Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

XIX wiek

No description
by

Karo Wegner

on 10 May 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of XIX wiek

1825
1850
1900
1800
1875
XIX wiek
Kongres wiedeński
1814-1815
Powstanie listopadowe
1830-1831
Rewolucja lipcowa
1830
Powstanie krakowskie
1846
Wiosna Ludów
1848
wojna krymska
1853-1856
wojna secesyjna
1861-1865
powstanie styczniowe
1863
zjednoczenie Niemiec
zjednoczenie Włoch
wojna rosyjsko-japońska
1904-1905
rewolucja robotnicza w Rosji
1905
Wielka Wojna
1914-1918
rewolucje w Rosji
1917
KTO?
POSTANOWIENIA
CO TO I PO CO?
STO DNI NAPOLEONA
Przywódcy państw koalicyjnych, po zesłaniu Napoleona na Elbę, postanowili przywrócić w Europie porządek sprzed rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich.
Nazywany również "TAŃCZĄCYM KONGRESEM", bo po odniesieniu zwycięstwa nad armią napoleońską świętowano, urządzając bale, na których tańczono.
car Rosji Aleksander I
król Prus Fryderyk Wilhelm III
ministerowie spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, Austrii i Francji: Robert Stewart Castlereagh, Klemens von Metternich i Charles Talleyrand
cesarz austriacki Franciszek I
władca Francji Ludwik XVIII
MARZEC 1815
powrót Napoleona z Elby
armia go popiera, przyłącza się do niego
1815 bitwa pod WATERLOO
przegrana Napoleona
błędy dowódców napoleońskich
Napoleon ponownie zmuszony do abdykacji
wysłany na Wyspę Świętej Heleny
czerwiec 1815 - akt końcowy
ZASADA RESTAURACJI
ZASADA LEGITYMIZMU
ZASADA RÓWNOWAGI
przywrócenie tronów dynastiom obalonym w trakcie rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich
cofnięcie zmian terytorialnych i ustrojowych
dążenie do przywrócenia absolutyzmu
w niektórych państwach pozostawiono Kodeks Napoleona i nie cofnięto zmian terytorialnych
WŁADZA MONARCHÓW EUROPEJSKICH JEST ŚWĘTA I NIENARUSZALNA
lud nie ma decydującej roli w rządzeniu państwem
poddani nie mają prawa występować przeciwko władcy
żadne państwo nie może dominować nad pozostałymi krajami i narzucać im praw
NIE MOŻE BYĆ:
x>2x
x - państwo
KAROL X
dążył do przywrócenia ładu sprzed kongresu wiedeńskiego
rządy absolutne
wycofał większość reform wprowadzonych podczas Wielkiej Rewolucji Francuskiej
cenzura
ograniczenie władzy parlamentu
mniej osób ma prawo wyborcze
PROTEST - dziennikarz Louis Adolphe Thiers
PRZYCZYNA:
w lipcu Karol X rozwiązał Izbę Deputowanych
która chciała przywrócenia jej pełnej kontroli nad ministrami
27 lipca w Paryżu wybuchła rewolucja
Karol X zmuszony do abdykacji i emigracji do Wielkiej Brytanii
rządy we Francji powierzono Ludwikowi Filipowi
KRÓL FRANCJI Z ŁASKI BOŻEJ I WOLI LUDU
ZMIANY W KRAJU W WYNIKU REWOLUCJI
rozszerzenie prawa wyborczego
inicjatywa ustawodawcza dla parlementu
powołanie Gwardii Narodowej
zagwarantowanie wolności prasy
PRZYCZYNY
PRZEBIEG
SKUTKI
większość Księstwa Warszawskiego dostaje car, który utorzył Królestwo Polskie
Belgia + Holandia = Królestwo Zjednoczonych Niderlandów
Wielkopolska > Wielkie Księstwo Poznańskie
Kraków > Rzeczpospolita Krakowska
Związek Reński > Związek Niemiecki
władze rosyjskie łamią postanowienia konstytucji
ograniczanie wolności:
1819 - wprowadznie cenzury prewencyjnej
