Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

PROGRAM DEĞERLENDİRME MODELLERİ

No description
by

mustafa özkan

on 20 May 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of PROGRAM DEĞERLENDİRME MODELLERİ

Eğitim faaliyetlerinin değerlendirilmesinin eski bir geçmişi olduğu kabul edilse de, sistematik program değerlendirme faaliyetlerinin örgün eğitimin yaygınlaşması ve test tekniklerinin gelişmesi ile başladığı söylenebilir (Erden, 1995).
PROGRAM DEĞERLENDİRME
HEDEFE DAYALI DEĞERLENDiRME MODELi
METFESSEL-MICHAEL PROGRAM DEĞERLENDiRME MODELi
Sekiz aşamadan oluşan Metfesel-Michael program değerlendirme modeli,
Tyler’in hedefe dayalı program değerlendirme modelini temel alınarak
yapılandırılmıştır (Ornstein ve Hunkins, 1988). Bu modelde hedefler genelden
özele doğru geliştirilir, uygulanabilir şekle dönüştürülen özel hedefler için uygun
ölçme araçları geliştirilir ve ölçme araçları ile programla ilgili gözlemler yapılır,
bilgiler toplanır, toplanan bilgiler analiz edilir (Ornstein ve Hunkins, 1988)
PROGRAM DEĞERLENDİRME MODELLERİ
MELİS AKDOĞAN (13610706)
MUSTAFA ÖZKAN (10610608)

PROGRAM DEĞERLENDİRME MODELLERİ
PROVUS FARKLAR MODELİ
Provus tarafından geliştirilen “Farklar Modeli” var olan performans ve varsayılan standartlar arasındaki farklara odaklanmaktadır. Bu değerlendirme yaklaşımında program performansının standartlarla karşılaştırılması söz konusudur.
STUFFLEBEAM TOPLAM DEĞERLENDiRME MODELi
Bu modelde de çevre, girdi, süreç ve ürün değerlendirmesi söz konusudur. Karar verme aşamaları aşağıdaki gibidir.

