Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

CERN DENEYI

No description
by

SÜMEYYE TOP

on 5 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of CERN DENEYI

CERN DENEYI
HIGGS BOZONU
Evrenin başlangıcı kabul edilen Büyük Patlama'nın hemen saniyenin milyonda biri kadar ertesinde ilk parçacıklar da etrafa saçıldı. Bu parçacıklar saf enerjiydi, bir kütleleri yoktu. Onlara kütle kazandıran mekanizmanın Higgs bozonu olduğu 1964 yılında ortaya atıldı. Yapılan bir açıklamayla da bu 50 yıllık teori deneysel olarak da kanıtlanmış oldu.
CERN’de yapılan araştırmalar nelerdir?
CERN'de yürütülen araştırmaların esas amacı maddenin yapısını ve maddeyi bir arada tutan kuvvetleri anlamaktır. Insanlığın asırlardır yürüttüğü maddenin yapısını anlamak amaçlı büyük faaliyetin modern altyapısı parçacık hızlandırıcılarıdır. Parçacık hızlandırıcılarında çok yüksek enerjilere ve çarpışma sayılarına erişmek, çarpışmalardan çıkan çok sayıdaki parçacığı algılayabilmek mevcut teknolojinin sınırlarını zorlamaktadır. Bu bağlamda CERN, temel bilim araştırmalarının yanında, yarının teknolojilerini geliştirmekte de çok önemli bir rol oynamaktadır.
Günlük Hayatta Higgs Parçacıgı Ne Işe Yarar?

Higgs parçacığının bulunması evrenle ilgili her şeyin açıklanması anlamına gelmese de gerçeğe bir adım daha yaklaşılması açısından büyük bir öneme sahip. Parçacığın teknolojide nelerin gelişimine yol açacağı ise bilinmiyor. Tıpkı 100 yıl önce yine atomun içinde bulunan parçacıklardan biri olan elektronun televizyon gibi şu anda kullandığımız pek çok cihazın gelişimine yol açacağının bilinmediği gibi. Ancak parçacık fiziği deneylerinin teknolojik sonuçları günlük hayatta görülüyor, televizyon teknolojisinden hastanelerdeki tomografi cihazlarına ve internete kadar birçok alandaki gelişmeler direkt olarak parçacık fiziği çalışmalarının yan ürünlerini oluşturuyor.

CERN'de en önemli yeri, yeraltındaki parçacık hızlandırıcılarının, yani akseleratörlerin olduğu bölgedir. Tarım arazisinin altında kilometrelerce uzanan dev makinalarda atom parçacıkları ya birbirleriyle, yahut atom çekirdeği ile korkunç hızlarda çarpıştırılırlar. 1956'da kurulan 28 GeV'lik eşzamanlı proton hızlandırıcısından sonra 1976'da da 450 GeV'lik bir başka hızlandırıcı daha kulanıma girdi. 1981'de geliştirilerek çarpışma halkası olarak kullanılabilecek duruma getirilen bu cihazdan bugün, dönüşümlü olarak parçacık hızlandırıcısı ve çarpıştırıcı olarak faydalanılmaktadır. Çarpışmalar ile bazı kısa ömürlü garip madde biçimleri bu arada parçacık fizikçilerinin ilgilendiği W ve Z parçacıkları ortaya çıkarılmıştır. CERN, Avrupa'nın fizik alanında Amerika ve Rusya ile yarışa girmesini sağlamıştır.
CERN DENEYI
Türkçe'de "Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi" anlamına gelen Cern uzunca bir süre bilim insanları ve dünya basını tarafından takip edilmiştir.
Cern, Isviçre ve Fransa sınırında yer alır ve oldukça büyük bir fizik laboratuvarıdır.
Cern'de Tanrı Parçacığı’nı yani Higgs bozonunu bulmak için yapılan protonların protonlarla çarpıştırılması esasına dayanan deneyin adı "Cern deneyi" dir.
Cern'de çalışan Türk Bilim Insanları'da bulunmaktadır.