kontrola treści gazet i innych publikacji przed ich wydaniem
1820 - powstaje opozycja wobec cara, który zwołuje sejm w celu zmiany ustroju państwa
przeciw ograniczeniom praw i wolności wystąpili kaliszanie - posłowie z województwa kaliskiego (Wincenty i Bonawentura Niemojowscy na czele) - ale nie mogli działać, ponieważ przez kolejne 5 lat władca nie zwoływał sejmu
walka z organizacjami niepodległościowymi i patriotycznymi --> powstają nielegalne stowarzyszenia (szczególnie aktywna młodzież i środowiska wojskowe):
Wolnomularstwo Narodowe, Towarzystwo Patriotyczne
- Walerian Łukasiński
Towarzystw Fliomatów
- Tomasz Zan i Adam Mickiewicz
Towarzystwo Filaretów
1828 powstaje
Sprzysiężenie Podchorążych
Piotr Wysocki
cel: walka o niepodległość
29/30.XI.1830 noc listopadowa
cel: pojmanie księcia Konstantego --> ruszają na Belweder --> okazuje się, że Konstanty zbiegł --> nie uzyskują poparcia wyższych oficerów, bogatego mieszczaństwa ALE pomagają im mieszkańcy stolicy --> po nocnych walkach wyzwolono Warszawę, Rosjanie wycofali się z miasta
kontrolę nad powstaniem przejmuje Rada Administracyjna --> potem Rząd Tymczasowy
działalność wznawia TP
5.XII.1830 gen. Józef Chłopicki
ogłosił się dyktatorem powstania (rozbudowywał armię + przygotowywał się do petraktacji z Mikołajem I
car zarządał natychmiastowej kapitulacji powstańców
25.I.1831 sejm ogłosił detronizację cara i zerwał unię z Rosją
Chłopicki zrzekł się dyktatury, a władzę przejął Rząd Narodowy (Adam Czartoryski na czele)
by KaroW (SuperNova)
DZIAŁANIA ZBROJNE
II.1831 do Polski wkroczyła armia rosyjska (ok. 120 tys. żołnierzy) z feldmarszałkiem
Iwanem Dybiczem
na czele
Polacy przeciw tym siłom mieli ok. 50 tys. żołnierzy
25.II.1831 GROCHÓW - decydująca bitwa, zakończona odwrotem Polaków (ale Dybicz zrezygnował z ataku na Warszawę
koniec marca Polska atakuje - plan kontrataku Ignacego Prądzyńskiego
V.1831 OSTROŁĘKA - przełomowa bitwa, klęska Polaków
6.IX.1831 feldmarszałek Iwan Paskiewicz zaatakował Warszawę od zachodu (najsłabiej broniony)
8.IX.1831 kapitulacja Warszawy (nie skapitulował tylko generał Maciej Rybiński z swoim oddziałem)
Olszynka Grochowska
Emilia Plater!
czyli po upadku powstania listopadowego
uczestnicy wystąpienia zbrojnego --> więzienia i konfiskata dóbr
żołnierze siłą wcielani do armii rosyjskiej
1832 r. Mikołaj I unieważnił konstytucję --> na jej miejsce
statut organiczny
(likwidacja sejmu i rządu, car sprawuje władzę za pośrednictwem namiestnika - Iwana Paskiewicza [stąd
noc paskiewiczowska
])
1833 r. ogłoszono stan wojenny, budowa Cytadeli (na koszt Polaków)
proces rusyfikacji (kultura, obyczaje, język)
1837 r. likwidacja województw --> na ich miejsce gubernie (jak w Rosji)
1847 r. w Polsce wprowadzono rosyjski kodeks karny
zamknięcie uniwesytetów, rozwiązanie Towarzystwa Przyjació Nauk
duchowieństwo katolickie podporządkowane władzy świeckiej, likwidacja Kościoła grekokatolickiego (przyłączony do prawosławia)
korzyści dla władz pruskich: germanizacja Wielkopolski, zniesienie autonomii Wielkiego Księstwa Poznańskiego
Wielka Emigracja
, na której zaczęły powstawać stronnictwa polityczne -
Komitet Narodowy Polski
(Joachim Lelewel) i
Hotel Lambert
(Adam Jerzy Czartoryski),