1. Planlama ile ilgili kararlar; çevrenin değerlendirilmesinden sonra yapılır.

2. Yapılandırma ilgili kararlar; girdilerin değerlendirilmesinden sonra yapılır.

3. Uygulama ile ilgili kararlar; süreç değerlendirmesini izler.

4. Düzenleme ile ilgili kararlar; ürün değerlendirmesinden sonra yapılır.
STAKE UYGUNLUK-OLASILIK MODELİ
ROBERT E. STAKE
1927 - ....
Birbirinden farklı kavram ve görüş getiren farklı değerlendirme modelleri bulunmaktadır. Program değerlendirme çalışmalarında tek
bir model kullanılması şart değildir, araştırmanın türüne ve amacına uygun olarak her modelden bir parça alınabilir, araştırmacılar farklı modellerden yola çıkarak yeni bir model geliştirebilirler (Erden, 1995).
PROGRAM DEĞERLENDiRME MODELLERi
HEDEFE DAYALI DEĞERLENDiRME MODELi
STAKE UYGUNLUK OLASILIK MODELi
STUFFLEBEAM ÇEVRE-GiRDi-SÜREÇ-ÜRÜN PROGRAM DEĞERLENDiRME MODELi
STAKE iHTiYACA CEVAP VERiCi DEĞERLENDiRME MODELi
SAYLOR-ALEXANDER-LEWIS MODELi
ANALiTiK PROGRAM DEĞERLENDiRME MODELi
METFESSEL-MICHAEL PROGRAM DEĞERLENDiRME MODELi
PROVUS PROGRAM DEĞERLENDiRMEDE FARKLAR MODELi
STUFFLEBEAM TOPLAM DEĞERLENDiRME MODELi
EISNER EĞiTSEL UZMANLIK VE ELEŞTiRi PROGRAM DEĞERLENDiRME MODELi
PROGRAMIN ÖĞELERiNE DAYALI DEĞERLENDiRME
RALPH W. TYLER
(1902-1994)
Tyler tarafından 1933-1941 yılları arasında geliştirilen “Hedefe Dayalı
Değerlendirme Modeli” değerlendirmeyle ilgili önemli çabaların başında yer almaktadır.
Tyler’a (1949) göre eğitimde amaç öğrencilerin davranışlarında istenen değişiklikleri oluşturmak ve eğitim amaçla rına ulaşmaktır. Bunun için de değerlendirme; gereken yaşantı ve etkinliklere karar verildikten sonra davranış
değişikliklerinin hangisine ne derecede ulaşıldığının ve eğitim programı ile öğretim programında hangi amaçların gerçekleştiğinin belirlendiği bir süreçtir. (Marsh ve Willis, 2003; The International Encyclopedia of Curriculum,1991; Worthen, Sanders ve Fitzpatrick, 1997).
Hedefe dayalı değerlendirme sürecinde aşağıda verilen aşamaların
izlenmesi gerekir;
• Programın hedeflerini belirlemek,
• Hedefleri sınıflandırmak,
• Hedefleri davranış cinsinden ifade etmek,
• Hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını gösterebilecek durumları belirlemek,
• Ölçme araçlarının seçmek ve geliştirmek,
• Öğrencilerin başarıları ile ilgili veriler elde etmek,
 Davranış olarak ifade edilmiş hedeflerle verileri karşılaştırmaktır
(Worthern, Sanders ve Fitzpatrick, 1997).
Metfessel- Michael modeline göre değerlendirme sürecinin sekiz aşaması
şöyledir (Michael ve Metfessel, 1967):
1. Eğitim sisteminden etkilen toplumun bütün üyelerinin (öğretmenler,
öğrenciler, okul personeli, aile ve diğer bireyler) program değerlendirme
sürecine dahil edilmesi,
2. Genel ve özel amaçlar arasındaki tutarlılığı sağlanarak, hedeflerin
aşamalı olarak genelden özele doğru sıralanması,
3. Özel hedeflerin programda uygulanabilir bir biçime dönüştürülmesi ve
öğrenme yaşantılarının gözden geçirilmesi,
4. Hedefler doğrultusunda program etkililiğini ölçecek uygun ölçme
araçlarının seçilmesi veya geliştirilmesi
5. Ölçme araçlarının periyodik kullanılarak düzenli gözlemler yapılması,
6. Toplanan verilerin uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmesi,
7. Verilerin programın felsefesini yansıtan değerler ve standartlar olarak
yorumlanması; bu yorumlamadan çıkacak sonuçların programın etkililiğini
değerlendirmede kullanılması,
8. Elde edilen bilgilere dayanarak, programın daha ileri uygulamalarına
temel oluşturacak biçimde tavsiyelerin oluşturulması.
Stake tarafından geliştirilen uygunluk modelinde geçen uygunluk terimi programdan beklenen ile ortaya çıkan arasındaki sonuçlar üzerine odaklanır (Stake, 1967 akt: Kocabatmaz, 2011).

Stake değerlendirmenin;
1.Girdi,
2.Süreç,
3.Çıktı (Ürün)
bölümlerindeki uygunluk sonuçlarına göre yapılaması gerektiğini savunmaktadır (Stake, 1967 akt: Kocabatmaz, 2011).
Bu modelde üç tür veri bir matriste toplanmaktadır
(Ornstein ve Hunkins, 1988).


