Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Тэма 7. Дзяржаўны лад ВКЛ. Сістэма кіравання. Войска. Судовая сістэма

No description
by

Makar Shnip

on 11 November 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Тэма 7. Дзяржаўны лад ВКЛ. Сістэма кіравання. Войска. Судовая сістэма

Дзяржаўны лад ВКЛ
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел дзяржавы
ХІІІ - XIV стст.
Княствы
Землі (вялікія па плошчы княствы)
Воласці (дробныя удзельныя княствы)
З часоў утварэння ВКЛ удзельныя князі
трапілі ў васальную залежнасць ад вялікага
князя літоўскага
Вялікакняжацкі дамен
невялікая частка зямель дзяржавы, што знаходзілася пад непасрэдным кіраваннем вялікіх князёў літоўскіх
30 - 25 %
Землі ВКЛ
70 - 75 %
вотчыны і удзелы
васалаў вялікага князя
ВКЛ
"Літва"
землі "прыслухаючыя"
(Русь)
паўднёва-усходняя частка сучаснай Літоўскай Рэспублікі
Беларускае Панямонне (Гродна, Навагрудак, Слонім і г.д.)
Берасцешчына
Міншчына
Полацкая зямля, Віцебская зямля, Кіеўская, Смаленская, Чарнігаўская, Жамойць і г.д.
карысталіся значнай самастойнасцю ва ўнутранай палітыцы
Гедымін раздзяліў ВКЛ на 8 удзелаў, дзе кіравалі яго сыны, пляменнікі, а затым унукі
З сярэдзіны XIV ст. многія з валасцей "Літвы" падпарадкоўваліся вялікакняжацкім намеснікам
Асноўная частка войска
Большасць вялікакняжацкіх
маёнткаў
Канец XIV ст.
Вітаўт ператварыў многія ўдзельныя княствы ў
намесніцтвы (1393 - 1395 гг.)
1413 г.
Увядзенне першых ваяводстваў
паводле Гарадзельскага прывілея
Віленскае і Трокскае
Пачатак XVI - 1565-66 гг.
Рэформа 1565- 66 гг.: падзел большасці зямель ВКЛ на
ваяводствы
паветы
воласці
ваяводы, падваяводы,
кашталяны
старосты, падстаросты
цівуны, сотнікі, старцы
сельскія абшчыны
ваяводска-павятовая
сістэма
Сістэма дзяржаўнай улады
ВКЛ ад сярэдзіны ХІІІ да канца XVI ст. прайшло шлях ад неабмежаванай да саслоўна-прадстаўнічай манархіі
Вялікі князь літоўскі,
рускі і жамойцкі
"Гаспадар"
узначальваў узброеныя сілы
заключэнне саюзаў
абвяшчэнне вайны
заканадаўчая дзейнасць
судовая дзейнасць
Рада
XIII - XIV ст. - дарадчы орган - уваходзяць крэўныя вялікага князя, удзельныя князі
З сярэдзіны XV ст. узрастае роля рады ў сувязі з доўгай адсутнасцю Казіміра ў ВКЛ
1492 г. - прывілей Аляксандра Казіміравіча - вялікі князь абавязваўся не рабіць выдаткаў і не раздаваць дзяржаўныя пасады без згоду рады, унутраная і знешняя палітыка, выданне законаў павінна ўзгадняцца з радай
заканадаўчы орган
буйнейшыя феадалы
каталіцкія біскупы
вышэйшыя дзяржаўныя чыноўнікі
"Праднейшая рада"
вузкае кола рады, якое вырашала
бягучыя і тэрміновыя справы
віленскі ваявода
віленскі кашталян
віленскі біскуп
трокскі ваявода
трокскі кашталян
гетман
канцлер
маршалак
Функцыі
абранне вялікага князя
арганізацыя абароны дзяржавы
міжнародныя адносіны
выданне законаў
важнейшыя судовыя справы
Сойм
аформіўся ў пачатку XVI ст.
вышэйшы дзяржаўны кантралюючы орган
Склад сойма
паны-рада
шляхта