Towarzystwo Demokratyczne Polskie
,
Gromady Ludu Polskiego
(w Anglii)
działalność spiskowa w Polsce (emisariusze, Stowarzyszenie Ludu Polskiego, Cntralizacja Poznańska, Związek Narodu Polskiego)
na podstawie podręcznika "Śladami przeszłości 3"
TDP działające na emigra wysyłało emisariuszy (tajnych wysłanników emigracji) do Polski w celu przygotowania powstania ziem polskich w obrębie 3 zaborów
tylko na terenie Galicji doszło do pojedynczych wystąpień
do walki z powstańcami stanęły wojska oraz miejscowi chłopi (z powodu niechęci do szlachty)
RABACJA GALICYJSKA
- walka chłopów z ich panami
noc 21/22.02.1846 wybuch powstania w Krakowie
powstał
Rząd Narodowy
, który wydał
Manifest do narodu polskiego
MANIFEST DO NARODU POLSKIEGO
równość wszystkich obywateli wobec prawa
nadanie chłopom użytkowanej ziemi na własność
zniesienie pańszczyzny
pomoc społeczna dla mieszkańców miast
dyktatorem został an Tyssowski, a jego sekretarzem Edward Dembowski --> odwołując się do uczuć religijnych chłopów zorganizował procesję, został zabity przez żołnierzy austriackich, a Kraków wcielono do Austrii
PRZYCZYNY
FRANCJA
PRUSY
AUSTRIA
WĘGRY
WŁOCHY
w Europie Środkowej nasilały się ruchy antyfeudalne
chłopi chcieli zniesienia pańszczyzny i wprowadzenia uwłaszczenia
klasa robotnicza żądała poprawy warunków pracy i życia
domagano się rozszerzenia praw obywatelskich
Niemcy i Włosi --> tendencje zjednoczeniowe
Polacy i Węgrzy starali się odzyskać niepodległość
Święte Przymierze tłumiło ruchy wolnościowe
1845-1847 nieurodzaj i głód
WIOSNA LUDÓW
- rewolucje i powstania narodowowyzwoleńcze
CAŁA EUROPA!
od 1847 roku na bankietach krytykowano rządy króla Ludwika Filipa i domagano się reform
luty 1848
zakazano organizacji bankietu --> protest, deonstracja, rewolucja
król abdykował i opuścił Francję
władzę przejął Rząd Tymczasowy, który ogłosił Francję
republiką
sporkaniach publicznych
- rewolucja lutowa
powszechne prawo wyborcze, wolność prasy i zgromadzeń, dla prawie 100 tys. zorganizowano roboty publiczne w ramach tzw. warsztatów narodowych
kwiecień - w wyborach powołano Zgromadzenie Konstytucyjne
konflikt robotnicy-władza, likwidacja warsztatów narodowych
czerwiec - powstanie robotników (krwawo stłumione przez wojska)
listopad - konstytucja
najwyższa władza - jednoizbowe Zgromadzenie Prawodawcze, władza wykonawcza - prezydent
pierwszym prezydentem został Ludwik Napoleon Bonaparte
marzec - wybuch rewolucji w Berlinie
zaskoczony król Fryderyk Wilhelm IV obiecał zwołanie parlamentu, zniesienie cenzury, uchwalenie konstytucji i uwolnienie więźniów politycznych
maj - Zgromadzenie Narodowe (posłowie chłopscy!)
jesień - przewagę zdobywa król
listopad - Fryderyk Wilhelm IV oblężył Berlin, rozwiązał parlament, nadał konstytucję
równość wobec prawa
wolność religijna
swoboda słowa
swoboda stowarzyszeń
pozycja władcy została silna i niezależna
Parlament frankfurcki
marzec 1849
pierwsza próba zjednoczenia Niemiec
ogólnoniemieckie Zgromadzenie Narodowe ogłosiło konstytucję zjednoczonych, federacyjnych Niemiec
postanowiono, że władzę ustawodowczą będzie miał dwuizbowy parlament, a na czele stanie cesarz - ówczesny król pruski, który odmówił przyjęcia tego stanowiska
