Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Grunnstoffa og periodesystemet

No description
by

Sofie Engevik Adriansen

on 17 September 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Grunnstoffa og periodesystemet

Grunnstoffa og periodesystemet
Innhald
Grunnstoff
Periodesystemet
Skalmodellen
Grunnstoff
Grunnstoff består berre av ein atomtype
Vi kan lett finne ut om eit stoff er eit grunnstoff om vi får oppgitt formelen på stoffet. Eit grunnstoff har nemleg berre eitt atomsymbol.
Atomsymbol = Den store bokstaven i formelen.
Det øverste bildet viser nokre formlar til grunnstoff, og det andre til kjemiske sambindingar.
Kunstige grunnstoff
Nokre grunnstoff har menneska kjend til i lang tid, mens andre har vi kun kjent i nokre 100 år.
Det er mogeleg å lage kunstige grunnstoff, og i periodesystemet er alle etter uran (nr.92) kunstige. (På biletet)
Kunstige atom blir til ved at ein skyt ein atomkjerne inn i ein annan. Då kan det bli danna atom som er større og tyngre enn naturlege atom.
Klassifisering av grunnstoff
Grunnstoff kan klassifiserast på fleire måtar, men ei vanleg inndelig er metall og ikkje-metall.
Dei aller fleste grunnstoffa er metall, og dei har mange felles eigenskapar.
Det er 22 grunnstoff som er ikkje-metall.
Nokre få grunnstoff er halv-metall. Desse har nokre av eigenskapane til metalla, og nokre av ikkje-metalla.
Grunnstoff kan og delast inn i kva for ein tilstand dei har ved romtemperatur og vanleg trykk. Dei aller fleste er faste stoff, mens to av dei er væsker, og elleve er gassar.
Periodesystemet
Dette er periodesystemet.
Periodesystemet er laga for å kunne ha ein oversikt over alle grunnstoffa, altså ei heilt systematisk oversikt.
Kvifor står grunnstoffa akkurat på den plassen det gjer i periodesystemet? Jo, det skal du få vite no!
Plassen til grunnstoffa i periodesystemet
Plassen til grunnstoffa i periodesystemet er nøye gjennomtenkt. Det er talet på proton i kjernen og eigenskapane til grunnstoffet som avgjer plasseringa i periodesystemet.
Grunnstoffet Natrium har atomnummer 11. Det vil då seie at Natrium har 11 proton i kjernen og 11 elektron utanfor kjernen.
Den blå pila som går vassrett viser kva veg periodene går, og den som går loddrett, viser kvar gruppene går. Ut i fra den informasjonen, kan vi då finne ut at Natrium står i periode 3, gruppe 1.
Dei grunnstoffa som står i same periode, har like mange elektronskal, og då får vi vite at Natrium då har 3 elektronskal.
Dei grunnstoffa som står i same gruppe, har like mange elektron i det ytste skalet. Natrium har derfor, sidan det står i gruppe 1, 1 elektron i det ytste skalet.
Kvifor står grunnstoffet Natrium akkurat på den plassen i periodesystemet?
Skalmodellen
Somme tider er det greitt å tenkje seg eit atom som ei kule. Andre gonger treng vi ein meir detaljert modell for atomet, som skalmodellen.
Eit atom er elekrtisk nøytralt
Det er like mange proton (+) i kjernen til eit atom som det er elektron (-) utanfor kjernen. Atomnummeret viser kor mange proton og elektron det er.
Eit elektron og eit proton har like stor, men motsett ladning, så derfor er alle atoma elektrisk nøytrale.
Om vi tar grunnstoffet Krypton for eksempel. Det har 36 proton i kjernen, så då må det jo ha 36 elektron utanfor kjernen og.
+11
. .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Skal 1
Det inste skalet skal alltid berre ha 2 elektron før det blir fullt. Det blir ofte kalla K-skalet fordi det er nærmast kjernen.
Skal 2
Det er aldri meir enn 8 elektron i det ytste skalet. Dette er skal nummer 2, og er ikkje det ytste skalet, men skal nesten uansett alltid ha 8. Skal nummer 2 er fullt, og når vi då plussar 8 elektron + 2 elektron, så får vi 10 elektron. Grunnstoffet natrium har 11 proton i kjerna, så då må det vera 11 elektron utanfor kjerna. Vi manglar då eitt elektron før vi har like mange elektron som proton.
Skal 3
Dette er det ytste skalet. Sidan Natrium hadde 11 proton i kjernen, og 10 elektron til saman i dei to inste skala, manglar vi kun eitt. Dette blir plassert i eit eige skal sidan det ikkje er plass til meir enn 8 i det andre skalet og 2 i det første.

