in de 19e eeuw
De Bijbel als leidraad voor het leven
1. Morele leidraad
2. Bron van kennis
The Origin of Species
door Charles Darwin
De mens was in evolutie ontwikkelde zich telkens maar door. Net als alle andere dier- en plantensoorten.
Survival of the Fittest
Constante strijd om bestaan
Dankzij kleine verschillen meer kans op overleven (natuurlijke selectie)
Niet te combineren met een traditioneel godsbeeld --> de mens was niet door God geschapen maar geëvolueerd van apen.
Meerdere wetenschappers
Ludwig Feuerbach
Karl Marx
Friedrich Nietzsche
Gevaar van het Darwinisme
Steeds meer volgelingen:
Zorg onder de kerken vanwege secularisatie
Tegenbewegingen onder de religieuzen: gaan terug naar de fundamenten (o.a. de Bijbel)
Full transcript