nieudana
marzec - robotnicy i studenci zażądalireform i odsunięcia od władzy kanclerza Klemensa von Metternicha
cesarz Ferdynand I odwołał kanclerza, powołał nowy rząd, nadał konstytucję --> trójpodział władzy, podstawowe wolności
powstała Gwardia Narodowa (rewolucjoniści)
lipiec - uwłaszczenie chłopów
wrzesień - władze odwołują reformy
powstanie w Wiedniu
oblężenie miasta przez rząd (kilka tygodni i kapitulacja powstańców)
grudzień - cesarzem został Franciszek Józef I, rozwiązał parlament i zmienił konstytucję
zachował decydujący wpływ na rządy w państwie
antyaustriackie powstanie --> chcieli się wyzwolić spod władzy Austriaków
węgierska konstytucja
Węgrzy pomimo konstytucji powołali parlament i niezależny od Austrii rząd (Lajos Kossuth na czele)
jesień - wojska austriackie ruszyły na powstańców, wspieranych przez ochotników z całej Euopy
dopiero wiosną Austriacy zdobyli licę Węgier - Budę
Węgry włączono do Austrii
Węgrzy ogłosili detronizację cesarza i niepodległość
Austrię wspomógł car --> armia Paskiewicza stłumiła powstanie
po stronie węgierskiej - Polak
Józef Bem
antyaustriackie powstania w Mediolanie i Wenecji
- chciano wyzwolić spod panowania Austrii północ Włoch i utworzyć tam zjednoczone państwo włoskie
po początkowych sukcesach Włosi ogłosili powstanie republiki, a do rewolucji przyłączyli się władcy państw włoskich
król Sardynii KAROL ALBERT, potem WIKTOR EMANULE II
wygrana Austrii
luty 1849 rewolucja w Państwie Kościelnym
wygnanie papieża Piusa IX
przekształcenie w Republikę Rzymską
na czele rządu
Giuseppe Mazzini
z pomocą Francji papież wrócił do władzy
po udanym stłumieniu powstania na Węgrzech car Mikołaj I postanowił zaatakować Turcję
CIEŚNINY BOSFOR i DARDANELE
między M. Czarnym a M. Śródziemnym
największe walki na Płw. Krymskim
ale toczyły się również na Bałtyku, Zakaukaziu i nad dolnym Dunajem
Turcję poparły Anglia, Francja i Królestwo Sardynii
Rosjanie wygrywający ze słabo uzbrojonymi powstańcami przegrywali z lepiej przygotowaną armią
bronili się do 1855 na Krymie w obleganym
Sewastopolu
po śmierci Mikołaja I, Aleksander II podpisał traktat pokojowy w Paryżu (1856) --> M. Czarne to obszar neutralny
PRZYCZYNY
SKUTKI
WOJNA
system dwupartyjny
demokraci
republikanie
interesy bogatych plantatorów z Południa
każdy stan ma sam decydować o sprawach wewnętrznych (w tym niewolnictwie)
przemysłowo-handlowe środowiska Północy
silna władza centralna
zniesienie niewolnictwa (bo hamowało rozwój gospodarczy kraju)
1860 wybory rezydenckie - wygrywa Abraham Lincoln (zwolennik
abolicjonizmu
)
dążył do zniesienia niewolnicta
Południe postanowiło dokonać
secesji
Konfederacja
(Skonfederowane Stany Ameryki)
Unia
(USA)
Jefferson Davis
12.04.1861
- konfederaci zaatakowali Fort Sumter
najpierw przewagę mieli konfederaci - większość amerykańskich generałów była po ich stronie
Północ, dzięki przewadze gospodarczej, zaczęła wygrywać
Unia zablokowała porty konfederatów, czyli m.in. odcięła od dostaw broni
rozwój militarny Północy
Północ 2mln żołnierzy + poparcie Rosji (broń i amunicja), Południe 1 mln - liczyli na pomoc Wielkiej Brytanii i Francji (ale nie otrzymali)
1863 - Abraham Lincoln ogłosił
dekret o zniesieniu niewolnictwa

