Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Osmanlı Ekonomisi'nde Bağımlılık ve Büyüme

2.Dönem Kültür Tarihi Sunum Ödevi
by

Selen Toms

on 25 March 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Osmanlı Ekonomisi'nde Bağımlılık ve Büyüme

Osmanlı Devleti 19. yüzyılda girdiği birçok savaşı kaybetmiş ve önemli ölçüde toprak kaybı yaşamıştır. Devlet dışarıda toprak kaybı yaşarken, demografik yapısında önemli değişiklikler olmuştur. Çünkü kaybedilen topraklardaki Türk ve Müslüman halk Anadolu’ya göç etmiştir. Bu durum devletin sosyal ve ekonomik yapısında da değişime neden olmuştur.
Özellikle batıdaki şehirler, yol güzergâhları ve liman kentleri önemli ölçüde göç almıştır.
19.yy'da Osmanlı
Ticaret
✓ Osmanlı Devleti, kurulduğu bölgenin konumu itibariyle ticaret yollarına yakın veya bu yolların üzerindeydi. Özellikle Ipek ve Baharat Ticaret Yolları’nın Osmanlı Devleti’nin eline geçmesiyle ekonomide bahar dönemi yaşanmıştır.
--> Yavuz Sultan Selim Döneminde insanların zekâtlarını vermek için fakir araması, sadaka taşlarına bırakılan paralara bazen bir hafta kimsenin dokunmaması veya hazinenin altınla dolu olması, verilebilecek bazı örneklerdir.

✓ Osmanlı ticaretine ilk ciddi zararı veren olay Coğrafi Keşifler’dir. Coğrafi Keşifler’le ticaret yolları yer değiştirmiş ve Osmanlının elinde tuttuğu Akdeniz ve Karadeniz Ticaret Yolları eski önemini kaybetmiştir.

✓ Osmanlı Devleti, Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmak ve Batılı tüccarları yeniden buralara çekebilmek için bazı devletlere kapitülasyon adını verdiğimiz ticari ayrıcalıklar tanımıştır.
Sanayi
17. yüzyıla kadar Osmanlı Devleti sanayi alanında Avrupa’nın önündeydi. Özellikle Osmanlı el sanayiinde her türlü üretim yapılabildiği gibi silah sanayi ve tersane ileri bir düzeyde ve devletin kontrolü altındaydı.

Özel sektör ise daha çok dokumacılık ile uğraşıyordu. El tezgâhlarında her türlü kumaş dokunuyordu. Bu ürünler ülke ihtiyacını karşıladıktan sonra bazı ülkelere ihraç ediliyordu.
Bursa, Denizli, Kıbrıs, Balıkesir, Konya, Şam, Ankara, Malatya, Selânik önemli dokuma merkezleriydi.

Dericilik, boyacılık gelişen diğer sanayi dallarıydı. Ayrıca ekonomiye pek katkısı olmayan tuğla, kiremit, halıcılık, çinicilik ve bakırcılık ileri düzeydeydi.
Tüketim
✓ Osmanlı Devleti, özellikle Tanzimat’la birlikte hızlı bir Batılılaşma sürecine girmiştir. Bu dönemde tüketim alışkanlıkları ve giyimde de Batı tesiri ön plana çıkmıştır.

✓ Modern giyim, ilk zamanlar zengin sınıf arasında görülmüş ve zamanla halk arasında da yayılmıştır.

✓ Değişim sadece giyimle sınırlı kalmamış, eğlence yerleri, tüketim yerleri hitap şekilleri dahi modern hâle dönüşmüştür.

✓ Bütün bu değişimlerin halk arasında çabuk yayılmasının en önemli nedeni basın ve reklamın günlük hayata girmesidir.

✓ Osmanlı Devleti, bu yüzyılda kendine has bedesten ve pazar yerleri yerine birçok eşyanın aynı yerde satılabildiği büyük alışveriş merkezleri ile tanınmıştır.

✓ Bu büyük alışveriş merkezlerinde ticaret yapan tacir ve bankalar sınıfı Batı yaşam tarzının sembolleri olmuştur.
Selen Toma 2745
Osmanlı Ekonomisi'nde Bağımlılık ve Büyüme

Osmanlı Devleti ilk kapitülasyonu 1479 yılında kapsamlı değildi. 1535 yılında ise Kanuni Sultan Süleyman Dönemi’nde Fransa’ya geniş çaplı kapitülasyonlar verildi. Sokullu Döneminde Ingiltere ve Hollanda’ya ayrıcalık
tanındı. Bütün bu ayrıcalıklar, 24 Temmuz 1923’teki Lozan Antlaşması ile kaldırıldı.

✓ Osmanlı ticareti kapitülasyonlara rağmen yabancı mallarla uzun süre rekabet edebilmiştir.
✓ Osmanlı ticareti, özellikle Sanayi Inkılabı ile çok ciddi etkilenmiştir.
Ingiltere ile Istanbul’un Baltalimanı semtinde imzalanan ticaret antlaşmasıdır.