Provus modelinde, değerlendirmeyi sistem yönetimi kuramı ile
birleştirmiş, dört bileşen ve beş evreye ayırmıştır (Ornstein ve Hunkins, 1988).
Bu dört bileşen;
1. Program standartlarının belirlenmesi,
2. Program performansının belirlenmesi
3. Program performansı ile standartlar arasında bir fark olup olmadığının
karşılaştırılması,
4. Performans ve standartlar arasında fark olup olmadığının belirlenmesidir
Beş Evre ise;
1. Tasarım - Design
2. Oluşturma - Installation
3. Süreç - Processes
4. Ürün - Products
5. Maliyet - Cost olmak üzere ayrılmıştır.
STUFFLEBEAM CIPP (Context-Çevre, Input-Girdi, Process-Süreç,
Product-Ürün) Değerlendirme Modeli
DANIEL STUFFLEBEAM
STAKE iHTiYACA CEVAP VERiCi DEĞERLENDiRME MODELi
Stake bu modelde değerlendirmenin, programın çıktıları ve sonuçlarından çok program etkinliklerine yönelik olması gerektiğini belirtir. Bu yüzden bu modelde değerlendirmecinin programın etkinliği ve içeriği ile ilgili plan yapması gerekir.
Stufflebeam göre değerlendirmenin amacı program hakkında karar verme
yetkisine sahip kişileri bilgilendirmektir ve değerlendirme sistematik olarak
yürütülmesi gereken sürekli bir işlemdir.
Stufflebeam tarafından geliştirilen bu modelde dört aşama; çevre, girdi, süreç ve ürün değerlendirmesi söz konusudur. (Ornstein ve Hunkins, 1988)
ÇEVRENiN DEĞERLENDiRiLMESi
Bu aşamada, programla ilgili çevre ve bu
çevreye ait tüm faktörler ve mevcut durum analiz edilir, istenilen gerçek şartlar
tanımlanır. Amaç; hedeflerin belirlenmesine temel olacak bilgilerin toplanması ve
hedeflerin belirlenmesidir. Bu analizde özellikle karşılanamayan ihtiyaçlar ve
ihtiyaçların niçin karşılanamadığının belirlenmesi üzerinde durulur.
GiRDiNiN DEĞERLENDiRiLMESi
Programın hedeflerine ulaşılabilmesi için
gerekli olan kaynaklar ve bu kaynakların nasıl kullanılacağı belirlemek için bilgi sağlar. Girdi analizi sırasında; Hedefler uygun olarak belirlenmiş mi? Hedefler okulun amaçları ile tutarlı mı? Öğretim stratejileri uygun mu? Çevre program hedefleri ve amaçlarına uygun mu? Gibi programın çeşitli öğeleri ile ilgili sorulara cevap aranır.
SÜRECiN DEĞERLENDiRiLMESi
Programın yürütülmesinde sorumlu kişilere
düzenli bilgi vermeyi amaçlayan bir aşamadır. Süreç değerlendirmenin; tasarım hatalarını tespit etmek ya da uygulama aşamasında ortaya çıkabilecek eksiklikleri öngörmek, ilerleme kaydedildikçe sürecin kaydını tutmak,
programlanan kararlara ulaşılma durumuna ilişkin bilgi vermek olmak üzere üç
temel hedefi vardır.
ÜRÜNÜN DEĞERLENDiRiLMESi
Bu aşamada beklenen ürünle gerçekleşen
ürünün karşılaştırılması yapabilmek için veri toplanır böylece program hakkında
programı değiştirme, iptal etme ya da devam etme kararlarının verilmesi
konusunda bilgi sağlanır.
Karar verme aşamaları sonucunda alınan kararlar, dört tip değişim faaliyeti oluşturur.
HAREKETLi DEĞiŞiM
Az bilgiye dayalı büyük değişiklik yapıldığı zaman ortaya çıkar. Küçük belirtiler ve değişimin işleyeceğine ilişkin çok az kanıtla yenileştirici çözümler ve girişimde bulunulur.
ÇOĞALTICI DEĞiŞiM
Az bilgiye dayalı olarak gerçekleştirilen bir dizi küçük değişiklikleri gösterir.
DURAĞAN DEĞiŞiM
Çok bilgiye dayalı küçük değişikliklerdir ve egitimde en çok bu değişiklik şekli yaşanır.
BiÇiMLENDiRiCi DEĞiŞiM
Çok fazla bilgi ile desteklenerek gerçekleştirilen büyük değişikliklerdir
(Demirel, 2009; Oliva 1998; Ornstein ve Hunkins, 1988).
SAYLOR-ALEXANDER-LEWIS DEĞERLENDiRME MODELi
Bu model farklı program değerlendirme
modellerini sentezleyecek şekilde yapılandırılmıştır. Modelde;