ўся шляхта магла ўдзельнічаць у сойме
з 1565-66 гг. толькі 2 дэпутаты ад павета
павятовыя соймікі
у кожным павете
з 1564 - 1566 гг.
канцлер
узначальваў дзяржаўную канцылярыю, сачыў за выдачай усіх дакументаў;
захоўваў дзяржаўную пячатку;
з сярэдзіны XVI ст. стаў фактычна намеснікам князя
маршалак
кіраваў вялікакняжацкім дваром; прымаў паслоў, сачыў за прыдворным этыкетам, кіраваў гвардыяй, адказваў за бяспеку князя
вялікі
гетман
кіраўнік войска
польны гетман
падскарбі земскі
кіраваў дзяржаўнай скарбніцай
падскарбі дворны
Заканадаўства
1447 г.
прывілей Казіміра IV
зямлю і дзяржаўныя пасады ў ВКЛ маглі атрымаць толькі яго ўраджэнцы;
пачатак афармлення прыгоннага права;
феадалам забяспечвалася валоданне зямлёй на правах поўнай уласнасці
1468 г.
Судзебнік Казіміра
пачатак сістэматызацыі феадальнага права
уведзены тры віды пакаранняў: грашовы штраф, цялеснае пакаранне, смяротная кара
баяры атрымалі права судзіць сялян у сваіх уладаннях
1529 г. - першы Статут ВКЛ
звод усіх законаў дзяржавы
падрыхтаваны пад кіраўніцтвам канцлера
Альбрэхта Гаштольда
асновы дзяржаўнага ладу ВКЛ
прававое становішча саслоўяў
абавязкі дзяржаўных і судовых органаў
1566 г. - другі Статут ВКЛ
заканадаўча замацаваў
рэформу 1565-66 гг.
Унутрыпалітычныя супярэчнасці
Другая палова XV ст.
Казімір IV
Міхайла Жыгімонтавіч
(сын Жыгімонта Кейстутавіча)
Нашчадкі слуцкага князя
Алелькі Уладзіміравіча
1440 - 1492 гг.
барацьба за ўладу
барацьба за ўладу
1481 г. - мяцеж Міхаіла Алелькавіча
няўдалая змова з мэтай забойства Казіміра
удзельнікі збеглі ў Маскву ці пакараны смерцю
1508 г.
выступленне Міхаіла Глінскага
Прычыны:
барацьба за ўладу паміж групоўкамі федалаў
нежаданне Жыгімонта Старога вырашыць спрэчку феадалаў у судовым парадку
Мэты:
вярнуць роду Глінскіх былыя пасады, адабраныя ў выніку абвінавачванняў
дабіцца суда над Янам Забярэзінскім
у выпадку няўдачы стварыць асобнае княства
Вынікі:
Я.Забярэзінскі забіты
вайна з Маскоўскім княствам, якая амаль не змяніла межаў
Глінскія эмігравалі ў Маскву
паляпшэнне пазіцый праваслаўных феадалаў, якія больш актыўна сталі прыцягвацца да кіраўніцтвам дзяржавай
"Залаты век" ВКЛ
XVI ст.
Кансалідацыя прывілеяванага саслоўя
Адносны грамадскі спакой у дзяржаве, адсутнасць зацятага супрацьстаяння паміж уладай і грамадствам ці групоўкамі грамадства
Пашырэнне правоў шляхты (увядзенне павятовых семікаў і павятовых выбарных судоў)
Пераадоленне рэлігійных супярэчнасцяў
1563 г. - адмена дзеяння 9-га артыкула Гарадзельскага прывілея, які дазваляў толькі католікам займаць вышэйшыя пасады ў дзяржаве
Войска ВКЛ
ХІІІ - XIV ст.
усеагульная вайсковая павіннасць
"пагоня"

XV -XVI ст.
"паспалітае рушанне"
(шляхецкае апалчэнне)

наёмнае войска
харугвы паветаў
харугвы магнатаў
і князёў

харугвы
коп'і
коп'і
конніца
капійнікі
(цяжкаўзброеныя рыцары)

гусары
(з пачатку XVI ст.)

казакі
(з пачатку XVI ст.)

пяхота
стральцы
артылерыя
Full transcript