Osmanlı Devleti 1826’da ihtiyaç duyduğu hammaddenin yabancı tüccarlar tarafından dışarı çıkarılmasını engellemişti. Bu durumu çıkarlarına ters gören Ingiltere Osmanlı Devleti topraklarında ayrıcalık elde etmek istemiştir.

Osmanlı Devleti Kavalalı Mehmet Ali Paşa Isyanı’nda Ingiltere’den yardım istemiş ve karşılığında da Büyük Britanya’ya (Ingiltere) ticari bakımdan büyük ayrıcalıklar
tanıyan ticaret antlaşmasını imzalamıştır.

Ticaret antlaşması 8 Ekim 1838’de Kraliçe Victoria bir ay kadar sonra da Sultan II. Mahmut tarafından onaylanmıştır.
Baltalimanı Ticaret Antlaşması


1. Ingiltere dilediği miktarda hammaddeyi satın alabilecektir.

2. Iç ticarete Osmanlı tüccarlarının yanı sıra Ingiliz tüccarlarda katılabilecektir.

3. Ingilizlerle olan transit ticaretten alınan vergi kaldırılmıştır.

4. Ingiliz mallarından bir defa vergi alındıktan sonra alıcı tarafından mal nereye götürülürse götürülsün, bir daha vergi alınmayacaktır.

5. Ingiliz tacirlerinden %3 vergi alınacaktır.

6. Ingiliz tüccar ve ortakları iç ticarette en imtiyazlı yerli tüccardan fazla vergi ödemeyecektir.
Antlaşmanın bazı maddeleri şunlardır:
Baltalimanı Ticaret Antlaşması’na benzer antlaşmalar 1838 – 1841 yılları arasında Fransa, Norveç, Isveç, Ispanya, Hollanda, Belçika, Danimarka ve Portekiz ile de imzalanmıştır.
Bu durum kapitülasyon sistemini sağlamlaştırdığı gibi Osmanlı sanayisine büyük darbe vurmuştur.
1. Avrupa’da 1750’den itibaren Sanayi Inkılabı ortaya çıkmıştır. Sanayi Inkılabı ile küçük işletmeler ve atölyelerin yerini büyük fabrikalar almıştı. Bu sayede üretim hem arttı ve de ucuzladı. Avrupa’da üretilen bu ucuz ve kaliteli mallar Osmanlı ülkesine girince Osmanlı el sanayii çöktüğü gibi atölyeler birer birer kapandı.

2. Osmanlı Devleti, 1838’de Ingiltere ile Baltalimanı Ticaret Antlaşması, 1838 – 1841 yılları arasında da birçok Avrupa ülkesi ile ticaret antlaşmaları imzalamıştır.

Bu antlaşmalar ile yabancı tüccarlara uygulanan bazı kısıtlamalar kaldırıldı. Böylelikle Osmanlı ülkesi yabancıların açık pazarı haline geldi.

3. Osmanlı Devleti 15 ve 16. yüzyıllarda bazı Avrupa ülkelerine kapütilasyonlar vermişti.
Devlet güçlü olduğu zamanlar bu durumdan etkilenmemişse de özellikle 19. yüzyılda kapitülasyonlar Osmanlı sanayisini olumsuz etkilemiştir.
Osmanlı Sanayisi'ni Etkileyen Olumsuz Gelişmeler
✓ Ithal ürünlerden alınan vergi artırılmıştır.

✓ Eğitime önem verilmiş Avrupa’dan ustalar getirilmiş ve Avrupa’ya öğrenci gönderilmiştir.

✓ Feshane, Izmit Çuha Fabrikası, Hereke Kumaş Fabrikası, Bursa Ipek Fabrikası ve Zeytinburnu Demir fabrikası kurulmuştur.

✓ Sanayi şirketlerinin sayısının ve işleminin artması için Islahısanayi komisyonu kurulmuştur.

✓ 1897’de çıkarılan bir yasa ile yeni kurulan fabrikalar on yıl vergiden muaf tutulmuştur. Meşrutiyet Dönemi’nde sanayide istenilen atılımın gerçekleşmemesiyle sanayide ancak gıda ve dokuma alanında azda olsa canlılık görülebilmiştir.
Sanayide Üretimin Artırılması Için Yapılan Çalışmalar
Tarım
✓ Tanzimat Dönemi’nde her alanda olduğu gibi tarım alanında da değişimler yaşanmıştır.

✓ Tarım üretimi çeşitlendirme ve araştırma amacıyla Ziraat ve Sanayi Meclisi, Ziraat Meclisi ve Nafia Hazinesi kurulmuştur.

✓ 1858 yılında çıkarılan Arazi Kaunnamesi ile toprak hukuken özel mülkiyete geçmiştir. Bu sayede toprakların çeşitliliği ve mülkiyet sorunları çözümlenmeye çalışılmıştır.

✓ Tarımın geliştirilmesi için gerekli yollar yapıldı. Nehirlerin ulaşıma açılmasına çalışıldı. Vergi yükünün hafifletilmesi ve adil olması için programlar hazırlandı.

✓ Üretimde ticari değeri ve kâr getirisi yüksek olan ürünler tercih edildi.