PROGRAMIN ÖĞELERİNE DAYALI DEĞERLENDİRME MODELİ
Programın öğelerine dönük değerlendirme modeli program öğelerinin kapsamlı bir şekilde incelenmesi üzerine yapılandırılmıştır (Erden,1995). Erden (1995) modelde kullanılacak sorularla hem program taslağında hem de hem de tasarımın uygulaması sırasında meydana gelebilecek olası hataların ortaya çıkarılmasının mümkün oluğunu belirtmektedir. Erden (1995) modelde yer verilmesi gereken sorular , programın öğeleri doğrultusunda belirtmiştir.
DEMiREL'İN ANALİTİK PROGRAM DEĞERLENDİRME MODELİ
Model Nedir?
Model kısaca, “gerçek bir durumun temsil edilmesi” olarak
tanımlanabilir. Modeller, objelerin en iyi şekilde temsil edildiği
taklitlerdir. Program geliştirme faaliyetleri açısından bakıldığında ise
model, “eğitim felsefeleri ve program geliştirme yaklaşımlarından
hareketle bir eğitim programı türü önerme” şeklinde ifade edilebilir.
EISNER ELEŞTiRi/UZMANLIK MODELi
ELIOT W. EISNER
Değerlendirme uzmanı;
1. Programın öyküsünü anlatır,
2. Program özelliklerini anlatır,
3. Müşterilerini ve personeli tanımlar,
4. Programda önemli konuları ve sorunlarını belirtir,
5. Başarıları rapor eder.
Bu süreç içinde gözlem yapacak, öykü ve betimlemeleri hazırlayacak ve
bütün bunların sunumunu gerçeklestirecek kisilere gereksinim vardır (Ornstein
ve Hunkins, 1988).
Eisner, okullarda yapılan öğretim etkinliklerinin etkili ve tarafsız biçimde
değerlendirilebilmesi için alanında uzmanlaşmış kişilere gereksinim olduğunu belirtmiştir. Eisner’e göre değerlendirmecilerin eğitsel eleştiri işlemlerini uygulamak için; Öğretim yılı süresince; neler oldu/ gerçekleşen ne ?, Kilit olaylar nelerdi?, Bu olaylar nasıl çıktı, nelerden kaynaklandı?, Öğrenciler yeni programın uygulanmasında neler öğrendiler? Katılımcılar nasıl tepkiler verdiler?, Programı yapmaya değdi mi? Program en iyi şekilde nasıl yapılırdı? gibi sorulara cevap araması gerekir. (Marsh ve Willis, 2007; Ornstein ve Hunkins, 1988).
EISNER EĞiTSEL ELEŞTiRi/UZMANLIK MODELi
BETiMLEME

Betimlemede; eğitim niteliği ve ilgili özellikler tanımlanır, uygulanan program sonucunda okulda meydana gelen degisiklikler, bu degisikliklerin ögretmen ve ögrencileri nasıl etkilediği, değişikliklere karsı öğretmen ve öğrencilerin tepkilerinin neler oluğu belirlenir.
YORUMLAMA
Yorumlamada; program sonucunda meydana gelen ve olayların bazı olası sonuçları tahmin edilirek yorumlanır.
DEĞERLENDiRME
Değerlendirmede; betimleme ve
yorumlama sonuçlarına dayalı olarak uygulanan programda gerekli olan
düzeltme ve değişiklikler yapılması sağlanır. (Ornstein ve Hunkins, 1988).
Eisner tarafından geliştirilen eğitsel eleştiri ya da uzmanlık üzerine tasarlanmış bu model niteliksel değerlendirmeye önem vermektedir (Erden,1995). Model; betimleme, yorumlama ve değerlendirme olmak üzere üç asamalarından olusmaktadır (Ornstein ve Hunkins, 1988).
1. Degerlendirmeyi kimler yürütmektedir?
2. Sonuçlar açısından temel ilgililer kimlerdir?
3. Ne yapılması tasarlanmaktadır?
4. Hangi araştırma yöntemleri kullanılmaktadır?
5. Kullanılan bilginin yapısı nasıldır?
6. Sonuçta nasıl bir çıktı beklenmektedir?
sorularının kullanılması değerlendirmecileri birbirinden farklı cevap arayışlarına
yönlendirmekte; böylece model, hem hedeflere dayalı hem de sürece ve
programın tüm boyutlarına yönelik değerlendirme yapmak isteyenler için
kullanışlı hale gelmektedir (Kocabatmaz, 2011).
Modelin birinci bölümünde program
tasarısından başlayan bir program analizi önerilmektedir. Tasarı analizi
sırasında programın dayandığı temel felsefe, merkeze alınan öğrenme
kuram/kuramları ile program öğeleri ve öğeler arasındaki ilişkilerin boyutları
yapıldıktan sonra mevcut durum analizi yapılması önerilmektedir.
Modelin ikinci boyutunda ise bu programı uygulayacak ilgili alan uzmanları ile program
geliştirme uzmanlarının görüşlerinden başlanarak, öğretmen, öğrenci, yönetici, müfettiş, veli ve sivil toplum örgütlerinin görüşleri alınması önerilmekte, program hakkında hem program analizi hem de görüşlere göre karar verilmesi önerilmektedir.
Demirel tarafından geliştirilen “Analitik Program Değerlendirme” modeli iki
temel boyut üzerine oturtulmuştur.
HEDEF
1.Hedefler toplum beklenti ve amaçlarına uygun mu?
2.Hedefler öğrenci ihtiyaçlarına uygun mu?
3.Hedefler konu alanının özelliklerine uygun mu?
4.Hedefler birbiri ile tutarlı mı?
5.Hedef ifadeleri yeterince açık mı?
6.Hedefler gerçekleştirilebilecek nitelikte mi?
SINAMA DURUMLARI (Değerlendirme)
1.Ölçme sonuçları geçerli mi?
2.Ölçme sonuçları güvenilir mi?
2.Ölçüt uygun mu?
iÇERiK
1.Kapsam hedeflerle tutarlı mı?
2.Kapsama yer alan bilgiler önemli, dayanıklı ve geçerli mi?
3.Kapsam öğrenciler için anlamlı mı?
4.Kapsamda yer alan bilgilerin sunuluş sırası öğrenme ilkelerine uygun
mu?
EĞiTiM DURUMLARI (Öğrenme-öğretme süreci)
1. Hangi davranışların öğrenilmesinde güçlükler var?
2.Kullanılan yöntem etkili mi?
3.Öğretim programı ve günlük ders planları ile uygulama tutarlı mı?
4.Öğretmen davranışları öğretim ilkelerine uygun mu?
5.Öğrencilerin derse yönelik uyuşsal özellikleri olumlu mu?
6.Öğrenciler kendilerinden beklenen faaliyetleri yerine getiriyor mu?
Kaynakça
Demirel, Ö. (2005). Eğitimde Program Geliştirme Ankara: Pegem Yayıncılık.