w stanach podniowych
do armii Północy wstępowali wyzwoleni niewolnicy
1-3 lipca 1863 - bitwa pod Gettysburgiem --> konfederaci musieli przejść do obrony

czerwiec 1865 - kapitulacja Konfederacji
GENERAŁOWIE
Południe
Północ
Robert Lee
Ulysses Grant
śmierć poniosło ponad 650 tysięcy osób

zniszczeniu uległy całe miasteczka i wsie

unowocześnienie armii

zniesienie niewolnictwa

wzmocnienie władzy centralnej

konstytucyjny zakaz opuszczania Unii przez niektóre stany
wojna totalna
taktyka spalonej ziemi
TECHNIKA SPALONEJ ZIEMI
1865 - 13. POPRAWKA DO KONSTYTUCJI -> LIKWIDACJA NIEWOLI I PRZYMUSOWYCH PRAC
1868 - 14. POPRAWKA -> PRAWA POLITYCZNE I WOLNOŚCI OBYWATELSKIE DLA BYŁYCH NIEWOLNIKÓW
SKUTKI
1861 - zniesienie poddaństwa chłopów i rozpoczęcie procesu uwłaszczenia (nie objęło Polski)
ALEKSANDER II zrozumiał, że potrzebne są
reformy
ODWILŻ/WIOSNA
POSEWASOPOLSKA
nadzieje na odzyskanie przez Polaków niepodległości
działalność
Hotelu Lambert
pod przywódctwem Adama Jerzego Czartoryskiego
złagodzenie represji wobec Polaków, zniesienie stanu wojennego, powrót emgirantów politycznych i zesłańców
likwidacja granicy celnej z Rosją --> wzrost wymiany handlowej
CZERWONI I BIALI
działalność niepodległościowa
ludzie
młodzi
, którzy nie pamiętali represji po powstaniu listopadowym
od 1861 organizacje spiskowe (przygotowanie
kolejnego powstania
)
sieć konspiracyjna
(tajne drukarnie, poczta, policja, podziemna administracja państwowa)
chcieli
uwłaszczenia
chłopów (bez wypłacania odszkodowań właścicielom ziemskim)
Jarosław Dąbrowski
(jeden z przywódców)
powstanie trzeba dokładnie
przygotować
powstanie tylko przy poparciu
Anglii i Francji
ziemianie, mieszczanie, inteligencja
własna
siatka konspiracyjna
chcieli
uwłaszczenia chłopów
(po wypłaceniu odszkodowań właścicielom ziemskim)
hrabia
Andrzej Zamoyski
i warszawski bankier
Leopold Kronenberg
(przywódcy)
PRZYCZYNY
ALEKSANDER WIELKOPOLSKI
od 1860 manifestacje rocznic narodowych
1861 rocznica bitwy pod Olszynką Grochowską (w starciach zginęło 5 osób)
Rosja - oficjalny pogrzeb ofiar, obietnica odtworzenia Rady Stanu
marzec 1861 zostaje dyrektorem Komisji Wyznań i Oświecenia Publicznego

odwołał Rosjan z najważniejszych stanowisk (wzamian Polacy)

ALE
prowadzi politykę
lojalności wobec cara
(nie cieszy się poparciem społeczeństwa)
kwiecień 1861 rozwiązanie Towarzystwa Rolniczego (kierowane przez Andrzeja Zamoyskiego)
manifestacja (przy interwencji wojsk rosyjskich ginie ponad 100 demonstrantów)