✓ Geçici vergi ve gümrük muafiyetleri sağlandı.

✓ Devlet tekelleri genellikle ortadan kalktı.

✓ Bütün bu düzenlemeler ile tarımda genişlemeye neden olmuştur.
✱ Osmanlı Devleti 19. yüzyılda bazı Avrupalı Devletlerle ticari antlaşmalar imzalamıştı. Bu antlaşmalar ile yabancıların Osmanlı ülkesinde ticaret yapabilmelerini engelleyici durumlar ortadan kalkmış ve bu durum Osmanlı ülkesine daha yok yabancı yatırımcının girmesine neden olmuştu.

✱ Bu yatırımlar; daha çok su, liman, demiryolu, havagazı, ve madencilik gibi alanlarda idi.

✱ Bazı büyük şehirlerde (Istanbul, Izmir, Şam vb) toplu ulaşım faaliyetleri başladı.

✱ 1843’te Fevaidiosmaniye Vapur Kumpanyası kuruldu.

✱ Şirketihayriye kurularak Istanbul’da vapur işletmeciliği başladı.

✱ 1872’de kara ulaşımı adına Istanbul Tramvay Şirketi kuruldu.

✱ 1860’dan itibaren Batılı yatırımcılar tarafından demiryolları hizmete girmeye başladı.



1914 Yılı Verilerine Göre Ülkemizdeki Yabancı Yatırımların Sektörel Dağılımı
Demir yolları:
% 63.1
Belediye hizmetleri: % 5,1
Bankacılık :
% 12
Ticaret : % 5.8
Madencilik : % 3.7
Sanayi : % 5.3
Yabancı Yatırımlar
Para ve Bankacılık
Para
Osmanlı Devleti XIX. yüzyılın ortalarına geldiğinde Batı’ya olan ticareti neredeyse on kat artmıştı. Ticari genişleme para ihtiyacını gündeme getirmiş ve Osmanlı Devleti 1840 yılında “kaimeimutebereinakdiye” adını alan ilk kâğıt parayı bastırmıştır.

Kâğıt paraların kısa zamanda sahteleri basılınca 1863’te tedavülden kaldırılmıştır. Osmanlı Devleti, madeni para basmak için Avrupa’dan makineler getirmiştir. Yine 1844 yılında devlet darphanesi para basımında yetkili olmuştur.
Sultan Abdülmecit Döneminde 20 kuruş değerinde mecidiye adı verilen gümüş para basılmıştır. Yüz kuruş ise 1 Osmanlı lirasına tekabül etmekteydi. Böylelikle Osmanlı Devleti’nde para birimleri kuruş ve mecidiye adını almıştır.
Kapitülasyonlar, ihracat azlığı ve mamul eşyayı dışarıdan alma zorunluluğu paranın sürekli değer kaybetmesine neden olmuştur.
Bankacılık
Bankıdersaadet :
Osmanlı Devleti’nin iç borç aldığı Galata Bankerleri’ne banka kurmaları izni vermesiyle 1847’de kurulmuştur.Bankanın görevi Osmanlının dış ödemelerini üstlenmektir.
Bankıosmani(Osmanlı Bankası):
Osmanlı Devleti ile Avrupalılar arasındaki aracılık görevini üstlenmek amacıyla 1856’da kurulmuştur. Yani banka, hem devlet bankası, hem de ticari banka olarak çalışmalarını sürdürmüştür.
Ziraat Bankası:
Çiftçinin kredi sorununu çözmek amacıyla kurulmuştur.
İç ve Dış Borçlar
· Açıklarını padişaha ait iç hazineden aldığı borçla ve olağanüstü vergilerle kapatmaya çalışmıştır.
· 19.yy.’dan itibaren artan para ihtiyacını kağıt para bastırılarak ve Galata Bankerlerinden para alınarak borçlanmaya gitmiştir.
· 24 Ağustos 1854’te ilk dış borç alınmıştır.Bu tarihten sonra tahvil karşılığı borçlanma sürekli artış göstermiştir.
· 1863’te kurulan Osmanlı Bankası aracılığıyladevlete yeni borçlanma kaynakları sağlanmıştır.
· 1874’te devlet borçlarını ödeyemez duruma gelmiştir ve 1875’te borç ödemeleri durdurularak
Morataryum
ilan edildi.
· 1881’de Osmanlı borçlarının tahsili için
Duyun-i Ummumiye
kurulmuş, Osmanlı Devleti’nin mali kaynaklarına el koyulmuştur.
· 19.yy.’da Osmanlı ekonomisi bir yarı sömürge durumuna gelmiştir.Birçok işletme yabancılar tarafından işletilmeye başlanmıştır.
· Tüm bu olumsuzluklara rağmen 19.yy.’ın ikinci yarısından itibaren Osmanlı’da bir kalkınma hamlesi görülmüştür.Ancak iç çekişmeler,isyanlar ve kapitülasyonlar nedeniyle sonuç alınamamıştır.
Osmanlı Maliyesi;
Teşekkürler
Full transcript