Higgs bozonunun işlevi
Standart modele göre evrendeki temel parçacıklar kuarklar, leptonlar ve bunların karşıt parçacıkları ile gluon ve bozonlar ve fotondur. Kuarklarla leptonlar, kuvvet taşıyıcı parçacıklar aracılığıyla etkileşime girerek bildiğimiz tüm maddeleri oluşturur. ışte Higgs bozonu ya da tanrı parçacığı tam bu noktada burada devreye girer. Higgs bozonu kuarklar ve leptonları biraraya getirerek maddeye kütlesini verir. Yani bildiğimiz anlamda evreni ve tüm maddeleri bir arada tutar.
Cern'de yapılan diger deneyler
2. Cms deneyi

1. Atlas deneyi
3. Alice deneyi
4. Cast deneyi
Cern; Big Bang’den sonraki milyon saniyenin milyon katı içinde oluşan şartları yeniden oluşturmaya yöneliktir. Bu durum fazla bir şey ifade etmiyormuş gibi görünse de bir parçacık fizikçisi için, Evren’in tarihinin başlangıçta nasıl olduğu ilgi çekicidir. LHC deneyleri kütle hacminin doğası, evrenin yaklaşık dörtte birini oluşturan karanlık maddeyi, doğanın antimadde yerine neden madde formunu tercih ettiği gibi soruların cevaplarını araştırır ve Big Bang’in hemen sonrasındaki madde miktarının saptanması üzerinde çalışır.
Cern Deneyinin Big Bang Ile Ilişkisi
Cern Deneyinin Amacı
Deneyin başlıca amacı, evrenin oluşumunun sırlarını aydınlatmayı amaçlayan, dünyada bugüne kadar yapılacak en büyük deney için yerin 150 metre altındaki 27 kilometrelik bir tünelde gerçekleştirilecek bu deneyde, her maddenin yapı taşı olan atomun çekirdeğinde bulunan proton parçacıkları, LHG adlı bir makinede ışık hızına yakın bir hızla birbirlerine çarptırılacak. Bu parçacıklar saniyede 11 bin kez birbirlerine çarpacak. Böylece evrenin kökeni ile ilgili bilinmeyenler ortaya çıkacak..


Gelinen aşamada çeşitli spekülasyonların yanı sıra, Higgs bozonuna ulaşıldığı ve keşfedildiğine dair söylentiler var ancak resmi bir açıklama henüz yapılmış değil. Verilen bilgiler, alet edevatın yani mevcut ölçüm araçlarının geliştirildiği, sonuçların iyi olduğu ve ilerleme kat edildiği yönünde. Şuan gelişim sürmekte ve yakın zamanda hiç ulaşılmamış enerji seviyelerinde deneylerin yapılabileceği söylenmekte... Çarpıştırmaların yoğunluğu arttırıldı.En az 15-20 yıl bu yoğunlukta çarpıştırmalar devam edecek. Ve daha sonra bu veriler incelenecek.
Cern Deneyi Son Durum 2014
120103053 SÜMEYYE TOP
120103048 ETKIN BAŞAK ÖZGEN


Deney yapılmaya başladığı günden beri hatta öncesinde dahi, bu patlamanın bir felakete yol açacağına, Dünya'da kara delikler oluşacağına dair teoriler ortaya atıldı. Bu nedenle bir kesim protesto dahi yaptı bizi yok edeceksiniz diye. Insanlar, büyük patlama dendiğinden olsa gerek biraz fazla gerildiler. Şayet bu güne kadar etrafta açılan herhangi bir kara delik yok.
Çarpışmadan ortaya çıkan enerji, inanılmaz olarak nitelendiriliyor. Bu güne kadar elde edilen en büyük enerji olduğu söyleniyor. Sonuçlar iyi olursa da şöyle diyorlar: insanlık için büyük, fizik için daha da büyük bir adım, harika bir keşif.

Başarılı sonuçların ulaştığı bir nokta daha var: Paralel evrenler. Eğer keşif sonuca ulaşırsa, paralel evrenler hakkında bilgi oluşumu meydana gelecek. Bu, Dünya oluşmadan önce ne vardı veya ne oluyordu gibi soru işaretlerini de tartışılabilir yapacak.