14.10.1861 - Rosja ogłosiła
STAN WOJENNY
po ogłoszeniu stanu wojennego życie narodowe Polaków skupiło się wokół Kościoła katolickiego
w Warszawie Rosjanie wyprowadzili wiernych z nabożeństwa patriotycznego -> pogorszenie napiętych stosunków
1862 car powołał Rząd Cywilny (na jego czele Wielkopolski) -> reformy: powszechne oczynszowanie chłopów, równouprawnienie Żydów, organizacja oświaty, założenie Szkoły Głównej Warszawskiej
Czerwoni i Biali wciąż zwalczani (ale rozszerzali siatkę konspiracyjną; Komitet Miejski -> Komitet Centralny Narodowy)
branka (szczególnie osoby podejrzane o spisek -> ale spiskowce się o niej dowiedzieli i wielu jej uniknęło)
PRZEBIEG
22.01.1863 Tymczasowy Rząd Narodowy (powstały z Komitetu Centralnego) ogłosił
manifest
przeciw zaborcy
plan Czerwonych: zdobyć Płońsk i ujawnić rząd powstańczy
wojna paryzancka
partie vs armia rosyjska
POSTACIE
Ludwik Mierosławski
pierwszy dyktator powstania
kierował Czerwonymi
Stefan Bobrowski
Zygmunt Sierakowski
wygrywał na Białorusi i Litwie
Marian Langiewicz
przez tydzień dyktator
(Biali)
ale się nie udało, więc kierowali z
Warszawy
maj 1863 Tymczosowt Rząd Narodowy -> Rząd Narodowy
Rząd Narodowy stał się centralnym ośrodkiem władzy w
konspiracyjnym państwie polskim
car Aleksander II zmienił gubernatora w Warszawie na
Teodora Berga
i kazał mu stłumić powstanie
Rosja i Prusy przeciw Polsce; Francja, Anglia i Austria jako bezczynni sojusznicy
publiczne egzekucje powstańców, zsyłki na Syberię, konfiskata majątków
2.03.1864 car Aleksander II wydał dekret o uwłaszczeniu
przez co chłopi nie dołączyli do powstańców
kwiecień 1864 aresztowano Romualda Traugutta -> bez oddanego przywódcy powstanie UPADŁO
Romulad Traugutt
ostatni dyktator
Stanisław Brzóska
jego oddział walczył najdłużej
SKUTKI
ROSJA
zmiana nazwy Królestwo Polskie na Kraj Przywiślański
rusyfikacja
likwidacja polskich instytucji autonomicznych
gubernator -> generał-gubernator
szersze uprawnienia
Szkoła Główna Warszawska -> Uniwersytet Cesarski
kary dla Kościoła
powstańcy:
rozstrzelanie
powieszenie
służba w armii rosyjskiej
katorga
zsyłka na Sybir
konfiskata majątków
noc apuchtinowska
okres, w którym kratorem był Aleksander Apuchtin
polityka bezwzględnej rusyfikacji
wynarodowienie Polaków
system szpiegowania i dozorwania uczniów
PRUSY
germanizacja
antypolska polityka dopiero po 1871
Otto von Bismarck
kulturkampf
zmiany nazw geograficznych i nazwisk na niemieckie
j. niemiecki narodowy
ustawa kagańcowa
zakaz używania języka polskiego na spotkaniach publicznych jeśli Polacy stanowili mniej niż 60% mieszkańców powiatu
Rota - odpowiedź na politykę władz pruskich
1885
rugi pruskie
akcja wysiedlania Polaków
1886
Komisja Kolonizacyjna
osadnictwo na ziemiach polskich
AUSTRIA
1861 przyznanie Galicji autonomii i powołanie Sejmu Krajowego (władza ustawodawcza)
politycy galicyjscy zapewniali cesarza Franciszka Józef o lojalności u oddaniu
władzę w zaborzez mieli niemal w całości Polacy, językiem urzędowym był polski
władza wykonawcza: Wydział Krajowy
przedstawiciele Galicji zasiadali w ogólnokrajowej Radzie Pańsrwa
od 1895 r. premierem był Polak (Kazimierz Badeni)
główny ośrodek polskości!
POLACY WOBEC ZABORCÓW
trójlojalizm - wierność rządom zaborców
w zaborze
rosyjskim
:
warszawscy pozytywiści (praca organiczne, wspieranie i kształcenie biedniejszych)
czczenie rocznic powstań i zrywów narodowych
bojokot zarządzeń carskich, tajne szkolnictwo
w zaborze
pruskim
:
walka o polskość, tzw. "najdłuższa wojna nowoczesnej Europy"
praca organiczna, aktywność gospodarcza i społeczna
BRAK ROZWOJU GOSPODARCZEGO
Full transcript