Åttarregelen går ut på at alle atom ønsker å ha 8 elektron i det ytste skalet. Får dei det, reagerer dei ikkje med kvarandre.
Natrium for eksempel, har 1 elektron i det ytste skalet. Då kan natrium jakte på nokon som er villig til å ta i mot eit elektron frå han, som for eksempel Klor (manglar 1 elektron). Natrium gir frå seg elektronet i ein reaksjon med det andre grunnstoffet. Dermed har begge oppnådd åttarregelen.
Åttarregelen:
Ion = eit atom med ladning
Alle atom har like mange proton (+) i kjernen som elektron (-) utanfor kjernen. Dersom atomet då får eller gir frå seg eit elektron, blir det til eit ion. Vi fekk sjå eit eksempel då eg viste skalmodellen til natrium, og at natriumatomet klarte å oppfylle åttarregelen saman med kloratomet. Då vart natriumatomet og kloratomet til ion og reagerer dermed ikkje med andre.

Dette er ein skalmodell av grunnstoffet Natrium (Na)
Positive og negative ion
For å få eit positivt ion, må atomet gje frå seg elektron sånn at det er fleire proton i kjernen enn elektron utanfor kjernen. Eit eksempel på det kan vere natriumatomet. Det ga frå seg 1 elektron, og har dermed 11 proton og 10 elektron. Då har natriumatomet blitt til eit positivt ion med ioneladning +1 fordi det er eitt proton(+) meir enn elektron(-).
For å få eit negativt ion, må atomet få elektron frå andre sånn at det er flest elektron og minst proton. Eit eksempel på dette kan vere Svovelatomet. Det har 16 proton og 16 elektron. For å oppnå attarregelen, må atomet få 2 elektron frå eit anna atom, og då blir det 16 proton i kjernen og 18 elektron utanfor kjernen. Då er svovelatomet blitt til eit negativt ion med ioneladning -2.
"Regel"
Metall dannar positive ion (fordi det er lettare å gi frå seg elektron enn å få) og ikkje-metall dannar negative ion (fordi det er lettare å få elektron enn å gi frå seg)
Atom kan oppnå åttarregelen på tre ulike måtar:
Ved å gi bort elektrona i det ytste skalet
Ved å ta imot elektron frå andre atom
Ved å dele elektron med andre atom
Hovudgrupper
Ei hovudgruppe er som ein familie der grunnstoffa reagerer nokså likt i kjemiske reaksjonar. Nokre av desse hovudgruppene har eigne namn.

Hovudgruppe 1: Alkalimetalla
Hovudgruppe 2: Jordalkalimetalla
Hovudgruppe 17: Halogen
Hovudgruppe 18: Edelgassar
Her ser dykk kvar dei forskjellige hovudgruppene står i periodesystemet.
Alkalimetalla
Alkali er eit gammalt ord for basisk
Metalla her dannar basiske løysingar når dei reagerer med vatn.
Dei reagerer kraftig med stoff som vatn fordi atomet har svært lett for å gi frå seg det eine elektronet i det ytste skalet. Når dei har gitt frå seg det, har de i oppnådd åttarregelen.
Jordalkalimetalla
Gir basisk løysing i reaksjon med vatn (alkali betydde jo basisk)
Reagerer saktere med vatn enn alkalimetalla fordi desse har 2 elektron i det ytste skalet som då er ein meir å bli kvitt.
Magnesium er eit av jordalkalimetalla, og metallet i blyantspissaren din er laga av det.
Halogen
Halogen tyder "saltdannar"
Atoma i denne hovudgruppa har 7 elektron i det ytste skalet, så dei reagerer lett for å få det eine elektronet dei manglar for å oppnå åttarregelen.
Klor er det mest kjende grunnstoffet i denne gruppa.
Klorgass reagerer veldig lett med natrium. Kloratomet får det eine elektronet som natriumatomet har i det ytste skalet sitt, og på den måten har begge atoma oppnådd åttarregelen.
Edelgassar
Det ytste skalet til edelgassane er fullt, derfor reagerer det vanlegvis ikkje med andre stoff.
Helium har 2 elektron, men det går berre an å ha 2 elektron i det skalet som er nærmast kjernen, så då har helium òg fullt i sitt ytste skal.
Håper du lærte noko! Takk for meg :)
-Laga av Sofie
Full transcript