Cern Deneyi Hakkında Merak Edilenler
Büyük Patlama Deneyi Aslında Tam Olarak Ne Demek?
Bu deneylere Big Bang -Büyük Patlama deneyleri deniliyor ve insanlar da orada bir patlama olacak zannediyor. Halbuki büyük patlama zaten oldu; 13,5 milyar yıl önce. CERN’deki deneyde protonları çarpıştırdıkları zaman ortaya çıkacak olan enerji aslında bir sineğin kanat çırpması kadar! Gerçekte sonuç olarak meydana gelen çok küçük bir enerji ama buradan çıkacak sonuçlar Büyük Patlama’ya ve Büyük Patlama’dan sonraki nano saniyelere açıklama getireceği için başta Avrupa basınında olmak üzere medyada Büyük Patlama Deneyi olarak geçiyor.
Bu Deneylerle Ilişkilendirilen Anti-Madde Nedir?
Anti-madde aslında var olan bir kavram, kitaplara konu olduğu gibi bir gizem ya da sadece bir teori değil. Her parçacığın zıt yüklü bir anti-parçacığı var: Elektron/Pozitron gibi… Anti-proton ve anti-elektron (pozitron)’dan meydana gelen Anti-atom ise 5 sene önce CERN’de yapıldı. Ama anti-hidrojen atomu nano saniyelerde yok oluyor çünkü madde ve anti-madde birbirini yok ediyor. Şu anda içinde yaşadığımız evren maddeden oluşuyor. Anti-atomu laboratuarda yapabiliyorsunuz ama bunlar madde ile birbirini yok ediyor. Anti-madde/Madde simetrisi kırılmasaydı şu anda biz de var olamazdık. Ya madde ya da anti-maddenin hakim olması lazım ki madde ortaya çıkabilsin. Yoksa birbirlerini yok ediyorlar ve geriye sadece radyasyon kalıyor. CERN’de “Peki bu neden böyle oldu?” sorusuna cevap aranıyor ve belki de bu soruya da cevap verilebilecek.
Bugün CERN’de Tam Olarak Ne Oldu?
Bazı yayın organlarında “CERN’de patlama oldu” diye yazıyor, oysa olan şey iki protonun kafa kafaya çarpışması… Ve bu çarpışma bir saniyede 40 milyon kere tekrarlanıyor….
Burada “Çarpışma” terimini biraz açmak gerekir. Aslında söz konusu olan “çarpışma” değil “çarpışmalar”. Saniyede 40 milyon kere tekrarlanacak olan bu çarpışmalardan yeni parçacıklar üretiliyor. Enerjinin maddeye dönüşmesi ilkesi (Einstein’ın E=mc^2 formülünü hatırlayın). Hızlandırıcı 10 saat çalıştığında 10×60x60X40 milyon adet çarpışma gerçekleşmiş oluyor. Bu kadar çok sayıda çarpışma elde edilmesinin nedeni ise, ender görünen olayları ve parçacıkları saptamak. Bu parçacıklar bazı fizik modellerinde öngörülüyor ama gerçek hayatta henüz saptanamadı. Dolayısıyla aslında deneyde bilimin bilmediği bir şey gerçekleşmedi ve çarpışma “beklendiği” gibi başladı. Farklı ve beklenmedik bir durum elde etmek çok zaman alacak. Belki bu çarpışmaları yıllarca yineledikten sonra “farklı ve beklenmedik bir durum” elde edilebilecek ki bu da bilinmeyeni öğrenmek anlamına geliyor.

Bundan Sonraki Adım Ne?
Bundan sonraki amaç bu çarpışmaları yıllarca devam ettirmek. Bu arada da protonların enerjilerini ve sayılarını yükseltmek. Hedeflenen enerji, protonların 7000 Milyar elektron volt enerjisine çıkmaları. Su anda bu enerji 450 milyar elektron voltda. Eğer her bir proton 7000 Milyar elektron volt enerjide kafa kafaya çarpışırsa, elde edilen enerji yoğunluğu evrenin başlangıç koşullarına yakin olacak ve ilk evrendeki fiziksel atmosferi yakalanmış olacak. Bu asamaya en erken 2 yıl sonra geçilmesi planlanıyor. Yani şu anda hem protonların enerjileri çok düşük, hem de çarpışan protonların sayısı çok düşük.
CERN Deneyi Neden Yer Altında Yapılıyor?
CERN deneyinin yerin altında yapılmasının 3 temel nedeni bulunmaktadır.
i. Deney verilerinin atmosfer dışından gelen kozmik ışınlarla kirlenmemesi için
ii. Hava koşullarının (örneğin çok soğuk günlerde) deneyin çalışmasını engellemesini önlemek için
iii. Deney için gerekli olan 27 kilometrelik çemberin yeryüzündeki titreşimlerden etkilenmemesi gerektiği için yer altında yapılır.