Erişen, Y. (1997). Program Geliştirme Modelleri Üzerine Bir Inceleme. Eğitim Yönetimi, 3(3), 163-180.

Erden, M. (1998). Eğitimde Program Değerlendirme Ankara Pegem Yayıncılık.

Kocabatmaz, H. (2011). Teknoloji ve Tasarım Öğretim Programının Değerlendirilmesi. (yayınlanmamış doktora tezi), Ankara Üniversitesi Ankara.

Marsh, C. J and Willis, G. (2003). Curriculum: Alternative Approaches,
Ongoing Issues. (3 th Edition), USA, New Jersey: Prentice-Hall.

Michael, W. B. & Metfessel, N.S. (1967). A Paradigm For Developing Valid
Measurable Objectives In The Evaluation Of Educational Programs In
Colleges And Universities. Educatıonal and Psychologıcal
Measurement, 27, 373- 383.

Ornstein, A. C., & Hunkins, F. P. (2004). Curriculum: Foundations, Principles, And Issues Boston Pearson Education Inc.

Worthen, B. R., Sanders, J. R. & Fitzpatrick, J. L. (1997). Program
Evaluation: Alternative Approaches and Practical Guidelines. U.S.A:
Pearson Education Inc.




SCRIVEN'İN HEDEFTEN BAĞIMSIZ DEĞERLENDİRME MODELİ
Programı hazırayanlar neleri başarmaya çalıştıklarına (hedefler) değil, programın sonuçlarına odaklanır.

Scriven, belirlenen her hedefi olduğu gibi kabul etme konusunda değerlendirmecileri uyarmaktadır. Bu nedenle, değerlendirmecilerin, hedeflerin niteliğini önemsemeleri gerektiğini belirtir.

Scriven, program değerlendirme sürecinde hem girdilerin, hem de çıktıların ele alınabileceği eklektik bir modelin de benimsenebileceğini belirtmektedir.
Program çıktıları tüketici gereksinimleri temelinde ele alındığından, tüketici merkezli model olarak da kabul edilebilir.

Tüketicinin gereksinimlerine dönük en iyi seçeneğin belirlenmesine yardımcı olduğu için yararcı değerlendirme modeli olarak da kabul edilebilir.
Mode
Full transcript