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN), çalışmalarına 2 yıl ara vereceğini açıkladı.
Isviçre’deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi, ‘Büyük Patlama’dan sonraki ortamı canlandırabilmek için gerekli enerji seviyesinin artırılması amacıyla çalışmalara ara vereceğini duyurdu.Dünyanın en büyük parçacık fiziği araştırma laboratuvarı olan Isviçre’deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN), çalışmalarına 2 yıl ara vereceğini açıkladı.
CERN’in, çarpıcı keşifler yapılmasını sağlayacak, yüksek enerji seviyesine ulaşmak amacıyla 2 yıl süreliğine araştırmalarına ara verdiği belirtildi.
CERN Çalışmalarına 2015’e Kadar Ara Verdi(ocak 2013)
CERN Iletişim Direktörü James Gillies, 10 milyar dolarlık proton çarpıştırma deneyine 2015 yılının başında yeniden başlanmasının, ilginç olaylar gözlemlenmesini ve sır perdelerinin daha fazla aralanmasını sağlayacağını söyledi.
Gillies ayrıca, Isviçre ve Fransa sınırında bulunan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın Mart ayında, yaklaşık 14 milyar yıl önce yaşanan Büyük Patlama’dan sonraki ortamı canlandırabilmek için gerekli enerji seviyesinin artırılması amacıyla çalışmalara ara vereceğini kaydetti.
CERN'e Karşı Çıkanlar
Bu deneye şiddetle çıkan bilim insanları da var. Walter Wagner ve Luis Sancho isimli iki bilim adamı bu makinenin beklenenden büyük bir kara delik yaparak dünyayı içine alacağını, ya da dünyada büyük felaketler getireceğini söyleyerek deneye karşı çıktılar ve Cern aleyhine dava açtılar. Almanya’daki Eberhard Karls Üniversitesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Otto Rössler öncülüğündeki bir grup bilim insanı da, "deney sırasında açığa çıkacak muazzam enerjinin dünyayı yutabilecek kara deliklerin açılmasına yol açabileceğini söyleyerek, CERN deneyinin engellenmesi gerektiğini söylediler. Bunun için Avrupa Insan Hakları Mahkemesi’ne başvurdular, ancak başvuru reddedildi. Dünyanın dört bir yanından bilim insanları, Mini kara deliklerin, bilinen en tehlikeli nesneler olabileceğini" söyleyerek, deneye katılan 26 fizikçinin "ateşle oynadığını" söylüyordu.
Depremleri Tetikledi Mi?
Ve elbetteki depremler... 10 Eylül’de CERN’de büyük patlama deneyinin başlatılmasının ardından Endonezya, Japonya, Fransız Guanası’nda ve İran'da meydana gelen depremler, deneyle bu doğa olayların arasında bir ilişkisi var mıydı? Rusya'dan Sorca Faal Ajansı'nın gündeme taşıdığı bilgilere göre evet vardı. Şili’nin Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Ulusal Komisyonunun hazırladığı raporlarda deneyler ve patlamalar arasındaki ilişki şöyle anlatılıyordu; “Bu raporlar Kamchatka’s Karymsky yanardağının ve Italya’nın Etna yanardağının son günlerdeki patlamalarının, bu CERN deneyleri ile bağlantılı olduğunu ve CERN deneylerinin trajik olarak yanlış gittiğini bildiriyor... Bu özellikle endişe verici, Nevada’daki 51. Bölge isimli yüksek gizlilikteki üslerinde, CERN’in kuark temelli iletişim sistemine Kuzey Amerika ‘çapası’ nedeniyle son haftalarda o bölgede 5,000 den fazla deprem oldu...” Bu saptamaya Rus bilim insanları da katılıyor. Bu hatanın, önce Şili’de muazzam bir volkanik patlamayı ateşlediğini ve Çin’de 7.8 büyüklüğünde bir deprem olmasına neden olduğunu belgelediler.
Iddialara göre bu resim CERN'in kampüsünde çekildi. Şiva isimli bir hindu tanrısı, bir çemberin içinde “yokoluş” isimli dansını yapıyor.
Ilginç Motifler
Cern, bu heykelin bir fizikçi tarafından hediye edildiğini söylemişti. Ancak bir laboratuarda böyle bir heykelin bulunması, hediye bile olsa oldukça ilginç...Neden "bilimsel bir deney", bu kadar çok dini motifi içersinde barındırır? Tüm dünyayı ilgilendiren bu kadar büyük bir deneyin yapıldığı yere, kim neden bu tür sembolleri yerleştiriyor? Bu da LHC olarak bilinen Büyük Hadron Çarpıştırıcısının parçası. Bir de böyle bakmayı deneyin... Ortada bir delil yok, ama benzerlik ürkütücü.
Parçacıklar Neden Çarpıştırılıyor?
Parçaçıklar çarpıştırılarak yüksek yoğunlukta enerji elde edimi ve böylece maddenin özelliklerinin daha iyi anlaşılması hedefleniyor. LHC'deki her bir parçacık yaklaşık bir sivri sineğin enerjisiyle hareket ediyor olacaklar; yanı çok az bir enerjiyle. Ama bu enerji çok küçük bir hacimde yoğunlaşacağı için Büyük Patlamadan sonraki saniyelere benzer bir ortam yapılacak. Çarpışmalar sonrası oluşan sıcaklık, güneş merkezinin sıcaklığından 100 000 kat daha fazla olacak.
Full transcript